Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 9:23

Και αφού πήραν ο Σημ και ο Ιάφεθ το ιμάτιο, το έβαλαν και οι δύο πάνω στους ώμους τους και περπάτησαν προς τα πίσω και σκέπασαν τη γύμνια του πατέρα τους, και τα πρόσωπά τους ήταν στραμμένα προς τα πίσω, και δεν είδαν τη γύμνια του πατέρα τους. Όταν δε ο Νώε συνήλθε από το κρασί, έμαθε όσα του είχε κάνει ο νεότερος γιος του, και είπε: Καταραμένος να είναι ο Χαναάν, δούλος και υπηρέτης θα είναι στους αδελφούς του, και είπε: Ευλογημένος να είναι ο Κύριος, ο Θεός του Σημ, και ο Χαναάν θα είναι δούλος του. Είθε ο Θεός να δώσει ευρυχωρία στον Ιάφεθ, και ας κατοικήσει στα σκηνώματα του Σημ, και ας γίνει ο Χαναάν δούλος του. Διότι ο Νώε, έχοντας φυτέψει αμπελώνα, απολάμβανε τους καρπούς των δικών του κόπων, και μέθυσε, πράγμα ασυνήθιστο για αυτόν. Υπέστη λοιπόν το απροσδόκητο σφάλμα της οινοποσίας, τη γύμνια την οποία δεν επιθυμούσε, βρισκόταν όμως στο σπίτι του και αθέατος από τους πολλούς. Εκείνος όμως που δεν είχε σώας τας φρένας, εννοώ δηλαδή τον Χαμ, έκανε το απρεπές θέαμα αφορμή για ανόσιο γέλιο, μολονότι έπρεπε να τον σκεπάσει, και σχεδόν να συντρέξει τον πατέρα του, ο οποίος είχε κυριευθεί από τη μέθη και είχε υποκύψει στα σφάλματα που προκαλεί το κρασί.

Αν λοιπόν και αυτός που απλώς σκέφτηκε το κακό είναι ίσος με αυτόν που το έπραξε, πώς θα μπορέσω εγώ να απολογηθώ για τα άπειρα πλήθη των ανομιών μου; Ο Χαμ, επειδή διανοήθηκε τον χλευασμό του πατέρα του, αποβλήθηκε. Όσοι συναίνεσαν με τον Κορέ καταποντίστηκαν, χωρίς να πουν ή να πράξουν απολύτως τίποτα. Και εκείνοι στην εποχή του Ηλιού έπαθαν ομοίως. Και ο Σαούλ, επειδή συγκατατέθηκε σε λογισμούς ειδωλολατρίας, απορρίφθηκε. Και ο Αχιτόφελ, επειδή έδωσε μόνο συμβουλή στην αμαρτία, πέθανε. Και οι υιοί του Ααρών, επειδή έσφαλαν, πέθαναν. Και η Σαπφείρα και οι δικοί της, επειδή διέτριβαν με καταφρόνηση, δεν έτυχαν καιρού μετάνοιας.

Σε αυτά προσθέτει ο λόγος και την εξομολόγηση ενός άλλου πράγματος, το οποίο αν κάποιος το χαρακτήριζε γενεσιουργό αιτία της παραφοράς των λογισμών και της εκτροπής από τη φυσιολογική κατάσταση, δεν θα έσφαλλε. Αυτό δε είναι η φθορά της διάνοιας που προκαλείται από τον οίνο. Διότι, αφού είπε ότι «Εμεγάλυνα το έργο μου και οικοδόμησα για τον εαυτό μου οίκους», προσθέτει σε αυτά και το «Εφύτευσα για τον εαυτό μου αμπελώνες». Είναι προφανές δηλαδή ότι το «Εμεγάλυνα» εννοείται από κοινού και για όσα απαριθμούνται στη συνέχεια. Έδωσε, λοιπόν, να εννοηθεί μέσα από αυτό, ότι και η φύτευση των αμπελώνων, έχοντας λάβει μεγάλες διαστάσεις, ξεπέρασε τα όρια της ανάγκης. «Εφύτευσα για τον εαυτό μου αμπελώνες», το οποίο ισοδυναμεί με το να λέει ότι «ετοίμασα τις ύλες για τη φωτιά, μέσω των οποίων αύξησα τη φλόγα των ηδονών, ή ότι έθαψα βαθιά τον νου, επιρρίπτοντας στη διάνοια τη μέθη σαν ένα επιτύμβιο χώμα». «Εφύτευσα για τον εαυτό μου αμπελώνες· δεν συνετίστηκα», λέει, «από τη διήγηση της παραφοράς του Νώε, διότι και εκείνον μια παρόμοια φύτευση, αφού τον απογύμνωσε από το κόσμημα της ευπρέπειας, τον κατέστησε ταυτόχρονα αξιοθρήνητο και γελοίο στα μάτια όσων τον έβλεπαν. Επειδή, για μεν τους πιο συνετούς από τους γιους του, το άσχημο αυτό θέαμα θεωρήθηκε άξιο ελέους, για δε τον αυθάδη και απαίδευτο, το θέαμα της μέθης έγινε αφορμή για γέλιο». Έναν μεγάλο, όμως, κατάλογο παθών περιλαμβάνει η εξομολόγηση για τη φύτευση των αμπελώνων. Διότι όσα και οιαδήποτε είναι τα πάθη που προκαλούνται από τον οίνο, όλα εν δυνάμει τα εμπεριέχει ο λόγος αυτός.

Θ΄. Δεν θα συκοφαντήσεις, για να μην εξομοιωθείς με εκείνον που εξαρχής συκοφάντησε τον Θεό στην Εύα και γίνεις καταραμένος όπως εκείνος. Αντίθετα μάλιστα, εφόσον δεν προκύπτει κάποια βλάβη για τους πολλούς, να σκεπάσεις το παράπτωμα του πλησίον, για να μην ομοιάσεις στον Χαμ, αλλά στον Σημ και στον Ιάφεθ, και να επιτύχεις την ευλογία.

ΥΝΔʹ. Προς τον αναγνώστη Τιμόθεο. Όχι [μόνο] η ψευδής κατηγορία, ω σκεύος Θεού, αλλά ακόμη και η εντελώς αληθινή, εάν στρέφεται εναντίον του πατέρα, εγκυμονεί τον όλεθρο για εκείνον που κακοποιεί τον πατέρα του, όπως συνέβη στον Χαμ από τον Νώε. Αποφεύγοντας αυτήν ο Σημ και ο Ιάφεθ, αλλά και εσύ, ο συναγωνιστής και συγκληρονόμος τους, και σκεπάζοντας την ανάρμοστη πράξη της μέθης, δικαίως θα αξιωθείτε μίας και της αυτής ευλογίας.

ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ, Και για ποιο λόγο δεν γίνονται πλέον σημεία, και ότι καταγράφονται όσα πράττονται και λέγονται από εμάς. Ομιλία Α΄. 1. Πάλι εορτή, και πάλι πανήγυρις, και πάλι η Εκκλησία στολίζεται με το πλήθος των τέκνων της, αυτή η πολύτεκνη και φιλότεκνη. Αλλά ποιο είναι το όφελος της φιλοτεκνίας της, όταν βλέπει τα ποθητά πρόσωπα των παιδιών της μόνο στις εορτές και όχι διαρκώς; Είναι σαν να έχει κάποιος ένα ωραίο ένδυμα και να μην του επιτρέπεται να το χρησιμοποιεί διαρκώς. Διότι ένδυμα της Εκκλησίας είναι το πλήθος όσων προσέρχονται, όπως ακριβώς λέει παλαιόθεν και ο προφήτης απευθυνόμενος στην Εκκλησία: «Όλους αυτούς θα τους φορέσεις σαν κόσμημα νυμφίου, και σαν στολή νύμφης». Όπως λοιπόν μια σεμνή και ελεύθερη γυναίκα, η οποία φοράει το φόρεμά της μακρύ μέχρι τους αστραγάλους, φαίνεται πιο ευπρεπής και ωραία, έτσι και η Εκκλησία εμφανίζεται σήμερα πιο λαμπρή, καθώς περιβάλλεται από τα πλήθη των δικών σας σωμάτων και έχει το ένδυμά της πλήρες. Διότι κανένα μέρος της δεν μπορεί να δει κανείς σήμερα γυμνό, όπως συνέβαινε τις προηγούμενες ημέρες· αλλά για τη γύμνια εκείνη ευθύνονται όσοι προσήλθαν μόνο σήμερα, όσοι δηλαδή δεν καλύπτουν διαρκώς τη μητέρα τους. Και για να κατανοήσουμε ότι δεν είναι μικρός ο κίνδυνος να αδιαφορούμε όταν βλέπουμε τη μητέρα γυμνή, ας αναλογιστούμε μια παλαιά ιστορία· ας θυμηθούμε εκείνον που είδε γυμνό τον πατέρα του και υπέστη τιμωρία για εκείνο το θέαμα.

Για να μάθεις ότι ήταν κάποιος ακρατής και ακόλαστος, και ότι από την ίδια διάθεση, από την οποία ανέχθηκε να τεκνοποιήσει ευρισκόμενος σε τέτοια κατάσταση, από την ίδια διάθεση και τώρα εξύβρισε εκείνον που τον γέννησε. «Και βγαίνοντας», λέει, «το ανήγγειλε στους δύο αδελφούς του έξω». Πρόσεξέ μου εδώ, αγαπητέ, πώς η κακία δεν έγκειται στη φύση, αλλά στη διάθεση και στην προαίρεση. Διότι ιδού, αν και είναι της ίδιας φύσης και αδέλφια, είχαν τον ίδιο πατέρα, γεννήθηκαν από τις ίδιες ωδίνες, έτυχαν της ίδιας φροντίδας, ωστόσο δεν επέδειξαν την ίδια προαίρεση· αντίθετα, ο μεν ένας διολίσθησε προς την κακία, ενώ οι άλλοι απέδωσαν την οφειλόμενη τιμή στον πατέρα. Ίσως μάλιστα, προσβάλλοντας την ασχημοσύνη του πατέρα του και διακωμωδώντας το γεγονός, το ανήγγειλε, χωρίς να έχει ακούσει κάποιον σοφό που λέει: «Μην καυχιέσαι για την ατίμωση του πατέρα σου». Όμως τα αδέλφια δεν έπραξαν έτσι· αλλά τι έκαναν; Ακούγοντας αυτά, «παίρνοντας», λέει, «ο Σημ και ο Ιάφεθ το ιμάτιο, το έβαλαν πάνω στις πλάτες τους, και περπάτησαν προς τα πίσω, και σκέπασαν τη γύμνια του πατέρα τους· και το πρόσωπό τους ήταν στραμμένο προς τα πίσω, και δεν είδαν τη γύμνια του πατέρα τους». Είδες την ευγνωμοσύνη των παιδιών; Ο ένας τον διαπόμπευσε, ενώ οι άλλοι δεν ανέχονται ούτε να κοιτάξουν, αλλά βαδίζουν προς τα πίσω, ώστε, βαδίζοντας με τον πρέποντα τρόπο, να σκεπάσουν τη γύμνια του πατέρα. Και πρόσεξε, μαζί με τη μεγάλη τους ευγνωμοσύνη, και την επιείκειά τους.

Διότι ούτε επιτιμούν ούτε επιπλήττουν τον αδελφό τους, αλλά, μόλις άκουσαν, σε ένα και μόνο πράγμα προσηλώνονται, στο να επιφέρουν ταχέως τη διόρθωση και να επιδείξουν όσα συντελούν στην τιμή εκείνου που τους γέννησε. «Και το πρόσωπό τους», λέει, «ήταν στραμμένο προς τα πίσω, και δεν είδαν τη γύμνια του πατέρα τους». Μεγάλη είναι η ευλάβεια των παιδιών, και αυτή μας την αποδεικνύει όχι μόνο το ότι τον σκέπασαν, αλλά και το ότι δεν ανέχθηκαν να τον δουν. Ας διδαχθούμε, λοιπόν, και από αυτό, και ας ωφεληθούμε και από τα δύο, και αυτούς μεν ας τους μιμούμαστε, τον ζήλο δε εκείνου ας τον αποφεύγουμε.

Διότι, εάν εκείνος που διαπόμπευσε την αισθητή γυμνότητα κατέστησε τον εαυτό του υπόδικο κατάρας, και αφού εξέπεσε από την ισοτιμία με τους αδελφούς του, καταδικάστηκε να τους υπηρετεί ως δούλος, έστω και αν δεν ήταν ο ίδιος προσωπικά, αλλά όλοι οι απόγονοί του· τι άραγε θα υποστούν εκείνοι που διαπομπεύουν τα αμαρτήματα των αδελφών τους, και όχι μόνο δεν τα σκεπάζουν, αλλά τα καθιστούν ακόμη περισσότερο καταφανή, διαπράττοντας εξαιτίας αυτού πολλά αμαρτήματα; Διότι, όταν δημοσιοποιείς το πταίσμα του αδελφού, όχι μόνο τον κάνεις ίσως πιο αναίσχυντο και πιο απρόθυμο ως προς την επιστροφή του στην αρετή, αλλά και αυτούς που σε ακούν τους κατέστησες πιο ράθυμους και τους ώθησες στην απόνοια· και όχι μόνο αυτό, αλλά έγινες και αιτία να βλασφημείται ο Θεός. Το πόσο μεγάλη τιμωρία προξενεί αυτό σε εκείνους που δίνουν την αφορμή, κανείς δεν το αγνοεί. Ας αποφύγουμε λοιπόν, παρακαλώ, τη συμπεριφορά του Χαμ και ας μιμηθούμε τον σεβασμό αυτών των ευγνωμόνων παιδιών, τον οποίο επέδειξαν απέναντι στη γύμνια του πατέρα τους. Και έτσι, ας σκεπάζουμε τα αμαρτήματα των αδελφών μας, όχι για να τους συνηθίσουμε στη ραθυμία, αλλά για να τους δώσουμε με αυτόν ακριβώς τον τρόπο μεγαλύτερη αφορμή να απαλλαγούν γρήγορα από εκείνη τη φθορά, και να επανέλθουν στον δρόμο της αρετής.

εʹ. Γι' αυτό, παρακαλώ, ας μην διαπομπεύουμε τα σφάλματα των πλησίον μας, και όταν τα μαθαίνουμε από άλλους, ας μην βιαζόμαστε να δούμε τη γύμνια τους. Απεναντίας, όπως ακριβώς αυτά τα ευγνώμονα τέκνα, ας τα συγκαλύπτουμε, ας τα σκεπάζουμε, και με την παραίνεση και τις συμβουλές ας φροντίζουμε να ανορθώσουμε την καταπεσμένη ψυχή, διδάσκοντας το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, την υπέρμετρη αγαθότητά Του και το άμετρο της ευσπλαχνίας Του. Έτσι, θα απολαύσουμε μεγαλύτερη ευλογία από ό,τι αυτοί, από τον Θεό των όλων, ο Οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας, και ο Οποίος δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει. «Και τη γύμνια», λέγει, «του πατέρα τους δεν είδαν». Πρόσεξε πώς, αυτά που νομοθετήθηκαν άνωθεν και εξαρχής στον γραπτό νόμο για τη διδασκαλία του ανθρωπίνου γένους, εκείνοι, προλαβαίνοντας, τα εκπλήρωσαν με βάση τον νόμο που είναι εγγεγραμμένος στη φύση. Και αυτό που έλεγε ο νόμος: «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευημερήσεις»· και, «Όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα του, ας θανατώνεται»· αυτό ήδη εκπληρωνόταν μέσω των έργων τους. Είδες πώς η φύση, η οποία προηγήθηκε, παρείχε επαρκή διδασκαλία;

Εάν όμως κάποιος ρωτούσε από πού προήλθε η δουλεία, και γιατί εισήλθε στον ανθρώπινο βίο (διότι γνωρίζω πολλούς που ευχαρίστως θέτουν τέτοια ερωτήματα και επιθυμούν να μάθουν), εγώ θα σας πω: Η πλεονεξία γέννησε τη δουλεία, η βαναυσότητα, η απληστία· διότι ο Νώε δεν είχε δούλο, ούτε ο Άβελ, ούτε ο Σηθ, αλλά ούτε και όσοι έζησαν έπειτα από αυτούς. Η αμαρτία γέννησε αυτό το πράγμα, η ύβρις προς τους πατέρες. Ας ακούσουν τα παιδιά, ότι είναι άξια να είναι δούλοι, όταν είναι αγνώμονα προς τους πατέρες τους.

Οι άλλοι αδελφοί του όμως, παίρνοντας έναν μανδύα και βαδίζοντας προς τα πίσω, για να μη δουν τα όσα διαπομπεύονταν από εκείνον, εισήλθαν και σκέπασαν τον πατέρα τους. Όταν σηκώθηκε ο πατέρας, τα κατάλαβε όλα και άρχισε να λέει: «Καταραμένο το παιδί, ο Χαναάν· δούλος θα είναι στους αδελφούς του». Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: «Δούλος θα είσαι, επειδή διαπόμπευσες την ασχημοσύνη του πατέρα σου». Βλέπεις ότι η δουλεία προέρχεται από την αμαρτία, και ότι η πονηρία εισήγαγε τη δουλεία; Θέλεις να σου δείξω την ελευθερία από τη δουλεία;

Ο Νώε διατάσσεται από τον Θεό να εξέλθει από την κιβωτό· και αφού εξήλθε, προσέφερε θυσία στον Θεό και ευλογήθηκε μαζί με τους υιούς του. Και έλαβε υπόσχεση από τον Θεό, ώστε να μην ξαναγίνει ποτέ τέτοια καταστροφή ανθρώπων μέσω κατακλυσμού. Και μετά από αυτά, αφενός ευλογεί τον Σημ και τον Ιάφεθ, αφετέρου καταριέται τον Χαναάν, επειδή ο πατέρας του, ο Χαμ, φανέρωσε τη γύμνια του πατέρα του. Η κατάρα δε αυτή εκπληρώνεται στους Γαβαωνίτες· μάλλον δε επρόκειτο για πρόσχημα κατάρας, ενώ στην πραγματικότητα ήταν προφητεία. Οι απόγονοι από τον Νώε φθάνουν έως τον Φαλέκ, ο οποίος έλαβε αυτήν την ονομασία επειδή επί των ημερών του μοιράστηκε η γη. Διότι τότε οικοδόμησαν τον πύργο, εξαιτίας του οποίου και ο τόπος ονομάστηκε Βαβυλώνα, που σημαίνει Σύγχυση, επειδή εκεί συγχύστηκαν οι γλώσσες τους. Για δε τον πατέρα του Φαλέκ, τον Έβερ, λέγεται ότι δεν συμφώνησε με τους υπολοίπους στην οικοδόμηση του πύργου, και για τον λόγο αυτόν δεν μεταβλήθηκε η ομιλία του, αλλά παρέμεινε έχοντας ακέραιη τη διάλεκτό του, και από αυτόν έλαβε την ονομασία της. Διότι, επειδή εκείνος ονομαζόταν Έβερ, η γλώσσα αυτή ονομάστηκε Εβραϊκή, πράγμα που αποτελεί και μέγιστη απόδειξη ότι η Εβραϊκή είναι η αρχαιότερη από όλες τις γλώσσες· διότι, προτού συγχυστούν οι γλώσσες, όλοι χρησιμοποιούσαν αυτήν.

ΙΣΤ΄. Εάν δε και κάποιοι άλλοι έγιναν συνεργοί αυτής της παράνομης εξορίας, ας σιωπήσουμε από σεβασμό προς τους Πατέρες, για να μην υποστούμε την τιμωρία του Χαμ χλευάζοντας τους Πατέρες. Διότι η διήγηση γι' αυτό το ζήτημα έχει πολλές εκδοχές, καθώς άλλοι μεν από τους επισκόπους επισωρεύουν την ευθύνη για την άτοπη πράξη, άλλοι δε την αρνούνται παντελώς και καταδικάζουν τη βασίλισσα, η οποία απειλούσε με την ανακαίνιση των ελληνικών ναών, που μόλις είχαν κατεδαφιστεί, εάν δεν συμφωνούσαν με τη δίωξη του θείου ανδρός. Και ας υπερισχύσει ο καλός λόγος· διότι δεν είναι καλό να κρίνουμε τους Πατέρες, για να μην καταστούμε εμείς οι ίδιοι κριτές τους.

ΤΙΤΛΟΣ ΛΘ΄. — Περί αγγαρείας. «Αδύναμοι εργάστηκαν στους αμπελώνες των ασεβών χωρίς τροφή και χωρίς μισθό.» «Όποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο.» «Αυτός που οικοδομεί τον οίκο του χωρίς δικαιοσύνη, και τα ανώγειά του χωρίς δίκαιη κρίση, βάζει τον πλησίον του να εργάζεται δωρεάν, και δεν πρόκειται να του αποδώσει τον μισθό του.» «Ιδού, ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας, ο οποίος έχει παρακρατηθεί από εσάς, κραυγάζει, και οι φωνές εκείνων που θέρισαν έχουν εισέλθει στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ.» ΤΙΤΛΟΣ Μ΄. — Περί αγαθής αισχύνης. «Αφού πήραν ο Σημ και ο Ιάφεθ το ιμάτιο, το έβαλαν πάνω στις πλάτες και των δύο, και προχώρησαν βαδίζοντας προς τα πίσω, και σκέπασαν τη γύμνια του πατέρα τους, και τη γύμνια του πατέρα τους δεν την είδαν.» «Υπάρχει αισχύνη που επιφέρει αμαρτία, και υπάρχει αισχύνη που είναι δόξα και χάρη.» «Πριν από τη βροντή σπεύδει η αστραπή, και πριν από τον αιδήμονα προπορεύεται η χάρη.» «

Αλλά δεν θα ήσουν υπόλογος και στον Θεό και στους ανθρώπους πράττοντας ακριβώς αυτό; Είναι σε όλους βέβαια σαφές. Ή μήπως αγνοείς πόσο πολύ έχει αξιολογηθεί από τον αόρατο Πατέρα η τιμή προς τους γονείς, και ποια τιμωρία επικρέμαται πάνω στους πατροκτόνους; Πολύ περισσότερο λοιπόν όφειλες να τιμάς εκείνη που σε γέννησε πνευματικά, σε ανέθρεψε με τον μαστό των θείων λόγων και σε έφερε σε αυτή την ηλικία, ακόμη και αν γνωρίζεις κάτι το αξιόμεμπτο για αυτήν. Διότι γνωρίζεις τι είδους ευλογία ανταποδόθηκε από τον πατέρα τους σε εκείνα τα παιδιά του Νώε που συγκάλυψαν τη γύμνια του. Αλλά, χάρις σε Εκείνον που έχυσε το ίδιο Του το αίμα υπέρ αυτής, διότι όχι μόνο δεν είναι σε τίποτα επιλήψιμη, αλλά είναι η μόνη ορθή, αληθινή και εξαίρετη.

Γιατί άραγε έσφαλε ο Χαμ και δέχθηκε την κατάρα ο Χαναάν; Και εάν κάποιος εκλάβει το νόημα της Γραφής κατά γράμμα, ως προς τούτο ο δίκαιος Νώε θα φανεί άδικος, καθώς, ενώ άλλος έσφαλε, αυτός επιρρίπτει την κατάρα σε άλλον. Εξάλλου, εάν δέχθηκε την κατάρα ο Χαναάν, θα έπρεπε οπωσδήποτε και το γένος που προήλθε από αυτόν να είναι καταραμένο· ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι το γένος του προσέδραμε στην πίστη του Χριστού περισσότερο από τα άλλα.

Και όταν δούμε τη γη (τη σάρκα μας) εντελώς στεγνή, τότε οπωσδήποτε ο Νώε (ο νους μας) θα αρχίσει να γίνεται γεωργός της γης (της καρδιάς μας) και θα φυτέψει αμπελώνα (τον Χριστό) στη γη του (στην ψυχή) και θα πιει από το κρασί του και θα μεθύσει από την αφθονία του οίκου του και θα γυμνωθεί (από κάθε κακία) μέσα στον οίκο του (στον Χριστό και Δεσπότη και Σωτήρα Θεό). Και τότε θα συνέλθει από τη μέθη (των ολέθριων παθών), και θα αντιληφθεί όσα του έκανε ο νεότερος (φιλήδονος) γιος (λογισμός) του, ο Χαμ. Και αφού αναδειχθεί δίκαια ένοχος κατάρας και συγχρόνως δουλείας το φιλόσαρκο παιδί μας, ο Χαναάν, δηλαδή ο ακόλαστος οίστρος της σάρκας, τότε θα κληρονομήσει την ευλογία ο Σημ, δηλαδή ο πρακτικότατος νους και θεοφιλέστατος έρωτας, και θα πλατυνθεί όπως ο Ιάφεθ προς την υψηλή θεωρία των ενταλμάτων του Θεού.

«Αλλά ή ορθά», λέει, «δογμάτισαν, και πρέπει όσοι τους αναγνωρίζουν ως πατέρες να περιθάλπουν το φρόνημά τους, ή με ασέβεια μίλησαν, και πρέπει μαζί με το αιρετικό φρόνημα να απορριφθούν και εκείνοι». Αυτά λένε οι πλέον άδικοι ως προς την ασέβεια· διότι δεν θεωρούν, όπως φαίνεται, ως μεγάλο επίτευγμα ασέβειας την εδραίωση της διαστροφής της θεολογίας από μέρους τους, αλλά θεωρούν το εγχείρημά τους ατελές, αν δεν επιδιώξουν να βρουν εκείνους που αποκαλούν πατέρες, μέσω μιας τέτοιας αγνώμονος έρευνας και της αποκάλυψης των ασχημιών, για να τους υβρίσουν, αποδεικνύοντας τους εαυτούς τους και εδώ γνήσιους μαθητές του Χαμ, ο οποίος δεν συγκάλυψε την ασχημοσύνη του πατέρα του, αλλά τον χλεύασε με αναιδές πρόσωπο. Όμως τα θρέμματα της εκκλησίας και όσοι δεν λησμονούν τα ιερά διδάγματα, γνωρίζουν, ακολουθώντας το παράδειγμα του Σημ και του Ιάφεθ, να επικαλύπτουν την πατρική ασχημοσύνη και αποστρέφονται, καταδικάζοντάς τους, τους μιμητές του Χαμ.

70. Και δεν λέω αυτό, ότι δηλαδή οπωσδήποτε όσα εσύ κατηγορείς, δογματίζονται από εκείνους τόσο ξεκάθαρα, αλλά ακόμη κι αν συνέβη να πουν κάτι τέτοιο (διότι ήταν άνθρωποι και δεν είναι δυνατόν αυτός που αποτελείται από πηλό και ρευστή ύλη να βρίσκεται διαπαντός υπεράνω του ανθρώπινου ολισθήματος· καμιά φορά δε, ακόμη και στους καλύτερους προσκολλώνται κάποια ίχνη κηλίδων)· αλλά, τέλος πάντων, κι αν παρασύρθηκαν σε κάποια ασχημοσύνη, εγώ θα μιμούμουν τα καλοπροαίρετα παιδιά του Νώε, και αντί για σκεπάσματα μάλλον με τη σιωπή θα τους σκέπαζα. Εσύ όμως στηλιτεύεις και την ευγνωμοσύνη· διότι εκείνος μεν υφίσταται την κατάρα όχι επειδή αποκάλυψε, αλλά επειδή δεν σκέπασε· εσύ όμως και αποκαλύπτεις, και πιο αναίσχυντα από εκείνον διαπομπεύεις σε ασχημοσύνη τους Πατέρες που επικαλείσαι· διότι εκείνος μεν υφίσταται την κατάρα όχι επειδή αποκάλυψε, αλλά επειδή δεν σκέπασε· εσύ όμως και αποκαλύπτεις και σεμνύνεσαι για το θράσος σου. Και εκείνος μεν φανερώνει το μυστικό στους αδελφούς του, εσύ όμως όχι σε αδελφούς, ούτε σε έναν ή δύο, αλλά, όσο βέβαια εξαρτάται από τον ζήλο και την αναισχυντία σου, μετατρέποντας την οικουμένη σε θέατρο, διασαλπίζεις μεγαλόφωνα πως οι δικοί σου Πατέρες ασχημονούν· και ασελγείς πάνω στις ασχημοσύνες τους, και απολαμβάνεις την ατίμωσή τους· και αναζητάς συγχορευτές μέσω των οποίων θα πανηγυρίσεις με τον πιο λαμπρό τρόπο την ύβρη και την ασχημοσύνη τους.

ΟΜΙΛΙΑ Κ'. Εάν κάποιος είναι γυμνός από το θεϊκό και επουράνιο ένδυμα, το οποίο είναι η δύναμη του Πνεύματος (όπως έχει ειπωθεί: «αν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν είναι δικός Του»), ας κλαίει και ας παρακαλεί τον Κύριο, για να λάβει το εξ ουρανού πνευματικό ένδυμα, ώστε να ντυθεί την ψυχή του που είναι γυμνωμένη από τη θεία ενέργεια, διότι μεγάλη ντροπή από την ατιμία των παθών περιβάλλεται εκείνος που δεν είναι ενδεδυμένος το ένδυμα του Πνεύματος. Διότι, όπως ακριβώς στα ορατά πράγματα εάν κάποιος είναι γυμνός, βρίσκεται σε πολλή ντροπή και ατιμία, και οι φίλοι αποστρέφονται τους γυμνούς φίλους τους και οι οικείοι τους δικούς τους, και τα παιδιά βλέποντας τον πατέρα τους γυμνωμένο έστρεψαν αλλού τα πρόσωπά τους για να μην ατενίσουν το γυμνό σώμα του πατέρα, και βαδίζοντας προς τα πίσω τον σκέπασαν και έτσι γύρισαν τα πρόσωπά τους, — έτσι και ο Θεός αποστρέφεται τις ψυχές που δεν είναι ενδεδυμένες το ένδυμα του Πνεύματος με βεβαιότητα (εν πληροφορία), όσους δεν έχουν ενδυθεί τον Κύριο Ιησού Χριστό εν δυνάμει και αληθεία.

ΛΟΓΟΣ ΙΒ'. Εάν κάποιος είναι γυμνός από το θεϊκό και επουράνιο ένδυμα, το οποίο είναι η χάρη του Πνεύματος —καθώς έχει λεχθεί: «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν είναι δικός Του»— ας κλαίει και ας παρακαλεί τον Κύριο, για να λάβει το πνευματικό ένδυμα από τον ουρανό, ώστε να ντύσει την ψυχή που έχει απογυμνωθεί από τη θεία ενέργεια, διότι έχει περιβληθεί με πολλή αισχύνη από την ατιμία των παθών όποιος δεν έχει ενδυθεί το ένδυμα του Πνεύματος. Διότι, όπως ακριβώς στα ορατά, εάν κάποιος είναι γυμνός, βρίσκεται σε πολλή αισχύνη και ατιμία, και οι φίλοι αποστρέφονται τους γυμνούς φίλους και οι οικείοι τους δικούς τους, όπως τα παιδιά που, όταν είδαν τον πατέρα τους απογυμνωμένο, έστρεψαν αλλού τα πρόσωπά τους για να μην ατενίσουν το γυμνό σώμα του πατέρα και, προχωρώντας προς τα πίσω, τον σκέπασαν και έπειτα έστρεψαν ξανά τα βλέμματά τους —έτσι και ο Θεός αποστρέφεται εκείνους που δεν έχουν ενδυθεί το ένδυμα του Πνεύματός Του με πλήρη βεβαιότητα, εκείνους που δεν έχουν ενδυθεί «τον Κύριο Ιησού Χριστό» εν αληθεία. Ο ίδιος ο πρώτος άνθρωπος, μόλις είδε τον εαυτό του γυμνό, ντράπηκε· τόση μεγάλη ατιμία προσδίδει η γυμνότητα.