Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 3:18

Για κάθε άγιο, λοιπόν, που έχει εγκαταλείψει την εγκόσμια και σαρκική ζωή και έχει αναθέσει, τρόπον τινά, την ψυχή του στον Θεό, έχοντας αποφασίσει να μην καυχάται για κανέναν άλλον εκτός από Αυτόν, γράφει πάλι ο Παύλος: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό», προφανώς εννοώντας για τον Υιό, και μέσω αυτού για τον Πατέρα. Θα σου γινόταν δε αυτό σαφές και αναμφισβήτητο, εάν άκουγες τι προσθέτει: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς.» Και επιπλέον αυτών: «Σε εμένα δε, μη γένοιτο να καυχώμαι παρά μόνο στον σταυρό του Χριστού»· αν και κάθε άγιος λέει: «Θα χαρώ για τον Θεό τον Σωτήρα μου, ο Κύριος ο Θεός μου είναι η δύναμή μου.» Β. Και βέβαια, ω γενναίε, μας αρκούν αυτές οι έννοιες. Διότι ο Υιός αποδείχθηκε σε μας, μέσω αναρίθμητων λόγων, ότι είναι Θεός όχι κατ' όνομα, αλλά μάλλον αληθινός. Επομένως, αφήνοντας αυτό, πες μου εκείνο, δηλαδή πώς θα πρέπει κανείς να εκλάβει και να κατανοήσει το: «Πορεύομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας.» Και για ποιο λόγο ονομάζει τον Πατέρα Θεό του; Διότι να μην αμφιβάλλεις καθόλου ότι οπωσδήποτε θα ρωτήσουν και αυτό. Α. Εντελώς αβίαστη είναι η γνώση αυτών που ζητούνται και καθόλου δύσκολη στο να την κατακτήσει κανείς, εάν έχει σοφό και σώφρονα νου. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «Όλα είναι φανερά σε αυτούς που κατανοούν, και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση.»

Είναι λοιπόν φοβερό «το να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού»· και πρέπει με πράξεις επιείκειας να εξευμενίζουμε αυτόν που έχουμε λυπήσει, και από αυτόν να ζητάμε να σωθούμε, χωρίς να στηριζόμαστε σε τίποτα άλλο, αλλά μάλλον αναφωνώντας: «Θα καυχηθώ στον Θεό τον σωτήρα μου· ο Κύριος ο Θεός είναι η δύναμή μου». <Η σάρκα μου από αυτούς.> Καθώς ο Θεός απειλεί και μάλιστα λέει για τον Εφραίμ, δηλαδή για όλο τον Ισραήλ, ότι θα καταστραφεί σύρριζα και θα θρηνήσει την ατεκνία του, και μάταια θα κοπιάσει για την ανατροφή των παιδιών του, ο προφήτης εξαιρεί τον εαυτό του από την καταδίκη και προσεύχεται να βρεθεί έξω από την οργή, λέγοντας: «Η σάρκα μου από αυτούς». Το «από αυτούς» θα το κατανοήσεις αντί του «μακριά από αυτούς». Διότι λέει, «έξω από αυτούς και σε πολύ μεγάλη απόσταση ας βρεθώ εγώ ο ίδιος και όλο μου το γένος». Επειδή η «σάρκα» ενίοτε δηλώνει και το γένος. Έτσι άλλωστε θα κατανοήσουμε και το ορθό που λέχθηκε από τη φωνή του Παύλου. Διότι έγραψε ως εξής: «Σε εσάς τα έθνη λέω· εφόσον βεβαίως εγώ είμαι απόστολος των εθνών, δοξάζω τη διακονία μου, μήπως τυχόν παρακινήσω σε ζήλο τη σάρκα μου και σώσω κάποιους από αυτούς». Είναι δε συνήθεια των αγίων προφητών, όταν βλέπουν πολλές φορές τα φοβερά και δυσβάσταχτα εγκλήματα ορισμένων, να αποστασιοποιούν τον εαυτό τους από την αποτρόπαιη συμπεριφορά εκείνων.

Είναι λοιπόν φοβερό το να προσκρούει κανείς στον Θεό, και θα γίνει αιτία της έσχατης ακαρπίας. Θα στερηθούμε δε και την πνευματική τροφή, και εξαιτίας αυτού θα βρεθούμε στο χειρότερο κακό. <Εγώ όμως θα αγαλλιάσω στον Κύριο, θα χαρώ στον Θεό τον Σωτήρα μου· ο Κύριος ο Θεός μου είναι η δύναμή μου, και θα κατευθύνει τα πόδια μου εις συντέλειαν· στα υψηλά με ανεβάζει, για να νικήσω με την ωδή του.> Εδώ λοιπόν, είτε εισάγεται σαφώς το ίδιο το πρόσωπο του Προφήτη να λέει τα εξής, είτε θα μπορούσε κανείς να πει ότι τα λόγια αυτά ανήκουν σε εκείνους που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης, οι οποίοι θεωρούν χαρά τους τον Χριστό, και χαίρονται για αυτόν, και τον αναγνωρίζουν ως χορηγό της δύναμης που υπάρχει μέσα τους, και διακηρύττουν ότι τα πάντα μπορούν εν αυτώ, ακριβώς όπως άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Όλα τα μπορώ διά του Χριστού που με ενδυναμώνει». Ψάλλει δε κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους»· προσδοκούν δε να εμπλουτιστούν καλώς με τη σταθερότητα στην ευσέβεια αποκλειστικά και μόνο από αυτόν. Διότι το «θα κατευθύνει τα πόδια μου εις συντέλειαν», δεν μας δηλώνει απολύτως τίποτε άλλο παρά αυτό. Γι' αυτό και το εβραϊκό κείμενο αντί για τη λέξη «συντέλεια» έχει θέσει τη λέξη «Ασφάλεια». Τα δε πόδια που τοποθετούνται σε ασφάλεια, τι άλλο θα μπορούσαν να μας υποδείξουν, παρά τη σταθερότητα, όπως είπα, στην ευσέβεια, και το ακλόνητο στην αρετή, και τη στήριξη στην πίστη και στην αγάπη προς τον Χριστό;

Στο φως: Οι γλώσσες των αποστόλων. Στη λάμψη: Των ευαγγελικών εντολών. Με απειλή: Τις πράξεις του γήινου φρονήματος. Και με οργή: Δηλαδή θα υποτάξεις. Εξήλθες: Φανερώθηκες με σάρκα, για να σώσεις τον πιστό λαό. Για να σώσεις: Ώστε να σωθούν αυτοί που χρίστηκαν με το βάπτισμα [των Ιουδαίων]. Έβαλες: Αυτούς που ο Ιούδας περιέθεσε στον τράχηλο. Διέκοψας: Των ιουδαϊκών αρχόντων. Θα σειστούν: Κατά την έκσταση των δαιμόνων <στην εκκλησία των σημείων του Κυρίου>. Θα διανοίξουν: Διότι κρυφά γόγγυζαν φοβούμενοι τον λαό. Και επιβίβασας: Τους αποστόλους στη θάλασσα του βίου, να κινούν τα ύδατα του βαπτίσματος. Φυλάχτηκα: Παρατήρησα τη συγκατάβαση του Υιού <του Χριστού> και ταράχτηκε η κοιλιά [μου, δηλαδή] η διάνοια της ψυχής μου. Από τη φωνή: Επειδή η προσευχή είναι γεμάτη από υψηλή προφητεία. Και εισήλθε: Αφού ρυθμίστηκε <αναλογιζόμενος> την παρουσία του Χριστού. Και από κάτω: Από το βάθος, λέει, της διάνοιας ταράχτηκα. Θα αναπαυθώ: Ελάφρυνε τον πειρασμό μου. Για να αναβώ: Δηλαδή ώστε να πολιτευθώ υψηλά ανάμεσα στον λαό κατά την παροικία του βίου. Διότι η συκιά: Επειδή κανένα από τα πρόσκαιρα φυτά ή σπέρματα δεν καρποφορεί στον μέλλοντα αιώνα. Θα διαψεύσει: Διότι στον μέλλοντα αιώνα κανένα από τα κτήνη δεν θα υπάρχει ούτε θα βόσκει. Εγώ όμως: Ο προφήτης αγαλλιάζεται με μεγάλη χαρά, καθώς εκπληρώνονται τα μυστήρια της προφητείας.

Εκδιώχθηκαν δε από τη νομική και ευαγγελική τροφή σαν βόδια από τη φάτνη, επειδή έσφαξαν παράνομα τον γεωργό και δεσπότη. «Εγώ, όμως», αυτός που σφαγιάστηκε από αυτούς, «θα αγαλλιάσω και θα χαρώ» κατά το ανθρώπινο, «στον Θεό» Πατέρα «και σωτήρα μου». «Ο Κύριος και Θεός μου, είναι η δύναμη» της ενανθρωπήσεώς μου, «και θα κατευθύνει τα πόδια μου στη συντέλεια», στην ολοκλήρωση δηλαδή αυτής της θείας οικονομίας, «και θα ανεβώ στα ύψη», αναλαμβανόμενος στους ουρανούς, «για να νικήσω μέσα στην ωδή του», δίνοντας στους ανθρώπους τη νίκη κατά των ειδώλων ώστε να ψάλλουν επινίκιες ωδές στον Θεό, ως δημιουργό, σωτήρα και συνοχέα των πάντων.