Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 1:2

Έτσι λέει και η Ιερή Γραφή: Ο δε γεμάτος έπαρση και καταφρονητής άνθρωπος, ο αλαζόνας, δεν θα καταφέρει τίποτα. Έχοντας αυτήν την αρρώστια στον νου και στην καρδιά τους οι καθοδηγητές των Ιουδαίων, δεν δέχονταν τις συμβουλές του Σωτήρα. Διότι ήταν, πράγματι ήταν, όχι ενώπιον του Κυρίου αλλά ενώπιον του εαυτού τους σοφοί, όντας υπερόπτες και καυχωμένοι για τη γνώση των θείων νόμων, ενώ στην πραγματικότητα δεν γνώριζαν απολύτως τίποτα. Επειδή ήταν τυφλοί οδηγοί τυφλών, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα. <Αλίμονο στους ισχυρούς σας, αυτούς που πίνουν το κρασί, και στους δυνάστες που αναμιγνύουν τα μεθυστικά ποτά· αυτούς που αθωώνουν τον ασεβή για χάρη δώρων και αφαιρούν το δίκαιο από τον δίκαιο.> Οι πιο ισχυροί και επιφανείς της ιουδαϊκής συναγωγής, οι οποίοι υπερείχαν των άλλων στη γνώση των θείων νόμων και εξέδιδαν τις δικαστικές αποφάσεις, ήταν πάρα πολύ διεφθαρμένοι, καθώς άπλωναν άπληστα το χέρι τους στη δωροδοκία, και πουλούσαν εύκολα την απόφασή τους σε αυτούς που ήθελαν να αδικήσουν τους αδελφούς τους· αν και ο νόμος έλεγε ξεκάθαρα: «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση.» Το ότι είναι αληθές αυτό που λέω, το επιβεβαιώνει ο προφήτης Αββακούμ λέγοντας: «Μέχρι πότε, Κύριε, θα κράζω, και δεν θα εισακούς; Θα φωνάζω προς εσένα αδικούμενος, και δεν θα με σώσεις; Γιατί μου έδειξες κόπους και πόνους, ώστε να βλέπω ταλαιπωρία και ασέβεια; Η κρίση στράφηκε εναντίον μου, και ο κριτής δωροδοκείται.»

Από τη μερική λύτρωση, ο λόγος μεταβαίνει εύστοχα στην καθολική και γενικότατη, δηλαδή σε αυτήν που πραγματοποιήθηκε διά του Χριστού για όλους εκείνους που έχουν λυτρωθεί μέσω της πίστεως και αποβάλλουν τον ζυγό της αμαρτίας, και οι οποίοι απέφυγαν τον πικρό και ανήμερο δεσπότη, τον σατανά. Έχεις σε αυτά συγκεντρωμένο εν συντομία τον σκοπό ολόκληρης της προφητείας για εμάς· θα μιλήσουμε δε, εξετάζοντας το κάθε τι ξεχωριστά όσο είναι δυνατόν. <Το λήμμα που είδε ο προφήτης Αμβακούμ.> Λήμμα ονομάζει εδώ τη λήψη της οράσεως, δηλαδή της προγνώσεως, την οποία μπορεί κάποιος να λάβει, όταν τη δίνει ο Θεός· διότι αυτός επλήθυνε τις οράσεις, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και αυτός μίλησε στους προφήτες, προαναγγέλλοντάς τους μέσω του Αγίου Πνεύματος τα μελλοντικά, και θέτοντάς τα μπροστά στα μάτια τους σχεδόν σαν να είναι ήδη παρόντα. Και το ότι δεν αποφάσισαν να μιλούν από τη δική τους καρδιά, αλλά μάλλον μεταφέρουν σε εμάς τους λόγους του Θεού, το καθιστά σαφές εκ των προτέρων, ονομάζοντας τον εαυτό του Προφήτη και αποδεικνύοντάς τον πλήρη από τη σχετική χάρη. <Έως πότε, Κύριε, θα κράζω, και δεν θα εισακούεις; Θα βοήσω προς εσένα αδικούμενος, και δεν θα σώσεις;> Ο Προφήτης υποδύεται το πρόσωπο εκείνου που υφίσταται πλεονεξία και υπομένει ως δυσβάστακτη την ύβρη και την αλαζονεία από εκείνους που συνηθίζουν να αδικούν· με πολλή τέχνη όμως επιμαρτυρεί στον Θεό την απερίγραπτη φιλανθρωπία Του. Διότι Τον παρουσιάζει να δείχνει μεγάλη ανεξικακία, αν και συνηθίζει να αποστρέφεται τους πονηρούς.

Και το ότι δεν επιβάλλει αμέσως τις τιμωρίες σε όσους σφάλλουν, το απέδειξε ολοφάνερα, λέγοντας ότι φτάνει σε τέτοιο σημείο σιωπής και μακροθυμίας, ώστε να χρειάζεται πλέον και κατακραυγή, καθώς ορισμένοι καθιστούν πλέον δυσβάσταχτη την πλεονεξία εις βάρος των άλλων και εξαπολύουν σαν αχαλίνωτη την ύβρη εναντίον των ασθενεστέρων. Διότι, μέσα από την κατακραυγή του προς τον ανεξίκακο Θεό, με αυτά τα ίδια του τα λόγια δίνει μαρτυρία για την υπέρμετρη φιλανθρωπία του Θεού. Γι' αυτό λέει: «Έως πότε, Κύριε, θα κράζω και δεν θα εισακούσεις; Θα φωνάξω προς εσένα αδικούμενος και δεν θα με σώσεις;» Παρόλο που απειλεί με πάρα πολλές και σκληρές τιμωρίες όσους θέλουν να παρανομούν. «Γιατί μου έδειξες κόπους και πόνους να βλέπω, ταλαιπωρία και ασέβεια;» Την αποστροφή των αγίων προς την πονηρία μπορείς να την κατανοήσεις και από αυτό: διότι θεωρούν δικούς τους τους πόνους των άλλων. Για τον λόγο αυτό και ο σοφότατος Παύλος λέει: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και δεν πυρώνομαι εγώ;» Έχει προστάξει μάλιστα και σε εμάς «να κλαίμε με όσους κλαίνε», αποδεικνύοντας ότι η συμπάθεια και η φιλαλληλία είναι κατεξοχήν χαρακτηριστικό των αγίων. Λέει δε ότι ο Θεός του έδειξε κόπους και πόνους, προφανώς αυτών που υφίστανται τις παρανομίες, και ασέβεια, αυτών που συνηθίζουν να αδικούν, όχι με την έννοια ότι ο Ίδιος του προκάλεσε αυτόν τον πόνο, αλλά επειδή μακροθύμησε απέναντι σε εκείνους που τα διέπραξαν και μάλιστα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ θα μπορούσε, δηλαδή, να τον έχει απαλλάξει από τη ζωή, ώστε να μη γίνει θεατής τόσο εξωφρενικών καταστάσεων.

Διότι, όπως ακριβώς τον νοητό αμπελώνα που ανήκει στον Δεσπότη, εννοώ δηλαδή τον Ισραήλ ή τον άνθρωπο του Ιούδα, το νεόφυτο, το αγαπημένο, τον έκαναν δική τους κληρονομιά· έτσι σχεδόν κατακυρίευσαν και τα ποίμνια, δρέποντας από τη μια τους καρπούς από αυτά, και πάντοτε με κάποιον τρόπο αυξάνοντας σε πλεονασμούς τον κλήρο που προερχόταν από αυτά, ενώ από την άλλη τα άφηναν προς διαρπαγή σε όσους το επιθυμούσαν. Επομένως, αυτοί που τα αποκτούσαν τα κατέσφαζαν, ενώ αυτοί που τα πουλούσαν έλεγαν: Ευλογητός ο Κύριος, έχουμε πλουτίσει. Ως τέτοιοι θα μπορούσαν να νοηθούν και οι κριτές, οι οποίοι καπηλεύονται την ορθότητα στις κρίσεις τους, και σχεδόν απαρνούνται τον νόμο του Μωυσή, αν και αυτός λέει σαφώς: «Δεν θα προσωποληπτήσεις στην κρίση, διότι η κρίση ανήκει στον Θεό». Διότι τους ήταν ευχάριστο και προσφιλές να ξεπουλούν σε όσους το ήθελαν την κρίση για κάθε υπόθεση. Και αυτό θα μας γίνει σαφές πάλι μέσα από τη φωνή των αγίων. Διότι κάποιος από τους αγίους προφήτες είπε σχετικά με την Ιερουσαλήμ: «Οι άρχοντές της έκριναν λαμβάνοντας δώρα»· ενώ ο θεσπέσιος Αββακούμ σχεδόν κραύγασε προς τον Θεό λέγοντας: «Έως πότε, Κύριε, θα κράζω και δεν θα εισακούεις, θα φωνάζω προς εσένα αδικούμενος και δεν θα σώσεις; Γιατί με έκανες να βλέπω κόπους και πόνους, ταλαιπωρία και ασέβεια;».

Ξʹ. Τι να πούμε, λοιπόν, για τον Αββακούμ; Αυτός μεταχειρίζεται ακόμη πιο θερμούς λόγους, και δυσφορεί απέναντι στον ίδιο τον Θεό, και σχεδόν καταβοά εναντίον του αγαθού Δεσπότη εξαιτίας της αδικίας των κριτών: «Έως πότε, Κύριε, θα κράζω», λέγει, «και δεν θα εισακούσεις; Θα φωνάζω προς εσένα αδικούμενος, και δεν θα σώσεις;»