Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 7:6

Αληθινά λοιπόν και αυτή είναι φιλανθρωπία του Θεού, αλλά είναι ακόμη μικρή σε σύγκριση με όσα ακολουθούν. Αναλογίσου, σε παρακαλώ, τα όσα συνέβησαν επί Νώε. Αμάρτησαν οι γίγαντες, και πολλή ανομία απλώθηκε τότε στη γη, και εξαιτίας της επρόκειτο να επέλθει κατακλυσμός. Και κατά το πεντακοσιοστό έτος ο Θεός εξαγγέλλει την απειλή, ενώ κατά το εξακοσιοστό έτος επέφερε τον κατακλυσμό πάνω στη γη. Βλέπεις το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, η οποία παρατείνεται για εκατό χρόνια;

Και για τον λόγο αυτό, στο θηρίο που πρόκειται να έλθει συντελείται η ανακεφαλαίωση κάθε αδικίας και κάθε δόλου, ώστε, αφού συρρεύσει και συγκεντρωθεί σε αυτό κάθε αποστατική δύναμη, να ριχτεί στην κάμινο του πυρός. Κατάλληλα λοιπόν και το όνομά του θα φέρει τον αριθμό χξστ', ανακεφαλαιώνοντας στον εαυτό του όλη την επίδειξη της κακίας πριν από τον κατακλυσμό, η οποία προήλθε από την αγγελική αποστασία -διότι ο Νώε ήταν εξακοσίων ετών όταν ο κατακλυσμός επήλθε στη γη, εξαλείφοντας κάθε ανάστημα της γης εξαιτίας της διεφθαρμένης γενιάς του Αδάμ-, ανακεφαλαιώνοντας παράλληλα και όλη την ειδωλολατρία μετά τον κατακλυσμό, μέχρι την εικόνα που έστησε ο Ναβουχοδονόσορ, η οποία είχε ύψος εξήντα πήχεις και πλάτος έξι πήχεις. Διότι ολόκληρη εκείνη η εικόνα ήταν προτύπωση της παρουσίας του αντιχρίστου.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΕ΄. Ο Νώε ήταν εξακοσίων ετών, και ο κατακλυσμός του ύδατος έγινε επί της γης. α΄. Επιθυμώ να καταπιαστώ πάλι με το θέμα για το οποίο μίλησα προηγουμένως στην αγάπη σας, και να φέρω πάλι στο μέσο την ιστορία του δικαίου Νώε. Διότι είναι μεγάλος ο πλούτος της αρετής του δικαίου, και αρμόζει σε εμάς, αφού εξερευνήσουμε τα πάντα σταδιακά ανάλογα με τη δύναμή μας, να σας προσφέρουμε από εκεί μεγάλη αφθονία.

Διότι σε επτά ακόμη ημέρες θα φέρω βροχή πάνω στη γη για σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, και θα εξαλείψω κάθε ύπαρξη που εποίησα από το πρόσωπο της γης, από άνθρωπο μέχρι κτήνος. Και ο Νώε έπραξε όλα όσα του πρόσταξε ο Κύριος ο Θεός. Αφού φτάσαμε τον λόγο μας μέχρι αυτό το σημείο, διακόψαμε εδώ τη διδασκαλία. Διότι ίσως να θυμάστε και εσείς, όταν εξηγήσαμε στην αγάπη σας την αιτία, για ποιον λόγο πρόσταξε να εισαχθούν από μεν τα καθαρά ζώα επτά, από δε τα ακάθαρτα ανά δύο. Εμπρός, λοιπόν, ας προχωρήσουμε σήμερα σε όσα αναγνώστηκαν στη συνέχεια, και ας δούμε τι μας διηγείται η θεία Γραφή μετά την είσοδο του Νώε στην κιβωτό. Διότι τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, αρμόζει να επιδείξουμε μεγάλο ζήλο, αφού, λόγω της περιόδου της νηστείας, απολαμβάνουμε συνεχώς την πλέον ευχάριστη συναναστροφή σας, έχουμε απαλλαγεί από τη λαιμαργία των απολαύσεων και, έχοντας τον λογισμό μας σε εγρήγορση, μπορούμε να προσέξουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα. Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να πούμε από πού ξεκίνησαν τα σημερινά αναγνώσματα. Λέει, δηλαδή: «Ο Νώε ήταν εξακοσίων ετών, και έγινε ο κατακλυσμός των υδάτων πάνω στη γη».

Προσέξτε, σας παρακαλώ, και ας μην προσπεράσουμε απλώς αυτό που ειπώθηκε· διότι αυτά τα σύντομα λόγια κρύβουν μέσα τους κάποιον πλούτο, και αν προσηλώσουμε τη διάνοιά μας, θα μπορέσουμε από αυτά και μόνο να κατανοήσουμε πλήρως τόσο την υπερβολή της φιλανθρωπίας του Δεσπότου, όσο και τη μεγάλη ένταση της κακίας των ανθρώπων εκείνης της εποχής. «Ο Νώε ήταν», λέει, «εξακοσίων ετών». Δεν μας δίδαξε τον αριθμό των ετών του δικαίου απλώς, ούτε μόνο για να μάθουμε πόσων ετών ήταν ο δίκαιος, αλλά επειδή προηγουμένως μας δίδαξε η θεία Γραφή, έχοντας ήδη αναφέρει ότι ο Νώε ήταν πεντακοσίων ετών, και, αφού μας έκανε γνωστό τον αριθμό των ετών, τότε διηγήθηκε τη μεγάλη ροπή των ανθρώπων προς την κακία, και ότι η διάνοια του ανθρώπου ρέπει σταθερά προς τα πονηρά από τη νεότητά του· γι' αυτό λέει ο Θεός: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες», προαναγγέλλοντάς τους το μέγεθος της αγανάκτησής του· έπειτα, για να τους δώσει επαρκή χρόνο ώστε να μετανοήσουν και να αποφύγουν την πείρα της αγανάκτησης, λέει: «Θα είναι δε οι ημέρες τους εκατόν είκοσι έτη»· αντί να πει: θα δείξω μακροθυμία ακόμη και μετά τα πεντακόσια έτη.

βʹ. Αλλά ας επανέλθουμε στη συνέχεια του λόγου, για να γνωρίσεις και την ένταση της αγνωμοσύνης αυτών εδώ, και τον κόπο της ευγνωμοσύνης εκείνων· και ότι εκείνοι μεν, αν και βρέθηκαν σε στενοχώρια για τρεις ημέρες, ούτε έτσι απελπίστηκαν για τη σωτηρία τους, αλλά σπεύδοντας στη μετάνοια ξέπλυναν τα αμαρτήματά τους και κατέστησαν τους εαυτούς τους άξιους της φιλανθρωπίας του Δεσπότη. Αυτοί εδώ όμως, ενώ έλαβαν προθεσμία εκατόν είκοσι ετών για μετάνοια, ούτε έτσι ωφελήθηκαν σε τίποτα περισσότερο. Γι' αυτό και ο Δεσπότης, βλέποντας την υπερβολή της κακίας τους, και επειδή είδε ότι είχαν εκτραπεί σε μεγάλη κακία, επιφέρει γρήγορα σε αυτούς τη διόρθωση, αφανίζοντας την πονηριά της κακής τους ζύμης και βγάζοντάς τους από τη μέση. Γι' αυτό λέει: «Ο Νώε ήταν εξακοσίων ετών, και έγινε ο κατακλυσμός των υδάτων πάνω στη γη». Προηγουμένως μάθαμε ότι, όταν εκδηλώθηκε η αγανάκτηση του Δεσπότη και η προειδοποίηση, ήταν πεντακοσίων ετών. Όταν όμως επήλθε ο κατακλυσμός, ήταν εξακοσίων, ώστε να μεσολαβούν εκατό χρόνια, και ούτε στα εκατό χρόνια δεν κέρδισαν τίποτα περισσότερο, παρόλο που δέχονταν τόσο μεγάλη διδασκαλία από την κιβωτό που κατασκευαζόταν από τον Νώε. Αλλά ίσως κάποιος θα επιζητούσε να μάθει, για ποιον λόγο, ενώ είπε «Εκατόν είκοσι έτη θα είναι οι ημέρες τους», και ενώ υποσχέθηκε να δείξει μακροθυμία για τόσο διάστημα, πριν από τη συμπλήρωσή του επέφερε την πανωλεθρία.

Διότι είναι πάντοτε συνήθειά του, επειδή φροντίζει για τη σωτηρία μας, να προαναγγέλλει τις τιμωρίες που πρόκειται να επιφέρει, για αυτόν μόνο τον λόγο: για να μην τις επιφέρει. Διότι, αν πράγματι ήθελε να τις επιφέρει, δεν θα προειδοποιούσε· αλλά επίτηδες προλέγει, ώστε εμείς, αφού μάθουμε και συνετιστούμε από τον φόβο, να μεταβάλουμε την αγανάκτησή του και να καταστήσουμε άκυρες τις αποφάσεις του. Διότι τίποτα δεν τον ευφραίνει τόσο, όσο η δική μας επιστροφή και η επάνοδος από την κακία στην αρετή. Παρατήρησε λοιπόν πώς αντιμετώπισε θεραπευτικά και τη δική τους ασθένεια: πρώτα, με το να τους δώσει τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ως προθεσμία για μετάνοια· έπειτα, επειδή τους είδε να παραμένουν αναίσθητοι και να μην κερδίζουν τίποτα από το πλήθος του χρόνου, ακριβώς μπροστά στις πύλες του κατακλυσμού, τρόπον τινά, προλέγει όχι τρεις ημέρες πριν, όπως στην περίπτωση των Νινευιτών, αλλά επτά. Και με θάρρος θα μπορούσα να πω, επειδή γνωρίζω την υπερβολή της φιλανθρωπίας του Δεσπότη μας, ότι ακόμη και μέσα σε εκείνες τις επτά ημέρες, αν ήθελαν να επιδείξουν ειλικρινή μετάνοια, θα απέφευγαν την πείρα του κατακλυσμού. Επειδή, λοιπόν, ούτε η παράταση τόσο μεγάλου χρόνου ούτε η στενότητα του καιρού μπόρεσε να πλήξει την κακία τους, επέφερε τον κατακλυσμό κατά το εξακοσιοστό έτος του Νώε. Και ο Νώε, λέγει, ήταν εξακοσίων ετών, όταν ο κατακλυσμός του ύδατος έγινε πάνω στη γη.

Ο Νώε ήταν πεντακοσίων ετών, όταν η απειλή του κατακλυσμού εξαγγέλθηκε από τον Θεό. Όταν δε εισήλθε στην κιβωτό «ήταν εξακοσίων ετών», και στο ενδιάμεσο διάστημα των εκατό αυτών ετών κατασκευαζόταν η κιβωτός. Και εισήλθε ο Νώε στην κιβωτό «όντας εξακοσίων ετών, την εικοστή εβδόμη ημέρα του δεύτερου μήνα». «Και την ίδια εκείνη ημέρα διαρρήχθηκαν όλες οι πηγές των υδάτων και της αβύσσου, και οι καταρράκτες του ουρανού άνοιξαν».

Αλλά επειδή «διεφθάρη η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη αδικία» από τους κατοίκους της γης, «και είδε ο Θεός τη γη, και ήταν διεφθαρμένη, διότι κάθε σάρκα διέφθειρε την οδό της πάνω στη γη», και δεν υπήρχε εκεί ίχνος μετάνοιας ή σκέψη επιστροφής, αλλά κάθε λογική σάρκα, από μικρού έως μεγάλου, κατρακύλησε σε παράλογες πράξεις και διεφθάρη φοβερά από την υπερβολή της κακίας, τότε λοιπόν και η απειλή του κατακλυσμού, με δίκαιη κρίση και θεία αγανάκτηση, εξαγγέλθηκε στον Νώε πριν από εκατόν είκοσι χρόνια, και κηρυσσόταν αυτή η απειλή επί εκατό χρόνια με έργα και με λόγια· με έργα μεν, επειδή χτιζόταν η κιβωτός, με λόγια δε, από όσα έλεγε ο Νώε, έστω κι αν τον περιφρονούσαν. «Και ήταν ο Νώε πεντακοσίων ετών», όταν φανερώθηκε η πανωλέθρια απόφαση του κατακλυσμού· και η κιβωτός χτιζόταν επί εκατό χρόνια, και έγινε ο κατακλυσμός, και ο Νώε ήταν, λέει, εξακοσίων ετών.

Κατά το εξακοσιοστό έτος του Νώε συνέβη ο κατακλυσμός. Συνολικά τα έτη από τον Αδάμ έως τον κατακλυσμό, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, είναι 2.242, γεγονός το οποίο επιμαρτυρεί η αλήθεια και οι παραδόσεις που έχουν ανέκαθεν επικρατήσει σε όλες τις εκκλησίες. Μετά δε τον κατακλυσμό, ο Σημ, ο υιός του Νώε, σε ηλικία εκατό ετών, γέννησε τον Αρφαξάδ.

Από τον πρώτο λόγο. Ότι μάταια, λέει, οι Ναυατιανοί, ακόμη κι αν ήταν καθαροί και ξεχωριστοί ως προς τον βίο τους, πράγμα που δεν είναι, αρνούνται να συνάγονται, να προσεύχονται και να ψάλλουν μαζί με τους άλλους. Διότι ο Άβελ, παρότι διέφερε πάρα πολύ σε όλα από τον Κάιν, προσέφερε θυσία μαζί του, και του μεν ο Θεός τη θυσία τη δεχόταν, του δε την απέρριπτε, και σε τίποτα δεν στάθηκε εμπόδιο ο βέβηλος στον θεοσεβή ώστε να μη γίνουν δεκτά τα δώρα του. Και ο Νώε, προσθέτει, είχε λάβει την εντολή να δεχθεί ταυτόχρονα μέσα στην κιβωτό τα καθαρά και τα ακάθαρτα ζώα.