Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 3:5

Διότι έχουμε σωθεί «όχι από έργα δικαιοσύνης τα οποία πράξαμε» εμείς οι ίδιοι, ούτε από καυχήματα του νόμου· διότι ο νόμος δεν οδήγησε κανέναν στην τελειότητα· αλλά από την αγαθότητα του Θεού και Πατρός, ο οποίος έθεσε ισχυρή, δηλαδή δυνατή και μεγάλη, την αγάπη του Υιού για εμάς. «Διότι τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός και Πατέρας τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό Του τον μονογενή, για να μην χαθεί καθένας που πιστεύει σε Αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια». Έχουμε σωθεί, λοιπόν, από την αγάπη του Θεού και Πατρός, και βεβαίως και του ίδιου του Υιού που υπέμεινε τον θάνατο για εμάς· αν και αναστήθηκε και πάλι, καταργώντας μεν το κράτος της φθοράς, και απομακρύνοντας από εμάς την αμαρτία. Γι' αυτό και έλεγε: «Μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του». Κραταιά είναι λοιπόν αληθινά η αγάπη της δύναμης του Θεού και Πατρός, μέσω της οποίας έχουμε απαλλαγεί και από τον θάνατο και από την αμαρτία και από την πλεονεξία του διαβόλου. <Πριν από το πρόσωπό του θα πορευτεί λόγος.> Θα προηγηθεί, λέει, η προαγγελία του και θα διαδοθεί γρήγορα η φήμη του, και θα γίνει πολύς λόγος για αυτόν. Διότι, ταυτόχρονα με τη γέννηση του Χριστού από την αγία Παρθένο, έφτασαν αμέσως από την Ανατολή οι Μάγοι, αφού σχεδόν τους εξήγγειλε τη γέννηση, σύμφωνα με τη θεία οικονομία, το άστρο που εμφανίστηκε με παράδοξο τρόπο στον ουρανό.

Επομένως, και εμείς, ακολουθώντας αυτούς, εναλλάσσοντας το πρώτο με το ύστερο και μεταφέροντας το ύστερο στη θέση του πρώτου, θα διασώσουμε το νόημα της φράσης, συνδέοντας με υπερβατό σχήμα μετά το «διότι αυτός που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει» το «ο δε δίκαιός μου θα ζήσει εκ πίστεως», και προσθέτοντας σε αυτό το «εάν δειλιάσει, η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν». Με αυτό το νόημα συμφωνεί και ο Ακύλας, λέγοντας: «Εάν αργοπορήσει, περίμενέ τον, διότι ερχόμενος θα έλθει και δεν θα βραδύνει. Ιδού, για εκείνον που αδρανεί η ψυχή μου δεν είναι ευθεία απέναντί του, και ο δίκαιος θα ζήσει με την πίστη του». <Από τον ίδιο>. «Κύριε, άκουσα την ακοή σου και φοβήθηκα· κατανόησα τα έργα σου και εξέστην. Στο μέσον δύο ζωών θα γίνεις γνωστός, όταν πλησιάσουν τα έτη θα επιγνωσθείς· όταν φθάσει ο καιρός θα αναδειχθείς· όταν ταραχθεί η ψυχή μου με οργή, θα θυμηθείς το έλεος. Ο Θεός θα έλθει από τη Θαιμάν, και ο Άγιος από το σκιερό και δασώδες όρος. Η αρετή του κάλυψε τους ουρανούς, και η γη είναι πλήρης από την αίνεσή του. Και η λάμψη του θα είναι σαν το φως· κέρατα θα βρίσκονται στα χέρια του, και έθεσε κραταιά αγάπη της ισχύος του. Προ του προσώπου του θα προπορεύεται ο λόγος και θα εξέλθει στις πεδιάδες».

Στη συνέχεια προσθέτει: «η αρετή του κάλυψε τους ουρανούς, και η γη είναι γεμάτη από την αίνεσή του, και το φέγγος του θα είναι σαν το φως». Μέσω αυτών φανερώνεται ταυτόχρονα και η ένδοξη βασιλεία του στους ουρανούς και η αίνεση για τη διδασκαλία του, η οποία ακολούθησε και πρόκειται να επεκταθεί ακόμη περισσότερο σε ολόκληρη τη γη. Το δε χωρίο «κέρατα υπάρχουν στα χέρια του» υποδηλώνει τα σύμβολα της βασιλείας του, με τα οποία κέρατα, ωθώντας και κτυπώντας, απωθεί τις αόρατες και αντίπαλες δυνάμεις. Ακολούθως αυτών προσθέτει: «και έθεσε ισχυρή αγάπη της δύναμής του». Και το μέγιστο δείγμα της ισχυρής του διάθεσης και αγάπης προς τον άνθρωπο ήταν το ότι «πριν από το πρόσωπό του θα πορευθεί λόγος», δηλαδή ο σωτήριος και ευαγγελικός, και ότι αυτός, αφού εξήλθε, διέδραμε «στα πεδία», ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να γεμίσει όλη την οικουμένη με τη σωτηρία που αυτός προσέφερε σε όλους τους ανθρώπους, σύμφωνα με την προφητεία που αναφέρει «πριν από το πρόσωπό του θα προπορευθεί λόγος, και θα εξέλθει στα πεδία». Κατά δε τη δεύτερη παρουσία του, ακόμη περισσότερο και κυριότερα, ο λόγος του θα φέρει σε πέρας όσα έχουν λεχθεί και όσα θα επακολουθήσουν, τα οποία δεν είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή να εξετάσουμε. 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Αυτά λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ: πίσω από τη δόξα με απέστειλε στα έθνη που σας λεηλάτησαν· διότι όποιος αγγίζει εσάς είναι σαν να αγγίζει την κόρη του ματιού του».

Διάψαλμα: μεταβολή του λόγου. «Εκάλυψεν»: Όταν αναλήφθηκε με τη σάρκα του πάνω σε νεφέλη. «Και αινέσεως»: Διότι, αφού ανήλθε στους ουρανούς, γέμισε τη γη με τη δόξα του. «Και φέγγος»: Αυτό της σάρκας, όπως και της θεότητας, διότι η θεότητα εξέλαμψε μέσα στη σάρκα. «Κέρατα»: Τα κέρατα του σταυρού <η κρίση που υπέστη στον σταυρό>. «Και έθετο»: Διότι, αφού μας αγάπησε δυνατά, πέθανε για εμάς. «Προ προσώπου»: Ο ευαγγελικός λόγος. «Εν πεδίλοις»: Σε ολόκληρη τη γη ακολουθώντας τα ίχνη του. «Έστη»: Όταν στάθηκε πάνω στον σταυρό και σχίστηκε η γη. «Επέβλεψεν»: Τα φύλα των δαιμόνων. «Διεθρύβη»: Όταν οι πέτρες διαρράγησαν. «Αντί κόπων»: Δηλαδή δεν απέβλεπαν στους κόπους της σάρκας, αλλά στις ακαταπόνητες πορείες της θεότητας. «Πτοηθήσονται»: Διότι προκαλεί τρόμο στα έθνη, ώστε κατ' αυτόν τον τρόπο να επιστρέψουν. «Μη εν ποταμοίς»: Δηλαδή να μην εμποδίσεις τις δωρεές του Πνεύματος. «Η εν θαλάσση»: Διότι ούτε στη θάλασσα του βαπτίσματος εμπόδισε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. «Ότι επιβήση»: Εννοεί τον αποστολικό δρόμο. «Εντείνων»: Τον σταυρό, διότι σε αυτόν υποτάχθηκαν τα σκήπτρα των εθνών. «Ποταμών»: Μέσω των δωρεών του Πνεύματος η γήινη πολιτεία θα διαρραγεί, δηλαδή θα καταλυθεί. «Όψονται»: Οι ιουδαϊκοί λαοί θα δουν και θα πονέσουν, όπως η γυναίκα που γεννά. «Σκορπίζων»: Ο Χριστός μέσω της πορείας, την οποία βάδισε πάνω στη θάλασσα. «Έδωκεν»: Όταν ο Χριστός έκραξε πάνω στον σταυρό. Διότι ονομάζεται άβυσσος λόγω του ακατάληπτου.

Πάλι εξ ολοκλήρου έχει ονομαστεί δικαιοσύνη από τον Παύλο, λέγοντας για τον Χριστό: «Ο οποίος έγινε για εμάς δικαιοσύνη από τον Θεό». Και ο προφήτης επιμένει εξηγώντας το μυστήριο. «Διότι ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα», δηλαδή ο Πατέρας θα δώσει τον δικό Του Λόγο. Γι' αυτό οι άλλοι ερμηνευτές είπαν: «Θα δώσει τον αγαθό». Διότι έχεις γνωρίσει από τα δικά Του λόγια ότι κανείς δεν είναι αγαθός, παρά μόνον ο Θεός. «Και η γη μας θα δώσει τον καρπό της», δηλαδή τη σάρκα που βλάστησε από τη Μαρία. Διότι από το καθένα από αυτά τα δύο συγκροτήθηκε το μυστήριο του Χριστού, η δικαιοσύνη για την οποία προηγουμένως έλεγε: «Η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό». Διότι η θεότητα προπορεύεται της ανθρωπότητας, όπως ακριβώς λέει και ο Αββακούμ: «Μπροστά από το πρόσωπό Του θα πορευτεί λόγος». Έπειτα, για την ανθρωπότητα λέει: «Και θα βγει για διαπαιδαγώγηση ακολουθώντας τα βήματά Του», μιλώντας σύμφωνα με τους τωρινούς ψαλμούς. Διότι, ιδού, ακολουθεί και εξαρτάται από αυτά που ειπώθηκαν: «Και θα κατευθύνει σε οδό τα βήματά Του». Επειδή η θεότητα που προπορεύεται, δηλαδή που καθοδηγεί τη δική της σάρκα, κατευθύνει τα βήματα στην οδό της θείας οικονομίας, ώστε αυτή να μην πλανάται σε τίποτα το ανθρώπινο, ούτε να σφάλλει.