Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 7:20

Ίσως μάλιστα κάποιος να επικαλούνταν και κάποια μαρτυρία από τη Γραφή υπέρ αυτής της αντίληψης: το ότι άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού, όταν έπρεπε να κατακλυστεί η γη, με το ύδωρ να υπερβαίνει κατά πολύ σε βάθος κάθε κορυφή των ορέων. Αλλά εγώ υποστηρίζω ότι είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί αυτή η γραφική αντίρρηση μέσω άλλου χωρίου της Γραφής· διότι γνωρίζω την καταχρηστική χρήση των θείων ρημάτων σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής.

ΣΤ΄. Πρόσεξε με πόση ακρίβεια μας διηγείται τη μεγάλη ορμή των υδάτων και ότι καθημερινά η πλημμύρα των υδάτων αυξανόταν. Διότι το νερό, λέει, επικρατούσε με πάρα πολύ μεγάλη σφοδρότητα και σκέπασε όλα τα ψηλά βουνά που υπήρχαν κάτω από τον ουρανό. Δεκαπέντε πήχεις πιο πάνω υψώθηκε το νερό και κατέκλυσε όλα τα βουνά. Εύλογα ο φιλάνθρωπος Δεσπότης οικονόμησε να κλειστεί η κιβωτός, ώστε να μη βλέπει ο δίκαιος τα όσα συνέβαιναν. Διότι, αν εμείς, μετά από τόσο μεγάλο αριθμό ετών και μετά από τόσες γενεές, ακούγοντας μόνο τη διήγηση της Γραφής καταλαμβανόμαστε από δέος και βρισκόμαστε σε αμηχανία, τι ήταν φυσικό να πάθει εκείνος ο δίκαιος, εάν έβλεπε με τα ίδια του τα μάτια εκείνη την αβάσταχτη άβυσσο; Πώς θα μπορούσε να αντέξει έστω και για λίγο; Δεν θα ξεψυχούσε αμέσως από την πρώτη ματιά, καθώς η ψυχή του θα τον εγκατέλειπε, μη μπορώντας πλέον να υποφέρει το θέαμα τόσων δεινών; Διότι αναλογίσου, αγαπητέ, πώς εμείς τώρα, όταν συμβεί μια μικρή νεροποντή γεμίζουμε αγωνία, φοβόμαστε για τα πάντα και απελπιζόμαστε, θα έλεγε κανείς, για την ίδια μας τη ζωή.

Τι ήταν, λοιπόν, φυσικό να αισθανθεί εκείνος ο δίκαιος τότε, βλέποντας τα ύδατα να κορυφώνονται σε τόσο μεγάλο ύψος; Διότι, λέει η Γραφή, το ύδωρ υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα όρη. Θυμήσου εδώ, αγαπητέ, τα όσα ελέχθησαν από τον Δεσπότη, όταν έλεγε: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμά μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες»· και πάλι: «Διεφθάρη η γη, και γέμισε η γη από αδικία»· και, «Είδε ο Κύριος τη γη, και ήταν διεφθαρμένη, διότι κάθε σάρκα είχε διαφθείρει την οδό της». Επειδή, λοιπόν, η οικουμένη χρειαζόταν ολοκληρωτικό καθαρμό, και έπρεπε να αποκαθαρθεί από κάθε ρύπο, να εξαλειφθεί όλη η ζύμη της προηγούμενης πονηρίας, και να μην απομείνει ούτε ίχνος της κακίας, αλλά να επέλθει, τρόπον τινά, μια αναστοιχείωση, όπως ακριβώς ένας άριστος τεχνίτης, όταν λάβει ένα σκεύος που έχει παλιώσει από τον χρόνο και έχει φθαρεί, ας πούμε, από τη σκουριά, το ρίχνει στη φωτιά, το κάνει να αποβάλει όλη τη σκουριά, το αναπλάθει, το ανακατασκευάζει και το επαναφέρει στην αρχική του ομορφιά· έτσι και ο δικός μας Δεσπότης, αφού καθάρισε ολόκληρη την οικουμένη με τον τότε κατακλυσμό και, τρόπον τινά, την ελευθέρωσε από την κακία των ανθρώπων, τον μολυσμό και τη μεγάλη φθορά, την κατέστησε λαμπρότερη, αποκαλύπτοντάς μας εκ νέου το φαιδρό της πρόσωπο, χωρίς να επιτρέψει να παραμείνει ούτε ίχνος από την προηγούμενη ασχήμια.

Δεν μας τα διηγείται αυτά η Γραφή χωρίς σκοπό, αλλά για να μάθουμε ότι όχι μόνο οι άνθρωποι, τα κτήνη, τα τετράποδα και τα ερπετά καταποντίστηκαν, αλλά και τα πτηνά του ουρανού, και όσα ζούσαν στα βουνά, εννοώ τα θηρία και τα υπόλοιπα άλογα ζώα. Γι' αυτό λέει: «Και υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα βουνά», για να μάθεις ότι η απόφαση του Δεσπότη έγινε πράξη· διότι έλεγε: «Ακόμη επτά ημέρες και θα φέρω κατακλυσμό επί της γης, και θα εξαλείψω κάθε ύπαρξη που εποίησα από το πρόσωπο της γης, από άνθρωπο έως κτήνος, και από ερπετά έως τα πτηνά του ουρανού». Επομένως, δεν μας τα διηγείται αυτά η θεία Γραφή απλώς για να μας διδάξει το μέγιστο ύψος των υδάτων, αλλά για να μπορέσουμε, παράλληλα με αυτό, να κατανοήσουμε ότι απολύτως τίποτα, ούτε από τα άλογα ζώα, ούτε από τα θηρία, ούτε από τα κτήνη δεν διασώθηκε, αλλά τα πάντα εξαλείφθηκαν μαζί με το ανθρώπινο γένος. Επειδή όλα αυτά δημιουργήθηκαν για χάρη του ανθρώπου, εφόσον αυτός επρόκειτο να αφανιστεί, ήταν εύλογο να υποστούν και αυτά μαζί του την ίδια καταστροφή.

«Ενθυμήθηκε», λέγει, «ο Θεός τον Νώε». Επειδή, δηλαδή, μας διηγήθηκε σε όσα ήδη ειπώθηκαν —όπως ακριβώς διδάξαμε προηγουμένως την αγάπη σας— ότι επί σαράντα ημέρες και ισάριθμες νύχτες έπεφτε η βροχή, και επί εκατόν πενήντα ημέρες το ύδωρ παρέμεινε στην ίδια στάθμη, υψωμένο δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα όρη, και ότι, ενώ συνέβαιναν αυτά, ο δίκαιος βρισκόταν μέσα στην κιβωτό, μη μπορώντας ούτε τον αέρα να αναπνεύσει, εφόσον συμβίωναν μαζί του και όλα τα άλογα ζώα, γι' αυτό λέγει: «Και ενθυμήθηκε ο Θεός τον Νώε». Τι σημαίνει «ενθυμήθηκε»; Σπλαχνίστηκε, λέγει, ο Θεός τον δίκαιο που ζούσε μέσα στην κιβωτό, τον ελέησε που βρισκόταν σε τόσο μεγάλη στενοχώρια και τελούσε σε αμηχανία, μη γνωρίζοντας μέχρι πότε θα διαρκούσαν τα δεινά. Διότι, αναλογίσου, παρακαλώ, ποιους λογισμούς έκανε μέσα του μετά τις σαράντα ημέρες και τις σαράντα νύχτες, κατά τις οποίες κατέβαινε η ορμή των υδάτων, βλέποντας επί εκατόν πενήντα ημέρες τα ύδατα να παραμένουν στο ίδιο επίπεδο και να μην υποχωρούν καθόλου· και το χειρότερο, ότι δεν μπορούσε ούτε με τα ίδια του τα μάτια να δει τα όσα είχαν συμβεί, αλλά όντας έγκλειστος, και μη μπορώντας από πουθενά να αντικρίσει τα δεινά που είχαν ενσκήψει, υπέμενε μεγαλύτερη την οδύνη και συλλογιζόταν τα πιο βαριά κάθε μέρα.

Δ΄. Ας μην περιεργαζόμαστε λοιπόν εμείς το πώς, αλλά αυτό μόνο ας πιστεύουμε, ότι έδωσε εντολή και υψώθηκε η άβυσσος· πρόσταξε, και ανέκοψε πάλι τη φυσική της ορμή, και υποχώρησε στον οικείο της τόπο, τον οποίο γνωρίζει μόνος Αυτός, ο Δεσπότης που τη δημιούργησε. Και κάθισε, λέει, η κιβωτός τον έβδομο μήνα, την εικοστή εβδόμη του μηνός, πάνω στα όρη του Αραράτ. Το δε νερό λιγόστευε μέχρι τον δέκατο μήνα· και φάνηκαν οι κορυφές των βουνών τον δέκατο μήνα, την πρώτη του μηνός. Παρατήρησε πώς έγινε μεμιάς η μεταβολή, και πόσο κόπασε η φύση των υδάτων, ώστε να καθίσει η κιβωτός πάνω στα βουνά. Διότι, αφού ανέφερε πιο πάνω η Γραφή ότι το νερό υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα βουνά, τώρα λέει ότι η κιβωτός κάθισε πάνω στα όρη του Αραράτ, και στη συνέχεια λιγόστευε σιγά-σιγά μέχρι τον δέκατο μήνα, και τότε, τον δέκατο μήνα, φάνηκαν οι κορυφές των βουνών. Αναλογίσου το ψυχικό σθένος του δικαίου, πώς άντεξε τόσους μήνες κλεισμένος σαν μέσα στο σκοτάδι.

Διότι το γεγονός ότι όλη η γη, όπως λέει η Γραφή, κατακλύστηκε, και το νερό υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από όλα τα όρη, ο Θεός φαίνεται ότι δεν το έχει πει για τη γη, αλλά για τον λαό που Τον υπακούει, για τον οποίο μάλιστα προετοίμασε ανάπαυση στην Ιερουσαλήμ, όπως έχει ήδη προαποδειχθεί μέσω όλων των συμβόλων του κατακλυσμού. Είπα δε, ότι μέσω του ύδατος, της πίστεως και του ξύλου, όσοι προετοιμάζονται και μετανοούν για όσα αμάρτησαν, θα διαφύγουν την επερχόμενη κρίση του Θεού.

Διότι αυτό ονόμασε η Γραφή καταρράκτες του ουρανού. Ομοίως και τις αβύσσους που χώρισε κάτω από τη γη, όταν και αυτήν τη στερέωσε. Τότε και αυτές, αφού διαρράγησαν σαν πηγές, προκάλεσαν «κατακλυσμό πάνω στη γη για σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες». Διότι ποιος δεν θα θαύμαζε τη δύναμη του Θεού και τη μεγαλειότητα των κτισμάτων του Θεού; Διότι, αν και άδειαζαν από πάνω σαν ποτάμια για σαράντα ημερόνυχτα, δεν εξαντλήθηκε το πλήθος εκείνων των υδάτων. Διότι για τα ύδατα της αβύσσου δεν είναι τόσο αξιοθαύμαστο, επειδή η άνοδός τους δεν είναι τόσο εύκολη, όσο η κάθοδος. «Και σήκωσε το νερό την κιβωτό και υψώθηκε πάνω από τη γη» δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα ψηλά βουνά. «Και πέθανε κάθε σάρκα που κινούνταν πάνω στη γη», από άνθρωπο μέχρι κτήνος. «Και απέμεινε μόνο ο Νώε και όσοι ήταν μαζί του μέσα στην κιβωτό». «Και θυμήθηκε ο Θεός τον Νώε και όλα όσα ήταν μαζί του, και έφερε άνεμο πάνω στη γη και κόπασε το νερό». «Και σταμάτησε η βροχή από τον ουρανό. Και υποχωρούσε το νερό φεύγοντας από τη γη και λιγόστευε μετά από εκατόν πενήντα ημέρες». Και μπορούσε κανείς να δει τότε ένα θέαμα παράδοξο και πραγματικά αξιοθρήνητο. Διότι, καθώς τα νερά πληθύνονταν στα χαμηλότερα μέρη της γης, οι άνθρωποι και τα κτήνη κατέφευγαν προς τους λόφους και τις κορυφές των βουνών, και κάθε βουνό και όρος και κάθε τόπος και απόκρημνος βράχος στις βουνοκορφές ασφυκτιούσε από ανθρώπους και κτήνη.

Και κάποιοι ανέβαιναν σε ψηλόκορμα δέντρα προσδοκώντας να βρουν από εκεί κάποια σωτηρία. Επειδή όμως το πλήθος των υδάτων κάλυψε και τα καταφύγια των ορέων και κάθε βουνοκορφή, κάθε ελπίδα σωτηρίας λοιπόν είχε χαθεί, και κάθε ψυχή βασανίστηκε και πνίγηκε μέσα στα νερά. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε το νερό εκείνο υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα ψηλά όρη, προκειμένου να κατακλύσει κάθε τι που είχε πνοή, πράγμα το οποίο και συνέβη. Και μπορούσε κανείς να δει αναρίθμητα νεκρά σώματα ανθρώπων και κτηνών, ερπετών, πτηνών και θηρίων να επιπλέουν όλα μαζί. Διότι ο κόσμος ήταν και τότε γεμάτος από ανθρώπους, σχεδόν όπως και τώρα.

Ερώτηση: Ποιος άραγε ήταν ο σκοπός να οικοδομήσουν με τόση ασφάλεια έναν πύργο μέχρι και τον ουρανό; Απόκριση: Επειδή είχαν ακούσει ότι κατά τον κατακλυσμό το νερό υψώθηκε δεκαπέντε πήχεις πάνω από τα βουνά, είπαν αυτοί ότι ο πύργος μας δεν θα ξεπεράσει τα βουνά απλώς κατά δεκαπέντε πήχεις, αλλά θα ανέβει μέχρι και τον ουρανό. Και αν τυχόν επιφέρει και πάλι κατακλυσμό ο Θεός, θα είναι αδύνατον να φτάσει μέχρι εκεί το νερό. «Αυτός ο λαός είναι μωρός και όχι σοφός» και «ο μωρός θα πει μωρίες και η καρδιά του θα σκεφτεί μάταια πράγματα».

Διότι τα ύδατα υψώθηκαν κατά δεκαπέντε πήχεις, και όλα τα εξ αρχής ορατά καλύφθηκαν από την απειλή του Θεού, επειδή οι θνητοί παρέμειναν στην πώρωσή τους και δεν έσπευσαν με πίστη να του ανακράξουν: Λύτρωσε τους πάντες ...