Πατερικές αναφορές στο ΑΓΓΑΙΟΣ 1:13

Διότι κάποτε ο φόβος της τιμωρίας μεταστρέφει τον νου προς το καλύτερο· και η επέλευση των θλιβερών μάς οδηγεί στον θείο φόβο. Και είναι αληθινό αυτό που αναφέρεται στο βιβλίο των Παροιμιών, ότι «Εκείνος που φοβάται τον Κύριο, αυτός υγιαίνει», και πάλι «Ο φόβος του Κυρίου οδηγεί τον άνθρωπο στη ζωή». Και παρομοίως η Σοφία λέει: «Ο φόβος του Κυρίου είναι δόξα και καύχημα»· και «Ο φόβος του Κυρίου θα τέρψει την καρδιά, και θα δώσει επιπλέον ευφροσύνη και χαρά και μακροημέρευση». Δες όμως πώς ο Θεός μάς πλήττει με ηπιότητα και με τον τρόπο που του ταιριάζει. Διότι δεν επιφέρει αμέσως τα αποτελέσματα της οργής στα ανθρώπινα σώματα, αλλά μάλλον προκαλεί τον φόβο με εξωτερικά και μικρά δείγματα, και με την απώλεια των αγαθών μάς μεταβάλλει προς το καλύτερο και στο να επιλέξουμε πλέον να εργαζόμαστε τα δικά του έργα. <Και είπε ο Αγγαίος, ο άγγελος του Κυρίου, στον λαό: Εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος.> Παρατήρησε τη φιλανθρωπία που συνοδεύει αμέσως τις μεταστροφές προς το καλύτερο. Διότι ο Θεός των όλων μεταστρέφεται κατά κάποιον τρόπο μαζί με εκείνους που έχουν επιλέξει να μετανοήσουν, και υπόσχεται να είναι μαζί τους· και τι θα μπορούσε να είναι ισάξιο με αυτό;

Διότι, εφόσον ο Θεός είναι μαζί μας, κάθε βλάβη θα απομακρυνθεί από εμάς, και εξάπαντος θα έλθουν τα αγαθά, και αμέσως θα εμφανιστούν σταθεροί οι τρόποι της ευημερίας, και θα συμβεί οτιδήποτε το πιο ευχάριστο. Εάν πάλι το ιερό κείμενο ονομάζει τον Αγγαίο άγγελο Κυρίου, ας μην νομίσει κανείς ότι αυτός είναι άγγελος κατά φύση, ο οποίος γεννήθηκε όπως εμείς άνθρωπος από γυναίκα· διότι είναι εντελώς παράλογο να σκέφτεται κανείς έτσι· αλλά μάλλον θα θεωρήσουμε, εάν έχουμε ορθή κρίση και νου που βλέπει προς την αλήθεια, ότι ονομάστηκε και αποκλήθηκε άγγελος επειδή αναγγέλλει. Επειδή, αλλιώς, δεν θα υπήρχε κανένα εμπόδιο να περιπέσουμε και σε άλλη ατοπία, ομολογώντας δηλαδή ότι είναι άγγελοι κατά φύση και εκείνοι που ανήγγειλαν στον Ιώβ τα όσα συνέβησαν στους αγρούς και από τους ιππείς, καθώς και ότι πέθαναν τα παιδιά του από την κατάρρευση της οικίας του. Έχει εξάλλου ονομαστεί και ο Λόγος του Θεού «Μεγάλης βουλῆς ἄγγελος». Διότι ανήγγειλε σε εμάς το θέλημα του Θεού και Πατρός.

Διότι ο προφήτης είχε σταλεί μεν για να κηρύξει στους Νινευίτες, ενώ το βιβλίο των Βασιλειών τον παρουσιάζει από τη Γεθ, η οποία ήταν μία από τις σατραπείες των αλλοφύλων· διότι λέει: «Λόγος του Κυρίου, του Θεού του Ισραήλ, τον οποίο μίλησε μέσω του δούλου του Ιωνά, υιού του Αμαθί, του προφήτη από τη Γεθ Χοφέρ.» Και για τον λόγο αυτόν παρουσίασε την προφητεία χωρίς χρονικό προσδιορισμό· αλλά και ο Ιωήλ, γράφοντας έτσι και αυτός το προοίμιο: «Ακούστε αυτά, οι πρεσβύτεροι, και δώστε προσοχή, όλοι οι κάτοικοι της γης.» Το ίδιο και ο Αβδιού: «Άκουσα μήνυμα από τον Κύριο, και απέστειλε πρεσβεία στα έθνη.» Ακόμη και ο Ναούμ λέγοντας: «Απόφθεγμα εναντίον της Νινευή», μας αναγκάζουν να σκεφτούμε παρόμοια γι' αυτούς. Διότι για τον Αμβακούμ, εάν αυτός είναι εκείνος τον οποίο άρπαξε και μετέφερε άγγελος στη χώρα των Βαβυλωνίων, δεν μπορώ να το πω με σαφήνεια· όμως ούτε και αυτός στο προοίμιο του βιβλίου του μνημονεύει την Ιουδαία, τυχόν, ή τη Σαμάρεια, ή τον Ισραήλ, αλλά [και] ολόκληρη τη γη· διότι σε ολόκληρο το προφητικό βιβλίο δεν αναφέρει κατηγορία μόνο για την Ιουδαία· εάν δε ερευνήσεις τον Μαλαχία, θα βρεις ότι απευθύνει το κύριο μέρος της προφητείας του στα έθνη. Αυτός, αν και το όνομά του ερμηνεύεται ως άγγελος Θεού, ήταν ωστόσο άνθρωπος. Διότι οι προφήτες ονομάζονταν άγγελοι του Θεού· και αυτό το δηλώνει ο Αγγαίος, έχοντας ονομάσει έτσι αφενός τον εαυτό του, αφετέρου δε και τους άλλους προφήτες που χρησιμοποίησε ως υπηρέτες της δικής του προφητείας.

Διότι λέγει: «Και είπε ο Αγγαίος, ο άγγελος του Κυρίου, μεταξύ των αγγέλων του Κυρίου προς τον λαό.» Ίσως όμως ο προφήτης να είχε αυτό το όνομα ως κύριο. Αλλά βεβαίως αξίζει να προστεθεί και τούτο για την ακριβέστερη γνώση των προφητικών βιβλίων, ότι το χάρισμα της προφητείας ήταν αρχαίο, έχοντας ξεκινήσει από την ίδια τη δημιουργία των ανθρώπων. Ώστε ο Αδάμ να λέει για την Εύα, προφανώς με προφητικό χάρισμα: «Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο εις σάρκα μία.» Ο δε Αβραάμ ονομάστηκε προφήτης από τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος είπε αυτά προς τον Αβιμέλεχ: «Επίστρεψε τη γυναίκα στον άνθρωπο, διότι είναι προφήτης.» Επομένως, δεν υπήρξαν προφήτες μόνο εκείνοι των οποίων η προφητεία διασώζεται εγγράφως· διότι αλλιώς, πώς ο Σαμουήλ είχε ονομαστεί έξαρχος των προφητών; Και πώς ονομάζονταν υιοί προφητών εκείνοι που συγκεντρώνονταν κοντά στον Ελισαίο; Διότι βεβαίως δεν διασώζεται καμία γραπτή προφητεία, ούτε από τους μεν ούτε από τους δε.