Πατερικές αναφορές στο ΑΓΓΑΙΟΣ 1:6

Είναι λοιπόν αληθινά φοβερό, και συνιστά αναπολόγητη αμαρτία, το να θέτουμε σε δεύτερη μοίρα τα έργα του Θεού και ύστερα από τα ανθρώπινα. <Και τώρα αυτά λέγει ο Κύριος παντοκράτωρ: Προσηλώστε τις καρδιές σας στους δρόμους σας. Σπείρατε πολλά και συγκεντρώσατε λίγα· φάγατε και δεν χορτάσατε· ήπιατε και δεν ξεδιψάσατε· ντυθήκατε και δεν ζεσταθήκατε με αυτά· και αυτός που συγκεντρώνει τους μισθούς, τους συγκέντρωσε σε τρύπιο βαλάντιο.> Αδιαφορώντας, όπως είπα, οι Ισραηλίτες για τα σπουδαιότερα και παραμελώντας εκείνα που συντελούν στη δόξα του Θεού, στράφηκαν σε μέριμνες για τους εαυτούς τους, ανεγείροντας πολυτελώς κατασκευασμένα σπίτια· έπειτα έλεγαν από αμάθεια: «Δεν έφτασε ο καιρός για να οικοδομηθεί ο οίκος του Κυρίου.» Επειδή δηλαδή ήταν αναγκαίο να προσφέρουν αυτοί τα απαιτούμενα για την κατασκευή του θείου ναού, έπειτα δεν ήθελαν να το πράξουν αυτό, προφασιζόμενοι γι' αυτόν τον λόγο έλλειψη χρημάτων, έλεγαν ότι έπρεπε πρώτα να συγκεντρώσουν πόρους και, τρόπον τινά, να αποτινάξουν προηγουμένως τη φτώχεια, καλλιεργώντας εντωμεταξύ τη γη ή εμπορευόμενοι ή συγκεντρώνοντας κοπάδια ζώων, ή ασχολούμενοι με κάτι άλλο παρόμοιο. Αλλά θα ήταν καλύτερο να είχαν εμπιστευτεί τον Θεό, ο οποίος βρίσκει λύσεις στα αδιέξοδα και έχει τη δύναμη να πλουτίζει και να ευλογεί αυτούς που καλλιεργούν τη γη, και ο οποίος ανακαλύπτει τους δρόμους των θεάρεστων πόρων.

Επειδή, λοιπόν, στερήθηκαν τους ευσεβείς λογισμούς και εξέπεσαν από την άνωθεν ευμένεια, μη έχοντας πράξει το ορθό με κανέναν τρόπο, για τον λόγο αυτόν λέει αναγκαστικά: Τακτοποιήστε τις καρδιές σας προς τις οδούς σας. Σαν να έλεγε: Κατανοήστε με ακρίβεια ποιες τρίβους του βίου βαδίσατε, ή τι από όσα επιτηδευτήκατε από φιλοκέρδεια το πράξατε σύμφωνα με την επιθυμία σας. Σπείρατε πολλά και συγκομίσατε λίγα. Αλλά θα ήταν προτιμότερο, έχοντας την ευλογία του Θεού, να σπέρνετε λίγα και να συγκομίζετε πολλά. Επειδή όμως απουσίαζε εκείνο που ήταν αναγκαίο, οι κόποι μεν ήταν πολλοί, οι καρποί δε ελάχιστοι. Φάγατε και δεν χορτάσατε. Αυτό είναι φοβερό, και αποτελεί απόδειξη της έσχατης ανέχειας ομού και ταλαιπωρίας, εάν δηλαδή τα σπαρμένα είναι πολλά, αλλά οι καρποί είναι τόσο λίγοι, ώστε σε αυτούς που κόπιασαν να επικρέμαται η τιμωρία του λιμού, και οι τροφές να υπολείπονται του κορεσμού. Ήπιατε και δεν μεθύσατε. Διότι ο αμπελώνας δεν παρήγαγε άφθονα σταφύλια. Αρρώστησαν μαζί με τα σπαρτά και τα πλέον εύρωστα από τα δέντρα. Ντυθήκατε και δεν ζεσταθήκατε με αυτά, ίσως επειδή κάποια επιδημία έπληξε και τα ποίμνια των προβάτων, με αποτέλεσμα να βρεθούν σε έλλειψη ενδυμάτων ακόμη και εκείνοι που κατείχαν πολλά. Αλλά και εκείνος που συγκεντρώνει μισθούς, τους συγκέντρωσε σε τρύπιο πουγκί.

Με αυτά εννοεί όσους ασκούν εμπορικό επάγγελμα, οι οποίοι κατά κάποιον τρόπο συγκεντρώνουν τα κέρδη του εμπορίου, προσθέτοντας πάντοτε υπεραξίες στο καθένα από τα αγορασμένα αγαθά και με τις αυξήσεις των τιμών γεμίζουν τα πουγγιά τους. Αλλά, λέει, ούτε αυτοί μπόρεσαν να απολαύσουν τη φιλοκέρδειά τους. Διότι, περιπίπτοντας ίσως σε ζημιές και απροσδόκητα ναυάγια, φαίνονταν να μη διαφέρουν σε τίποτα από αυτούς που ρίχνουν χρήματα σε τρύπιο σακούλι. Είναι λοιπόν καλύτερο και σοφό να ζητάμε να ευλογούμαστε από τον Θεό, ο οποίος μας χορηγεί τα πάντα. Και αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί εύκολα από όσους έχουν επιλέξει να φρονούν τα δικά Του, και έχουν προτιμήσει όσα συντελούν στη δόξα Του από τα δικά τους. Έτσι μας έχει πει και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε, και για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Ζητάτε δε μάλλον τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν». Και επειδή νομίζω ότι η ιστορική αφήγηση είναι από μόνη της επαρκής, εμπρός, στρέφοντας τον νου μας στις πνευματικές θεωρήσεις, ας παρατηρήσουμε εκείνο: ότι τα όσα συνέβησαν στους Ιουδαίους αποτελούν τύπο, και μάλιστα πολύ σαφή, της καθολικής και γενικότατης οικονομίας που επιτελέστηκε μέσω του Χριστού.

Ιδού, το πικρό θηρίο του λιμού καταβροχθίζει ολόκληρη τη χώρα μας· και αυτή που είναι, για να το πω έτσι, η τροφός όλης της υφηλίου, έχει ανάγκη από τον τυχόντα άρτο και από τροφή που δεν ταιριάζει καθόλου σε ανθρώπους, ώστε δίκαια θρηνώντας γι' αυτήν ο προφήτης Ιερεμίας να λέει: «Όλος ο λαός της αναστενάζει αναζητώντας άρτο.» Και πάλι: «Κόλλησε η γλώσσα του βρέφους που θηλάζει στον ουρανίσκο του από τη δίψα. Τα νήπια ζήτησαν άρτο, και δεν υπήρχε κανείς για να τους τον μοιράσει. Αυτοί που έτρωγαν πλούσια εδέσματα αφανίστηκαν στους δρόμους.» — «Διότι σπείραμε πολλά, και μαζέψαμε λίγα,» σύμφωνα με τα γεγραμμένα, επειδή παροργίσαμε το Πνεύμα του Κυρίου. Ας μετανοήσουμε, λοιπόν, και ας σταματήσουμε τα παλαιά μας σφάλματα· και ας πλησιάσουμε τον φιλεύσπλαχνο Θεό, χύνοντας άφθονα δάκρυα από τα βλέφαρά μας και λέγοντας, σύμφωνα με έναν από τους προφήτες: «Ποιος Θεός είναι όμοιος με εσένα; Που εξαλείφεις ανομίες, και παραβλέπεις αδικίες, και δεν διατήρησες την οργή σου, επειδή επιθυμείς το έλεος;» Και πάλι: «Οι ανομίες μας στάθηκαν εναντίον μας, Κύριε, ενέργησε για εμάς ένεκα του ονόματός σου, διότι είναι πολλές οι αμαρτίες μας ενώπιόν σου· διότι σε εσένα αμαρτήσαμε, υπομονή του Ισραήλ, Κύριε· και εσύ σώζεις σε καιρό συμφορών.» Διότι έτσι, σε όσους μετανοούν με αυτόν τον τρόπο θα χαρίσει εκείνη τη γλυκιά φωνή: «Ιδού, εγώ θα σας στείλω τον σίτο, και τον οίνο, και το έλαιο, και θα χορτάσετε από αυτά.»

Πικρό γέννημα της απόνοιας είναι η καταφρόνηση του Θεού· και καρπός αυτής της καταφρόνησης είναι κάθε είδους παραπτώματα. Γι' αυτό, όταν σε βλέπουμε να το παθαίνεις αυτό, δικαιολογημένα θα θρηνήσουμε, και θα επαναλάβουμε την προφητική φωνή, θλιβόμενοι συμπάσχοντας για τα ανοσιουργήματά σου: «Αλίμονο, ψυχή μου, διότι χάθηκε ο ευλαβής από τη γη και δεν υπάρχει ο δίκαιος ανάμεσα στους ανθρώπους. Όλοι δικάζονται με αίμα· ο καθένας καταθλίβει τον πλησίον του, με καταπίεση σηκώνουν τα χέρια τους για το κακό.» Γι' αυτά τα δικά μας παραπτώματα, ο Θεός δικαιολογημένα αγανακτεί και, όπως φαίνεται, δυσανασχετεί. Διότι ιδού, αυτό που έχει ειπωθεί μέσω των προφητών έχει εκπληρωθεί σε εμάς όχι μία, αλλά ήδη πολλές φορές: «Στρέψτε τις καρδιές σας στις οδούς σας, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Σπείρατε πολλά, και συγκεντρώσατε λίγα. Φάγατε, και δεν χορτάσατε· ήπιατε, και δεν ευφρανθήκατε· ντυθήκατε, και δεν ζεσταθήκατε με αυτά. Και εκείνος που συγκεντρώνει τον μισθό του, τον συγκέντρωσε σε τρύπιο πουγκί.» Αλλά και επιπλέον αυτών λέει: «Προσβλέψατε σε πολλά, και έγιναν λίγα. Και μεταφέρθηκαν στο σπίτι, και εγώ τα σκόρπισα με ένα φύσημα, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ.» Ας δούμε, λοιπόν, αν αυτά δεν συνέβησαν πραγματικά. Ας έρθει κάποιος μπροστά να μου υποδείξει κάποιον που χαίρεται, και παραδέχομαι την ήττα μου· ας αναζητήσει ένα αδάκρυτο μάτι, και αν το βρει, θα σιωπήσω.