Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 6:4

Όπου είναι κοινά τα της φύσεως, κοινό είναι και το όνομα της αξίας· για παράδειγμα, ο Θεός αποκαλεί με ένα όνομα αυτά που είναι διαιρεμένα σε πλήθη, επειδή προέρχονται από μία φύση. Και όταν οργίζεται με τους ανθρώπους, αποκαλεί το σύνολο των ανθρώπων που υπόκεινται στην οργή του ως έναν άνθρωπο. Και όταν συμφιλιώνεται με τον κόσμο, συμφιλιώνεται σαν με έναν άνθρωπο. Για παράδειγμα, επιφέρει κατακλυσμό εξαιτίας της αμαρτίας, και λέει ο Θεός: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, και θα εξαλείψω τον άνθρωπο, τον οποίο δημιούργησα». Αν και δεν ήταν μόνο ένας, αλλά άπειρες μυριάδες· ωστόσο, με το όνομα της φύσεως αποκάλεσε το σύνολο των ανθρώπων ως έναν άνθρωπο, εξαιτίας της κοινής ουσίας. Και πάλι λέει ο Δαβίδ: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον θυμάσαι, ή ο υιός του ανθρώπου, ώστε να τον επισκέπτεσαι;». Όχι ότι επισκέφθηκε έναν μόνο άνθρωπο· διότι ανόρθωσε ολόκληρη την οικουμένη.

Και είπε Κύριος ο Θεός: «Δεν θα παραμείνει το πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς στον αιώνα, επειδή είναι σάρκες. Οι ημέρες τους θα είναι εκατόν είκοσι έτη. Οι δε γίγαντες βρίσκονταν πάνω στη γη εκείνες τις ημέρες». Και μετά από αυτό: «Όταν συνευρίσκονταν οι υιοί του Θεού με τις θυγατέρες των ανθρώπων και εκείνες τους γεννούσαν παιδιά, αυτοί ήταν οι γίγαντες, οι φημισμένοι άνθρωποι της αρχαιότητας». Διότι, επειδή το ανθρώπινο γένος εξαπλωνόταν ήδη σε μεγάλο πλήθος, οι υιοί του Θεού, λέει, έχοντας εκπέσει σε σφοδρότατη επιθυμία για γυναίκες, πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες διάλεξαν.

Οι επιθυμίες, πάλι, του πλούτου και της δόξας υπηρετούν τις σαρκικές ηδονές, και σχεδόν όλα τα πάθη του κόσμου προέρχονται μέσω αυτών, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον σοφό μαθητή, ότι «καθετί που υπάρχει στον κόσμο είναι η επιθυμία της σάρκας, η επιθυμία των οφθαλμών και η αλαζονεία του βίου». Τέτοιες πικρές και δεινές επιθυμίες μάς σαγηνεύουν εύκολα ώστε να επιλέξουμε να φρονούμε και να πράττουμε τα της σάρκας· όμως, κανένα επιχείρημα δεν πρόκειται να μας πείσει ότι όντα ασώματα είναι δυνατόν να ερωτεύονται παρά φύση. Έπειτα, πώς δεν θα άγγιζε τα όρια της μωρίας το να λέει κανείς ότι τα πνεύματα, που είναι ανώτερα της σάρκας και απαλλαγμένα από αυτήν, ερωτεύονται τα σαρκικά; Ποια φυσική ορμή έχουν προς αυτό ή ποιος νόμος τα ερεθίζει, όπως ακριβώς, βέβαια, συμβαίνει με εμάς τους ίδιους που διψάμε για τέτοιου είδους πάθη; Βεβαίως δεν απαλλάσσουμε το στίφος των δαιμόνων από την ενοχή για αυτά. Διότι είναι ανόσιο και βέβηλο και επιρρεπές σε οποιαδήποτε ατοπία. Και ας νοσεί μαζί με τα άλλα, αν νομίζει κανείς, και με τις παρά φύση ηδονές. Αλλά όταν η Θεία Γραφή λέει ότι συνουσιάστηκαν με τις γυναίκες, και αυτές γέννησαν τους λεγόμενους γίγαντες, δηλαδή εξαίσια τέρατα, τα οποία όμως ήταν λογικοί άνθρωποι, τι πρέπει άραγε να αναλογιστούμε ως προς αυτό; Διότι σίγουρα δεν θα μπορούσε να υπάρξει καταβολή σπέρματος σε γυναίκα ανθρώπου από πνεύματα που είναι εντελώς ξένα προς τη σάρκα.

Έπειτα στη συνέχεια λέγει ότι ‹εκείνοι που γεννήθηκαν› από αυτούς είναι ‹οι 〈γίγαντες〉 οι ονομαστοί από αιώνων›. Είτε λοιπόν πρόκειται για τις ψυχές αυτών, είτε για τα πνεύματα εκείνων που τους γέννησαν, είτε για κάποιες άλλες αποστατικές δυνάμεις που εκδιώχθηκαν από τον ουράνιο κλήρο, είναι εύλογο ότι έχουν παραδοθεί στο σκοτάδι και στα ‹δεσμά› μέχρι τον καιρό ‹της κρίσεως›. Όταν δε φθάσει το δικαστήριο του Θεού και η καθολική κρίση, κατά την οποία ο Χριστός του Θεού θα κρίνει κάθε γένος ανθρώπων ‹καθισμένος επί του θρόνου της δόξης Του›, τότε καθώς εδίδαξε: «θα αποστείλει τους αγγέλους Του και θα συνάξουν όλα τα έθνη με σάλπιγγα μεγάλη από την άκρη του ουρανού έως την άλλη άκρη του». Την μεν ανάσταση των νεκρών και την προσαγωγή όλων των εθνών ενώπιον του κριτηρίου του Θεού θα την πραγματοποιήσει μέσω των αγγέλων Του που περιπολούν γύρω από τον θρόνο Του· «διότι θα αποστείλει», λέγει, «τους αγγέλους Του με σάλπιγγα μεγάλη και θα επισυνάξουν τους εκλεκτούς Του από τους τέσσερις ανέμους, από τις άκρες του ουρανού έως τις άκρες αυτών», τις δε κολάσεις θα τις επιφέρει σε εκείνους που πρόκειται να κολαστούν, ωσάν μέσω δημίων, διά των αντικειμένων δυνάμεων. Παραγγέλλει, λοιπόν, μέσω των προκειμένων στους δικούς Του αγγέλους 〈να υψώσουν σημείο επί όρους πεδινού, ονομάζοντας ⌜όρος πεδινό〉 εδώ τον περίγειο τόπο και ολόκληρο το οικητήριο των ανθρώπων.

Ακόμη περισσότερο επιβεβαιώνει αυτόν τον ισχυρισμό ο Πλούταρχος με όσα αναφέρει, ότι δηλαδή οι μυθικές διηγήσεις για τους θεούς είναι ουσιαστικά λόγοι περί δαιμόνων, και ότι τα περί Γιγάντων και Τιτάνων που υμνούνται από τους Έλληνες είναι δαιμονικές διηγήσεις, προβάλλοντας έτσι μια πιο πρωτότυπη αντίληψη. Μήπως, άραγε, τέτοιας φύσεως ήταν αυτά που λέγονται στη Θεία Γραφή για τους γίγαντες πριν από τον κατακλυσμό και για εκείνους που τους γέννησαν, για τους οποίους έχει γραφτεί: «όταν είδαν οι άγγελοι του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες, πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες διάλεξαν»· από τις οποίες γεννήθηκαν «οι γίγαντες, οι ξακουστοί ανά τους αιώνες». Διότι θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτοί είναι εκείνοι, και ότι τα πνεύματά τους θεοποιήθηκαν από τους μεταγενέστερους ανθρώπους, καθώς και ότι οι μάχες τους, οι μεταξύ τους συγκρούσεις και οι πόλεμοι αποτελούν τα όσα μυθολογούνται περί θεών. Λέει, λοιπόν, ο Πλούταρχος στο σύγγραμμα που συνέταξε «Περί της Ίσιδος και των θεών των Αιγυπτίων», με αυτά ακριβώς τα λόγια, τα εξής:

Οι δε γίγαντες, αναφέρει, βρίσκονταν πάνω στη γη εκείνες τις ημέρες. Και έπειτα από αυτά, όταν οι υιοί του Θεού εισέρχονταν προς τις θυγατέρες των ανθρώπων και εκείνες γεννούσαν για αυτούς, αυτοί ήταν οι γίγαντες της αρχαιότητας, οι ονομαστοί άνθρωποι. Με τον όρο γίγαντες εδώ, νομίζω ότι η θεία Γραφή εννοεί αυτούς που ήταν ισχυροί στο σώμα. Από εκείνους, αναφέρει, αυξήθηκε η γενιά τους.

Για να μάθουμε, λοιπόν, ότι και μετά την αγανάκτηση, και την απειλή, και την τόση μακροθυμία του χρόνου που τους δόθηκε για μετάνοια, πως όχι μόνο δεν ωφελήθηκαν σε τίποτα, αλλά και επέμειναν στα ίδια, γι' αυτό λέει: «Όταν εισέρχονταν οι υιοί του Θεού προς τις θυγατέρες των ανθρώπων, και εκείνες γεννούσαν σε αυτούς, εκείνοι ήταν οι γίγαντες οι απ' αιώνος, οι άνθρωποι οι ονομαστοί». Είδες υπερβολή αγνωμοσύνης; Είδες ψυχή ανάλγητη; Ούτε ο φόβος της τιμωρίας ούτε ο χρόνος της μακροθυμίας τους απέτρεψε από τις πονηρές πράξεις· αλλά, αφού κατρακύλησαν μια φορά στους γκρεμούς και τυφλώθηκε το μάτι της διάνοιάς τους, δεν θέλησαν πια στη συνέχεια να ανανήψουν, σαν να είχαν καταβυθιστεί από κάποια μέθη της πονηρής επιθυμίας, όπως ακριβώς λέει και κάποιος σοφός: «Ο ασεβής, όταν πέσει στο βάθος των κακών, καταφρονεί τα πάντα».

Πώς; Διότι, τότε, λέγει, οι υιοί του Θεού συνευρέθηκαν με τις θυγατέρες των ανθρώπων, και οι επιμιξίες αυτές ήταν το φοβερό κακό· τώρα όμως δεν υπάρχει κανένα είδος κακίας που να παραμένει ατόλμητο. Άραγε, λοιπόν, πιστεύετε ότι συνέβη ο κατακλυσμός ή σας φαίνεται ανοησία; Καίτοι το μαρτυρούν και τα όρη όπου επικάθισε η κιβωτός, τα όρη της Αρμενίας εννοώ.

Γίγαντα και ισχυρό. Η Γραφή συνηθίζει πάντοτε να αποκαλεί γίγαντα τον ισχυρό, ή εκείνον που υπερέχει των πολλών ως προς την αναλογία των μελών του. Διότι και στο βιβλίο της Κτίσεως, όταν λέει: «Αυτοί ήσαν οι γίγαντες, οι άνθρωποι οι ονομαστοί», λέγοντας αυτά δεν διηγείται ότι δημιουργήθηκε κάποιο άλλο γένος, αλλά υποδηλώνει σε εμάς τους ισχυρούς, τους εύρωστους και τους σφριγηλούς.

Πώς, λοιπόν, θα υπερισχύσουμε; Όσα και αν αναφέρουμε από τις Γραφές, οι αντιλέγοντες θα ισχυριστούν ότι έχουν γραφτεί προς χάριν απειλής. Για τα μελλοντικά βέβαια θα μπορούσαν να το ισχυρίζονται αυτό, έστω και με μεγάλη ασέβεια· για όσα όμως έχουν ήδη συμβεί και έχουν ολοκληρωθεί, δεν μπορούν πλέον. Ας τους ρωτήσουμε, λοιπόν: Έχετε ακούσει για τον κατακλυσμό και για εκείνη την πανωλεθρία; Μήπως και εκείνο είχε ειπωθεί προς χάριν απειλής; Δεν συνέβη και δεν έγινε πράξη; Δεν το μαρτυρούν και τα βουνά της Αρμενίας, όπου στάθηκε η κιβωτός; Δεν σώζονται εκεί μέχρι σήμερα και τα υπολείμματά της για δική μας υπενθύμιση; Τέτοια έλεγαν πολλοί και τότε, και ενώ η κιβωτός κατασκευαζόταν επί εκατό χρόνια, και τα ξύλα ετοιμάζονταν, και ο δίκαιος φώναζε, δεν υπήρχε κανείς που να πιστεύει· αλλά επειδή δεν πίστεψαν στην απειλή των λόγων, υπέστησαν αθρόα την τιμωρία των ίδιων των γεγονότων. Έπειτα, Εκείνος που επέφερε τέτοια τιμωρία σε εκείνους, δεν θα την επιφέρει πολύ περισσότερο σε εμάς; Διότι τα όσα γίνονται τώρα δεν είναι μικρότερα από τα τότε κακά. Διότι τότε έκαναν αθέμιτες επιμιξίες· «Εισήλθαν», λέει, «οι υιοί του Θεού στις θυγατέρες των ανθρώπων»· τώρα όμως δεν υπάρχει είδος αμαρτίας που να εγκαταλείπεται άπρακτο.

Αν ίσως περάσει από τον νου κάποιου και αυτή η σκέψη, ότι, αν ομολογούμε τον Θεό ως βοηθό, δεν θα υποτασσόμασταν ούτε θα τιμωρούμασταν από αδίκους όπως λέμε, θα διαλύσω και αυτήν την απορία. Ο Θεός, αφού δημιούργησε όλο τον κόσμο, υπέταξε τα επίγεια στους ανθρώπους, διευθέτησε τα ουράνια στοιχεία για την αύξηση των καρπών και τις μεταβολές των εποχών, και έθεσε σε αυτά θείο νόμο, τα οποία φαίνεται ότι έκανε επίσης για χάρη των ανθρώπων, παρέδωσε την πρόνοια για τους ανθρώπους και για όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό σε αγγέλους, τους οποίους όρισε για αυτόν τον σκοπό. Οι άγγελοι όμως, παραβαίνοντας αυτήν την τάξη, νικήθηκαν από τη σαρκική μίξη με γυναίκες και γέννησαν παιδιά, τα οποία είναι οι λεγόμενοι δαίμονες. Επιπλέον, υπέταξαν στους εαυτούς τους το ανθρώπινο γένος, άλλοτε μέσω μαγικών τεχνασμάτων, άλλοτε μέσω φόβων και τιμωριών που επέβαλλαν, και άλλοτε μέσω της καθιέρωσης θυσιών, θυμιαμάτων και σπονδών, τα οποία είχαν ανάγκη αφότου υποδουλώθηκαν στα πάθη των επιθυμιών. Και έσπειραν στους ανθρώπους φόνους, πολέμους, μοιχείες, ακολασίες και κάθε κακία. Γι' αυτό και οι ποιητές και οι μυθολόγοι, αγνοώντας ότι οι άγγελοι και οι δαίμονες που γεννήθηκαν από αυτούς έπραξαν απέναντι σε άνδρες, γυναίκες, πόλεις και έθνη όλα όσα συνέγραψαν, τα απέδωσαν στον ίδιο τον Θεό και στους υιούς που γεννήθηκαν, όπως πίστευαν, από το σπέρμα του, καθώς και στους λεγόμενους αδελφούς του, αλλά και στα τέκνα που γεννήθηκαν ομοίως από εκείνους.

Εισέρχονταν δε οι υιοί του Θεού (της γενεάς του Ενώς) προς τις θυγατέρες των απογόνων του Κάιν και τους γεννούσαν ανθρώπους, τους φημισμένους ανέκαθεν γίγαντες. Θα πω δε εδώ και κάτι το αστείο. Διότι, όπως ακριβώς οι όνοι, επιβαίνοντας στις φοράδες, γεννούν ισχυρούς ημιόνους, έτσι έπρατταν και εκείνοι τότε. Αλλά για τη γέννηση μεν των ημιόνων οι άνθρωποι χαίρονται, για τη γέννηση όμως των γιγάντων ο Θεός λυπόταν, εξαιτίας της αθέμιτης μείξης εκείνων των θυγατέρων του Κάιν, και, απειλώντας με ολοκληρωτική καταστροφή λόγω της οργής Του, έλεγε: «Θα εξαλείψω τον άνθρωπο, τον οποίο εδημιούργησα, από το πρόσωπο της γης, από άνθρωπο έως κτήνος, και από ερπετά έως τα πτηνά του ουρανού», διότι «φθάρηκε η γη ενώπιόν μου», «και γέμισε η γη από αδικία εξαιτίας τους, και ιδού, εγώ θα καταστρέψω αυτούς και τη γη». Φανερώνοντας λοιπόν τη μεγάλη υπερβολή της κακίας τους και τη δίκαιη αγανάκτησή Του: «Φθάρηκε», λέει, «η γη και γέμισε η γη από την αδικία τους». Γι' αυτό λοιπόν και δρέπουν ως δίκαιο μισθό των έργων τους τον πνιγμό. «Ο Νώε όμως ήταν άνθρωπος», πράγμα που δηλώνει ότι οι υπόλοιποι δεν ήταν άνθρωποι, ακόμη κι αν φαίνονταν ως άνθρωποι, αλλά φαίνονταν ως κτήνη στον Θεό εξαιτίας του κτηνώδους βίου τους, «ο Νώε όμως, όντας άνθρωπος δίκαιος και τέλειος στη γενεά του, ευαρέστησε τον Θεό» και βρήκε χάρη ενώπιον Κυρίου του Θεού. «Και είπε ο Θεός προς τον Νώε.