Πατερικές αναφορές στο ΑΓΓΑΙΟΣ 1:4

Επομένως, τρόπον τινά, μαρτυρεί μέσω της φωνής του Προφήτη ότι ο Ισραήλ παραμέλησε με ανόσιο τρόπο εκείνα που ήταν κατεξοχήν ωφέλιμα για τον ίδιο και απέβλεπαν στη δόξα του Θεού. Διότι, συγκαλύπτοντας τις κατηγορίες, όπως οι ίδιοι νομίζουν, με ευλογοφανείς δικαιολογίες, ισχυρίζονται ότι δεν έχει έρθει ακόμη ο καιρός για να ανοικοδομηθεί ο ναός του Κυρίου. Αλλά βέβαια, ο καιρός για να επιθυμεί κανείς να πράττει το ορθό είναι πάντοτε παρών, και για τους αγαθούς και επιεικείς είναι πάντοτε στην εξουσία τους να εκπληρώνουν όσα συντελούν στη δόξα του Θεού. Εάν δε μάλιστα εκείνο που εμποδίζει και φαίνεται να αντιτίθεται έχει πλέον εκλείψει, τότε η αναβολή είναι πράγματι πάρα πολύ βαριά, και όποιες δικαιολογίες και αν προβάλλονται γι' αυτό αποτελούν πλέον κατηγορίες για οκνηρία και άκρα αμέλεια. Και αυτό νομίζω πως είναι εκείνο που λέγεται δια της φωνής του Δαβίδ: «Μην εκτρέψεις την καρδιά μου σε λόγους πονηρούς, για να προφασίζομαι προφάσεις για τις αμαρτίες μου». <Και έγινε λόγος Κυρίου μέσω του Προφήτη Αγγαίου, λέγοντας: Είναι άραγε καιρός για εσάς να κατοικείτε στα πολυτελή σπίτια σας, ενώ αυτός ο οίκος παραμένει ερειπωμένος;> Πρόκειται για δεύτερη αποκάλυψη από τον Θεό προς τον Αγγαίο, η οποία με σαφή έλεγχο κατακρίνει τον Ισραήλ, και αποδεικνύει ότι εκείνος τοποθετεί τα της δικής του ανάπαυσης και τρυφής πάνω από τη δόξα του Θεού.

Άραγε λοιπόν, λέει, δεν έχει φτάσει ακόμη ο καιρός που πρέπει να τιμάται ο Θεός των όλων με την ανέγερση του ναού, ενώ η δική σας κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο καιρού και δόξας, ώστε να τρυφάτε σε πλούσια κατασκευασμένες κατοικίες και να καυχιέστε για αυλές με σκαλιστές παραστάδες; Έπειτα, δεν σας φαίνεται βαρύ και δυσβάσταχτο να βλέπετε τον ναό τόσο ατιμωτικά περιφρονημένο, γκρεμισμένο και σε υπερβολικά άσχημη όψη, σχεδόν να κατακραυγάζει για την ανοσιότητα των Βαβυλωνίων και για εκείνους τους παλαιούς εμπρησμούς; Καίτοι πώς δεν θα ήταν καλύτερο να τον βλέπετε σε καλή κατάσταση και στην αρχική του όψη; Διότι έτσι θα ήταν πλέον δυνατό και να προσφέρετε θυσίες στον Θεό, και να κάνετε δεήσεις για όσα επιθυμείτε. Και ονομάζει «κοιλοστάθμους» οίκους, λέει, εκείνους των οποίων οι φλιές, δηλαδή οι παραστάδες των θυρών, έχουν σκαλιστεί με σίδερο, καθώς νομίζω οι τεχνίτες τις σκαλίζουν γύρω-γύρω και χαράσσουν πάνω τους τα περίτεχνα έργα της τέχνης τους. Αυτό βέβαια αποτελεί σημάδι ανθρώπων που ήδη ζουν μέσα στην τρυφή και υπερηφανεύονται πλέον για τον πλούτο τους. Διότι το να προβαίνει κανείς πέρα από την ανάγκη και με τόση επίδειξη στην κατασκευή των οικιών του, θα αποτελούσε απόδειξη, και μάλιστα πολύ σαφή, της αφθονίας των χρημάτων.

Το όνομα Ιησούς, πάλι, υποδηλώνει «σωτηρία του Ιαώ», και βεβαίως το Ιωσεδέκ «δικαιοσύνη του Ιαώ»· και Ιαώ είναι ο Θεός των όλων. Ο Χριστός έχει γίνει για εμάς σωτηρία και δικαιοσύνη από τον Θεό και Πατέρα. Διότι έχουμε σωθεί εν αυτώ, έχοντας ξεφύγει από την παγίδα του θανάτου, και έχουμε δικαιωθεί διά της πίστεως, έχοντας αποτινάξει την αμαρτία που μας τυραννούσε. Επομένως (διότι θα επαναφέρω πάλι τον λόγο στην αρχή του): θα τον θεωρήσουμε βασιλιά μεν στο πρόσωπο του Ζοροβάβελ, και αρχιερέα βεβαίως στο πρόσωπο του Ιησού. Όμως, ας παρατηρήσει πάλι ο φιλομαθής την πτώση των Ιουδαίων στη ραθυμία και στην απροθυμία τους να κοπιάσουν για την ανοικοδόμηση του θείου ναού, δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού. Ας προσέξει επιπλέον σε αυτά και την προθυμία των εθνών, και την πολύ μεγάλη τους κινητοποίηση προς την εργατικότητα. Διότι ο Δαρείος μεν, όπως είπα, διέταξε να ανοικοδομηθεί ο ναός και να εκπληρωθούν τα πάντα προς δόξαν του Θεού που κυβερνά τα πάντα. Εκείνοι όμως ήταν οκνηροί και εντελώς απρόθυμοι για εργασία, προτιμώντας τα δικά τους συμφέροντα από εκείνα που αρέσουν στον Θεό, και ρέποντας πάρα πολύ προς τα πιο γήινα. Διότι κατασκεύαζαν, όπως λέει, για τον εαυτό τους πολυτελείς οικίες με φατνώματα. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ για τα έθνη: «Την επιθυμία των φτωχών εισάκουσες, Κύριε, στην ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου». Διότι όσοι προέρχονταν από τα έθνη ήταν πιο έτοιμοι να πιστέψουν, ενώ εκείνοι από τον Ισραήλ ήταν πάρα πολύ οκνηροί.

Διότι ήλθαν από τη Βαβυλώνα στην αγία πόλη οι Ισραηλίτες. Αλλά δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος αγιασμού, επειδή είχε γκρεμιστεί ο παλαιός ναός· δεν υπήρχε θυσία και σπονδή, καθώς δεν υπήρχε θυσιαστήριο. Έπειτα τους προέτρεπε ο Θεός των όλων να θέσουν ως την πιο πρωταρχική φροντίδα τους τα τόσο αναγκαία για αυτούς πράγματα, δηλαδή να ανοικοδομήσουν τον ναό και να αναστηλώσουν μέσα σε αυτόν το θείο θυσιαστήριο, ώστε να μπορούν να τελούν με τον καλύτερο τρόπο τα νενομισμένα και να εξιλεώνουν τον Θεό των όλων. Αυτοί όμως με διάφορους τρόπους ανέβαλλαν, πότε επινοώντας έλλειψη χρημάτων και πότε προβάλλοντας ως δικαιολογία τις κακές διαθέσεις εκείνων που εμπόδιζαν την οικοδόμηση. Έπειτα, επειδή για τον λόγο αυτό προσέκρουαν στον Θεό, χτυπιούνταν από συχνές και αλλεπάλληλες πληγές, εννοώ δηλαδή από ακαρπίες και καταστροφές των καρπών από τον άνεμο, καθώς και από επιθέσεις και επιδρομές των γειτονικών εθνών. Και ο Θεός των όλων κατέκρινε την αμέλειά τους, λέγοντας τα εξής διά μέσου της φωνής του προφήτη Αγγαίου: «Αυτός ο λαός λέει: Δεν έχει έρθει ο καιρός να οικοδομηθεί ο οίκος του Κυρίου. Είναι λοιπόν καιρός για εσάς να κατοικείτε σε πολυτελή σπίτια, ενώ ο οίκος του Κυρίου δεν έχει οικοδομηθεί;» Επειδή λοιπόν είχαν περιπέσει, όπως είπα, σε τέτοια αμέλεια, χτυπιούνταν συχνά από ελλείψεις των αναγκαίων αγαθών και από πολέμους με τους γείτονες. Όταν όμως ανοικοδόμησαν τον ναό, σταμάτησαν τα δεινά της οργής, και είχαν τα πάντα σε αφθονία, και απλωνόταν μπροστά τους μεγάλη ευημερία.

Και εσύ λοιπόν, ω γυναίκα, αυτήν να μιμηθείς, και αν μεν είσαι στείρα, τέτοια προσευχή να κάνεις, και να παρακαλέσεις τον ιερέα να σε συνδράμει στην ικεσία. Οπωσδήποτε, εάν δεχθείς τα λόγια αυτά με πίστη, η ευλογία των πατέρων θα καταλήξει σε καρπό καλό και ώριμο. Εάν δε γίνεις μητέρα, αφιέρωσε και εσύ τον υιό σου. Εκείνη τον οδήγησε στον ναό, εσύ κατασκεύασε για τον εαυτό σου έναν βασιλικό ναό. Διότι τα μέλη σας, λέγει, είναι σώμα του Χριστού και ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας. Και πάλι λέγει: Θα ενοικήσω μέσα σε αυτούς και θα συμπορευτώ. Διότι πώς δεν είναι παράλογο, μια οικία που έχει παλιώσει και κινδυνεύει να καταρρεύσει να την επισκευάζουμε, δαπανώντας χρήματα, συγκεντρώνοντας οικοδόμους και κάνοντας τα πάντα, την δε οικία του Θεού (διότι οικία του Θεού θα μπορούσε να γίνει η ψυχή του νέου) να μην την αξιώνουμε ούτε της παραμικρής φροντίδας; Πρόσεξε να μην ακούσεις το ίδιο που άκουσαν κάποτε και οι Ιουδαίοι. Διότι εκείνοι, επειδή, όταν επέστρεψαν από την αιχμαλωσία, έβλεπαν αυτόν τον αισθητό ναό παραμελημένο και καλλώπιζαν τις δικές τους οικίες, τόσο πολύ παρόξυναν τον Θεό, ώστε έστειλε τον προφήτη και τους απείλησε με λιμό και με μεγάλη στέρηση των αναγκαίων αγαθών, αποκαλύπτοντας και την αιτία αυτής της απειλής. Αυτή δε ήταν: Ότι εσείς μεν κατοικείτε σε πολυτελείς οικίες, ο δε δικός μου οίκος έχει ερημωθεί.