Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 9:3

Δεν υπήρχε στον παράδεισο οίνος, ούτε ακόμη ζωοθυσίες, ούτε κρεοφαγίες. Μετά τον κατακλυσμό εμφανίστηκε ο οίνος· μετά τον κατακλυσμό δόθηκε η εντολή: «Να τρώτε τα πάντα όπως τα χλωρά χόρτα». Όταν πλέον θεωρήθηκε ανέφικτη η τελειότητα, τότε παραχωρήθηκε η απόλαυση. Δείγμα δε της απειρίας γύρω από τον οίνο αποτελεί ο Νώε, ο οποίος αγνοούσε τη χρήση του. Διότι δεν είχε εισέλθει ακόμη στη ζωή των ανθρώπων, ούτε είχε επικρατήσει στις συνήθειές τους. Επειδή, λοιπόν, ούτε άλλον είχε δει, ούτε ο ίδιος είχε δοκιμάσει, περιέπεσε απροστάτευτος στη βλάβη που προέρχεται από αυτόν· διότι «φύτεψε ο Νώε αμπέλι και ήπιε από τον καρπό και μέθυσε», όχι επειδή ήταν φιλοπότης, αλλά επειδή ήταν άπειρος ως προς το μέτρο της πόσης. Τόσο μεταγενέστερη του παραδείσου είναι η εφεύρεση της οινοποσίας, και τόσο αρχαία η σεμνότητα της νηστείας. Αλλά και για τον Μωυσή γνωρίζουμε ότι πλησίασε το όρος προετοιμασμένος με νηστεία. Διότι δεν θα είχε τολμήσει να προσεγγίσει την καπνισμένη κορυφή, ούτε θα είχε το θάρρος να εισέλθει στον θεῖο γνόφο, αν δεν είχε πρώτα εξοπλιστεί με τη νηστεία. Μέσω της νηστείας υποδέχθηκε την εντολή που γράφτηκε με το δάκτυλο του Θεού πάνω στις πλάκες. Και επάνω στο όρος η νηστεία γινόταν πρόξενος της νομοθεσίας, ενώ κάτω η γαστριμαργία εξώθησε στην παράνοια της ειδωλολατρίας· διότι «κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Την αφοσίωση σαράντα ημερών του θεράποντος, που νήστευε και προσευχόταν, την κατέστησε άχρηστη μία μόνο μέθη.

Διότι την εποχή που τελούνταν εκεί το Πάσχα (το οποίο συμπίπτει με την αρχή της άνοιξης, όταν γίνεται η πρώτη ισημερία), όλοι οι Αιγύπτιοι από άγνοια παίρνουν κόκκινη ώχρα (μίλτο) και αλείφουν τα πρόβατα, αλείφουν επίσης τα δέντρα, τις συκιές και τα υπόλοιπα, διαδίδοντας και λέγοντας ότι, τάχα, η φωτιά κατέκαψε κάποτε την οικουμένη αυτή την ημέρα· και ότι το πυρωμένο σχήμα που μοιάζει με αίμα αποτελεί προστατευτικό μέσο (φυλακτήριο) απέναντι σε μια τόσο μεγάλη και τέτοιου είδους πληγή. Πώς λοιπόν να μην μπορέσουμε να καταδείξουμε την ακολουθία των πραγμάτων, καθώς ακόμη και μέχρι σήμερα τα λείψανα της κιβωτού του Νώε επιδεικνύονται στη χώρα των Καρδουαίων; Και οπωσδήποτε, εάν κάποιος αναζητήσει και ερευνήσει, θα μπορούσε να βρει στους πρόποδες του όρους και τα λείψανα του θυσιαστηρίου (αφού αυτό είναι φυσικό επακόλουθο), όπου παρέμεινε ο Νώε όταν βγήκε από την κιβωτό και προσέφερε θυσία από τα καθαρά ζώα και από τα λίπη τους στον Κύριο τον Θεό, όταν άκουσε: «Ιδού, σου τα έχω δώσει όλα σαν τα χόρτα του αγρού, θυσίασε και φάγε». Θα προσπεράσω, όμως, πάλι τον ξενόφερτο και ανόητο χαρακτήρα αυτής της αιρέσεως, αρκούμενος στα λίγα λόγια που προαναφέρθηκαν, τα οποία εσπάρησαν (παρατέθηκαν) από την ταπεινότητά μας εδώ για την αντίκρουση της πλάνης της προαναφερθείσας αιρέσεως.

Διότι δεν έχασε ο άνθρωπος το «κατ' εικόνα», αλλά μάλλον εξευτέλισε το «κατ' εικόνα», μολύνοντας τον εαυτό του με αδιάφορες πράξεις και ανίατες αμαρτίες. Ιδού, άλλωστε, μετά τον Αδάμ λέγει στον Νώε: «Ιδού, σας τα έχω δώσει όλα όπως τα χόρτα του αγρού, σφάξε και φάγε, μην φας όμως σάρκα με το αίμα της ζωής της, διότι εγώ θα ζητήσω τον λόγο για τις ψυχές σας. Καθένας που χύνει αίμα ανθρώπου πάνω στη γη, σε αντάλλαγμα για το αίμα εκείνου θα χυθεί το δικό του αίμα, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο, και εγώ θα εκζητήσω το αίμα σας από καθέναν που το χύνει πάνω στο πρόσωπο της γης». Και βλέπεις ότι αναφέρεται πως το «κατ' εικόνα» διατηρείται στον άνθρωπο δέκα γενιές μετά την πλάση του Αδάμ; Συγχρόνως δε και ο Δαβίδ, μετά από πολύ χρόνο, λέγει εν Αγίω Πνεύματι: «Τα πάντα είναι ματαιότητα, κάθε ζωντανός άνθρωπος· εντούτοις ο άνθρωπος πορεύεται ως εικόνα (κατ' εικόνα)». Αλλά και στη συνέχεια, μετά από αυτόν, ο Απόστολος λέγει: «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, επειδή είναι εικόνα και δόξα του Θεού», αλλά και μετά από αυτόν ο Ιάκωβος βεβαιώνει λέγοντας για τη γλώσσα ότι «είναι ακατάσχετο κακό, γεμάτη θανατηφόρο δηλητήριο· με αυτήν ευλογούμε τον Θεό και Πατέρα, και με αυτήν καταρώμαστε τους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί κατ' εικόνα Θεού· αδελφοί μου, δεν πρέπει αυτά να γίνονται έτσι». Και πρόσεξε ότι κατέρρευσε ο ισχυρισμός εκείνων που λένε ότι ο Αδάμ είχε χάσει το «κατ' εικόνα». 4.

«Ιδού, σας έδωκα κάθε δέντρο που έχει καρπό μέσα του, αυτό θα είναι σε εσάς για τροφή». Τίποτε ας μην παραβλέπει η Εκκλησία· όλα είναι νομοθετημένα. Δεν είπε: σας έδωκα τα ψάρια για τροφή, σας έδωκα τα κτήνη, τα πτηνά, τα τετράποδα. Διότι δεν κτίστηκαν για αυτόν τον σκοπό, αλλά η πρώτη νομοθεσία επέτρεψε την απόλαυση των καρπών. Επειδή ακόμη θεωρούμασταν άξιοι του παραδείσου και της διαβίωσης μέσα σε αυτόν. Τόσο σπουδαίο είναι και το μυστήριο που βρίσκεται κρυμμένο σε αυτό, ότι δηλαδή όχι μόνο για εμάς αλλά και για όλα τα άλογα ζώα ορίστηκε τότε ως κοινή τροφή αυτή που προέρχεται από τους καρπούς της γης και τους σπόρους. Διότι λέει: «Ιδού, σας έδωκα κάθε χόρτο που βγάζει σπόρο, το οποίο βρίσκεται πάνω στη γη, και κάθε δέντρο που έχει μέσα του καρπό με σπόρο, αυτά θα είναι για εσάς τροφή, καθώς και για όλα τα θηρία της γης και για όλα τα πτηνά του ουρανού και για κάθε ερπετό που έρπει πάνω στη γη». Και ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος: βλέπουμε τώρα τα περισσότερα θηρία να μην τρέφονται με καρπούς. Με ποιον καρπό ανέχεται να τραφεί η λεοπάρδαλη; Και ποιος καρπός μπορεί να θρέψει ένα λιοντάρι; Αλλά ας γνωρίζει, ότι και αυτά, όντας υποταγμένα στον νόμο της φύσης, τρέφονταν προηγουμένως με καρπούς· επειδή όμως ο άνθρωπος παρέκκλινε από την αρχική του δίαιτα και υπερέβη τα όρια που του είχαν δοθεί, μετά τον κατακλυσμό, ο Κύριος, γνωρίζοντας ότι οι άνθρωποι είναι αχόρταγοι, τους επέτρεψε την απόλαυση των πάντων· «διότι θα τα τρώτε αυτά όπως τα λάχανα του χόρτου».

Σε εσάς και στα θηρία και στα πτηνά ανήκουν οι καρποί, λέγει, και η χλόη και το χορτάρι, σε εσάς για τροφή και στα πτηνά του ουρανού και σε όλα τα θηρία της γης. Και όμως, βλέπουμε ότι πολλά από τα θηρία δεν τρέφονται με καρπούς· διότι με ποιον καρπό καταδέχεται να τραφεί η λεοπάρδαλη; Και ποιος καρπός μπορεί να θρέψει ένα λιοντάρι; Αλλά όμως αυτά, όντας υποταγμένα στον νόμο της φύσεως, τρέφονταν με καρπούς. Επειδή όμως ο άνθρωπος παρεξέκλινε από τον τρόπο ζωής του και υπερέβη τα όρια που του είχαν δοθεί, μετά τον κατακλυσμό ο Κύριος, βλέποντας τους ανθρώπους αχαλίνωτους, τους παραχώρησε την απόλαυση των πάντων. «Όλα αυτά θα τα τρώτε σαν τα λάχανα του χόρτου». Με αυτήν την παραχώρηση έλαβαν και τα υπόλοιπα ζώα την άδεια της βρώσης. Από τότε, λοιπόν, έγινε σαρκοβόρο το λιοντάρι, από τότε και οι γύπες αναμένουν τα θνησιμαία. Διότι, βεβαίως, οι γύπες δεν περισκοπούσαν τη γη ταυτόχρονα με τη δημιουργία των ζώων· διότι τίποτα δεν είχε πεθάνει ακόμη από όσα είχε δημιουργήσει [ή υποδείξει] ο Θεός, ώστε να τραφούν οι γύπες. Ούτε η φύση τα διέλυε, διότι βρισκόταν στην ακμή της· ούτε κυνηγοί τα εξόντωναν, διότι δεν υπήρχε ακόμη τέτοια ενασχόληση από τους ανθρώπους· ούτε τα θηρία τα κατασπάραζαν, διότι δεν ήταν ακόμη σαρκοβόρα [για τους γύπες δε είναι σύνηθες να τρέφονται από νεκρά σώματα]. Επομένως, δεν υπήρχαν ακόμη νεκρά ζώα, ούτε δυσωδία, ούτε τέτοιου είδους τροφή για τους γύπες, αλλά όλα ακολουθούσαν τον τρόπο ζωής των κύκνων και όλα νέμονταν τα λιβάδια.

Γι' αυτόν τον λόγο, Εκείνος που νομοθέτησε το καθετί έδωσε παρομοίως στη χρήση του ανθρώπου και τη φύση των άλογων ζώων, καθώς δεν βρίσκεται μακριά από αυτήν τη φυσική ζωή, ώστε να χρησιμεύουν αντί για λαχανικά σε όσους τα καταναλώνουν. Διότι λέει: «Όλα τα κρέατα να τα τρώτε σαν τα χλωρά χόρτα». Επειδή φαίνεται να πλεονεκτεί ελάχιστα, ως προς την αισθητική ενέργεια, σε σχέση με εκείνο που τρέφεται και αναπτύσσεται χωρίς αυτήν.

Είδες παρηγοριά επαρκή και ικανή να ανορθώσει το φρόνημα του δικαίου; Είδες τι είδους αμοιβή δέχεται για την ευγνωμοσύνη του; Άκουσε και από αυτά που ακολουθούν πάλι την άφατη γενναιοδωρία. Και ευλόγησε, λέει, ο Θεός τον Νώε και τους υιούς του. Και τους είπε: Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε, και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την. Και ο τρόμος και ο φόβος απέναντί σας θα υπάρχει σε όλα τα θηρία της γης, και σε όλα τα πτηνά του ουρανού, και σε όλα όσα κινούνται πάνω στη γη, και σε όλα τα ψάρια της θάλασσας· όλα τα παρέδωσα στα χέρια σας. Και κάθε ζωντανό πλάσμα που κινείται, θα σας χρησιμεύει για τροφή. Σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έδωσα όλα.

Όπως ακριβώς, δηλαδή, έλεγε σε εκείνον: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε, και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την, και εξουσιάζετε τα ψάρια της θάλασσας, και τα ερπετά, και τα πετεινά του ουρανού, και τα θηρία της γης»· έτσι και τώρα λέει: «Και ο τρόμος και ο φόβος σας θα υπάρχει σε όλα τα θηρία της γης, και σε όλα τα πτηνά. Και κάθε κινούμενο ζώο που ζει, θα είναι σε εσάς για τροφή. Σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα. Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ζωής του δεν θα φάτε». Παρατήρησε τον ίδιο κανόνα του πρωτοπλάστου να διατηρείται εδώ με διαφορετικό τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, αφού του ενεχείρισε την εξουσία των πάντων και του παρέσχε την απόλαυση των αγαθών του παραδείσου, τον διέταξε να απέχει από ένα μόνο δέντρο· έτσι ακριβώς και εδώ, μετά την ευλογία, και αφού τον κατέστησε φοβερό στα θηρία και έθεσε υπό την εξουσία του όλα τα πετεινά και τα πτηνά, λέει: «Κάθε κινούμενο ζώο που ζει θα είναι σε εσάς για τροφή· σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα». Από εδώ γίνεται η αρχή της κρεοφαγίας, όχι για να τους παροτρύνει στη γαστριμαργία, αλλά επειδή οι άνθρωποι επρόκειτο να προσφέρουν από αυτά θυσίες και να αναπέμπουν ευχαριστίες στον Δεσπότη· για να μη φανεί, λοιπόν, ότι απέχουν από αυτά επειδή είναι αφιερωμένα, γι' αυτό τους χαρίζει το δικαίωμα της βρώσης, και τους παρέχει μεγάλη ελευθερία. «Σαν τα χλωρά χόρτα», λέει, «σας τα έχω δώσει όλα».

Αφού τον ευλόγησε, αυτόν και τους υιούς του, και είπε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», και του παρέδωσε την εξουσία επί όλων των άλογων ζώων, και του έδωσε το δικαίωμα να τρέφονται με αυτά όπως ακριβώς και με τα χόρτα, και έδωσε την εντολή να μην τρώνε κρέας μαζί με το αίμα, προνοώντας ακόμη τόσο για τον δίκαιο όσο και για εκείνους που επρόκειτο να υπάρξουν στο μέλλον, και ευεργετώντας πάντοτε πλουσιοπάροχα τη φύση μας, προσθέτει πάλι μεγαλύτερες ευεργεσίες και λέει: «Και είπε ο Θεός στον Νώε, και στους υιούς του που βρίσκονταν μαζί του, λέγοντας: Ιδού, εγώ εγκαθιδρύω τη διαθήκη μου με εσάς, και με τους απογόνους σας μετά από εσάς, και με κάθε ζωντανή ψυχή που είναι μαζί σας, από τα πτηνά και από τα κτήνη, και με όλα τα θηρία της γης, όσα είναι μαζί σας, από όλα όσα εξήλθαν από την κιβωτό· και θα στερεώσω τη διαθήκη μου προς εσάς· και δεν θα πεθάνει πλέον κάθε σάρκα από τα ύδατα του κατακλυσμού· και δεν θα υπάρξει ξανά κατακλυσμός υδάτων, για να καταστρέψει ολόκληρη τη γη».

Επειδή, για ποιον λόγο ειπώθηκε αμέσως στην αρχή: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας»; Και πάλι: «Εμπρός, ας κατεβούμε και ας συγχύσουμε τις γλώσσες τους». Και πάλι ο Δαβίδ λέει: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Εάν δε ο Μωυσής λέει: «Κύριος ο Θεός σου είναι ένας Κύριος», η δική σας αδυναμία υπήρξε η αιτία γι' αυτά. Και γιατί απορείς αν αυτό συνέβη στα δόγματα, όταν βέβαια και στα πρακτικά ζητήματα ο Θεός οδήγησε τον λόγο από τα τελειότερα στα κατώτερα, συγκαταβαίνοντας στη δική μας αδυναμία; Γι' αυτό και επέτρεψε να αποπέμπει κάποιος τη σύζυγό του και να λαμβάνει άλλη, ενώ από την αρχή δεν είχε νομοθετήσει έτσι. Και όσον αφορά τις τροφές, καθιέρωσε μεγάλη διάκριση, παρόλο που εξαρχής είχε πει τα αντίθετα, ότι «Σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα». Και για τον τόπο έθεσε πολλούς νόμους, μην επιτρέποντας να τελούνται παντού οι προσευχές, καίτοι ούτε αυτό το είχε νομοθετήσει εξαρχής. Αλλά εμφανίστηκε στον Αβραάμ και στη γη των Περσών, και στην Παλαιστίνη, και παντού· και στον Μωυσή αργότερα στην έρημο.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Διότι σας διέταξε να απέχετε από ορισμένες τροφές, ώστε και όταν τρώτε και πίνετε να έχετε προ οφθαλμών τον Θεό, επειδή είστε επιρρεπείς και εύκολοι στο να απομακρύνεστε από τη γνώση Του, όπως λέει και ο Μωυσής: Έφαγε και ήπιε ο λαός και σηκώθηκε για να διασκεδάσει. Και πάλι: Έφαγε ο Ιακώβ και χόρτασε, και πάχυνε, και κλώτσησε ο αγαπημένος· πάχυνε, βάρυνε, πλάτυνε, και εγκατέλειψε τον Θεό που τον δημιούργησε. Το ότι στον Νώε είχε επιτραπεί από τον Θεό, επειδή ήταν δίκαιος, να τρώει κάθε ζωντανό ον εκτός από κρέας με το αίμα του, το οποίο είναι θνησιμαίο, σας έχει εξιστορηθεί μέσω του Μωυσή στο βιβλίο της Γενέσεως. Και ενώ εκείνος σκόπευε να πει «Όπως τα λαχανικά του αγρού», τον πρόλαβα εγώ λέγοντας: Τη φράση «όπως τα λαχανικά του αγρού» μήπως δεν την κατανοείτε όπως έχει ειπωθεί από τον Θεό, ότι δηλαδή όπως ο Θεός δημιούργησε τα λαχανικά για τροφή του ανθρώπου, έτσι έδωσε και τα ζώα για κρεατοφαγία; Αλλά επειδή δεν τρώμε ορισμένα από τα χόρτα, λέτε ότι κατ' αυτόν τον τρόπο δόθηκε τότε διάκριση στον Νώε. Δεν πρέπει όμως να πιστεύουμε σύμφωνα με τη δική σας εξήγηση. Πρώτον, διότι μολονότι μπορώ να πω και να υποστηρίξω ότι κάθε λαχανικό είναι χόρτο και μπορεί να καταναλωθεί, δεν θα ασχοληθώ με αυτό.

Όσοι δε πάρουν το αίμα από ζώο που σφάζεται και, αφού το βράσουν, το φάνε, και αυτοί παρέβησαν τον θείο νόμο και αθέτησαν τους αγίους κανόνες. Εάν δε τυχόν αντιλέξει κάποιος ότι: «Παίρνω ελάχιστο αίμα, ενώ το περισσότερο αφήνω κατά τη σφαγή να χυθεί πάνω στη γη», λέγω και εγώ ότι και ο προπάτοράς μας, λαμβάνοντας και τρώγοντας λίγο καρπό από το δέντρο εκείνο, παρέβη εξάπαντος ολόκληρη την εντολή. Και εσύ ο ίδιος, διά του λίγου εκείνου αίματος που πήρες, κατέλυσες ολόκληρη εκείνη την εντολή του Θεού που λέει: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε»· διότι, όπως ακριβώς είχε πει προηγουμένως στον Αδάμ ότι «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα, από τον καρπό όμως του δέντρου που βρίσκεται στο μέσο του παραδείσου δεν θα φάτε από αυτόν, για να μην πεθάνετε», έτσι και στον Νώε και σε εμάς έδωσε εντολή λέγοντας: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε».

Ερμηνεία. Επειδή και ο Θεός, δίνοντας τον νόμο περί των τροφών στον Νώε, του είπε: «Σας τα έδωσα όλα σαν τα χλωρά χόρτα, εκτός από κρέας με το αίμα του, στο οποίο βρίσκεται η ψυχή του, δεν θα φάτε». Γι' αυτόν τον λόγο, στον παρόντα Κανόνα οι Θείοι Απόστολοι ορίζουν ότι όποιος Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή γενικώς οποιοσδήποτε ανήκει στον κατάλογο των Ιερέων και Κληρικών, φάει κρέας με το αίμα του, το οποίο είναι η ψυχή του ζώου, δηλαδή πνιγμένο, κατά τον Χρυσόστομο, ή φάει θηριάλωτο, δηλαδή ζώο που πιάστηκε και σκοτώθηκε από λύκο, για παράδειγμα, ή από αρκούδα, ή άλλο παρόμοιο, ή και από όρνιο· ή φάει θνησιμαίο, δηλαδή ζώο που έχει πεθάνει και ψοφήσει από μόνο του· ο Κληρικός, λέγω, που θα φάει τέτοια, ας καθαιρείται, επειδή και ο νόμος απαγόρευσε να τρώγονται, τόσο αυτός που δόθηκε στον Νώε, όπως αναφέραμε, όσο και αυτός που δόθηκε στον Μωυσή, στο 17ο κεφάλαιο του Λευιτικού. Εάν δε είναι λαϊκός εκείνος που θα τα φάει, ας αφορίζεται.