Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 3:19

Για κάθε άγιο, λοιπόν, που έχει εγκαταλείψει την εγκόσμια και σαρκική ζωή και έχει αναθέσει, τρόπον τινά, την ψυχή του στον Θεό, έχοντας αποφασίσει να μην καυχάται για κανέναν άλλον εκτός από Αυτόν, γράφει πάλι ο Παύλος: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό», προφανώς εννοώντας για τον Υιό, και μέσω αυτού για τον Πατέρα. Θα σου γινόταν δε αυτό σαφές και αναμφισβήτητο, εάν άκουγες τι προσθέτει: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς.» Και επιπλέον αυτών: «Σε εμένα δε, μη γένοιτο να καυχώμαι παρά μόνο στον σταυρό του Χριστού»· αν και κάθε άγιος λέει: «Θα χαρώ για τον Θεό τον Σωτήρα μου, ο Κύριος ο Θεός μου είναι η δύναμή μου.» Β. Και βέβαια, ω γενναίε, μας αρκούν αυτές οι έννοιες. Διότι ο Υιός αποδείχθηκε σε μας, μέσω αναρίθμητων λόγων, ότι είναι Θεός όχι κατ' όνομα, αλλά μάλλον αληθινός. Επομένως, αφήνοντας αυτό, πες μου εκείνο, δηλαδή πώς θα πρέπει κανείς να εκλάβει και να κατανοήσει το: «Πορεύομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας.» Και για ποιο λόγο ονομάζει τον Πατέρα Θεό του; Διότι να μην αμφιβάλλεις καθόλου ότι οπωσδήποτε θα ρωτήσουν και αυτό. Α. Εντελώς αβίαστη είναι η γνώση αυτών που ζητούνται και καθόλου δύσκολη στο να την κατακτήσει κανείς, εάν έχει σοφό και σώφρονα νου. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «Όλα είναι φανερά σε αυτούς που κατανοούν, και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση.»

Είναι λοιπόν φοβερό «το να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού»· και πρέπει με πράξεις επιείκειας να εξευμενίζουμε αυτόν που έχουμε λυπήσει, και από αυτόν να ζητάμε να σωθούμε, χωρίς να στηριζόμαστε σε τίποτα άλλο, αλλά μάλλον αναφωνώντας: «Θα καυχηθώ στον Θεό τον σωτήρα μου· ο Κύριος ο Θεός είναι η δύναμή μου». <Η σάρκα μου από αυτούς.> Καθώς ο Θεός απειλεί και μάλιστα λέει για τον Εφραίμ, δηλαδή για όλο τον Ισραήλ, ότι θα καταστραφεί σύρριζα και θα θρηνήσει την ατεκνία του, και μάταια θα κοπιάσει για την ανατροφή των παιδιών του, ο προφήτης εξαιρεί τον εαυτό του από την καταδίκη και προσεύχεται να βρεθεί έξω από την οργή, λέγοντας: «Η σάρκα μου από αυτούς». Το «από αυτούς» θα το κατανοήσεις αντί του «μακριά από αυτούς». Διότι λέει, «έξω από αυτούς και σε πολύ μεγάλη απόσταση ας βρεθώ εγώ ο ίδιος και όλο μου το γένος». Επειδή η «σάρκα» ενίοτε δηλώνει και το γένος. Έτσι άλλωστε θα κατανοήσουμε και το ορθό που λέχθηκε από τη φωνή του Παύλου. Διότι έγραψε ως εξής: «Σε εσάς τα έθνη λέω· εφόσον βεβαίως εγώ είμαι απόστολος των εθνών, δοξάζω τη διακονία μου, μήπως τυχόν παρακινήσω σε ζήλο τη σάρκα μου και σώσω κάποιους από αυτούς». Είναι δε συνήθεια των αγίων προφητών, όταν βλέπουν πολλές φορές τα φοβερά και δυσβάσταχτα εγκλήματα ορισμένων, να αποστασιοποιούν τον εαυτό τους από την αποτρόπαιη συμπεριφορά εκείνων.

Και ότι ο βίος εκείνων που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ δεν είναι ποταπός και χαμαιζηλής, αλλά βρίσκεται ψηλά και είναι ανυψωμένος πάνω από κάθε γήινο και σαρκικό πράγμα, το φανερώνει λέγοντας: «Στα υψηλά με ανεβάζει». Διότι υψηλά είναι πράγματι ενώπιον του Θεού τα καυχήματα της ευαγγελικής πολιτείας.

Ότι δε θα επικρατήσουμε των αντιπάλων μας και θα αποδειχθούμε ανώτεροι των εχθρών μας δοξολογώντας Τον, θα μας πείσει λέγοντας: «Για να νικήσω με την ωδή Του».

Ή μήπως θα ήταν άτοπο να θεωρούμε τέτοιους ανθρώπους αποκλεισμένους από τη θεία μακαριότητα, επειδή ούτε αμάρτησαν ούτε θεράπευσαν την αμαρτία με το πένθος; Ή μήπως κατ' αυτόν τον τρόπο το να αμαρτάνει κανείς θα ήταν προτιμότερο από το να ζει αναμάρτητα, εάν η χάρη του Παρακλήτου έχει αποκλειστικά παραχωρηθεί σε αυτούς που μετανοούν; Διότι λέγει: «Μακάριοι οι πενθούντες, διότι αυτοί θα παρακληθούν». Επομένως, ακολουθώντας όσο είναι δυνατόν, όπως λέει ο Αββακούμ, Εκείνον που μας ανεβάζει στα υψηλά, ας αναζητήσουμε και πάλι το εσώτερο νόημα αυτών των λόγων, ώστε να μάθουμε σε ποιο είδος πένθους προσφέρεται η παράκληση του Αγίου Πνεύματος.

Ο Κύριος θα κατευθύνει την οδό μου προς την ολοκλήρωση του βίου. Στα υψηλά, προς τα θεία δόγματα θα με αναγάγει, ώστε με την υμνωδία προς τον Θεό να νικήσω στο στάδιο της παρούσας πολιτείας.

Εκδιώχθηκαν δε από τη νομική και ευαγγελική τροφή σαν βόδια από τη φάτνη, επειδή έσφαξαν παράνομα τον γεωργό και δεσπότη. «Εγώ, όμως», αυτός που σφαγιάστηκε από αυτούς, «θα αγαλλιάσω και θα χαρώ» κατά το ανθρώπινο, «στον Θεό» Πατέρα «και σωτήρα μου». «Ο Κύριος και Θεός μου, είναι η δύναμη» της ενανθρωπήσεώς μου, «και θα κατευθύνει τα πόδια μου στη συντέλεια», στην ολοκλήρωση δηλαδή αυτής της θείας οικονομίας, «και θα ανεβώ στα ύψη», αναλαμβανόμενος στους ουρανούς, «για να νικήσω μέσα στην ωδή του», δίνοντας στους ανθρώπους τη νίκη κατά των ειδώλων ώστε να ψάλλουν επινίκιες ωδές στον Θεό, ως δημιουργό, σωτήρα και συνοχέα των πάντων.

Γι' αυτό, και επειδή βρισκόμαστε στη σάρκα, δεν έχουμε σαρκικά όπλα, έστω κι αν νομίζουμε ότι έχουμε δέκα χιλιάδες, επειδή βρισκόμαστε σε σώμα, ενώ εκείνοι είναι είκοσι χιλιάδες εξαιτίας της ασώματης φύσης τους, εντούτοις οφείλουμε να λέμε: «Κύριος ο Θεός μου, η δύναμή μου». Και ποτέ ας μην ειρηνεύσουμε με την αμαρτία, πράγμα που σημαίνει να υποδουλωθούμε στα πάθη, αλλά μάλλον ας τα αντιμετωπίσουμε και ας αναλάβουμε απέναντί τους άσπονδο μίσος, μη θέλοντας να έχουμε τίποτα από τα εμπαθή του κόσμου, αλλά απαρνούμενοι τα πάντα. Διότι δεν μπορεί να είναι μαθητής του Χριστού εκείνος που δεν απαρνείται τα πάντα, αλλά ειρηνεύει με κάποια από τα ψυχοβλαβή του κόσμου. Διότι ο μαθητής του Χριστού οφείλει να είναι αλάτι, όχι μόνο ο ίδιος να είναι αγαθός και αμέτοχος κακίας, αλλά και να μεταδίδει την αγαθότητα στους άλλους. Τέτοια άλλωστε είναι η ιδιότητα του αλατιού: το ίδιο παραμένει άσηπτο και αβλαβές, και διαφυλάσσει άσηπτα και τα άλλα πράγματα, στα οποία μεταδίδει την ποιότητά του. Εάν όμως το αλάτι αποβάλει τη φυσική του ιδιότητα, γίνεται εντελώς άχρηστο, μη όντας κατάλληλο ούτε για το χώμα ούτε για την κοπριά. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Εγώ επιθυμώ κάθε Χριστιανός να είναι ωφέλιμος και να δίνει νοστιμιά, όχι μόνο εκείνος στον οποίο έχει εμπιστευθεί το χάρισμα της διδασκαλίας, όπως ήταν οι απόστολοι, οι δάσκαλοι και οι ποιμένες, αλλά απαιτώ και οι ίδιοι οι λαϊκοί να είναι χρήσιμοι και επωφελείς στους πλησίον τους.