Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 6:5

Όπου είναι κοινά τα της φύσεως, κοινό είναι και το όνομα της αξίας· για παράδειγμα, ο Θεός αποκαλεί με ένα όνομα αυτά που είναι διαιρεμένα σε πλήθη, επειδή προέρχονται από μία φύση. Και όταν οργίζεται με τους ανθρώπους, αποκαλεί το σύνολο των ανθρώπων που υπόκεινται στην οργή του ως έναν άνθρωπο. Και όταν συμφιλιώνεται με τον κόσμο, συμφιλιώνεται σαν με έναν άνθρωπο. Για παράδειγμα, επιφέρει κατακλυσμό εξαιτίας της αμαρτίας, και λέει ο Θεός: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, και θα εξαλείψω τον άνθρωπο, τον οποίο δημιούργησα». Αν και δεν ήταν μόνο ένας, αλλά άπειρες μυριάδες· ωστόσο, με το όνομα της φύσεως αποκάλεσε το σύνολο των ανθρώπων ως έναν άνθρωπο, εξαιτίας της κοινής ουσίας. Και πάλι λέει ο Δαβίδ: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον θυμάσαι, ή ο υιός του ανθρώπου, ώστε να τον επισκέπτεσαι;». Όχι ότι επισκέφθηκε έναν μόνο άνθρωπο· διότι ανόρθωσε ολόκληρη την οικουμένη.

3. Εφόσον, λοιπόν, τα γένη αναμείχθηκαν μεταξύ τους και όλοι είχαν εκτραπεί σε αχαλίνωτη αμαρτία: «Είδε», λέει, «ο Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και καθένας διανοείται στην καρδιά του επιμελώς πονηρά πράγματα όλες τις ημέρες, και ενθυμήθηκε ο Θεός», δηλαδή μετανόησε· και σύμφωνα με άλλη μετάφραση, εννοώ του Ακύλα: «Ότι δημιούργησε τον άνθρωπο πάνω στη γη, και διαλογίστηκε, και είπε: Θα εξαλείψω τον άνθρωπο που δημιούργησα από το πρόσωπο της γης· από άνθρωπο μέχρι κτήνος, και από τα ερπετά μέχρι τα πετεινά του ουρανού· διότι μετανόησα που τους δημιούργησα. Ο Νώε όμως βρήκε χάρη ενώπιον του Κυρίου του Θεού». Κατανοείς ότι επιθυμεί την εξάλειψη κάθε ανθρώπου. Επειδή όμως ο Νώε κοσμούνταν με τους τρόπους της ευσέβειας, σπλαχνίζεται μόνο αυτόν· και δεν τον καταστρέφει μαζί με τους άλλους, αλλά τον διασώζει πανοικί. Και του λέει λοιπόν: «Ο καιρός κάθε ανθρώπου έφτασε ενώπιόν μου, διότι η γη γέμισε αδικία εξαιτίας τους, και ιδού εγώ θα τους καταστρέψω μαζί με τη γη. Φτιάξε, λοιπόν, για τον εαυτό σου μια κιβωτό από τετράγωνα ξύλα· θα φτιάξεις χωρίσματα μέσα στην κιβωτό και θα την αλείψεις με άσφαλτο εσωτερικά και εξωτερικά. Και έτσι θα φτιάξεις την κιβωτό: τριακοσίων πήχεων το μήκος της κιβωτού, και πενήντα πήχεων το πλάτος, και τριάντα πήχεων το ύψος της».

Ας δούμε, λοιπόν, σε ποια εποχή ευαρέστησε ο Νώε τον Θεό, όπως είναι γραμμένο: «Και είδε ο Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη και ο καθένας διαλογίζεται στην καρδιά του με επιμέλεια τα πονηρά όλες τις ημέρες»· και έπειτα από άλλα λέγει: «Ο Νώε όμως βρήκε χάρη ενώπιον του Κυρίου του Θεού»· και πάλι λέγει: «Στον Θεό ευαρέστησε ο Νώε». Το σε ποια εποχή ευαρέστησε, το δηλώνει: «Διεφθάρη», λέγει, «η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη από αδικία. Και είδε ο Κύριος ο Θεός τη γη, και ήταν διεφθαρμένη, διότι κάθε σάρκα είχε διαφθείρει τον δρόμο της πάνω στη γη».

Υιούς του Θεού αποκάλεσε η Γραφή πρώτους τους απογόνους του Ενώς, ο οποίος πρώτος ήλπισε να επικαλείται το όνομα του Κυρίου. Αυτός ήταν γιος του Σηθ, του οποίου το γένος διαχωριζόταν από το καταραμένο γένος του Κάιν και ζούσαν με σωφροσύνη, και εξαιτίας τους διατηρούνταν ακόμη τότε ο κόσμος, έως ότου, όπως έχει γραφτεί, αφού είδαν τις θυγατέρες των ανθρώπων, δηλαδή αυτές από το γένος του Κάιν, ότι ήταν ωραίες, και αφού νικήθηκαν από το πορνικό κάλλος, πήραν γυναίκες από όλες όσες διάλεξαν και έμαθαν τα έργα τους, και πληθύνθηκε η κακία πάνω στη γη και ήρθε ο κατακλυσμός, και τους αφάνισε όλους· και αν τότε ο Νώε και οι γιοι του Νώε δεν βρίσκονταν να ζουν με σωφροσύνη πάνω στη γη (πράγμα φανερό, διότι ο καθένας ήταν άνδρας μίας γυναίκας, με την οποία και εισήλθε στην κιβωτό), δεν θα είχε απομείνει καμία ρίζα και απαρχή για τη δημιουργία ενός δεύτερου κόσμου.

Γι' αυτό και ο Λάμεχ, ο οποίος έδωσε το όνομα στον Νώε, σαν να έβλεπε στο πρόσωπό του τον Χριστό που επρόκειτο να προέλθει αργότερα από το γένος του, ο οποίος έγινε η ανάπαυση των απ' αιώνος θεοσεβών, μέσω αυτού του ονόματος προφητεύει σαφώς για τον Χριστό· διότι «έδωσε», λέει, «στο παιδί το όνομα Νώε, λέγοντας, αυτός θα μας αναπαύσει από όλα τα έργα μας, και από τις θλίψεις των χεριών μας και από τη γη, την οποία καταράστηκε Κύριος ο Θεός μας». Διότι αυτός ο λόγος δεν αναφέρεται στον κατακλυσμό που συνέβη· επειδή ο θάνατος του Λάμεχ προηγήθηκε του κατακλυσμού, ενώ ο Λάμεχ λέει ότι «θα μας αναπαύσει», συμπεριλαμβάνοντας έτσι και τον εαυτό του ως συμμέτοχο της ανάπαυσης που ο ίδιος προφήτευε. Τότε, βέβαια, δεν είχε ακόμη φτάσει κάθε άνθρωπος στο σημείο «να διανοείται στην καρδιά του επιμελώς τα πονηρά όλες τις ημέρες» της ζωής του, εξαιτίας του οποίου επήλθε από τον Θεό στη γη ο παγγενής αφανισμός όλων των όντων πάνω στη γη. Σε ποιον λοιπόν απευθυνόταν ο λόγος, όταν έλεγε ότι «θα μας αναπαύσει»;

Άκουσε, λοιπόν, πάλι την ανεξικακία της αγαθότητας του Θεού. «Είδε δε», λέγει, «Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη». Τι θέλει να πει η φράση, «Είδε δε»; Όχι βέβαια επειδή ο Δεσπότης είχε άγνοια· μη γένοιτο· αλλά η θεία Γραφή διηγείται τα πάντα συγκαταβαίνοντας στη δική μας αδυναμία· για να μας διδάξει ότι, και μετά από τόση δική Του μακροθυμία, εκείνοι επέμεναν στα ίδια, ή και βύθιζαν τους εαυτούς τους σε χειρότερα κακά, γι' αυτό λέγει: «Είδε δε ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη». Διότι από αυτήν την πονηρή πράξη, σαν από κάποια πηγή, γεννιούνταν μέσα τους και πολλά άλλα αμαρτήματα· γι' αυτό λέγει, «Οι κακίες των ανθρώπων». Επειδή όπου υπάρχει πορνεία, ασέλγεια και τόση ακολασία, είναι επόμενο να γεννιέται και μέθη, και παροινία, και πολλή αδικία, και πλεονεξία, και μύρια κακά. «Είδε δε», λέγει, «Κύριος ο Θεός, ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και ο καθένας διαλογίζεται στην καρδιά του επιμελώς τα πονηρά όλες τις ημέρες».

εʹ. Παρατήρησε πώς καθετί από τα λεγόμενα φανερώνει το μέγεθος των αμαρτημάτων. Διότι, επειδή ανέφερε σε γενικές γραμμές ότι «Πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη», πρόσθεσε: «Και ο καθένας». Είναι μεγάλη η έμφαση αυτής της φράσης. Όχι μόνο ο νέος, λέει, αλλά και ο γέροντας διαπράττει τα ίδια με τον νέο· ούτε μόνο ο άνδρας, αλλά και η γυναίκα· όχι μόνο ο δούλος, αλλά και ο ελεύθερος· όχι μόνο ο πλούσιος, αλλά και ο φτωχός. Και η λέξη «διανοείται» έχει πολλή δύναμη.

Διότι δεν υφίστανται αυτό από κάποια ξαφνική παραφορά, αλλά το διανοούνται μέσα στην καρδιά τους και το σχεδιάζουν κάθε ώρα, επιδεικνύοντας τον ζήλο τους σε αυτά. Και δεν επιμένουν στην κακία επειδή απλώς και τυχαία παρασύρθηκαν μία ή δύο φορές από την αμαρτία, αλλά την μετέρχονται με επιμέλεια και διαπράττουν τα πονηρά. Αυτό γίνεται δηλαδή με πολλή σπουδή: τίποτα δεν πράττουν ως πάρεργο, τίποτα με αμέλεια, ούτε για σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά καταναλώνουν σε αυτό όλες τις ημέρες και ολόκληρη τη ζωή τους. Είδες την ένταση της πονηρίας; Είδες πώς έκαναν το πράγμα συστηματική μελέτη, διαπράττοντας με επιμέλεια όλα τα πονηρά, και πώς κάθε ηλικία προσχωρούσε αυτοβούλως στην εργασία της κακίας; «Ο καθένας», λέγει· ούτε η ανώριμη ηλικία ούτε η άπειρη στην κακία έμενε αμέτοχη, αλλά αμέσως και από την αρχή όλοι επιδίδονταν σε αυτήν την κακή άμιλλα, ανταγωνιζόμενος ο καθένας να ξεπεράσει τον πλησίον του στην παρανομία των πράξεων.

Έως αυτό το σημείο ολοκληρώθηκε χθες η διδασκαλία μας· γι' αυτό οφείλουμε να εκθέσουμε όσα απομένουν. «Και εγέννησε», λέει, «ο Νώε τρεις υιούς, τον Σημ, τον Χαμ, τον Ιάφεθ». Η θεία Γραφή δεν μας επισήμανε τυχαία ούτε τον χρόνο ούτε τον αριθμό των τέκνων του δικαίου, αλλά θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να μας υποδηλώσει εμμέσως το υπερβολικό μέγεθος της μεγάλης του αρετής. Διότι, αφού ανέφερε πιο πάνω ότι ο Νώε ήταν πεντακοσίων ετών, στη συνέχεια πρόσθεσε: «Και εγέννησε τρεις υιούς»· διδάσκοντάς μας το υπερβολικό μέγεθος της εγκράτειάς του, και το ότι, ενώ όλοι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής επιδίδονταν σε τόση ακρασία και επεδείκνυαν πολλή λαγνεία, και σχεδόν κάθε ηλικία είχε αυτομολήσει στην κακία· διότι ακούτε τη θεία Γραφή που λέει: «Βλέποντας δε ο Κύριος ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και ο καθένας διανοείται επιμελώς τα πονηρά στην καρδιά του από τα νιάτα του», αποδεικνύοντάς μας σαφώς ότι και οι νέοι ξεπερνούσαν τους προχωρημένους στην ηλικία, και οι γέροντες δεν παρεκτρέπονταν λιγότερο από τους νέους, και ότι ακόμη και η ίδια η άκακη ηλικία είχε μεγάλη ροπή προς την κακία.

Και είπε, λέει, ο Κύριος ο Θεός: «Ιδού, ένα γένος και ένα χείλος έχουν όλοι»· αντί του, μία φωνή και μία γλώσσα. Και αυτό άρχισαν να κάνουν, και τώρα δεν θα λείψει από αυτούς τίποτε από όσα επινοήσουν να πράξουν. Δες τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Επειδή πρόκειται να ανακόψει την ορμή τους, προηγουμένως συνθέτει την απολογία Του, και σχεδόν καταδεικνύει το μέγεθος της αμαρτίας τους και την υπερβολή της αγνωμοσύνης τους, καθώς και το ότι δεν χρησιμοποίησαν τη συμφωνία τους για το σωστό. Διότι, «ιδού», λέει, «ένα γένος και ένα χείλος έχουν όλοι. Και αυτό άρχισαν να κάνουν, και τώρα δεν θα λείψει από αυτούς τίποτε από όσα επινοήσουν να πράξουν». Διότι αυτή είναι η συνήθειά Του, όταν πρόκειται να επιβάλει τιμωρία, πρώτα να δείχνει το μέγεθος των αμαρτημάτων, και σαν να συνθέτει κάποια απολογία, και τότε να προβαίνει στη διόρθωση. Επειδή και στην περίπτωση του κατακλυσμού, όταν επρόκειτο να πραγματοποιήσει εκείνη τη φοβερή απειλή, λέει η Γραφή: «Βλέποντας δε ο Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων, και ο καθένας διανοείται στην καρδιά του επιμελώς τα πονηρά από τη νεότητά του». Είδες πώς πρώτα έδειξε την υπερβολή της κακίας τους, και τότε λέει: «Θα εξαλείψω τον άνθρωπο»; Έτσι και τώρα: «Ιδού, ένα γένος και ένα χείλος έχουν όλοι, και αυτό άρχισαν να κάνουν». Εάν, ενώ απολαμβάνουν τόση ομόνοια και ομοφωνία, παρασύρθηκαν σε τέτοια μανία, με την πάροδο του χρόνου πώς δεν θα διαπράξουν χειρότερα;

Είναι προτιμότερο να ηττάται κανείς με έντιμο τρόπο, παρά να νικά με τρόπο επισφαλή και αθέμιτο. —Να αναγνωρίζεις όρια στην έχθρα, αλλά όχι στην εύνοια. ΤΙΤΛΟΣ Ηʹ. —Περί της μεταμέλειας του Θεού· και σε ποιες περιπτώσεις ο Δημιουργός μετεμελήθηκε. «Όταν είδε ο Κύριος ότι πλήθυναν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και ότι ο καθένας διανοείται επιμελώς στην καρδιά του τα πονηρά όλες τις ημέρες, τότε αναλογίστηκε ο Θεός ότι δημιούργησε τον άνθρωπο πάνω στη γη. Και είπε ο Θεός: Θα εξαλείψω τον άνθρωπο που δημιούργησα από το πρόσωπο της γης, από τον άνθρωπο μέχρι τα κτήνη· διότι αναλογίστηκα ότι δημιούργησα τον άνθρωπο». «Απηύθυνε λόγο ο Κύριος προς τον Σαμουήλ, λέγοντας: Έχω μεταμεληθεί που έχρισα βασιλιά τον Σαούλ· διότι απομακρύνθηκε από εμένα, και δεν τήρησε τους λόγους μου. Και λυπήθηκε βαθιά ο Σαμουήλ, και κραύγαζε προς τον Κύριο όλη τη νύκτα. Δεν πήγε ξανά ο Σαμουήλ να δει τον Σαούλ έως την ημέρα του θανάτου του, και ο Κύριος μετεμελήθη που ανέδειξε βασιλιά τον Σαούλ επί του Ισραήλ». «Είδε ο Κύριος την ώρα που εκείνοι θλίβονταν». «

Εκείνο ωστόσο πρέπει να επισημάνουμε, ότι ο θείος λόγος δεν κατηγορεί απλώς την αμαρτία τους, αλλά την παρανομία που διαπράττεται με επιμέλεια και σπουδή. Διότι αυτό δηλώνει η φράση «ο καθένας διανοείται στην καρδιά του επιμελώς προς τα πονηρά όλες τις ημέρες». Επειδή, όσοι μεν δυσανασχετούν με την προσβολή της αμαρτίας, αλλά ηττώνται εξαιτίας της ραθυμίας του νου και όχι από πονηρία, και στη συνέχεια πονούν και στενάζουν, έχουν σε κάποιο βαθμό μια μετριασμένη δικαιολογία. Εκείνοι όμως που ρέπουν ολοκληρωτικά προς την ακολασία και την πονηρία, ώστε να επινοούν επιπλέον νέες μορφές κακίας, ποιας συγγνώμης είναι άξιοι;