Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 9:6

Διότι ο πρώτος άνθρωπος, δηλαδή ο Αδάμ, δημιουργήθηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού. Έτσι άλλωστε λέει κάπου ο δημιουργός των πάντων: «Διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο». Επομένως, κεφαλή του άνδρα είναι ο Χριστός, ως αρχέτυπο μεν επειδή είναι Θεός, αλλά και ομοειδής με εμάς σύμφωνα με τον νόμο της δικής μας φύσης όταν εμφανίστηκε ως άνθρωπος, αν και ο Λόγος είναι Θεός. Και γι' αυτό ονομάζει τον εαυτό του παντού υιό ανθρώπου, αν και έχει την άρρητη γέννηση από τον Θεό Πατέρα. Η γυναίκα λοιπόν δημιουργήθηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του ανθρώπου, δηλαδή του Αδάμ, και δεν είναι καθόλου αλλότριας φύσης, αλλά μάλλον ομοφυής και ομοειδής με αυτόν. Και αυτό το ομολόγησε ξεκάθαρα ο ίδιος ο προπάτορας Αδάμ λέγοντας: «Αυτό τώρα είναι οστούν εκ των οστέων μου και σάρκα εκ της σαρκός μου», και τα εξής.

Αλλά ναι, λέει ο αντίπαλος, ας κατευθυνθεί το έγκλημα της ατίμωσης προς τον Υιό σε όποιον θέλεις, ή μάλλον ας φτάσει στον ίδιο τον Θεό και Πατέρα. Διότι βεβαίως και πολύ δικαιολογημένα θα αγανακτήσει, όχι όμως επειδή τάχα υβρίζεται η δική Του φύση στο πρόσωπο του Υιού, σύμφωνα με το επιχείρημα που μόλις κατασκευάσαμε, αλλά επειδή ο Υιός είναι εικόνα Του και χαρακτήρας Του, έχοντας μορφοποιηθεί άριστα σύμφωνα με τη θεία και άρρητη φύση Του, οργίζεται μεν ευλόγως, και θα αναγάγει οπωσδήποτε στον Εαυτό Του το αδίκημα. Επειδή πραγματικά θα ήταν από τα πιο παράλογα πράγματα, αυτός που συμπεριφέρθηκε υβριστικά απέναντι στους θείους χαρακτήρες, να μην υποστεί οπωσδήποτε την τιμωρία για το αμάρτημα ενάντια στο αρχέτυπο. Όπως ακριβώς, εξάλλου, και εκείνος που συμπεριφέρεται υβριστικά απέναντι στις εικόνες των επίγειων βασιλιάδων, τιμωρείται θεωρούμενος ότι έχει ήδη αμαρτήσει ενάντια στον ίδιο τον ηγεμόνα· και θα βρούμε ότι κάτι τέτοιο έχει οριστεί από τον Θεό και για εμάς τους ίδιους: «Διότι εκείνος που χύνει», λέει, «αίμα ανθρώπου, αντί για το αίμα εκείνου θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο». Βλέπεις λοιπόν, λέει, ήδη μέσα από αυτό, και μάλιστα πολύ καθαρά, ότι ο Θεός και Πατέρας θεωρεί ότι πρέπει να αγανακτεί όταν αδικείται η εικόνα, και όχι κατ' ανάγκην η θεία Του φύση; Επομένως, με αυτόν τον τρόπο ας νοείται και ας διατυπώνεται αυτό που ειπώθηκε από τον Χριστό: Εκείνος που δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά ούτε τον Πατέρα.

Και τον ευλόγησε εκεί, και ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού· διότι, είπε, είδα πρόσωπο Θεού και σώθηκε η ψυχή μου. Και ανέτειλε ο ήλιος όταν προσπέρασε το Είδος του Θεού. Όποιος χύνει αίμα ανθρώπου, αντί του αίματος αυτού θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού εποίησα τον άνθρωπο.

Διότι δεν έχασε ο άνθρωπος το «κατ' εικόνα», αλλά μάλλον εξευτέλισε το «κατ' εικόνα», μολύνοντας τον εαυτό του με αδιάφορες πράξεις και ανίατες αμαρτίες. Ιδού, άλλωστε, μετά τον Αδάμ λέγει στον Νώε: «Ιδού, σας τα έχω δώσει όλα όπως τα χόρτα του αγρού, σφάξε και φάγε, μην φας όμως σάρκα με το αίμα της ζωής της, διότι εγώ θα ζητήσω τον λόγο για τις ψυχές σας. Καθένας που χύνει αίμα ανθρώπου πάνω στη γη, σε αντάλλαγμα για το αίμα εκείνου θα χυθεί το δικό του αίμα, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο, και εγώ θα εκζητήσω το αίμα σας από καθέναν που το χύνει πάνω στο πρόσωπο της γης». Και βλέπεις ότι αναφέρεται πως το «κατ' εικόνα» διατηρείται στον άνθρωπο δέκα γενιές μετά την πλάση του Αδάμ; Συγχρόνως δε και ο Δαβίδ, μετά από πολύ χρόνο, λέγει εν Αγίω Πνεύματι: «Τα πάντα είναι ματαιότητα, κάθε ζωντανός άνθρωπος· εντούτοις ο άνθρωπος πορεύεται ως εικόνα (κατ' εικόνα)». Αλλά και στη συνέχεια, μετά από αυτόν, ο Απόστολος λέγει: «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, επειδή είναι εικόνα και δόξα του Θεού», αλλά και μετά από αυτόν ο Ιάκωβος βεβαιώνει λέγοντας για τη γλώσσα ότι «είναι ακατάσχετο κακό, γεμάτη θανατηφόρο δηλητήριο· με αυτήν ευλογούμε τον Θεό και Πατέρα, και με αυτήν καταρώμαστε τους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί κατ' εικόνα Θεού· αδελφοί μου, δεν πρέπει αυτά να γίνονται έτσι». Και πρόσεξε ότι κατέρρευσε ο ισχυρισμός εκείνων που λένε ότι ο Αδάμ είχε χάσει το «κατ' εικόνα». 4.

Για να μη νομίσεις, όμως, ότι μηχανεύομαι σοφιστείες, θα σου παρουσιάσω ως ερμηνευτή του νοήματος της Γραφής έναν Εβραίο άνδρα, ο οποίος γνωρίζει με ακρίβεια τις πατροπαράδοτες παραδόσεις και έχει διδαχθεί το δόγμα από δασκάλους, εφόσον βέβαια θεωρείς τέτοιον τον Φίλωνα. Άκουσέ τον, λοιπόν, και αυτόν, πώς ερμηνεύει τα θεία λόγια: «Γιατί μιλά σαν να πρόκειται για άλλον Θεό όταν λέει "κατ' εικόνα Θεού έπλασα τον άνθρωπο", και όχι κατ' εικόνα δική Του; Πολύ ορθά και σοφά έχει δοθεί αυτός ο χρησμός. Διότι τίποτα θνητό δεν μπορούσε να πλαστεί κατ' εικόνα του Υψίστου και Πατέρα των όλων, παρά μόνο κατ' εικόνα του δεύτερου Θεού, ο οποίος είναι ο Λόγος Εκείνου. Διότι έπρεπε το λογικό πρότυπο στην ανθρώπινη ψυχή να χαραχθεί από τον θείο Λόγο, επειδή ο Θεός, που προηγείται του Λόγου, είναι ανώτερος από κάθε λογική φύση· και δεν ήταν θεμιτό κανένα κτιστό ον να εξομοιωθεί με Εκείνον που βρίσκεται υπεράνω του Λόγου, υπάρχοντας στην πλέον άριστη και εντελώς εξαιρετική μορφή». Αυτά ας παρατεθούν από εμένα από το πρώτο βιβλίο των «Ζητημάτων και Λύσεων» του Φίλωνος. Ο ίδιος, εξάλλου, στο πρώτο βιβλίο «Περί γεωργίας», ονομάζει τον πρωτότοκο Λόγο Του και Υιό του Θεού με αυτόν τον τρόπο: «Όλα αυτά, βεβαίως, ο ποιμένας και βασιλιάς Θεός τα καθοδηγεί με δικαιοσύνη, έχοντας θέσει ως νόμο τον ορθό Του Λόγο και πρωτότοκο Υιό, ο οποίος θα αναλάβει τη φροντίδα αυτού του ιερού ποιμνίου, σαν κάποιος έπαρχος ενός μεγάλου βασιλιά».

Εκείνος δε είπε: «Ιδού, στη σκηνή». Και είπε: «Επιστρέφοντας θα έρθω σε εσένα, τέτοιον καιρό του χρόνου, και η γυναίκα σου η Σάρρα θα αποκτήσει υιό». Ιδού λοιπόν, λέει ότι ο Θεός εμφανίστηκε σε αυτόν, αν και αυτοί που φάνηκαν ήταν τρεις άνδρες. Ο ίδιος όμως πάλι δεν μίλησε σαν να απευθυνόταν σε τρεις: «Κύριοι, αν βρήκα χάρη ενώπιόν σας, μην προσπεράσετε τον δούλο σας». Αντιθέτως, αποκάλεσε και τους τρεις στον ενικό «Κύριο», και τους παρακάλεσε να καταλύσουν σαν να ήταν ένας, και σαν ένας [Εκείνος] ομιλεί: «Θα έρθω». Πρόσεξε λοιπόν ότι εκείνοι που εμφανίστηκαν ήταν μεν τρεις, και ο καθένας υφίσταται με τη δική του ιδιοσυστασία, όμως σύμφωνα με τον λόγο της ομοουσίας ενώνονται σε έναν, και έτσι διεξάγουν τις συνομιλίες. Ποιος δε έλεγε προς ποιον: «Ελάτε, ας κατεβούμε και ας συγχύσουμε τη γλώσσα τους;» Είναι προφανές ότι μιλούσε προς εκείνον για τον οποίο είπε: «Από τη γαστέρα, πριν από τον εωσφόρο, σε γέννησα»· και, «Πριν από τον ήλιο υπάρχει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη»· και πάλι: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα. Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης»· και πάλι, «Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα Υιός;» Και τι σημαίνει το, «Έβρεξε ο Κύριος πυρ και θειάφι παρά Κυρίου;» Τι σημαίνει επίσης αυτό που λέγεται από το πρόσωπο του Θεού, «Και καθένας που χύνει αίμα, έναντι αυτού του αίματος θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο;» Βλέπεις ότι ο Θεός εποίησε κατ' εικόνα Θεού;

Διότι και ο Μωυσής, ο πιστός θεράπων του Θεού, αφού είπε: «Κύριος ο Θεός σου, Κύριος ένας είναι», και αφού κήρυξε τον ένα και μόνο Θεό, ομολόγησε αμέσως και τον Κύριό μας λέγοντας: «Ο Κύριος έβρεξε πάνω στα Σόδομα και στα Γόμορρα φωτιά και θειάφι από τον Κύριο». Και πάλι: «Και είπε ο Θεός: ας κάνουμε άνθρωπο σύμφωνα με τη δική μας εικόνα· και δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο, σύμφωνα με την εικόνα του Θεού τον δημιούργησε», και στη συνέχεια: «Σύμφωνα με την εικόνα του Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο». Και για το ότι θα γίνει άνθρωπος, λέει: «Ο Κύριος θα αναστήσει για σας προφήτη από τους αδελφούς σας, όπως εμένα».

143. Στον ίδιο. Περί του ιδίου. Θαυμάζω την αλήθεια, η οποία οδήγησε τις ψυχές των συνετών στο να πολεμήσουν ακόμη και την προκατάληψη των δικών τους δογμάτων. Διότι έτσι διατήρησε την έννοια της Αγίας Τριάδας σαφή και λαμπρή για όσους θέλουν να την εξετάσουν προσεκτικά. Επειδή αυτός που λέει ότι ο Θεός είναι ένας, δεν κατέφυγε στον αριθμό της μονάδας, αλλά στο μυστήριο της Τριάδας, η διδασκαλία του οποίου είναι διάσπαρτη και μέσα στην Παλαιά Διαθήκη. Έτσι ώστε και ο Φίλων, αν και ήταν Ιουδαίος και ζηλωτής, μέσα από τα συγγράμματα που άφησε πίσω του, να πολεμήσει τη δική του θρησκεία. Διότι, εξετάζοντας ενδελεχώς αυτό που ειπώθηκε από τον Θεό, «κατ' εικόνα Θεού εποίησε τον άνθρωπο», αναγκάστηκε και εξαναγκάστηκε από την αλήθεια να θεολογήσει και για τον Λόγο του Θεού. Διότι, τι σημασία έχει αν αποκαλεί «δεύτερο» αυτόν που είναι συναΐδιος με τον Πατέρα και ανώτερος από αριθμό και χρόνους, μην μπορώντας να φτάσει στην απόλυτη ακρίβεια; Ωστόσο απέκτησε την έννοια και κάποιου άλλου προσώπου. Και δεν το έπαθε αυτό μόνο εδώ, αλλά και όταν προσπαθούσε να ερμηνεύσει το «Θεός και Κύριος», της υπέρτατης βασιλικής Τριάδας, ότι δηλαδή σε σχέση με τα εντελώς διαιρετά είναι πιο ενιαία, και σε σχέση με τα όντως μοναδικά είναι πιο πλούσια. Και με τέτοια δύναμη κυρίευσε την ψυχή του η αλήθεια, ώστε να αναγκαστεί να το πει αυτό ρητά και να το αφήσει γραμμένο στα συγγράμματά του.

Διότι, για να κατανοήσεις ότι η ψυχή του ανθρώπου δεν είναι το αίμα, άκου τον Χριστό που λέει: «Μη φοβηθείτε από εκείνους που θανατώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να θανατώσουν την ψυχή». Και παρατήρησε πόσο μεγάλη διαφορά έκανε. «Εκείνος που εκχέει αίμα ανθρώπου», λέει, «αντί για το αίμα εκείνου θα εκχυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού εποίησα τον άνθρωπο». Αναλογίσου, σε παρακαλώ, πόσο μεγάλο φόβο ανήγειρε ως τείχος με αυτόν τον λόγο. Ακόμη και αν το ότι ανήκετε στο ίδιο γένος, λέει, δεν αποτελεί εμπόδιο για εσένα, ούτε η κοινή φύση σε αποτρέπει από το κακό εγχείρημα, αλλά, αφού απέβαλες την αδελφική συμπόνια, παραδίδεσαι ολόκληρος σε αυτό το μιαρό τόλμημα, αναλογίσου ότι ο άνθρωπος έχει δημιουργηθεί κατ' εικόνα Θεού, και πόσης υπεροχής έχει αξιωθεί από τον Θεό, και ότι έχει αναλάβει την εξουσία ολόκληρης της κτίσης, και εγκατέλειψε αυτή τη μοχθηρή πρόθεση. Τι λέει λοιπόν;

Μαρτυρεί εξάλλου και η θεία Γραφή ότι θα υπάρξει ανάσταση των σωμάτων. Λέει, λοιπόν, ο Θεός προς τον Νώε μετά τον κατακλυσμό: «Σαν τα χλωρά χόρτα σας τα έχω δώσει όλα. Όμως κρέας με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε· διότι και το δικό σας αίμα, το αίμα των ψυχών σας, θα το εκζητήσω· από το χέρι όλων των θηρίων θα το εκζητήσω, και από το χέρι κάθε ανθρώπου αδελφού του θα εκζητήσω την ψυχή του. Όποιος χύνει αίμα ανθρώπου, αντί για το αίμα εκείνου θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο». Πώς θα εκζητήσει το αίμα του ανθρώπου από το χέρι όλων των θηρίων, αν όχι ανασταίνοντας τα σώματα των ανθρώπων που πεθαίνουν; Διότι τα θηρία δεν πρόκειται να πεθάνουν στη θέση του ανθρώπου. —και πάλι προς τον Μωυσή: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ. Ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών», δηλαδή αυτών που πέθαναν και δεν πρόκειται πλέον να υπάρξουν, αλλά ζωντανών, των οποίων οι μεν ψυχές ζουν στα χέρια Του, ενώ τα σώματά τους θα ζήσουν πάλι μέσω της ανάστασης.