Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 1:16

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. Ότι ο Υιός είναι κατά φύσιν δημιουργός μαζί με τον Πατέρα, εφόσον προέρχεται από την ουσία Του, και δεν προσλαμβάνεται ως υπηρέτης. «Όλα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα.» Αφού ανέτρεψε τα πολύπλοκα επιχειρήματα των ανόσιων αιρετικών, και αφού συνέθεσε για εμάς ο μακάριος Ευαγγελιστής μια λεπτή και ακριβέστατη διδασκαλία περί του Μονογενούς, προχωρά σε μια άλλη παγίδα του διαβόλου, η οποία έχει στηθεί από παλιά απάτη και προτάσσει εναντίον μας το κεντρί της πολυθεϊστικής πλάνης, η οποία «αφού πλήγωσε πολλούς, τους κατέβαλε», και αφού βρήκε τον δρόμο της απώλειας και άνοιξε διάπλατα την πλατιά και ευρύχωρη πύλη του θανάτου, συσσώρευσε κοπαδηδόν τις ψυχές των ανθρώπων στον άδη, και παρέθεσε πλούσια τροφή στον διάβολο, προσφέροντάς του «εκλεκτά εδέσματα».

Διότι είναι Θεός αληθινός, ο οποίος ούτε γνωρίζει να υποπίπτει στην αμαρτία ούτε το ανέχεται, αλλά μάλλον αποτελεί την πηγή κάθε αρετής και της λαμπρότητας που νοείται στον αγιασμό. Διότι η θεία και παντοδύναμη φύση δεν θα μπορούσε να πράξει τίποτε άλλο, παρά μόνο εκείνο που πραγματικά της ταιριάζει και νοείται ως ιδίωμά της. Στους αγίους μαθητές δε, δηλαδή σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν, δεν είναι δυνατόν να ενυπάρχει η καθαρότητα, δηλαδή το να μην αναμειγνύονται πλέον με τα κοσμικά κακά, με κανέναν άλλο τρόπο παρά μόνο μέσω της άνωθεν αμνησικακίας και χάριτος, η οποία αφενός απομακρύνει τον μολυσμό των προηγούμενων σφαλμάτων και τα εγκλήματα του παρελθόντος βίου, αφετέρου εισάγει μάλλον τη λαμπρότητα της εν αγιασμώ ζωής, μολονότι δεν είναι άκοπη η διατήρησή της στην ίδια κατάσταση. Γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο Παύλος μίλησε σοφότατα λέγοντας: «Ώστε εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει». Διότι τα δικά μας βρίσκονται πάντοτε σε κλυδωνισμό και κλονίζονται ποικιλοτρόπως, καθώς ο πονηρός πειράζει ακατάπαυστα, παραμονεύοντας διαρκώς και επιθυμώντας να μολύνει με δυσδιάκριτες επινοήσεις κακουργιών, αν μπορούσε, ακόμη και εκείνους που έχουν ήδη καθαρθεί. Διότι τα «φαγητά του είναι εκλεκτά», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη.

Διότι γι' αυτούς είναι απόλαυση να τις καταστρέφουν. Όπως ακριβώς και στους κυνηγούς πουλιών φαίνεται αξιοζήλευτο απόκτημα τα πιο όμορφα από τα στρουθία. Έχει γραφτεί κάπου και για τον Σατανά ότι τα φαγητά του είναι εκλεκτά. Επομένως, είναι λογικό εμείς να αγρυπνούμε και να οπλιζόμαστε με θάρρος με τη βοήθεια του Θεού, και να θυμόμαστε τον μακάριο Παύλο που λέει: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται όρθιος, ας προσέχει μήπως πέσει». Πρέπει δε επιπλέον, προσερχόμενοι στον παντοδύναμο Θεό, να λέμε στις προσευχές: «Κύριε, με το θέλημά σου χάρισε δύναμη στην ομορφιά μου». <Και αντί για ευχάριστη οσμή θα υπάρχει σκόνη· και αντί για ζώνη, θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για τον χρυσό στολισμό του κεφαλιού θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου· και αντί για τον χιτώνα τον διακοσμημένο με πορφύρα, θα ζωστείς με σάκο. Και ο πιο όμορφος γιος σου, τον οποίο αγαπάς, θα πέσει από μαχαίρι. Και οι δυνατοί σας θα πέσουν από μαχαίρι, και θα ταπεινωθούν, και θα πενθήσουν οι θήκες των κοσμημάτων σας, και θα εγκαταλειφθείς μόνη, και θα ισοπεδωθείς στο έδαφος.> Δεν πρέπει να νομίζει κανείς ότι μάταια ο προφητικός λόγος αναλύει τόσο λεπτομερώς αυτά, αλλά περιγράφει με ακρίβεια το κάθε τι που προκαλεί ηδονή σε εκείνες που ζουν τρυφηλά, τόσο τα είδη των κοσμημάτων όσο και τις παλιές τους απολαύσεις.

Έτσι θα είναι και κάθε ψυχή, η οποία εκπίπτει και στερείται την άνωθεν βοήθεια· εύκολη, ευάλωτη και χωρίς κόπο θα κυριευθεί από τον Σατανά που την καταβροχθίζει. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Οι τροφές του είναι εκλεκτές». <Ιδού, ο λαός σου μέσα σου είναι σαν γυναίκες· στους εχθρούς σου θα ανοιχτούν διάπλατα οι πύλες της γης σου, και η φωτιά θα καταφάει τους σύρτες σου.> Αποδεικνύει ότι η ελπίδα τους είναι μάταιη. Επειδή νόμιζαν ότι ποτέ δεν θα κυριεύονταν, αφού είχαν συγκεντρώσει ένα αμέτρητο πλήθος συμμάχων και κατοικούσαν σε πόλη οχυρωμένη με απόρθητα τείχη. Όμως ότι και αυτά θα τους είναι εντελώς ανώφελα, το έχει προαναγγείλει ξεκάθαρα, λέγοντας ότι αυτοί που τους υπερασπίζονται θα καταπέσουν σε τέτοια δειλία, ώστε να μη διαφέρουν σε τίποτα από τις αδύναμες γυναίκες. Και λέει ότι θα ανοιχτούν διάπλατα οι πύλες, καθώς προφανώς θα εισβάλλουν βίαια οι εχθροί. Διότι είναι αληθινό το ότι: «Εάν ο Κύριος δεν φυλάξει την πόλη, μάταια αγρύπνησε ο φύλακας». Πρέπει λοιπόν να έχουμε την άνωθεν ασφάλεια, και να στηριζόμαστε ελάχιστα στους εαυτούς μας, αλλά περισσότερο στον Θεό που σώζει, και να μην καυχόμαστε για τις ανθρώπινες βοήθειες, ούτε να νομίζουμε ότι μπορούμε να αποφύγουμε την οργή, εάν τυχόν παροργιστεί ο Θεός. Διότι κανείς δεν πρόκειται να απαλλάξει από την ταραχή και τις συμφορές εκείνον εναντίον του οποίου θα οργιστεί ο Κύριος των όλων. Και πολύ σοφός ήταν ο θεσπέσιος Δαβίδ που έψαλλε και έλεγε: «Δεν θα ελπίσω στο τόξο μου, και το χέρι μου δεν θα με σώσει».

Διότι δεν υπήρχε μέσα μας λόγος ευσέβειας, ούτε φωνή δοξολογίας προς τον Θεό, αλλά μάλλον αλληλοσκοτωνόμασταν και, ζώντας την πιο άλογη ζωή, περνούσαμε τον βίο μας στον κόσμο όμοια με τα ψάρια, και ο νους μέσα στον καθένα ήταν τόσο πικρός, ώστε να φαίνεται πλέον ότι είχε εξαγριωθεί παντελώς, και όσον αφορά τους θυμούς και τις πικρίες του, είτε να εξισώνεται πλέον με τα ιοβόλα ερπετά, είτε ακόμη και να επιδιώκει να τα ξεπεράσει. <Τους ανέσπασε όλους με το αγκίστρι, και τους έσυρε με το δίχτυ, και τους συγκέντρωσε στις σαγήνες του· εξαιτίας αυτού θα ευφρανθεί και θα χαρεί η καρδιά του· εξαιτίας αυτού θα προσφέρει θυσία στη σαγήνη του και θα θυμιάσει το δίχτυ του, διότι μέσω αυτών πάχυνε τη μερίδα του και τα φαγητά του έγιναν εκλεκτά· γι' αυτό θα ρίξει πάλι το δίχτυ του, και δεν θα λυπηθεί να σκοτώνει διαρκώς τα έθνη.> Ονομάζοντάς τους ψάρια, επιμένει ακόμη στη μεταφορά, και διατυπώνει τους λόγους του σαν για κάποιον από τους εργάτες της θάλασσας, δηλαδή τους αλιείς. Διότι οι αλιείς ασχολούνται με τα έργα τους με πολλούς τρόπους. Ή αρπάζουν τα ψάρια με αγκίστρια, και τα τραβούν με τις πετονιές μέσα από τα κύματα ενώ αυτά σπαρταρούν, ή τα περικυκλώνουν με σαγήνες και τα σέρνουν σωρηδόν, ή τα σκεπάζουν με κάποια άλλα δίχτυα. Όταν λοιπόν πετύχουν τον σκοπό τους και έχουν συγκεντρώσει πολλά, χαίρονται για την τέχνη τους, και σχεδόν προσφέρουν θυσίες στα δίχτυα, θεωρώντας ότι τους προμήθευσαν μια πλουσιοπάροχη μερίδα.

Ο προφήτης αναφέρει ότι κάτι παρόμοιο έπραξε ο Ναβουχοδονόσορ, ο οποίος, σαν με αγκίστρι, με δίχτυα και μάλιστα με το πεζόβολό του, αφού περικύκλωσε και τον ίδιο τον Ισραήλ και άλλα έθνη μαζί με αυτόν, τα συγκέντρωσε στη χώρα του, και αφού τα παρέθεσε σαν συμπόσιο στους δικούς του υπασπιστές, τους πρόσταξε να τα απολαύσουν, και οι αιχμάλωτοι να γίνουν κλήρος και πλουσιότατη μερίδα εκείνων που τους κατέκτησαν. Για τον λόγο αυτόν, λέει, ίσως και να προσφέρει θυσία στο δίχτυ του και να προσφέρει θυμίαμα στο πεζόβολό του, δηλαδή στις δικές του δυνάμεις, με τις οποίες αιχμαλώτισε τα έθνη, και επιπλέον τον Ισραήλ, σε αυτές θα προσφέρει τις ευχαριστήριες θυσίες. Και επειδή αυτή η επιχείρηση του εξελίχθηκε τόσο επιτυχημένα, μήπως δεν θα απέχει, λέει, από το να σκοτώνει έθνη, να αρπάζει φυλές και να υποτάσσει χώρες στην εξουσία του, χωρίς να θεωρεί κανέναν απολύτως άξιο ευσπλαχνίας;

Αυτό το έπραξε ο σατανάς ενάντια σε όλο το ανθρώπινο γένος, αλλά ειδικά ενάντια στον Ισραήλ. Διότι, με ένα δίχτυ σαν από λινάρι και με μία σαγήνη, της αμαρτίας εννοώ, τους περικύκλωσε όλους· όμως, εξαιτίας της ασέβειας προς τον Χριστό, ειδικά τον Ισραήλ. Διότι λέει ότι τα βρώματά του είναι εκλεκτά. Εκλεκτοί δε, και ως προς τον βίο τους, σε σύγκριση με όλους τους άλλους ήταν οι Ιουδαίοι. «Διότι όταν», λέει, «ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη, όταν διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού, και μερίδα του Κυρίου έγινε ο λαός του ο Ιακώβ, το μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ». Επομένως, εκλεγμένος ξεχωριστά από τους άλλους ήταν ο Ισραήλ, ως πρωτότοκος ανάμεσα σε τέκνα, προερχόμενος από άγια ρίζα, των πατέρων εννοώ, και έχοντας τον νόμο ως παιδαγωγό, και έχοντας κληθεί στην επίγνωση του ενός και αληθινού κατά φύση Θεού· αλλά, παρόλο που είχε τόση δόξα και χάρη, αιχμαλωτίστηκε και αυτός μαζί με τους άλλους.

Διότι είναι γραμμένο ότι «Οι τροφές του είναι εκλεκτές.»

Διότι «τα φαγητά του», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «είναι εκλεκτά»· και σαγηνεύοντας, τρόπον τινά, τον αιχμαλωτισμένο και πεπτωκότα νου, για να μην απομακρυνθεί από τη δουλεία σε αυτές, αποβλέποντας υπερβολικά προς την ελευθερία. Άλλοτε πάλι προσφέρουν άφθονα τις γήινες ηδονές και τον εμπλουτίζουν, κατά κάποιον τρόπο, με μάταιες απολαύσεις, όπως ακριβώς και οι άρχοντες των Αιγυπτίων, όταν ο μακάριος Αβραάμ έχασε τη σύζυγό του, κολακεύοντάς τον με τιμές και προσφορές δώρων, ήθελαν να τον απομακρύνουν από την υπερβολική λύπη. Έχει γραφτεί, άλλωστε, ότι «Και τον Αβραάμ τον μεταχειρίστηκαν καλά εξαιτίας της» –προφανώς εννοεί τη Σάρρα– «και απέκτησε πρόβατα και μοσχάρια, και όνους, και δούλους, και δούλες, και ημιόνους, και καμήλες». Διότι ο Σατανάς, πλεονεκτώντας μας στα πιο καίρια ζητήματα, και αποστερώντας μας κατά κάποιον τρόπο από την ελεύθερη γέννηση και την καρποφορία, υποτάσσει από πλεονεξία τον ευγενή νου στις δικές του ύβρεις και ασέλγειες, δεσμεύοντάς τον με την απόλαυση των επίγειων αγαθών. Μάλιστα, έφτασε κάποτε σε τέτοιο σημείο μανίας, ώστε να υποβάλει σε πειρασμό τον ίδιο τον Χριστό. «Διότι, αφού τον ανέβασε», λέει η Γραφή, «του έδειξε όλα τα βασίλεια της οικουμένης μέσα σε μια στιγμή, και του είπε ο διάβολος: Σε εσένα θα δώσω όλη αυτή την εξουσία και τη δόξα τους, διότι έχουν παραδοθεί σε εμένα, και σε όποιον θέλω, τα δίνω. Εάν λοιπόν εσύ με προσκυνήσεις, θα γίνουν όλα δικά σου». ΠΑΛΛ. Πράγματι, έτσι είναι.

Διότι ο Φαραώ φοβόταν τους Εβραίους βλέποντάς τους να αυξάνονται σε αμέτρητο πλήθος. Και επιχειρώντας να ανακόψει με μεγάλη κακοβουλία αυτή την ορμή και την αύξησή τους, «τοποθέτησε πάνω τους», λέει, «επιστάτες στα έργα, ώστε να τους ταλαιπωρήσουν με τα καταναγκαστικά έργα». Όμως η σκέψη τους αυτή ανατρέπεται στο αντίθετο. Διότι η κακοπάθεια που τους επιβλήθηκε έγινε αφορμή για την αύξηση του πλήθους τους, καθώς ο Θεός οικονομούσε τα πράγματα και αντέτασσε, τρόπον τινά, τη δική Του χάρη στις ραδιουργίες εκείνου. «Επειδή, όσο τους ταπείνωναν», λέει, «τόσο περισσότεροι γίνονταν και δυνάμωναν». Διότι και ο Σατανάς επιφέρει τις θλίψεις, τρίζοντας τα δόντια του εναντίον των αγίων, και ορμώντας πάντοτε, επιλεκτικά, εναντίον αυτών τους οποίους ο Θεός θεωρεί δικούς Του· «διότι τα θηράματά του είναι εκλεκτά», λέει· όμως εκείνοι που υποφέρουν εξαιτίας αυτών, θα γίνουν καλύτεροι μέσα από τις δοκιμασίες. Και η υπομονή στους αγώνες τούς αναδεικνύει οπωσδήποτε πιο ένδοξους, ώστε μέσα από τα πράγματα με τα οποία νομίζει ότι θα τους λυπήσει και θα τους βλάψει, μέσα από αυτά κυρίως, αν και άθελά του, τους ωφελεί, και μέσα από αυτά με τα οποία υπέθεσε ότι θα τους νικήσει, τους καθιστά ισχυρότερους.

Όσο για τα υπόλοιπα της φλυαρίας, το ότι δηλαδή η παρθένος εμφανίζεται στους άρχοντες, άλλοτε με σχήμα ανδρός και άλλοτε με γυναικός, απεικονίζοντας ίσως την ερμαφρόδιτη φύση του ίδιου δαίμονα, εισηγείται τα δικά του πάθη της επιθυμίας. Έπειτα λέει ότι, όταν ο μέγας άρχοντας συληθεί από τη λεγόμενη παρθένο, προβάλλει τα νέφη του, προκαλεί λοιμό, αρχίζει να κόβει τις ρίζες, και έτσι επέρχεται ο θάνατος. Και δεν αντελήφθη ο κτηνώδης άνθρωπος ότι αυτό που αποκαλεί θάνατο κατακρίνοντάς το, μάλλον έπρεπε να το ονομάζει ζωή, λόγω του ότι οι ψυχές απαλλάσσονται από τα σώματα. Αν δε γενικώς οι άρχοντες θεωρούν φυλακή το να βρίσκεται η ψυχή στο σώμα, ο άρχοντας ουδέποτε θα το έπραττε αυτό, το να απαλλάξει δηλαδή από το δεσμωτήριο την ψυχή που κατέχεται από αυτόν, σύμφωνα με τον δικό του ισχυρισμό. Και πόση ατοπία υπάρχει σε αυτήν την απατηλή διδασκαλία; 53. Τα άλλα είναι γεμάτα χλεύη, όπως οι αποκαλούμενοι από αυτούς εκλεκτοί. Και πράγματι επιλέχθηκαν από τον διάβολο για καταδίκη, ώστε να εκπληρωθεί το ρηθέν: «και τα βρώματά του είναι εκλεκτά».

Αυτός όμως προσέφερε θυσία στο δίχτυ του, το οποίο συγκεντρώνει πολλά, και, έχοντας στα σπίτια του ό,τι άρπαξε από τον φτωχό, είτε δεν θυμήθηκε τον Θεό, είτε τον θυμήθηκε με ασεβή τρόπο, λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε». Και περιέπεσε στην ανομία να θεωρεί ότι τα έχει αυτά από Εκείνον, από τον οποίο πρόκειται να τιμωρηθεί. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας· εξαιτίας αυτών ή κλείνει ο ουρανός ή ανοίγει με καταστροφικό τρόπο· και πολύ περισσότερο, εάν, αν και δεχόμαστε πλήγματα, δεν επιστρέφουμε και δεν πλησιάζουμε σύμφωνα με τη φύση μας Εκείνον που μας προσεγγίζει.

Τα υπόλοιπα ας τα έχουν εκείνοι που τα αγαπούν· την περιουσία τη δική μου ας την αρπάξουν όλα τα χέρια. Δεν υπάρχει τίποτα πιο ασφαλές από τον φτωχό άνθρωπο. Ο πλούσιος θυσιάζει στα δίχτυα του, ασπάζεται το ίδιο του το δεξί χέρι σαν φίλο και δεν δοξολογεί τον Θεό, τον Δοτήρα των αγαθών, μέχρις ότου αυτά που απέκτησε πέσουν σε χέρια ξένου, τον οποίο δεν θέλει· τι λέω; ίσως και σε εχθρού, και από εκεί σε άλλον. Αυτά είναι τα γυρίσματα του τροχού. Σε εμένα όμως, όλος μου ο βίος έρχεται μαζί μου αν πεθάνω, και τίποτα δεν θα απομείνει στον φθόνο και στις ανατροπές της τύχης. [Κ.] Πόσο σπουδαίο είναι να μην κοιτάζει κανείς προσμένοντας στα χέρια των γειτόνων, αλλά οι άλλοι στα δικά μας, όντας ίσως πιο ευσεβείς. [Π.] Πόσο σπουδαίο είναι να κοιτάζει κανείς μόνο τα χέρια του Θεού, ο οποίος δίνει αλλά και ζητάει με πατρική αγάπη, και να μην κάνει κανείς τίποτα το αισχρό για να αποκτήσει χάρη, μιμούμενος την αιμοβόρα βδέλλα, που άλλα τα κρατάει γερά, σε άλλα προσηλώνει τον νου, άλλα τα κοιτάζει με φθονερά μάτια, και άλλα τα πλάθει με τις ελπίδες των ονείρων, γινόμενος πάντα φτωχότερος εξαιτίας των ακόρεστων επιθυμιών του. [Κ.] Πώς όμως θα αντέξει κάποιος τη δίνη των δύσκολων καιρών χωρίς να έχει κανένα στήριγμα απέναντι στη δυστυχία; [Π.] Με ρώτησες, πώς θα αποφύγει κανείς το εύστοχο βέλος; Η τρίχα δεν κόβεται εύκολα στα δύο, ούτε καν από κοντά. Γίνε μικρός και αδύναμος, και θα αποφύγεις την ορμή των δεινών. Το καλάμι αντέχει τους ανέμους, αλλά όχι οι βελανιδιές. Διότι το πρώτο υποχωρεί, ενώ τις δεύτερες τις ανατρέπει η βία. [Κ.] Σε εμένα είναι δυνατόν να ζω με τρυφή. [Π.] Όμως για εμένα τρυφή είναι το να μη ζω μέσα στην τρυφή, να μην πρήζομαι από τον κορεσμό και τα φαγητά στα έντερα, να μην ασθενώ από τις ασθένειες των πλουσίων, να μην αναδίδω τη μυρωδιά του ηδονικού βούρκου μέχρι τον λαιμό, και να μην περιορίζω τον νου μου μέσα στο πάχος αυτού του πηλού. [Κ.]

Αυτός όμως θυσίασε στο δικό του δίχτυ που συγκέντρωνε πολλά, και, έχοντας στο σπίτι του τα αρπαγμένα από τον φτωχό, είτε δεν θυμήθηκε τον Θεό, είτε τον θυμήθηκε με κακό τρόπο. Λέγοντας, «Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε»· και αγκάλιασε την ανομία θεωρώντας ότι έχει τα πάντα από Αυτόν, για τα οποία και πρόκειται να τιμωρηθεί. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας. Εξαιτίας αυτών είτε κλείνει ο ουρανός, είτε ανοίγει για κακό. Τι έχουν να πουν σε αυτά όσοι προσκυνούν τον χρυσό και τον άργυρο σαν τον Βάαλ; Όσοι μεριμνούν για την πολυτέλεια και τη διαύγεια των πολύτιμων λίθων, και για τα μαλακά και αραχνοΰφαντα ενδύματα, που αποτελούν βορά των σκώρων και θησαυρίσματα ληστών, τυράννων και κλεφτών; Όσοι υπερηφανεύονται για το πλήθος των δούλων και των ζώων τους; Όσοι εξαπλώνονται στις πεδιάδες και στα βουνά, και άλλα μεν κατέχουν, ενώ άλλα ιδιοποιούνται επιπλέον; Τι έχουν να πουν και όσοι κάθονται σε υψηλούς θρόνους και αναλαμβάνουν το σκήπτρο της εξουσίας, και δεν αναλογίζονται τον Θεό που είναι πάνω από όλα, και το απρόσιτο ύψος της αληθινής βασιλείας, ώστε να κυβερνούν τους υπηκόους τους ως σύνδουλοι, έχοντας και οι ίδιοι ανάγκη από την ίδια φιλανθρωπία; Παρατήρησέ μου, ακόμη, και εκείνους που ζουν σπάταλα πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια, τους οποίους πολύ σωστά επικρίνει ο θείος Αμώς, και που αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα.

Κανείς δεν θα υποψιαζόταν ότι υπάρχει υποκρυπτόμενη κάποια σπίθα ενάρετης πολιτείας, κρίνοντας ως άνθρωπος με βάση την εξωτερική εμφάνιση και φανταζόμενος ότι ο εξωτερικός διάκοσμος είναι αντίρροπος της εσωτερικής δόξας. Αν όμως αναμόχλευε τον εσωτερικό και πνευματικό πλούτο, δεν θα έβρισκε τον θησαυρό άνθρακες, αλλά θα αναγνώριζε ότι η φήμη του υπερέχει των πολλών και ότι υπερίπταται με μετέωρη ανάταση εκείνων, οι οποίοι, έχοντας αφήσει τη γενειάδα τους να κρέμεται σαν πετονιά και τοποθετώντας ως δόλωμα τη φαινομενική αρετή, ανασύρουν τον πλούτο των πολλών σαν από τα βάθη του κόλπου, και με την ωχρότητα του προσώπου τους, όπως τα πτηνά προσελκύουν τα ομόφυλά τους, έτσι και αυτοί ελκύουν τα κιτρινωπά χρυσά νομίσματα και μεταθέτουν την καρδιά τους με απόλυτη απάθεια εκεί όπου είναι θαμμένο το χρήμα. Ω, εσύ που δεν προσέφερες θυσία στο δίχτυ ούτε θυμίασες στο αμφίβληστρο, και μάλιστα όταν αυτά ρίχνονται κάπου-κάπου προς τα δεξιά μέρη, σαν να στεκόταν δίπλα ο ίδιος ο Χριστός και το πρόσταζε, αλλά δίνοντας μερίδιο και στους επτά και μην αποστρεφόμενος τον όγδοο, ή μάλλον χαρίζοντας σε εκείνον τα περίσσια σύμφωνα με την άνιση διανεμητική δικαιοσύνη, επειδή είναι και μόνιμος και διαρκής και γνωρίζει να ανταποδίδει τα καλύτερα.

Διότι, ιδού εδώ ο Πέτρος, μολονότι συγκρατούνταν από τον Θεό, ωστόσο επειδή εγκαταλείφθηκε για λίγο κατά θεία οικονομία, παρασύρθηκε στην άρνηση. Εάν λοιπόν δεν φυλασσόταν από τον Θεό, και δεν υπήρχαν μέσα του εναποτεθειμένα αγαθά σπέρματα, τι δεν θα είχε πάθει; Διότι ο σκοπός του διαβόλου ήταν να ρίξει και αυτόν στην προδοσία. «Διότι οι τροφές του διαβόλου», λέει ο προφήτης, «είναι τα εκλεκτά». Ευχαριστία όμως ανήκει στον Θεό, ο οποίος δεν εγκαταλείπει τους οσίους, τους δικαίους και τους αγαθούς στην καρδιά, όπως ήταν ο Πέτρος, γεμάτος φιλοστοργία και εντελώς ξένος προς κάθε πονηρή υποψία απέναντι στον Διδάσκαλο. «Και τους είπε: Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο, σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι; Κι εκείνοι είπαν: Τίποτα. Τους είπε λοιπόν:»