Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 3:7

Διότι, επειδή φρόνησαν αυτά που αρέσουν στους δαίμονες, και εκπλήρωσαν αυτό που φάνηκε καλό στον διάβολο, παραδίδοντας στον σταυρό τον αρχηγό της ζωής, και έχοντας συμπεριφερθεί απέναντί του με πολλούς τρόπους υβριστικά, για τον λόγο αυτό, αφού υπέστησαν δίκαια την ίδια τιμωρία με εκείνους, καθαιρέθηκαν και έπεσαν, και όπως λέει ο προφήτης: «Ο οίκος του Ισραήλ έπεσε, δεν υπάρχει αυτός που θα τον αναστήσει». <Τις αιώνιες πορείες του τις είδαν ως κόπους.> Τις πορείες μερικές φορές, καθώς και τις οδούς και τις τρίβους, συνηθίζουν τα ιερά γράμματα να ονομάζουν τις θείες εντολές, όπως είναι αυτό που λέγεται δια φωνής του Ιερεμία: «Σταθείτε στις οδούς και ρωτήστε για τις αιώνιες τρίβους του Κυρίου, και δείτε ποια είναι η αγαθή οδός, και βαδίζετε σε αυτήν και θα βρείτε αγνισμό στις ψυχές σας»· και ακόμη και δια φωνής του μακαρίου Δαβίδ: «Έτρεξα την οδό των εντολών σου, όταν επλάτυνας την καρδιά μου». Έλιωσαν λοιπόν τα βουνά, λέει, δηλαδή, εκείνοι μεταξύ των Ιουδαίων που είχαν λάβει τη δόξα της καθοδήγησης, και είχαν αναλάβει τα καυχήματα της κατά τον νόμο ιερουργίας. Διότι τις πορείες, δηλαδή τις εντολές του Εμμανουήλ – είναι φανερό ότι πρόκειται για τα ευαγγελικά θεσπίσματα – και τη διδασκαλία που είναι ασυγκρίτως καλύτερη και φωτεινότερη από τους αρχαίους χρησμούς, την είδαν ως κόπους, δηλαδή, τη θεώρησαν φορτική και γεμάτη ιδρώτα, αν και ο Σωτήρας όλων μας, ο Χριστός, λέει ξεκάθαρα: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».

Διότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παύσει, αλλά μάλλον θα παραταθεί στον παρόντα αιώνα, και το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα θα παραμείνει εσαεί, αν και η αρχαιότερη και νομική εντολή πάλιωσε, μη ούσα άμεμπτη, όπως αναφέρει ο σοφότατος Παύλος, και για τον λόγο αυτό εισήχθη η δεύτερη, η οποία λέγεται ότι νομοθετήθηκε «πάνω σε ανώτερες επαγγελίες». Και γι' αυτό, άλλωστε, ο θεσπέσιος Δαβίδ αναφώνησε προφητικά εν Πνεύματι λέγοντας προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου αλήθεια». Διότι, όπως είπα, δεν παρέμειναν τα σκιώδη, αλλά οι τύποι έλαβαν τέλος, ενώ τα του Χριστού στερεώθηκαν, και διατηρούν το ακλόνητό τους εσαεί. <Τα σκηνώματα των Αιθιόπων θα πτοηθούν, και οι σκηνές της γης του Μαδιάμ.> Τα πιο ωφέλιμα από τα διηγήματα είναι πάντοτε αξιανάγνωστα και η αφήγησή τους δεν προκαλεί κόρο, ακόμη κι αν κάποιος τα διέρχεται με τα ίδια λόγια. Αφού λοιπόν διηγήθηκε προηγουμένως την πτώση των αντίθετων δυνάμεων στην αδυναμία, και αφού τις παρουσίασε να λιώνουν παρόμοια με τα έθνη, και μάλιστα να συντρίβονται σαν τα βουνά, τις παρομοιάζει πάλι με τους αλλοφύλους, οι οποίοι εκστράτευαν εναντίον της γης των Ιουδαίων. Αυτοί δε ήταν οι Αιθίοπες που κατοικούσαν προς την ανατολή και τον νότο κοντά στην Ινδική θάλασσα, καθώς και οι Μαδιανίτες, που κατοικούσαν και αυτοί στη γειτονική έρημο.

Διάψαλμα: μεταβολή του λόγου. «Εκάλυψεν»: Όταν αναλήφθηκε με τη σάρκα του πάνω σε νεφέλη. «Και αινέσεως»: Διότι, αφού ανήλθε στους ουρανούς, γέμισε τη γη με τη δόξα του. «Και φέγγος»: Αυτό της σάρκας, όπως και της θεότητας, διότι η θεότητα εξέλαμψε μέσα στη σάρκα. «Κέρατα»: Τα κέρατα του σταυρού <η κρίση που υπέστη στον σταυρό>. «Και έθετο»: Διότι, αφού μας αγάπησε δυνατά, πέθανε για εμάς. «Προ προσώπου»: Ο ευαγγελικός λόγος. «Εν πεδίλοις»: Σε ολόκληρη τη γη ακολουθώντας τα ίχνη του. «Έστη»: Όταν στάθηκε πάνω στον σταυρό και σχίστηκε η γη. «Επέβλεψεν»: Τα φύλα των δαιμόνων. «Διεθρύβη»: Όταν οι πέτρες διαρράγησαν. «Αντί κόπων»: Δηλαδή δεν απέβλεπαν στους κόπους της σάρκας, αλλά στις ακαταπόνητες πορείες της θεότητας. «Πτοηθήσονται»: Διότι προκαλεί τρόμο στα έθνη, ώστε κατ' αυτόν τον τρόπο να επιστρέψουν. «Μη εν ποταμοίς»: Δηλαδή να μην εμποδίσεις τις δωρεές του Πνεύματος. «Η εν θαλάσση»: Διότι ούτε στη θάλασσα του βαπτίσματος εμπόδισε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. «Ότι επιβήση»: Εννοεί τον αποστολικό δρόμο. «Εντείνων»: Τον σταυρό, διότι σε αυτόν υποτάχθηκαν τα σκήπτρα των εθνών. «Ποταμών»: Μέσω των δωρεών του Πνεύματος η γήινη πολιτεία θα διαρραγεί, δηλαδή θα καταλυθεί. «Όψονται»: Οι ιουδαϊκοί λαοί θα δουν και θα πονέσουν, όπως η γυναίκα που γεννά. «Σκορπίζων»: Ο Χριστός μέσω της πορείας, την οποία βάδισε πάνω στη θάλασσα. «Έδωκεν»: Όταν ο Χριστός έκραξε πάνω στον σταυρό. Διότι ονομάζεται άβυσσος λόγω του ακατάληπτου.

Εφόσον είναι τέτοιος, οπωσδήποτε και από τη σύνεσή του «και από την αίνεσή του», δηλαδή από τη σοφία και τη φήμη του, «είναι πλήρης η γη». Και το φέγγος του θα είναι σαν το φως. «Κέρατα» (ακτίνες) είναι το φέγγος του κηρύγματος του ευαγγελίου του, το οποίο θα φωτίσει από το σκοτάδι της πλάνης προς το φως της πίστεως όχι απλώς και μόνο τον κοινό λαό, αλλά και πολλούς που δοξάζονται στην εξουσία της βασιλείας. Όχι εξαιτίας των έργων των ανθρώπων, αλλά «εξαιτίας της ισχυρής αγάπης», λέει, «της δύναμής του. Πριν από το πρόσωπο» του Πατρός θα εξέλθει ο Υιός «και θα εξέλθει για διαπαιδαγώγηση ακολουθώντας τα ίχνη του», δηλαδή θα έρθει για τη διαπαιδαγώγηση των ανθρώπων στη θεογνωσία. «Στάθηκε», δηλαδή ήρθε, «και σαλεύτηκε η γη». Οι άνθρωποι σαλεύτηκαν μεταβαίνοντας από το σκοτάδι στο φως της αλήθειας. «Επέβλεψε», δηλαδή επισκέφθηκε, «και έλιωσε», δηλαδή έγινε στάχτη η μανία των εθνών για τα είδωλα. «Συντρίφτηκαν τα όρη με βία». Συντρίφτηκαν οι υψηλοί τύραννοι βασιλείς με τη βία της δύναμής του, «έλιωσαν βουνά αιώνια. Τις αιώνιες πορείες τους είδα αντί για κόπους». Έλιωσαν βουνά, δηλαδή οι δαίμονες, που αιώνια τυραννούν τους ανθρώπους. Το δε «αντί για κόπους είδα», ο προφήτης το λέει για τον εαυτό του, ότι δηλαδή αντί για κάποιους κόπους που κατέβαλα, είδα αυτά τα οποία προφητεύω. «Τα σκηνώματα», δηλαδή τα είδωλα «των Αιθιόπων», δηλαδή των δαιμόνων, «θα τρομάξουν» με την παρουσία του Χριστού, «όπως και οι σκηνές της γης Μαδιάμ». Επειδή είναι γεμάτη είδωλα, θα πάθει τα ίδια. «