Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 7:11

Διότι οι μεν άνθρωποι δεν γνώριζαν· εκείνος όμως που επέφερε τον κατακλυσμό (και αυτός ήταν ο Σωτήρας) γνώριζε την ημέρα και την ώρα, κατά την οποία άνοιξε τους καταρράκτες του ουρανού και διέρρηξε τις αβύσσους, και είπε στον Νώε: Είσελθε εσύ και οι υιοί σου στην κιβωτό.

Διότι οι μεν άνθρωποι δεν γνώριζαν, εκείνος όμως που επέφερε τον κατακλυσμό —και αυτός ήταν ο Σωτήρας— γνώριζε την ημέρα και την ώρα, κατά την οποία «άνοιγε τους καταρράκτες του ουρανού και διέρρηγνυε τις αβύσσους» και είπε στον Νώε: «Είσελθε εσύ και οι υιοί σου στην κιβωτό». Εάν δε βρισκόταν σε άγνοια, δεν θα προέλεγε στον Νώε: «Διότι μετά από επτά ακόμη ημέρες εγώ φέρνω τον κατακλυσμό επί της γης». Εάν, λοιπόν, μέσα από την εικόνα των γεγονότων του Νώε υποδηλώνει την ημέρα —και εφόσον γνώριζε την ημέρα του κατακλυσμού—, γνωρίζει άρα και την ημέρα της δικής του παρουσίας.

«Τρόμος θα καταλάβει τα όρη εξαιτίας σου.» Είναι συνήθεια των αγίων προφητών να κάνουν δεήσεις υπέρ του Ισραήλ, όταν κάποιες φορές αμάρτανε και επρόκειτο να υποστεί την τιμωρία για τα παραπτώματά του, και απομακρύνοντας, τρόπον τινά, τα αποτελέσματα της οργής, παρακαλούσαν να σταλεί αυτή σε άλλους και να στραφεί στα κεφάλια των αλλοεθνών. Έτσι λοιπόν και ο θεσπέσιος Μελωδός, στον εβδομηκοστό όγδοο ψαλμό, θρηνούσε για την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και έλεγε: «Θεέ μου, εισήλθαν έθνη στην κληρονομιά σου, μόλυναν τον άγιο ναό σου.» Και προσθέτοντας και άλλα ενδιάμεσα σε αυτά, λέει: «Έκχυσε την οργή σου πάνω στα έθνη που δεν σε γνωρίζουν, και σε βασίλεια που δεν επικαλέστηκαν το όνομά σου.» Κάτι τέτοιο λέει και τώρα ο προφήτης: «Διότι εάν ανοίξεις τον ουρανό», εννοώντας βέβαια με την κάθοδο της οργής, όπως ακριβώς συνέβη και κατά την εποχή του κατακλυσμού, διότι άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού. Τότε, τρόμος θα καταλάβει τα όρη εξαιτίας σου και θα λιώσουν, «όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά». Και όταν λέει «όρη» σε αυτά τα λόγια, δεν εννοεί βεβαίως τα αισθητά όρη, αλλά μάλλον τις πονηρές δυνάμεις, οι οποίες εξαιτίας της υπερβολικής τους αλαζονείας παρομοιάζονται πολύ εύστοχα με τα πιο ψηλά βουνά. Αυτές λοιπόν τις δυνάμεις που συνοδεύονται από αλαζονεία θα τις καταλάβει τρόμος. «Διότι θα λιώσουν σαν από φωτιά.» Επειδή, προφανώς, είναι αντίθετες στα δικά σου προστάγματα, η οργή θα πέσει πάνω τους σαν φωτιά και θα τις κατακάψει. «

Για να γνωρίζουν, λοιπόν, ότι θα πέσουν αμαχητί όταν ο Θεός εγείρει εναντίον τους την οργή Του, και ότι θα κυριευθούν πάρα πολύ εύκολα, αναγκαίως λέει: «Ο Κύριος βαδίζει την οδό Του μέσα σε συντέλεια και σε συσσεισμό, και οι νεφέλες είναι η σκόνη των ποδιών Του». Διότι αν, λέει, αποφασίσει κάτι εναντίον κάποιων —διότι αυτό σημαίνει η «οδός»— θα τους καταδράμει οπωσδήποτε σαν σε συσσεισμό. Πράγμα ακαταμάχητο και εντελώς αδύνατο να το αποφύγει κανείς είναι ο συσσεισμός και η συντέλεια, και επιπλέον οι νεφέλες που πετούν σαν σκόνη και καλύπτουν πυκνά τον ουρανό. Φαίνεται δε ότι ο Προφήτης τούς επαναφέρει στη μνήμη τον κατακλυσμό που έγινε επί Νώε εναντίον όλου του ανθρωπίνου γένους, διότι μέσα σε συντέλεια τότε και σε συσσεισμό εναντίον όλων βάδισε τρόπον τινά ο Θεός, εγείροντας νεφέλες, και, όπως λέει το ιερό κείμενο, ανοίγοντας τους καταρράκτες του ουρανού, και κατακλύζοντας τα πάντα κάτω από τον ουρανό με ασταμάτητες βροχές. Αυτός, λοιπόν, λέει, που επικράτησε εύκολα εναντίον όλης της γης, και με μία απόφαση εξόντωσε όλους όσοι βρίσκονταν σε αυτήν, πώς θα αδυνατούσε απέναντι σε ένα μόνο έθνος, το βαβυλωνιακό; Και με τρόπο πολύ θεοπρεπή λέει το: «Οι νεφέλες είναι η σκόνη των ποδιών Του». Διότι, όπως είναι εύκολο στον άνθρωπο να ανακινήσει το χώμα και τη σκόνη με το πόδι του, με τον ίδιο νομίζω τρόπο είναι εύκολο και στον Θεό, που εξουσιάζει τα πάντα, να καλύψει τον ουρανό με καταιγίδα και νεφέλες.

Ίσως μάλιστα κάποιος να επικαλούνταν και κάποια μαρτυρία από τη Γραφή υπέρ αυτής της αντίληψης: το ότι άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού, όταν έπρεπε να κατακλυστεί η γη, με το ύδωρ να υπερβαίνει κατά πολύ σε βάθος κάθε κορυφή των ορέων. Αλλά εγώ υποστηρίζω ότι είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί αυτή η γραφική αντίρρηση μέσω άλλου χωρίου της Γραφής· διότι γνωρίζω την καταχρηστική χρήση των θείων ρημάτων σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής.

Τι σημαίνει το «να ανοίξει» και τι υποδηλώνεται με το «να κλείσει»; Διότι είναι φανερό ότι εκείνο που κλείνεται, ανοίγεται, και εκείνο που ανοίγεται, κλείνεται. Επειδή λοιπόν, όταν κάποτε κατά τους χρόνους του Ηλία επικρατούσε ατμός, έτσι αναφέρει η Γραφή, ότι «Έκλεισε ο ουρανός για τρία έτη και έξι μήνες»· αυτό θεωρώ πως εννοεί ο λόγος της Γραφής, ότι δηλαδή άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού, όπως ακριβώς έκλεισε κατά την περίοδο της ανομβρίας.

Ας προχωρήσουμε λοιπόν στην εξέταση και των όσων αναφέρονται στη συνέχεια. Διότι, όταν άρχισε ο κατακλυσμός, λέει η Γραφή: «Εισήλθε ο Νώε, και οι υιοί του, και η γυναίκα του, και οι γυναίκες των υιών του στην κιβωτό, εξαιτίας του ύδατος του κατακλυσμού. Και από τα πτηνά τα καθαρά, και από τα πτηνά τα μη καθαρά, και από τα ερπετά, δύο δύο. Από όλα μπήκαν προς τον Νώε στην κιβωτό, αρσενικό και θηλυκό, σύμφωνα με όσα διέταξε ο Κύριος στον Νώε». Δεν πρόσθεσε τυχαία τη φράση, «σύμφωνα με όσα διέταξε ο Κύριος στον Νώε», αλλά για να αυξήσει και πάλι τον έπαινο προς τον δίκαιο, και για να δείξει ότι τα εκπλήρωσε όλα έτσι ακριβώς όπως τα διέταξε ο Δεσπότης, χωρίς να παραλείψει τίποτε από όσα του είχε πει Εκείνος. Και συνέβη μετά τις επτά ημέρες, ακριβώς όπως το υποσχέθηκε ο Δεσπότης, λέει, και το ύδωρ του κατακλυσμού ήλθε πάνω στη γη, κατά το εξακοσιοστό έτος της ζωής του Νώε, τον δεύτερο μήνα, την εικοστή εβδόμη ημέρα του μήνα. Δες την ακρίβεια της Γραφής, πώς δεν μας δίδαξε μόνο το έτος κατά το οποίο έγινε ο κατακλυσμός, αλλά έκανε ολοφάνερο και τον μήνα και την ημέρα. Έπειτα, για να καταστήσει μέσω της διήγησης πιο συνετούς τους μεταγενέστερους, και για να αυξήσει τον φόβο μπροστά στα όσα συνέβησαν, λέει: «Εκείνη την ημέρα διαρράγησαν όλες οι πηγές της αβύσσου, και οι καταρράκτες του ουρανού άνοιξαν, και έπεσε η βροχή πάνω στη γη σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες».

Παρατήρησε πόση συγκατάβαση χρησιμοποιεί και τώρα η Αγία Γραφή, και πώς εκφράζει τα πάντα σύμφωνα με την ανθρώπινη συνήθεια. Όχι επειδή υπάρχουν καταρράκτες στον ουρανό, αλλά περιγράφει τα πάντα με λέξεις που μας είναι οικείες, λέγοντας σχεδόν ότι απλώς πρόσταξε ο Δεσπότης, και αμέσως η φύση των υδάτων υπάκουσε στο πρόσταγμα του Δημιουργού και, συρρέοντας από παντού, κατέκλυσε ολόκληρο τον κόσμο.

Πρόσεξε πώς ενεργεί τα πάντα προς τιμήν του ανθρώπου. Διότι, όπως ακριβώς στην περίπτωση των ανθρώπων που χάθηκαν από τον κατακλυσμό, μαζί με εκείνους κατέστρεψε και ολόκληρη τη φύση των άλογων ζώων, έτσι και εδώ, θέλοντας να επιδείξει τη δική του φιλανθρωπία προς τον δίκαιο, εξαιτίας της τιμής προς αυτόν επεκτείνει την αγαθότητά του και στην άλογη φύση, στα θηρία, στα πτηνά και στα ερπετά. «Και θυμήθηκε», λέει, «ο Θεός τον Νώε, και όλα τα θηρία, και όλα τα κτήνη, και τα ερπετά, και όσα βρίσκονταν μαζί του στην κιβωτό. Και έφερε ο Θεός άνεμο πάνω στη γη, και κόπασε το νερό». Αφού θυμήθηκε, λέει, τον Νώε και όσους ήταν μαζί του στην κιβωτό, πρόσταξε να ανακοπεί η ορμή των υδάτων, ώστε σιγά σιγά να επιδείξει την οικεία του φιλανθρωπία, και επιτέλους να κάνει τον δίκαιο να ανακουφιστεί, και, αφού τον ελευθερώσει από την ταραχή των λογισμών, να τον οδηγήσει σε γαλήνη, χαρίζοντάς του και την απόλαυση του φωτός και την αναπνοή του αέρα. «Και έφερε ο Θεός», λέει, «άνεμο πάνω στη γη, και κόπασε το νερό. Και κλείστηκαν οι πηγές της αβύσσου και οι καταρράκτες του ουρανού». Πρόσεξε πώς μας ομιλεί για όλα αυτά με τρόπο ανθρώπινο.

Ο Νώε ήταν πεντακοσίων ετών, όταν η απειλή του κατακλυσμού εξαγγέλθηκε από τον Θεό. Όταν δε εισήλθε στην κιβωτό «ήταν εξακοσίων ετών», και στο ενδιάμεσο διάστημα των εκατό αυτών ετών κατασκευαζόταν η κιβωτός. Και εισήλθε ο Νώε στην κιβωτό «όντας εξακοσίων ετών, την εικοστή εβδόμη ημέρα του δεύτερου μήνα». «Και την ίδια εκείνη ημέρα διαρρήχθηκαν όλες οι πηγές των υδάτων και της αβύσσου, και οι καταρράκτες του ουρανού άνοιξαν».

Διότι αυτό ονόμασε η Γραφή καταρράκτες του ουρανού. Ομοίως και τις αβύσσους που χώρισε κάτω από τη γη, όταν και αυτήν τη στερέωσε. Τότε και αυτές, αφού διαρράγησαν σαν πηγές, προκάλεσαν «κατακλυσμό πάνω στη γη για σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες». Διότι ποιος δεν θα θαύμαζε τη δύναμη του Θεού και τη μεγαλειότητα των κτισμάτων του Θεού; Διότι, αν και άδειαζαν από πάνω σαν ποτάμια για σαράντα ημερόνυχτα, δεν εξαντλήθηκε το πλήθος εκείνων των υδάτων. Διότι για τα ύδατα της αβύσσου δεν είναι τόσο αξιοθαύμαστο, επειδή η άνοδός τους δεν είναι τόσο εύκολη, όσο η κάθοδος. «Και σήκωσε το νερό την κιβωτό και υψώθηκε πάνω από τη γη» δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα ψηλά βουνά. «Και πέθανε κάθε σάρκα που κινούνταν πάνω στη γη», από άνθρωπο μέχρι κτήνος. «Και απέμεινε μόνο ο Νώε και όσοι ήταν μαζί του μέσα στην κιβωτό». «Και θυμήθηκε ο Θεός τον Νώε και όλα όσα ήταν μαζί του, και έφερε άνεμο πάνω στη γη και κόπασε το νερό». «Και σταμάτησε η βροχή από τον ουρανό. Και υποχωρούσε το νερό φεύγοντας από τη γη και λιγόστευε μετά από εκατόν πενήντα ημέρες». Και μπορούσε κανείς να δει τότε ένα θέαμα παράδοξο και πραγματικά αξιοθρήνητο. Διότι, καθώς τα νερά πληθύνονταν στα χαμηλότερα μέρη της γης, οι άνθρωποι και τα κτήνη κατέφευγαν προς τους λόφους και τις κορυφές των βουνών, και κάθε βουνό και όρος και κάθε τόπος και απόκρημνος βράχος στις βουνοκορφές ασφυκτιούσε από ανθρώπους και κτήνη.

Σε αυτό το πανδοχείο προστρέχοντας και η μεγάλη Νινευή, στην οποία κατοικούσαν περισσότερες από δώδεκα μυριάδες ανδρών, ελευθερώθηκε ταυτόχρονα από την καταστροφή και από τη θεία απειλή, και διακηρύσσεται στον κόσμο ως μνημείο μετανοίας. Σε αυτό το πανδοχείο προσήλθαν και σώθηκαν ληστές, πόρνες, τελώνες και άσωτοι. Εάν λοιπόν σε αυτό το ιατρείο και πανδοχείο είχε προσέλθει ο λαός της εποχής του Νώε, δεν θα είχαν ανοίξει οι ουράνιοι καταρράκτες και οι πηγές της αβύσσου, δεν θα είχε πεθάνει «κάθε σάρκα που κινείται πάνω στη γη», ούτε θα είχε γίνει ο βυθός των υδάτων κοινός τάφος για ανθρώπους και κτήνη εξαιτίας του κτηνώδους βίου τους.

Τέτοια γνωρίζουμε ότι και παλαιότερα απειλούνταν και εκτελούνταν εναντίον των ασεβών, όταν τα στοιχεία της φύσεως ξεπερνούσαν τα όριά τους, υπηρετώντας τα θεία νεύματα. Και κανείς δεν θα δυσπιστήσει, παρά μόνο όποιος νοσεί από την άγνοια των κρίσεων του Θεού. Διότι εμείς πρέπει να πειθόμαστε στα γραμμένα από το Πνεύμα, ότι οι ασεβείς θα γεμίσουν από κακά. Και: Τους αμαρτωλούς θα τους καταδιώξουν συμφορές. Και: Μέσα στην κακία του θα καταστραφεί ο ασεβής. Και: Ο ασεβής φυλάσσεται για την ημέρα της συμφοράς. Και: Στους αδίκους όλα έρχονται στον κόρφο τους. Και βρίσκεται μπροστά μας η πόλη των Σοδόμων, ως δείγμα και παιδαγωγία της θείας οργής, πάνω στην οποία έβρεξε φωτιά που κατέβηκε από τον ουρανό, η οποία κατατρώγοντας τα πάντα γύρω της την έκανε στάχτη, και μαζί της κατέφαγε συθέμελα και κάποιες από τις γειτονικές πόλεις, των οποίων ακόμη και σήμερα, όπως λένε, διασώζονται τα τεκμήρια. Και πριν από αυτά βέβαια ο κατακλυσμός από τα ύδατα που συνέβη στον κόσμο, κατά τον οποίο Εκείνος που ρίχνει τις φοβερές βροχές, εξαπέλυσε άπλετη εναντίον των αμαρτωλών την έκχυση εκείνων των παράδοξων και πρωτοφανών όμβρων. Όταν από κάτω διαρρηγνύονταν οι πηγές της αβύσσου, και από πάνω άνοιγαν οι καταρράκτες των ουρανών, με αποτέλεσμα να καταστραφούν τα πάντα ολοσχερώς, και να χαθεί κάθε ύπαρξη που υψωνόταν πάνω στη γη. Και μόνο ένας δίκαιος άνδρας μαζί με τα παιδιά και τις γυναίκες, φερόμενος μέσα σε ξύλο πάνω από τα ύδατα, διασωζόταν, λειτουργώντας σαν κάποιος δεύτερος Αδάμ, επειδή ο Θεός σπλαγχνίστηκε, ώστε να μην εκλείψει παντελώς από τη γη το ανθρώπινο γένος.

Τότε λοιπόν αυτός ο χείμαρρος, που εμφανίστηκε ορμητικός και κατακλυσμιαίος από τη βροχή και αφού ξεχείλισε ξαφνικά μέσα στη νύχτα, σαν να είχαν ανοίξει για χάρη του οι καταρράκτες του ουρανού, παρασύρει από το στρατόπεδο των Αλαμανών όχι μόνο όπλα και στολίδια των αλόγων και ενδύματα και οτιδήποτε άλλο μετέφεραν γι' αυτούς τα υποζύγια, αλλά και άλογα και μουλάρια και ένοπλους ιππείς. Και το θέαμα ήταν ελεεινό και ζητούσε πραγματικά δάκρυα, καθώς έπεφταν χωρίς πόλεμο, εξοντώνονταν χωρίς να τους καταδιώκει κανείς. Ούτε το σχεδόν γιγάντιο και πελώριο μέγεθος του σώματός τους, ούτε το αχόρταγο για μάχη δεξί τους χέρι στάθηκε αρκετό για να αποφύγουν το κακό, αλλά έπεφταν σαν το χορτάρι και παρασύρονταν σαν ξερά σκουπίδια και σαν ελαφρύ μαλλί προβάτου, και, για να μιλήσουμε με ψαλμικά λόγια, αυτός ο ποταμός ύψωσε τις φωνές τους, καθώς αλάλαζαν βαρβαρικά και έδιναν στις σκοπιές και στους λόφους, μέσα από τους οποίους παρασύρονταν, έναν ήχο ταυτόχρονα άγριο και ανήμερο, καθόλου όμοιο με τα γλυκά μελωδήματα που παίζουν οι ποιμένες με τους αυλούς τους, ώστε όσοι έβλεπαν τα όσα συνέβαιναν τότε, να αναλογίζονται ότι επρόκειτο για άμεση οργή του Θεού που είχε ξεσπάσει στο στρατόπεδο των Αλαμανών, εφόσον καταποντίστηκαν τόσο μαζικά από το νερό, ώστε να μην μπορέσουν να διασώσουν ούτε τα ίδια τους τα σώματα. Κοιμήθηκαν, λοιπόν, εκείνη τη νύχτα οι μεν τον ύπνο του θανάτου, οι δε βιώνοντας τον αφανισμό και την απώλεια των υπαρχόντων τους.

Αν, αφού σου επιτεθεί με κάθε είδους αμαρτήματα και αποκρουστεί με τα προαναφερθέντα όπλα, μεταστραφεί επικαλούμενος τη χρηστότητα και τη φιλανθρωπία του Θεού, επιχειρώντας να σε πείσει να περιφρονήσεις τις κολάσεις (διότι ο εχθρός είναι πολύτροπος και πολυμήχανος, και ικανότατος στο να καθιστά την ορμή μας ευάλωτη προς την αμαρτία), μην αμελήσεις· έχεις και πάλι θεοχάλκευτα ξίφη και ασπίδες που σου χορηγούνται από τη θεία Γραφή, με τα οποία, εάν εξοπλιστείς και αγωνιστείς εναντίον του εχθρού, θα τον αναδείξεις ηττημένο και γεμάτο από κάθε αισχύνη και ατιμία· διότι ο στεναγμός και ο τρόμος του Κάιν και η ζωή του, που ήταν χειρότερη από τον θάνατο, όταν μελετώνται, είναι ικανά να διασπάσουν και να τρέψουν σε φυγή την παράταξη των μάταιων λογισμών του· οι καταρράκτες του ουρανού που άνοιξαν και κατέκλυσαν όλη τη γη εξαιτίας των αμαρτιών εκείνων που κατοικούσαν σε αυτήν, εκείνο το κοινό και παγκόσμιο ναυάγιο· το πυρ των Σοδόμων, πάλι, που κατέβηκε από τον ουρανό και κατέφαγε ανελέητα κάθε ηλικία· οι αιγυπτιακές και φοβερές πληγές και μάστιγες για την παρακοή των εντολών του Θεού που έπεσαν πάνω στον ίδιο τον Φαραώ και στους Αιγυπτίους και ώθησαν όλη την Αίγυπτο στο έσχατο σημείο κακών και κινδύνων, και οι πυθμένες του βυθού που διαρρήχθηκαν και έγιναν τάφος για τους ίδιους τους Αιγυπτίους εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους· οι Ισραηλίτες, πάλι, όταν υποδουλώνονταν στα πάθη, πολλές φορές θερίζονταν από αδελφικό χέρι και μαχαίρι, ενώ άλλες φορές παραδίδονταν σε αλλόφυλους για λεηλασία, καίγονταν από φωτιά και θανατώνονταν από τα φίδια· και τέλος, εκείνος ο εκλεκτός λαός που οδηγούνταν από τον στύλο της νεφέλης, για χάρη του οποίου εξαπολύθηκαν στους Αιγυπτίους οι πικρές και βαριές τιμωρίες, για χάρη του οποίου επιτελούνταν τα μεγάλα τεράστια θαύματα· αυτοί λοιπόν, όταν μνημονεύονται για όσα έπαθαν, ας αποκρούσουν εκείνους τους μάταιους και δαιμονιώδεις λογισμούς· διότι και αυτοί, οι οποίοι αξιώθηκαν τόσης και τέτοιας πρόνοιας και χάρης, επειδή υπέστησαν τις συνέπειες της αχαριστίας και του γογγυσμού τους, έπεσαν νεκροί στην έρημο και καταδικάστηκαν σε έκπτωση από την υποσχεμένη γη· ο Ναδάβ, πάλι, και ο Αβιούδ, από τη λευιτική φυλή και οι οποίοι ήταν αφιερωμένοι στον Θεό, επειδή προσέφεραν ξένο πυρ, αποστερήθηκαν τη ζωή και έγιναν ξαφνικά παρανάλωμα του πυρός· αυτοί πάλι γύρω από τον Δαθάν και τον Αβειρών, που γόγγυζαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών και γι' αυτό αρπάχτηκαν από το χάσμα της γης μαζί με όλες τους τις αμαρτίες και τάφηκαν πριν από τον θάνατο και καταχώθηκαν πικρά ζωντανοί· ο ακάθεκτος θυμός και φόνος του Φινεές εναντίον εκείνων που εκπόρνευσαν· το αυστηρό και απότομο τέλος του Ανανία και της Σαπφείρας· αυτά και τα παρόμοια θα σου αρκέσουν ως όπλα και βέλη και ασπίδες, και γνωρίζω καλά ότι εάν ο επηρεάζων δαίμονας χτυπηθεί από τις βολές αυτών, θα εκδιωχθεί ισχυρά.

Από τον ουρανό ο Κριτής διατάζει τότε, και ανοίχθηκαν αμέσως οι καταρράκτες, εξαπολύοντας βροχές, χειμάρρους και χαλάζι σε όλα τα πέρατα 〈της γης〉. Οι πηγές της αβύσσου διαρράγηκαν από τον φόβο, εξού και υπερχείλισαν σε κάθε τόπο της γης. Κάλυψαν τα πολύ υψηλά όρη, και δεν φαινόταν πλέον ξηρά, αλλά τα πάντα ήταν όπως ακριβώς στην αρχή.

Και όπως στον κατακλυσμό άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού και κατέβηκε το νερό και λίγο-λίγο σκέπασε τους λαούς, έτσι και τότε θα ανοίξει από τα θεμέλιά της η γη, και θα αναβλύσει όχι σιγά-σιγά αλλά αθρόα η φωτιά και θα καλύψει όλη τη γη, και θα γίνει ολόκληρη ένας ποταμός φωτιάς.» Τι λοιπόν θα κάνουν τότε αυτοί που λένε: «Μακάρι να με άφηναν εδώ και τη βασιλεία των ουρανών εγώ δεν την ήθελα»; Τι θα απογίνουν αυτοί που τώρα γελούν και λένε τα εξής: «Τι λοιπόν, μας προστάζεις να κλαίμε κάθε μέρα;» Και εκείνοι που προβάλλουν αντιλογίες ή γογγυσμούς ή κάνουν και χειρότερα από αυτά, τι θα πουν τότε για να απολογηθούν; Μήπως θα πουν ότι: «Δεν ακούσαμε»; Μήπως ότι: «Κανείς δεν μας νουθέτησε»; Μήπως ότι: «Αγνοήσαμε το όνομά σου, του Δεσπότη, το κράτος, την ισχύ, τη δύναμη»; —«Πόσα λοιπόν σε εσάς, ω άθλιοι, - δικαιολογημένα θα μας πει - σας προείπα και σας παρήγγειλα μέσω των προφητών, των αποστόλων, όλων μαζί των δούλων και εμού του ιδίου; Δεν ακούγατε τα ευαγγέλιά μου που έλεγαν: «Μετανοείτε»;»