Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 9:4

Διότι δεν έχασε ο άνθρωπος το «κατ' εικόνα», αλλά μάλλον εξευτέλισε το «κατ' εικόνα», μολύνοντας τον εαυτό του με αδιάφορες πράξεις και ανίατες αμαρτίες. Ιδού, άλλωστε, μετά τον Αδάμ λέγει στον Νώε: «Ιδού, σας τα έχω δώσει όλα όπως τα χόρτα του αγρού, σφάξε και φάγε, μην φας όμως σάρκα με το αίμα της ζωής της, διότι εγώ θα ζητήσω τον λόγο για τις ψυχές σας. Καθένας που χύνει αίμα ανθρώπου πάνω στη γη, σε αντάλλαγμα για το αίμα εκείνου θα χυθεί το δικό του αίμα, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο, και εγώ θα εκζητήσω το αίμα σας από καθέναν που το χύνει πάνω στο πρόσωπο της γης». Και βλέπεις ότι αναφέρεται πως το «κατ' εικόνα» διατηρείται στον άνθρωπο δέκα γενιές μετά την πλάση του Αδάμ; Συγχρόνως δε και ο Δαβίδ, μετά από πολύ χρόνο, λέγει εν Αγίω Πνεύματι: «Τα πάντα είναι ματαιότητα, κάθε ζωντανός άνθρωπος· εντούτοις ο άνθρωπος πορεύεται ως εικόνα (κατ' εικόνα)». Αλλά και στη συνέχεια, μετά από αυτόν, ο Απόστολος λέγει: «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, επειδή είναι εικόνα και δόξα του Θεού», αλλά και μετά από αυτόν ο Ιάκωβος βεβαιώνει λέγοντας για τη γλώσσα ότι «είναι ακατάσχετο κακό, γεμάτη θανατηφόρο δηλητήριο· με αυτήν ευλογούμε τον Θεό και Πατέρα, και με αυτήν καταρώμαστε τους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί κατ' εικόνα Θεού· αδελφοί μου, δεν πρέπει αυτά να γίνονται έτσι». Και πρόσεξε ότι κατέρρευσε ο ισχυρισμός εκείνων που λένε ότι ο Αδάμ είχε χάσει το «κατ' εικόνα». 4.

Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ζωής του να μην φάτε. Αξίζει εδώ να θαυμάσει κανείς την υπερβάλλουσα αγαθότητα του Δεσπότου. Διότι, δες πάλι αυτόν τον δίκαιο να αξιώνεται την ίδια ευλογία με τον Αδάμ και να ανακτά την εξουσία που είχε αφαιρεθεί, χάρη στη δική του αρετή, ή μάλλον χάρη στην άφατη φιλανθρωπία του Δεσπότου.

Όπως ακριβώς, δηλαδή, έλεγε σε εκείνον: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε, και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την, και εξουσιάζετε τα ψάρια της θάλασσας, και τα ερπετά, και τα πετεινά του ουρανού, και τα θηρία της γης»· έτσι και τώρα λέει: «Και ο τρόμος και ο φόβος σας θα υπάρχει σε όλα τα θηρία της γης, και σε όλα τα πτηνά. Και κάθε κινούμενο ζώο που ζει, θα είναι σε εσάς για τροφή. Σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα. Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ζωής του δεν θα φάτε». Παρατήρησε τον ίδιο κανόνα του πρωτοπλάστου να διατηρείται εδώ με διαφορετικό τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, αφού του ενεχείρισε την εξουσία των πάντων και του παρέσχε την απόλαυση των αγαθών του παραδείσου, τον διέταξε να απέχει από ένα μόνο δέντρο· έτσι ακριβώς και εδώ, μετά την ευλογία, και αφού τον κατέστησε φοβερό στα θηρία και έθεσε υπό την εξουσία του όλα τα πετεινά και τα πτηνά, λέει: «Κάθε κινούμενο ζώο που ζει θα είναι σε εσάς για τροφή· σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα». Από εδώ γίνεται η αρχή της κρεοφαγίας, όχι για να τους παροτρύνει στη γαστριμαργία, αλλά επειδή οι άνθρωποι επρόκειτο να προσφέρουν από αυτά θυσίες και να αναπέμπουν ευχαριστίες στον Δεσπότη· για να μη φανεί, λοιπόν, ότι απέχουν από αυτά επειδή είναι αφιερωμένα, γι' αυτό τους χαρίζει το δικαίωμα της βρώσης, και τους παρέχει μεγάλη ελευθερία. «Σαν τα χλωρά χόρτα», λέει, «σας τα έχω δώσει όλα».

Έπειτα, όπως ακριβώς στην περίπτωση του Αδάμ έδωσε την εντολή, μετά την απόλαυση των πάντων, να απέχει από το ένα δέντρο, έτσι και εδώ, αφού επέτρεψε ελεύθερα τη βρώση των πάντων, λέει: «Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ψυχής δεν θα φάτε». Τι θέλει λοιπόν να πει με αυτά τα λόγια; Τι σημαίνει, «Κρέας με το αίμα της ψυχής»; Αυτό σημαίνει το πνικτό.

Παρατήρησε και εκείνο, πώς με ακρίβεια έδωσε την εντολή. Διότι, για μεν τον άνθρωπο λέει, να μη χύσεις αίμα· για δε τα άλογα ζώα δεν είπε, να μη χύσεις, αλλά, «Όμως κρέας με το αίμα της ψυχής δεν θα φάτε». Εκεί, να μη χύσεις· εδώ, να μη φας.

Παρατήρησε τη φιλανθρωπία του Θεού, πώς πρώτα δωρίζει μεγάλες ευεργεσίες και έπειτα δίνει νόμο και εντολή. Και όπως ακριβώς στην περίπτωση του Αδάμ, αφού τον εγκατέστησε στον παράδεισο και του χάρισε τόσο μεγάλη απόλαυση, τότε του έδωσε την εντολή να απέχει από το δέντρο· έτσι και εδώ, αφού υποσχέθηκε ότι δεν θα επιφέρει πλέον τέτοια πανωλεθρία, ούτε θα επιδείξει τέτοια αγανάκτηση, αλλά ότι θα αφήσει όλα τα στοιχεία της φύσεως να παραμένουν ακλόνητα μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, εκπληρώνοντας το καθένα την οικεία πορεία και την οικεία τάξη του, και αφού τους αξίωσε ευλογίας και τους δώρισε την αρχέγονη εξουσία πάνω σε όλα τα άλογα ζώα, και τους παρείχε την άδεια της κρεοφαγίας, τότε λέει: «Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ζωής του δεν θα φάτε». Είδες πώς πρώτα ευεργετεί και επιδεικνύει ανέκφραστη γενναιοδωρία, και τότε δίνει προσταγές; Αν και στους ανθρώπους αυτό δεν θα συνέβαινε ποτέ. Διότι οι άνθρωποι επιθυμούν πρώτα να εκτελεστούν όσα οι ίδιοι προστάζουν, και όσοι δέχονται τα προστάγματα να επιδείξουν πολλή προθυμία και να τα εκπληρώσουν, και τότε πλέον να ανταμείψουν εκείνους που επέδειξαν μεγάλη υπακοή.

Αφού τον ευλόγησε, αυτόν και τους υιούς του, και είπε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», και του παρέδωσε την εξουσία επί όλων των άλογων ζώων, και του έδωσε το δικαίωμα να τρέφονται με αυτά όπως ακριβώς και με τα χόρτα, και έδωσε την εντολή να μην τρώνε κρέας μαζί με το αίμα, προνοώντας ακόμη τόσο για τον δίκαιο όσο και για εκείνους που επρόκειτο να υπάρξουν στο μέλλον, και ευεργετώντας πάντοτε πλουσιοπάροχα τη φύση μας, προσθέτει πάλι μεγαλύτερες ευεργεσίες και λέει: «Και είπε ο Θεός στον Νώε, και στους υιούς του που βρίσκονταν μαζί του, λέγοντας: Ιδού, εγώ εγκαθιδρύω τη διαθήκη μου με εσάς, και με τους απογόνους σας μετά από εσάς, και με κάθε ζωντανή ψυχή που είναι μαζί σας, από τα πτηνά και από τα κτήνη, και με όλα τα θηρία της γης, όσα είναι μαζί σας, από όλα όσα εξήλθαν από την κιβωτό· και θα στερεώσω τη διαθήκη μου προς εσάς· και δεν θα πεθάνει πλέον κάθε σάρκα από τα ύδατα του κατακλυσμού· και δεν θα υπάρξει ξανά κατακλυσμός υδάτων, για να καταστρέψει ολόκληρη τη γη».

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Διότι σας διέταξε να απέχετε από ορισμένες τροφές, ώστε και όταν τρώτε και πίνετε να έχετε προ οφθαλμών τον Θεό, επειδή είστε επιρρεπείς και εύκολοι στο να απομακρύνεστε από τη γνώση Του, όπως λέει και ο Μωυσής: Έφαγε και ήπιε ο λαός και σηκώθηκε για να διασκεδάσει. Και πάλι: Έφαγε ο Ιακώβ και χόρτασε, και πάχυνε, και κλώτσησε ο αγαπημένος· πάχυνε, βάρυνε, πλάτυνε, και εγκατέλειψε τον Θεό που τον δημιούργησε. Το ότι στον Νώε είχε επιτραπεί από τον Θεό, επειδή ήταν δίκαιος, να τρώει κάθε ζωντανό ον εκτός από κρέας με το αίμα του, το οποίο είναι θνησιμαίο, σας έχει εξιστορηθεί μέσω του Μωυσή στο βιβλίο της Γενέσεως. Και ενώ εκείνος σκόπευε να πει «Όπως τα λαχανικά του αγρού», τον πρόλαβα εγώ λέγοντας: Τη φράση «όπως τα λαχανικά του αγρού» μήπως δεν την κατανοείτε όπως έχει ειπωθεί από τον Θεό, ότι δηλαδή όπως ο Θεός δημιούργησε τα λαχανικά για τροφή του ανθρώπου, έτσι έδωσε και τα ζώα για κρεατοφαγία; Αλλά επειδή δεν τρώμε ορισμένα από τα χόρτα, λέτε ότι κατ' αυτόν τον τρόπο δόθηκε τότε διάκριση στον Νώε. Δεν πρέπει όμως να πιστεύουμε σύμφωνα με τη δική σας εξήγηση. Πρώτον, διότι μολονότι μπορώ να πω και να υποστηρίξω ότι κάθε λαχανικό είναι χόρτο και μπορεί να καταναλωθεί, δεν θα ασχοληθώ με αυτό.

Όσοι δε πάρουν το αίμα από ζώο που σφάζεται και, αφού το βράσουν, το φάνε, και αυτοί παρέβησαν τον θείο νόμο και αθέτησαν τους αγίους κανόνες. Εάν δε τυχόν αντιλέξει κάποιος ότι: «Παίρνω ελάχιστο αίμα, ενώ το περισσότερο αφήνω κατά τη σφαγή να χυθεί πάνω στη γη», λέγω και εγώ ότι και ο προπάτοράς μας, λαμβάνοντας και τρώγοντας λίγο καρπό από το δέντρο εκείνο, παρέβη εξάπαντος ολόκληρη την εντολή. Και εσύ ο ίδιος, διά του λίγου εκείνου αίματος που πήρες, κατέλυσες ολόκληρη εκείνη την εντολή του Θεού που λέει: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε»· διότι, όπως ακριβώς είχε πει προηγουμένως στον Αδάμ ότι «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα, από τον καρπό όμως του δέντρου που βρίσκεται στο μέσο του παραδείσου δεν θα φάτε από αυτόν, για να μην πεθάνετε», έτσι και στον Νώε και σε εμάς έδωσε εντολή λέγοντας: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε».

Ανανεώνοντας, λοιπόν, αυτή την εντολή, οι Πράξεις των Αποστόλων αποφάνθηκαν ξεκάθαρα: «Να απέχετε», αναφέρει, «από αίμα και από πνικτό και από θνησιμαίο και από την πορνεία». Και πάλι ο εξηκοστός τρίτος κανόνας των Αποστόλων λέει: «Όποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος ή διάκονος ή οποιοσδήποτε άλλος φάει κρέας με το αίμα της ζωής του ή θηριάλωτο <ή θνησιμαίο>, να καθαιρείται· διότι αυτό», λέει, «το έχει απαγορεύσει και ο νόμος· εάν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται».

ΚΑΝΟΝΑΣ ΞΓ΄. «Εάν κάποιος Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή γενικά οποιοσδήποτε από τον ιερατικό κατάλογο, φάει κρέας με το αίμα της ζωής του, ή ζώο κατασπαραγμένο από θηρία, ή θνησιμαίο, να καθαιρείται. Διότι αυτό το απαγόρευσε ο Νόμος. Εάν όμως είναι λαϊκός, να αφορίζεται.»

Ερμηνεία. Επειδή και ο Θεός, δίνοντας τον νόμο περί των τροφών στον Νώε, του είπε: «Σας τα έδωσα όλα σαν τα χλωρά χόρτα, εκτός από κρέας με το αίμα του, στο οποίο βρίσκεται η ψυχή του, δεν θα φάτε». Γι' αυτόν τον λόγο, στον παρόντα Κανόνα οι Θείοι Απόστολοι ορίζουν ότι όποιος Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή γενικώς οποιοσδήποτε ανήκει στον κατάλογο των Ιερέων και Κληρικών, φάει κρέας με το αίμα του, το οποίο είναι η ψυχή του ζώου, δηλαδή πνιγμένο, κατά τον Χρυσόστομο, ή φάει θηριάλωτο, δηλαδή ζώο που πιάστηκε και σκοτώθηκε από λύκο, για παράδειγμα, ή από αρκούδα, ή άλλο παρόμοιο, ή και από όρνιο· ή φάει θνησιμαίο, δηλαδή ζώο που έχει πεθάνει και ψοφήσει από μόνο του· ο Κληρικός, λέγω, που θα φάει τέτοια, ας καθαιρείται, επειδή και ο νόμος απαγόρευσε να τρώγονται, τόσο αυτός που δόθηκε στον Νώε, όπως αναφέραμε, όσο και αυτός που δόθηκε στον Μωυσή, στο 17ο κεφάλαιο του Λευιτικού. Εάν δε είναι λαϊκός εκείνος που θα τα φάει, ας αφορίζεται.

«Να απέχετε από ειδωλόθυτα, και αίμα, και πορνεία.» Η αιτία δε, για την οποία απαγορεύονται τα ζώα που έχουν κατασπαραχθεί από θηρία ή έχουν χτυπηθεί από αρπακτικά πτηνά, ή τα θνησιμαία, ή τα πνιγμένα, είναι διότι δεν χύνεται όλο το αίμα τους, αλλά παραμένει μέσα σε αυτά, διασκορπισμένο σε όλες τις μικρές φλέβες του κρέατος, από τις οποίες δεν υπάρχει τρόπος να βγει. Γι' αυτό όσοι τα τρώνε, τρώνε κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του. Και ο 67ος κανόνας της ΣΤ' Συνόδου καθαιρεί μεν τον κληρικό εκείνο που θα φάει αίμα με οποιονδήποτε τρόπο και παρασκευή, ενώ τον λαϊκό τον αφορίζει. Απαγορεύει δε και ο 2ος κανόνας της εν Γάγγρα Συνόδου το να τρώγεται αίμα και πνιγμένο και ειδωλόθυτο.