Πατερικές αναφορές στο ΑΒΒΑΚΟΥΜ 3:9

Οι μακάριοι μαθητές, οι Απόστολοι και οι Ευαγγελιστές, αυτοί που υποτάχθηκαν ολοκληρωτικά στο θείο θέλημά Του, οι πειθήνιοι και ευήνιοι, που ήταν έτοιμοι για οτιδήποτε Εκείνος έκρινε σωστό, αυτοί που είχαν τον Χριστό ως αναβάτη και ηνίοχο, ένας εκ των οποίων είναι και ο μακάριος Παύλος, για τον οποίο λέει ο Ίδιος: «Αυτός είναι για εμένα σκεύος εκλογής, για να βαστάξει το όνομά μου ενώπιον των εθνών». Και ήταν πράγματι εξαιρετικά ταχύτατοι αυτοί οι ίπποι, περιτρέχοντας τα πάντα κάτω από τον ουρανό. Έτσι και «Το άρμα του Θεού λέγεται ότι είναι μυριοπλάσιο, αποτελούμενο από χιλιάδες ακμαίους». Διότι πάρα πολλοί, κατά καιρούς και μετά από εκείνους, έγιναν ηγέτες λαών, υποτάσσοντας τον αυχένα της διανοίας τους στους ζυγούς του Σωτήρα, μεταφέροντας παντού τη δόξα Του, ορθοτομώντας τον λόγο της αληθείας και, τρόπον τινά, κάνοντας όλη τη γη να αντηχεί από τους καλπασμούς τους. Η πορεία αυτών των ίππων σήμαινε σωτηρία. Διότι δεν έτρεχαν μάταια, αλλά για να σώσουν πόλεις, και μαζί χώρες και έθνη, καθώς ο Χριστός κατέστρεφε τις εξουσίες των δαιμόνων, οι οποίοι, τρόπον τινά, είχαν διαμοιράσει μεταξύ τους ολόκληρη τη γη, υποτάσσοντας στα δικά τους θελήματα αυτούς που την κατοικούσαν. Και επειδή επρόκειτο να καταρρεύσουν οι παλαιές εξουσίες των δαιμόνων, για τον λόγο αυτόν λέει εύλογα: «Τεντώνοντας θα τεντώσεις το τόξο σου εναντίον των σκήπτρων».

Διότι θα ορμήσει, όπως μόλις ανέφερα, όχι σε ποταμούς ή θάλασσες, αλλά μάλλον θα ανατρέψει τα σκήπτρα των δαιμόνων. <Η γη των ποταμών θα διαρραγεί, θα σε δουν οι λαοί και θα καταληφθούν από ωδίνες· σκορπίζοντας τα ύδατα της πορείας του.> Υπενθυμίζει πάλι τα κατορθώματα του Σωτήρα, και λέει ότι στα άλλα έθνη, εναντίον των οποίων τεντώνεται, ή ακριβέστερα θα τεντωθεί το τόξο, θα προστεθεί και η γη των ποταμών, υποδηλώνοντας ίσως τη γη των Βαβυλωνίων· διότι υπό την εξουσία της τελούσε τότε και η Μεσοποταμία (η μέση των ποταμών)· ώστε μέσω αυτού πάλι, ως εικόνα των αισθητών εχθρών, να υποδηλωθεί και το πλήθος των νοητών και αόρατων εχθρών, εναντίον των οποίων διεξάγεται η πάλη των αγίων. Είναι δε πάντοτε, κατά κάποιον τρόπο, καλυμμένος ο λόγος των προφητών. Επομένως, μέσω του μέρους, δηλαδή της Μεσοποταμίας, υποδηλώνεται η γη των Βαβυλωνίων, και μέσω αυτής, με αινιγματικό τρόπο, η αγέλη των δαιμόνων.

Διάψαλμα: μεταβολή του λόγου. «Εκάλυψεν»: Όταν αναλήφθηκε με τη σάρκα του πάνω σε νεφέλη. «Και αινέσεως»: Διότι, αφού ανήλθε στους ουρανούς, γέμισε τη γη με τη δόξα του. «Και φέγγος»: Αυτό της σάρκας, όπως και της θεότητας, διότι η θεότητα εξέλαμψε μέσα στη σάρκα. «Κέρατα»: Τα κέρατα του σταυρού <η κρίση που υπέστη στον σταυρό>. «Και έθετο»: Διότι, αφού μας αγάπησε δυνατά, πέθανε για εμάς. «Προ προσώπου»: Ο ευαγγελικός λόγος. «Εν πεδίλοις»: Σε ολόκληρη τη γη ακολουθώντας τα ίχνη του. «Έστη»: Όταν στάθηκε πάνω στον σταυρό και σχίστηκε η γη. «Επέβλεψεν»: Τα φύλα των δαιμόνων. «Διεθρύβη»: Όταν οι πέτρες διαρράγησαν. «Αντί κόπων»: Δηλαδή δεν απέβλεπαν στους κόπους της σάρκας, αλλά στις ακαταπόνητες πορείες της θεότητας. «Πτοηθήσονται»: Διότι προκαλεί τρόμο στα έθνη, ώστε κατ' αυτόν τον τρόπο να επιστρέψουν. «Μη εν ποταμοίς»: Δηλαδή να μην εμποδίσεις τις δωρεές του Πνεύματος. «Η εν θαλάσση»: Διότι ούτε στη θάλασσα του βαπτίσματος εμπόδισε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. «Ότι επιβήση»: Εννοεί τον αποστολικό δρόμο. «Εντείνων»: Τον σταυρό, διότι σε αυτόν υποτάχθηκαν τα σκήπτρα των εθνών. «Ποταμών»: Μέσω των δωρεών του Πνεύματος η γήινη πολιτεία θα διαρραγεί, δηλαδή θα καταλυθεί. «Όψονται»: Οι ιουδαϊκοί λαοί θα δουν και θα πονέσουν, όπως η γυναίκα που γεννά. «Σκορπίζων»: Ο Χριστός μέσω της πορείας, την οποία βάδισε πάνω στη θάλασσα. «Έδωκεν»: Όταν ο Χριστός έκραξε πάνω στον σταυρό. Διότι ονομάζεται άβυσσος λόγω του ακατάληπτου.

«Μήπως στους ποταμούς θα οργιστείς, Κύριε» για τον νέο Ισραήλ «ή στη θάλασσα», όπως έπραξες στους Αιγυπτίους για τον παλαιό Ισραήλ; «Διότι θα επιβιβαστείς στους ίππους σου και η ιππασία σου είναι σωτηρία»· μέσω των λογικών σου ταχυδρόμων ίππων, των αποστόλων, θα προέλθει η σωτηρία στον κόσμο. «Τεντώνοντας θα τεντώσεις το τόξο» του σταυρού «σου ενάντια στα τυραννικά σκήπτρα», λέει ο Κύριος και Πατέρας, και θα κατασφάξεις την πλάνη της ειδωλομανίας. «Από ποταμούς θα διαρραγεί η γη». Νοητοί ποταμοί είναι οι άγιοι απόστολοι, από τους οποίους ξεχύθηκαν ποταμοί διδασκαλίας εκ του θείου Πνεύματος, αρδεύοντας την οικουμένη. «Θα σε δουν και θα καταληφθούν από ωδίνες οι λαοί» των Ιουδαίων, συλλαμβάνοντας φθόνο και φονική διάθεση εναντίον σου. «Σκορπίζοντας ύδατα στην πορεία». Βλέποντάς σε να οδοιπορείς σε πόλεις και χωριά και να σκορπίζεις στους λαούς τα νάματα της διδασκαλίας, εξαγριώνονταν ακόμη περισσότερο. «Η άβυσσος έδωσε τη φωνή της, το ύψος της φαντασίας της». Άβυσσος είναι τα πλήθη των όχλων που πίστεψαν, τα οποία «έδωσαν φωνή», δηλαδή ομολογία πίστεως, φτάνοντας μέχρι και σε κάποιους που υπερηφανεύονταν για το ύψος της καταγωγής τους.