Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 1:3

316 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, δι᾽ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς,

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–40 από 316

Ἀναστάσιος Σιναΐτης Διάλογος κατὰ Ἰουδαίων
Εἶτα μετὰ τὸ ὁμολογῆσαι τὸν Ἰουδαῖον εἰδέναι τὰ προερωτηθέντα, ἄρξον πρὸς αὐτὸν εἰπεῖν οὕτως· ὅτι, Ὦ Ἰουδαῖε, ἅπερ σοι μέλλω εἰπεῖν, οὐχ ἡμεῖς μόνον αὐτὰ λέγομεν, ἀλλὰ καὶ αἱ Γραφαὶ ὑμῶν τὰ αὐτὰ μαρτυροῦσι καὶ λέγουσι. Πρὸς τίνα οὖν εἶπεν ὁ Θεὸς, «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν;» Καὶ εἰ μὲν εἴποι, ὅτι Πρὸς τοὺς ἀγγέλους, εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι Πῶς; ἐγὼ γὰρ λέγω σοι, ὅτι Πρὸς τὸν Υἱὸν τοῦτο εἶπε· σὺ δὲ τὸν ἕνα μὴ θέλων παραδέξασθαι, μυρίους εἰσάγεις· καὶ τὸν Υἱὸν ἀθετῶν, οἰκέταις τὸ τῆς συμβουλῆς ἀξίωμα περιάπτῃ· καὶ τοὺς ὁμοδούλους ἡμῶν, κυρίους ποιεῖς τῆς ἡμετέρας δημιουργίας. Εἰπὲ, οὐχὶ ὁ ἄνθρωπος τελειούμενος διὰ πολιτείας ἀγαθῆς, πρὸς τὴν τῶν ἀγγέλων ἀξίαν ἀνάγεται; καὶ ποῖον δημιούργημα ἴσον εἶναι τῷ Κτίσαντι δύναται; Σκόπει δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς, «Κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν.» Τί λέγεις πρὸς τοῦτο; Μὴ εἰκὼν μία Θεοῦ καὶ ἀγγέλων; Οὐδαμῶς. Ἢ οὐ μὲν γὰρ καὶ Πατρὸς πᾶσα ἀνάγκη τὴν αὐτὴν εἶναι μορφὴν, θεοπρεπῶς δηλονότι τῆς μορφῆς νοουμένης, οὐκ ἐν σχήματι σωματικῷ, ἀλλ’ ἐν τῷ ἰδιώματι τῆς θεότητος; Ἄκουε δὲ τί λέγει, «Κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν.» Τίνι ἄλλῳ γε ἢ τῷ ἀπαυγάσματι τῆς δόξης, καὶ χαρακτῆρι τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, τῷ Υἱῷ καὶ Λόγῳ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ ἀοράτου Θεοῦ; Τῇ ἰδίᾳ τοίνυν εἰκόνι τῇ ζώσῃ, τῇ εἰπούσῃ· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·» καὶ, «Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα·» ταύτῃ λέγει· «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν.» Ὅπου μία εἰκὼν, ποῦ τὸ ἀνόμοιον; «Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον,» οὐχὶ, Ἐποίησαν. Ἔφυγε ταῦτα τὸν πληθυσμὸν τῶν προσώπων· διὰ μὲν τοῦ εἰπεῖν, «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον,» σὲ τὸν Ἰουδαῖον παιδεύων· διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν, «Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον,» τὸν Ἑλληνισμὸν ἀποκλείων. Ἀσφαλῶς ἀνέδραμε πρὸς τὴν μονάδα, ἵνα καὶ Υἱὸν νοῇς μετὰ Πατρὸς, καὶ τῆς πολυθεΐας ἐκφύγῃ τὸ ἐπικίνδυνον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα, αφού ο Ιουδαίος ομολογήσει ότι γνωρίζει όσα προελέχθησαν, άρχισε να του λες έτσι: «Όσα πρόκειται να σου πω, ω Ιουδαίε, δεν τα λέμε μόνο εμείς, αλλά και οι Γραφές σας τα ίδια μαρτυρούν και τα ίδια λέγουν. Σε ποιον λοιπόν είπε ο Θεός· “Ας δημιουργήσουμε άνθρωπο κατ’ εικόνα δική μας και καθ’ ομοίωσιν”; Και αν πει ότι το είπε προς τους αγγέλους, πες του: Πώς; Εγώ, βέβαια, σου λέγω ότι αυτό το είπε προς τον Υιό· εσύ όμως, επειδή δεν θέλεις να παραδεχθείς τον Έναν, εισάγεις μυρίους· και ενώ αθετείς τον Υιό, αποδίδεις σε δούλους το αξίωμα της συμβουλής· και τους συνδούλους μας τούς κάνεις κυρίους της δικής μας δημιουργίας. Πες μου: δεν είναι ο άνθρωπος που τελειώνεται με αγαθή πολιτεία εκείνος που ανυψώνεται στην αξία των αγγέλων; Και ποιο δημιούργημα μπορεί να είναι ίσο με τον Κτίστη; Σκέψου και τα επόμενα: “κατ’ εικόνα δική μας”. Τι έχεις να πεις γι’ αυτό; Μήπως μία είναι η εικόνα του Θεού και των αγγέλων; Καθόλου. Γιατί είναι απολύτως αναγκαίο και η μορφή του Πατρός να είναι η ίδια, βέβαια με τη μορφή να νοείται θεοπρεπώς, όχι ως σωματικό σχήμα, αλλά ως το ίδιον της θεότητος. Άκου λοιπόν τι λέγει: “κατ’ εικόνα δική μας”. Σε ποιον άλλον, αν όχι προς το απαύγασμα της δόξης Του και τον χαρακτήρα της υποστάσεώς Του, προς τον Υιό και Λόγο Του, ο οποίος είναι εικόνα του αοράτου Θεού; Στη δική Του λοιπόν εικόνα, τη ζώσα, σ’ Εκείνην που είπε: “Εγώ και ο Πατήρ ένα είμαστε”, και, “όποιος είδε εμένα, είδε τον Πατέρα”, σε αυτήν λέγει: “Ας δημιουργήσουμε άνθρωπο κατ’ εικόνα δική μας”. Όπου υπάρχει μία εικόνα, πού είναι το ανόμοιο; “Και δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο”, όχι “δημιούργησαν”. Έτσι απέφυγε τον πληθυσμό των προσώπων· διότι, λέγοντας “Ας δημιουργήσουμε άνθρωπο”, παιδαγωγεί εσένα τον Ιουδαίο· ενώ, λέγοντας “Και δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο”, αποκλείει τον ελληνικό πολυθεϊσμό. Με ασφάλεια επανήλθε στη μονάδα, ώστε και τον Υιό να νοείς μαζί με τον Πατέρα, και τον κίνδυνο της πολυθεΐας να αποφύγεις.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἀναστάσιος Σιναΐτης Λόγος Β΄ περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου κατ’ εἰκόνα Θεοῦ
Ἐπειδὴ γὰρ ταύτην τὴν βουλὴν τὴν ἀρχαίαν, τὴν ἀληθινήν, τουτέστι τὸ μυστήριον ὃ προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν, ἤμελλεν ἀποτελεῖν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν αἰώνων καὶ ἐπὶ γῆς ἔρχεσθαι ὁ θεὸς λόγος καὶ σὰρξ γίνεσθαι, καὶ ὡς ἄνθρωπος τοῖς ἀνθρώποις ὁ θεὸς συναναστρέφεσθαι καὶ πολλοῖς γίνεσθαι εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον, ὥς φησιν ὁ Συμεών, προδιαγράφει ὡς πάνσοφος καὶ προγνώστης θεὸς ἐν τῇ τοῦ Ἀδὰμ κατασκευῇ καὶ δημιουργίᾳ τὴν εἰκόνα καὶ τὸν τύπον τῆς ἑαυτοῦ σαρκώσεως καὶ γεννήσεως καὶ ἐνανθρωπήσεως, προδεικνὺς τὴν ἑαυτοῦ κατασκευὴν τὴν ὁρατὴν καὶ ἀόρατον, καὶ θνητὴν καὶ ἀθάνατον, ἵνα ἑαυτὸν ὁρῶν ὁ ἄνθρωπος ἀδίστακτος καὶ πιστὸς γένηται, βλέπων τὸν Χριστὸν ὁρατὸν καὶ ἀόρατον, θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, θνητόν τε τὸν αὐτὸν καὶ ἀθάνατον, ἐκ παρθένου τικτόμενον. Ὅθεν καὶ ὁ πολὺς ἐν σοφίᾳ Μεθόδιος ἐν τῷ ὑπ’ αὐτοῦ συνταγέντι Παρθενικῷ Συμποσίῳ λέγει ὅτι «Καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ὁμοίαν τῆς εἰκόνος ἑαυτοῦ», τουτέστι κατ’ εἰκόνα Χριστοῦ· αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ ἀπαύγασμα καὶ ὁ χαρακτὴρ τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή λοιπόν επρόκειτο να πραγματοποιήσει στα έσχατα των αιώνων αυτή την αρχαία και αληθινή βουλή, δηλαδή το μυστήριο που ο Θεός προόρισε προ των αιώνων για τη δόξα μας, και να έλθει στη γη ο Θεός Λόγος και να γίνει σάρκα, και ως άνθρωπος ο Θεός να συναναστραφεί με τους ανθρώπους και να γίνει για πολλούς σημείο αντιλεγόμενο, όπως λέγει ο Συμεών, ο πάνσοφος και προγνώστης Θεός προχαράσσει ήδη κατά την πλάση και δημιουργία του Αδάμ την εικόνα και τον τύπο της δικής Του σαρκώσεως και γεννήσεως και ενανθρωπήσεως, προδεικνύοντας τη δική Του σύσταση ως ορατή και αόρατη, θνητή και αθάνατη, ώστε ο άνθρωπος, βλέποντας τον εαυτό του, να γίνει ακλόνητος και πιστός, όταν βλέπει τον Χριστό ορατό και αόρατο, Θεό μαζί και άνθρωπο, τον ίδιο και θνητό και αθάνατο, να γεννιέται από Παρθένο. Γι’ αυτό και ο πολύς στη σοφία Μεθόδιος, στο Παρθενικό Συμπόσιο που συνέγραψε, λέγει ότι «Και ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα όμοια με τη δική Του εικόνα», δηλαδή κατ’ εικόνα Χριστού· διότι Αυτός είναι το απαύγασμα και ο χαρακτήρας της πατρικής υποστάσεως.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κεφάλαιο
{Τοῦ αὐτοῦ ἀκολούθως εἰς τὸ κατ’ εἰκόνα, καὶ ἀπόδειξις ὅτι δι’ οὐδὲν ἕτερον ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον ὁ θεὸς σύνθετον ἐκ θνητῆς καὶ ἀθανάτου φύσεως εἰ μὴ εἰς τύπον καὶ εἰκόνα τῆς ἐνανθρωπήσεως καὶ συνθέσεως τοῦ Χριστοῦ· λόγος δεύτερος.}
Ἀναστάσιος Σιναΐτης Ὁδηγός
Ὑπόστασις οὖν ἐστι κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν καὶ ἀποστολικὴν παράδοσιν τὸ πρόσωπον ἤγουν ὁ χαρακτήρ, καθά φησιν ὁ Παῦλος τὸν υἱὸν ἀπαύγασμα τῆς δόξης τοῦ πατρὸς καὶ χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, τουτέστι πρόσωπον ὁμοούσιον τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς ὑποστάσεως τοῦ πατρός. Πρόσωπα δὲ καὶ χαρακτῆρας λέγομεν ἐπὶ θεοῦ ἀσώματα καὶ ἀπερίγραπτα καὶ ἀσχημάτιστα. Πρόσωπον ἤγουν ὑπόστασίς ἐστι κατὰ τοὺς ἁγίους πατέρας τὸ ἰδικὸν παρὰ τὸ κοινόν· κοινότης γάρ ἐστιν ἡ φύσις ἑκάστου πράγματος, ἴδια δέ εἰσιν αἱ ὑποστάσεις. Οἷόν τι λέγω· φύσις ἐστὶν ἤγουν οὐσία μία ἡ θεότης, ὑποστάσεις δὲ τρεῖς, πατὴρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα—τρία πρόσωπα ἤγουν χαρακτῆρες, μία δὲ ἡ οὐσία καὶ γένος. Ἐὰν οὖν εἴπῃς, ὅτι «Φυλάξει ἡμᾶς ἡ θεότης», ὅλην τὴν ἁγίαν τριάδα ἐσήμανας· εἰ δὲ εἴπῃς «Μεθ’ ἡμῶν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ», μίαν τῶν τριῶν ὑποστάσεων εἶπας καὶ ὅλην τὴν θεότητα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Υπόσταση, λοιπόν, είναι, κατά την εκκλησιαστική και αποστολική παράδοση, το πρόσωπο, δηλαδή ο χαρακτήρας, όπως λέγει ο Παύλος ότι ο Υιός είναι το απαύγασμα της δόξας του Πατρός και ο χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, δηλαδή πρόσωπο ομοούσιο με τον χαρακτήρα και την υπόσταση του Πατρός. Πρόσωπα δε και χαρακτήρες λέγουμε για τον Θεό όχι με σωματικό, περιγραπτό ή σχηματισμένο τρόπο, αλλά ως ασώματα, απερίγραπτα και ασχημάτιστα. Πρόσωπο, δηλαδή υπόσταση, είναι, κατά τους αγίους Πατέρες, το ιδιαίτερο σε διάκριση από το κοινό· διότι κοινό είναι η φύση κάθε πράγματος, ενώ ιδιαίτερες είναι οι υποστάσεις. Για να το πω με παράδειγμα: μία φύση, δηλαδή μία ουσία, είναι η θεότητα, ενώ οι υποστάσεις είναι τρεις: ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα — τρία πρόσωπα, δηλαδή τρεις χαρακτήρες· μία όμως είναι η ουσία και το γένος. Αν, λοιπόν, πεις: «Η θεότητα θα μας φυλάξει», φανέρωσες ολόκληρη την Αγία Τριάδα· αν όμως πεις: «Μαζί μας είναι ο Υιός του Θεού», ανέφερες μία από τις τρεις υποστάσεις, και συγχρόνως ολόκληρη τη θεότητα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κεφάλαιο
βʹ Ὅροι δογματικοὶ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν
Ἀναστάσιος Σιναΐτης Ὁδηγός
Πλὴν τῷ ἐπεσκεμμένως ἐγκύψαντι τοῖς ἁγίοις εὐαγγελίοις πτωχότερα καὶ εὐτελέστερα καὶ ἀτιμότερά εἰσιν, ἅπερ Χριστὸς πέπονθε καὶ ἔπραξεν ἑκουσίως μετὰ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ, ὑπὲρ πάντα, ὅσα πεποίηκεν ἀνθρώπινα καθ’ ἡμᾶς πρὸ τοῦ βαπτίσματος αὐτοῦ, καίπερ θεὸς ὢν ἀληθινὸς καὶ πρὸ σαρκὸς καὶ μετὰ σάρκωσιν. Τί γάρ, εἰπέ μοι, τούτου πτωχότερον ἐπὶ θεοῦ ἢ εὐτελέστερον ἢ ἀτιμότερον, ὅτι ὁ ποιητὴς οὐρανοῦ καὶ γῆς, τὸ ἀπαύγασμα τῆς δόξης τοῦ πατρός, ὁ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, ὁ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, ὁ ὢν θεὸς ἐπὶ πάντων, ὁ ὁμοούσιος καὶ ὁμόδοξος λόγος τοῦ πατρός, ὁ συναΐδιος τοῦ παναγίου πνεύματος, ὁ ἄκτιστος, ὁ ἄτρεπτος, ὁ αὐτόφωτος υἱὸς ὁ μονογενὴς ἐθελοντὶ ὑπὸ ἀνόμων ὡς ἄνομος σὺν ἀνόμοις σαρκὶ εἰς θάνατον ἀπάγεται ἄτιμον, ὡς κακοῦργος νυκτὶ συλλαμβανόμενος, δεσμούμενος, ῥαπιζόμενος, ἐκδυόμενος, ἐμπτυόμενος, κολαφιζόμενος, φραγελλούμενος, ἐπὶ ξύλου γυμνὸς προσηλούμενος, ὡς κατάκριτος τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας καὶ τὴν πλευρὰν κεντούμενος, καὶ τὴν ἐκδίκησιν ἑαυτοῦ μὴ ποιούμενος καίπερ ὢν θεὸς παντοδύναμος, ἀλλ’ ὡς πρόβατον ἡσύχως τὸν ὑπὲρ ἡμῶν θάνατον καταδεχόμενος. Τότε ὡς ἀληθῶς ἐπειράθη καθ’ ὁμοιότητα ἡμῶν ἐν ἀληθείᾳ νεκρὸς γενόμενος· τότε καθ’ ὁμοιότητα ἡμῶν εἴδομεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος, οὐδὲ κάλλος· ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον, ἐκλεῖπον παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ωστόσο, για εκείνον που έχει σκύψει με προσοχή στα άγια Ευαγγέλια, όσα ο Χριστός υπέστη και έπραξε εκουσίως μετά το βάπτισμά Του είναι πτωχότερα, ευτελέστερα και ατιμότερα από όλα όσα έκανε κατά το ανθρώπινο, όπως εμείς, πριν από το βάπτισμά Του, παρότι ήταν αληθινός Θεός και πριν από την ενανθρώπηση και μετά την ενανθρώπηση. Πες μου λοιπόν: τι υπάρχει φτωχότερο για τον Θεό από αυτό, ή ευτελέστερο, ή ατιμότερο, από το ότι ο δημιουργός του ουρανού και της γης, το απαύγασμα της δόξας του Πατρός, ο χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, Εκείνος που βαστάζει τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς Του, ο Θεός που είναι επάνω από όλα, ο ομοούσιος και ομόδοξος Λόγος του Πατρός, ο συναΐδιος του παναγίου Πνεύματος, ο άκτιστος, ο άτρεπτος, ο αυτοφώτιστος, ο μονογενής Υιός, θεληματικά από ανόμους, ως άνομος μαζί με ανόμους, οδηγείται σαρκικά σε θάνατο άτιμο, συλλαμβανόμενος νύχτα σαν κακοποιός, δεσμευόμενος, ραπιζόμενος, γυμνούμενος, εμπτυόμενος, κολαφιζόμενος, μαστιγούμενος, καρφωνόμενος γυμνός επάνω στο ξύλο, τρυπώμενος σαν κατάδικος στα χέρια, στα πόδια και στην πλευρά, και χωρίς να κάνει εκδίκηση για τον εαυτό Του, παρότι είναι παντοδύναμος Θεός, αλλά δεχόμενος ήσυχα για χάρη μας τον θάνατο, σαν πρόβατο; Τότε αληθινά δοκιμάστηκε κατά την ομοιότητά μας, γενόμενος πράγματι νεκρός· τότε, κατά την ομοιότητά μας, είδαμε το πρόσωπό Του, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος· αλλά η μορφή Του ήταν άτιμη, ξεπεσμένη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κεφάλαιο
ιγʹ Συζήτησις περὶ τῶν χρήσεων τῶν πατέρων, ὧν προφέρουσιν ἡμῖν οἱ σευήρου κατὰ τῆς συνόδου Χαλκηδόνος, καὶ ἐπίλυσις αὐτῶν εὐσεβής
Ἀστέριος ὁ Σοφιστής Εἰς τοὺς Ψαλμούς
In Psalmum V Homilia IV Εἰς τὸν αὐτὸν ψαλμὸν ἄλλως· 〈Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, κύριε, σύνες τῇ κραυγῇ μου.〉 〈Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, κύριε,〉 ὁ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεώς σου. 〈Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, κύριε,〉 ὁ ῥήματι καὶ λόγῳ πάντα ἐργασάμενος. 〈Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, κύριε,〉 οὗ τὸ ῥῆμα μάχαιρα· 〈Καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος ὅ ἐστι ῥῆμα θεοῦ.〉 Βλέπε, πῶς λέγεις, ἀδελφέ, τῷ θεῷ· 〈Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, κύριε;〉 Εἶτα· 〈Σύνες τῇ κραυγῇ μου, πρόσχες τῇ φωνῇ τῆς δεήσεώς μου.〉 Πρῶτον γὰρ τὰ ῥήματά σου ἐρευνᾷ ὁ κύριος, ἅπερ δι᾽ ὅλου λαλεῖς, εἰ μὴ αἰσχρολογίας ἢ βλασφημίας ἢ ἐπιορκίας εἰσὶ ῥήματα, εἰ μὴ λοιδορίας καὶ καταλαλιᾶς καὶ συκοφαντίας εἰσὶ ῥήματα, εἰ μή εἰσιν καταποντισμοῦ ῥήματα τῇ συκοφαντίᾳ καταποντίζειν δυνάμενα τὸν συκοφαντούμενον—〈Ἠγάπησας ῥήματα καταποντισμοῦ, γλώσσῃ δολίᾳ〉—εἰ μή εἰσιν ἀνομίας ῥήματα· 〈Τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτοῦ ἀνομία.〉 Εἰ γὰρ ῥήματος ἀργοῦ λόγον ἀπαιτούμεθα, καθὼς λέγει· 〈Πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὃ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσουσι λόγον,〉 πόσῳ μᾶλλον ὅταν ῥήματα κακοποιὰ προφέρῃς, ἐπὶ βλάβῃ καὶ ἀπωλείᾳ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ταῦτα γίνονται;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ομιλία 4 στον Ψαλμό 5. Στον ίδιο ψαλμό, με άλλο τρόπο: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε, εννόησε την κραυγή μου.» «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε», εσύ που βαστάζεις τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς σου. «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε», εσύ που δημιούργησες τα πάντα με ρήμα και λόγο. «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε», του οποίου ο λόγος είναι μάχαιρα: «Και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού.» Πρόσεχε, αδελφέ, πώς λες στον Θεό: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε;» Έπειτα: «Εννόησε την κραυγή μου, πρόσεξε τη φωνή της δεήσεώς μου.» Διότι πρώτα ο Κύριος ερευνά τα λόγια σου, αυτά που μιλάς διαρκώς, μήπως είναι λόγια αισχρολογίας ή βλασφημίας ή επιορκίας, μήπως είναι λόγια λοιδορίας, καταλαλιάς και συκοφαντίας, μήπως είναι λόγια καταποντισμού που με τη συκοφαντία μπορούν να καταποντίσουν τον συκοφαντούμενο —«Αγάπησες λόγια καταποντισμού, με γλώσσα δόλια»— μήπως είναι λόγια ανομίας: «Τα λόγια του στόματός του είναι ανομία.» Διότι, αν για έναν αργό λόγο μας ζητείται ευθύνη, όπως λέει: «Κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν», πόσο μάλλον όταν προφέρεις κακοποιά λόγια, τα οποία γίνονται προς βλάβη και απώλεια της δικής σου ψυχής;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἀστέριος ὁ Σοφιστής Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Πότε; Ὅτε ἐπὶ πῶλον ἐκάθισεν ὁ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ καθήμενος, ὅτε ἐπὶ τὸ κτῆνος ἐφέρετο ὁ 〈φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ,〉 ἵνα τὸν ἀποκτηνωθέντα ἄνθρωπον θεὸν ἀπεργάσηται. Τότε γὰρ καὶ οἱ παῖδες τὰ βαΐα τῶν φοινίκων ἔλαβον καὶ εὐφημοῦντες τὸν βασιλέα Χριστὸν ἔλεγον· 〈Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου.〉 Εἶτα οἱ ἀρχιερεῖς τῷ Χριστῷ· 〈Ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσι;〉 Καὶ ὁ Χριστός· Ἀκούετε ὅτι ὃ ἔδει ὑμᾶς λέγειν οὗτοι λέγουσι. Στόμα ὑμῶν γίνονται· ὑπὲρ ὑμῶν συνηγοροῦσιν. Εἰ δὲ οὐ θέλετε, προφητείαν πληροῦσιν· 〈Οὐδέποτε ἀνέγνωτε· Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον;〉 Ὢ τῆς ἐναλλαγῆς· νήπιοι δοξάζουσι καὶ γέροντες ἀτιμάζουσι· θηλάζοντες αἰνοῦσι καὶ νομομαθεῖς παρανομοῦσιν· 〈Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον.〉 Νηπίους δὲ λέγει τοὺς τῇ κακίᾳ νηπιάζοντας, τοὺς ἀδόλοις χείλεσι καὶ ἀνυποκρίτοις στόμασι τὸν θεὸν δοξάζοντας. Ἀλλὰ καὶ νῦν ἐκ 〈στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων〉 κατήρτισται αἶνος. Βλέπε γὰρ τοὺς νεοφωτίστους ὡς νηπίους ἀσπίλους γεννηθέντας ἄνωθεν· πῶς οἱ πάλαι ᾄσμασι πορνικοῖς τὸ στόμα ῥυπούμενοι ἄρτι ψαλμοὺς λέγουσι πνεύματι ἁγίῳ κινούμενοι καὶ τὸν ὕμνον τῶν πιστῶν ἄρτι πρώτως λέγουσι καὶ αἶνον ἀναπέμπουσιν ὃν οὐδέποτε ἤκουσαν;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πότε; Όταν κάθισε πάνω σε πουλάρι αυτός που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ, όταν φερόταν πάνω σε κτήνος αυτός που φέρει τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, για να κάνει θεό τον άνθρωπο που είχε αποκτηνωθεί. Διότι τότε και τα παιδιά πήραν τα βάγια των φοινίκων και επευφημώντας τον βασιλιά Χριστό έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ· ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Έπειτα οι αρχιερείς είπαν στον Χριστό: «Ακούς τι λένε αυτοί;» Και ο Χριστός απάντησε: Ακούτε ότι αυτό που έπρεπε να λέτε εσείς, το λένε αυτοί. Γίνονται το δικό σας στόμα· συνηγορούν υπέρ σας. Εάν όμως δεν το θέλετε εσείς, αυτοί εκπληρώνουν την προφητεία: «Ποτέ δεν διαβάσατε: Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο;» Ω, τι αντιστροφή: νήπια δοξάζουν και γέροντες ατιμάζουν· θηλάζοντες υμνούν και νομομαθείς παρανομούν· «Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο». Νήπια δε ονομάζει αυτούς που είναι νήπια ως προς την κακία, αυτούς που με άδολα χείλη και ανυπόκριτα στόματα δοξάζουν τον Θεό. Αλλά και τώρα από «στόμα νηπίων και θηλαζόντων» έχει καταρτιστεί αίνος. Διότι δες τους νεοφώτιστους σαν άσπιλα νήπια που γεννήθηκαν άνωθεν· πώς αυτοί που παλαιότερα λέρωναν το στόμα τους με πορνικά άσματα, τώρα ψάλλουν κινούμενοι από το Άγιο Πνεύμα, και τον ύμνο των πιστών τώρα για πρώτη φορά τον προφέρουν, και αναπέμπουν αίνο που ποτέ δεν είχαν ακούσει.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τὸ «Πορεύθητε εἰς τὴν κώμην»
Ταῦτα μὲν προσεθήκαμεν τῷ λόγῳ, ἐπειδήπερ πάντες ὡς πρόβατα ἐπλανήθησαν καὶ ὅτι «φθόνῳ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον» ὅτι «σειραῖς τῶν ἑαυτοῦ ἁμαρτιῶν ἕκαστος ἐσφίγγετο.» «ἐβασίλευσε» γὰρ «ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως Ἀδάμ.» ἀλλ᾽ ἐπεδήμησεν ὁ κύριος καὶ σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ χριστὸς λυτρούμενος τοὺς αἰχμαλώτους καὶ ζῳοποιῶν τοὺς τεθανατωμένους. ἀμέλει καὶ ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος τοῦτο ἐπιστάμενος ἔγραφε λέγων· «εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι οἱ πολλοὶ ἀπέθανον, πολλῷ μᾶλλον τῷ τοῦ ἑνὸς δικαιώματι εἰς πάντας ἀνθρώπους εἰς δικαίωσιν ζωῆς.» ἐπεδήμησε τοιγαροῦν πρὸς ἡμᾶς ὁ ζῶν καὶ ἐνεργὴς τοῦ θεοῦ λόγος, ἡ εἰκὼν ἡ ἀπαράλλακτος, ὁ υἱὸς ὁ μονογενής, «δι᾽ οὗ γεγόνασιν οἱ αἰῶνες, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος.» διὸ ἀποστέλλει δύο μαθητὰς εἰς τὴν κατέναντι κώμην λέγων πρὸς αὐτούς· «πορεύθητε εἰς τὴν κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν, καὶ εὐθέως εὑρήσετε ὄνον δεδεμένην καὶ πῶλον μετ᾽ αὐτῆς· λύσαντες ἀγάγετέ μοι.» Ματθαῖος μὲν διαγράφων τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς γενόμενα ὄνον καὶ πῶλον ὠνόμασε. Λουκᾶς δὲ τὰ ἀμφότερα εἰς μίαν ἑνότητα ἀνακεφαλαιούμενος πῶλον ὀνομάζει.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτά τα προσθέσαμε στον λόγο μας, επειδή όλοι πλανήθηκαν σαν πρόβατα και διότι «με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο», επειδή «ο καθένας ήταν δεμένος σφιχτά με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών». Διότι «βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν καθ' ομοίωση της παραβάσεως του Αδάμ». Αλλά ήλθε ανάμεσά μας ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, λυτρώνοντας τους αιχμαλώτους και δίνοντας ζωή στους νεκρούς. Εξάλλου, και ο θεσπέσιος Απόστολος, γνωρίζοντας αυτό, έγραφε λέγοντας: «διότι, αν με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί, πολύ περισσότερο με το δικαίωμα του ενός η χάρη έφθασε σε όλους τους ανθρώπους για δικαίωση ζωής». Ήλθε λοιπόν ανάμεσά μας ο ζωντανός και ενεργός Λόγος του Θεού, η απαράλλακτη εικόνα, ο μονογενής Υιός, «μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν οι αιώνες, και ο οποίος συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, αφού έκανε καθαρισμό των αμαρτιών». Γι' αυτό αποστέλλει δύο μαθητές στο απέναντι χωριό, λέγοντάς τους: «Πηγαίνετε στο χωριό που είναι απέναντί σας, και αμέσως θα βρείτε μια δεμένη όνο και ένα πουλάρι μαζί της· λύστε τα και φέρτε τα σε μένα». Ο μεν Ματθαίος, περιγράφοντας την Εκκλησία και όσα προήλθαν από αυτήν, τα ονόμασε όνο και πουλάρι. Ο δε Λουκάς, ανακεφαλαιώνοντας και τα δύο σε μία ενότητα, τα ονομάζει πουλάρι.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς θεοτόκου
Ἐπείπερ καὶ τὸ κοινὸν ἐνδεικνύμενος τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς προνοίας καὶ ἐνεργείας, φησίν· «Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι.» Οὐδὲ γὰρ κατὰ ἄλλην καὶ ἄλλην πρόνοιαν ὁ Πατὴρ καὶ Υἱὸς ἐργάζεται, ἀλλὰ κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὐσιώδη τῆς θεότητος ἐνέργειαν. «Ὃς ὢν» (ὡς καὶ πάλιν φησὶν ὁ κήρυξ) «ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ» (δῆλον δὲ καὶ τῆς τοῦ Πατρὸς), φέρων τε «τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς.» Ἀναστρέφων δὲ καὶ αὖθις ὁ λόγος, εἰς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ἐπισυνάγεται, περιβλέπων, ὅτι τὸ ἀπαύγασμα, ὡς ἀκτὶν πανήλιος, ὡς ἐκ δίσκου πανηλίου ἀδιάστατον ἔχει τὴν ἔλλαμψιν, καὶ χαρακτὴρ ἔνδειξίς τίς ἐστι τῆς ὑποστάσεως, δι᾽ ἧς καὶ χαρακτηρίζεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή ακριβώς, καταδεικνύοντας το κοινό της ίδιας και μίας πρόνοιας και ενέργειας, λέει: «Ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, και εγώ εργάζομαι». Διότι ο Πατέρας και ο Υιός δεν εργάζονται σύμφωνα με διαφορετική πρόνοια ο καθένας, αλλά σύμφωνα με μία και την αυτή ουσιώδη ενέργεια της θεότητας. «Ο οποίος, όντας» (όπως λέει πάλι ο κήρυκας) «απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του» (προφανώς δηλαδή του Πατέρα), και βαστάζοντας «τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, αφού έκανε καθαρισμό των αμαρτιών μας, εκάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη». Επιστρέφοντας δε και πάλι ο λόγος, καταλήγει στην ίδια έννοια, παρατηρώντας ότι το απαύγασμα, ως ηλιακή ακτίνα, έχει αδιάσπαστη την έλλαμψη σαν από ηλιακό δίσκο, και ο χαρακτήρας είναι μία ένδειξη της υποστάσεως, μέσω της οποίας και χαρακτηρίζεται.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς θεοτόκου
Ὡς οἷον γὰρ κατὰ δακτυλίου χαρακτὴρ ἐντυπούμενος, τὸ αὐτὸ ἐκτύπωμα, ὃ καὶ ἐκσφράγισμα ἑρμηνεύεται, μηδὲν ἐν τοῖς κατ᾽ οὐσίαν ἐλλεῖπον ἔχει· οὕτως ὁ Υἱὸς τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα τοῦ Πατρὸς φέρει. Οὐδὲ γὰρ παραλλάσσει ὁ χαρακτὴρ ἐκτυπούμενος, ἀλλ᾽ ἀπαράλλακτος μένει, κατὰ τὸν αὐτὸν ἐν τῷ δακτυλίῳ χαρακτῆρα, ἔν τε κηρῷ καὶ χρυσῷ ἐκτυπούμενος κατὰ τὸ βασιλικὸν δηνάριον· καὶ οὕτως ὁ θεῖος χαρακτὴρ τοῦ Υἱοῦ τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως ἀπαράλλακτος σφραγίς ἐστι, καὶ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, κατ᾽ αὐτὸν τὸν ἴδιον χαρακτῆρα, τὴν ὡς κηρίνην σάρκα εἰς ἑαυτὸν ἀνεδέξατο ἐντυπωσάμενος αὐτὴν ἐν ἑαυτῷ (οὐδὲ γὰρ ἀδύνατον τοῦτο, οὐδὲ μὴν ἄπιστον)· ἵνα κατὰ καιρὸν πατρικῆς εὐδοκίας, ὡς χαρακτὴρ (ἐπεὶ καὶ χαρακτὴρ) ἐντυπώσῃ ἐν ἑαυτῷ τὴν σάρκωσιν, ὡς κήρωσιν ταύτην φέρων, ἢ χρύσωσιν· ἐπεὶ καὶ τὸ ὅλον μυστήριον ὑπεμφαίνεται τῆς τοιαύτης ἀφράστου καὶ ἀνερμηνεύτου σαρκώσεως. Ἔτι γὰρ καὶ ἄφραστον καὶ ἀνερμήνευτον μένει διὰ τὸ αὐξητικόν· ἐπείπερ καὶ κατ᾽ αὔξησιν δογματίζομεν, καὶ οὐ κατὰ τὸ ἅμα τῆς σφραγῖδος. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς σφραγῖδος, ἅμα τε πρὸ πολλῶν καὶ ἐν πολλοῖς κηροῖς δύναται ἀναφέρεσθαι τὸ ἐκτύπωμα· ἐπὶ δὲ τῆς θείας σαρκώσεως οὐχ ἅμα, ἀλλὰ κατ᾽ αὔξησιν τὸ τέλειον δογματίζεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς ένας χαρακτήρας που εντυπώνεται από ένα δακτυλίδι, το ίδιο δηλαδή το εκτύπωμα το οποίο ερμηνεύεται και ως σφράγισμα, δεν παρουσιάζει καμία απολύτως έλλειψη ως προς την ουσία του· έτσι και ο Υιός φέρει τον ίδιο τον χαρακτήρα του Πατρός. Διότι το αποτύπωμα που εκτυπώνεται δεν παραλλάσσει, αλλά παραμένει απαράλλακτο, σύμφωνα με τον ίδιο χαρακτήρα που υπάρχει στο δακτυλίδι, είτε εκτυπώνεται σε κερί είτε σε χρυσό, όπως συμβαίνει στο βασιλικό δηνάριο· και έτσι ο θείος χαρακτήρας του Υιού είναι η απαράλλακτη σφραγίδα της υποστάσεως του Πατρός, και, φέροντας τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, σύμφωνα με τον ίδιο τον δικό του χαρακτήρα, ανέλαβε στον εαυτό του την όμοια με κερί σάρκα, εντυπώνοντάς την μέσα του (διότι αυτό ούτε αδύνατο είναι, ούτε βέβαια απίστευτο)· ώστε στον καιρό της πατρικής ευδοκίας, ως χαρακτήρας (επειδή είναι πράγματι χαρακτήρας) να εντυπώσει στον εαυτό του τη σάρκωση, φέροντάς την ως κήρωση ή χρύσωση. Επειδή, άλλωστε, έτσι υποδηλώνεται ολόκληρο το μυστήριο αυτής της άρρητης και ανερμήνευτης σαρκώσεως. Διότι παραμένει ακόμη άρρητο και ανερμήνευτο εξαιτίας της αυξήσεως· εφόσον δογματίζουμε ότι τούτο έγινε με σταδιακή αύξηση, και όχι με τον ταυτόχρονο τρόπο της σφραγίδας. Διότι, στην περίπτωση μεν της σφραγίδας, το εκτύπωμα μπορεί να αποτυπωθεί ταυτόχρονα και ενώπιον πολλών και σε πολλά κεριά· στην περίπτωση όμως της θείας σαρκώσεως, το τέλειο δογματίζεται ότι συντελέστηκε όχι ταυτόχρονα, αλλά με σταδιακή αύξηση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολαὶ τέσσαρες πρὸς Σεραπίωνα
Ἀλλ᾽ ἄτοπον, φήσουσι, περὶ τοῦ Πατρὸς οὕτως ἐρωτᾷν. Ἄτοπον οὖν ἀκουέτωσαν καὶ περὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ οὕτως ἐρωτᾷν. Περιττῆς τοιγαροῦν καὶ πλέον μανίας οὔσης τῆς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως, μηκέτι τοιαῦτά τις ἐρωτάτω, ἢ μόνον τὰ ἐν ταῖς Γραφαῖς μανθανέτω. Αὐτάρκη γὰρ καὶ ἱκανὰ τὰ ἐν ταύταις κείμενα περὶ τούτου παραδείγματα. Πηγὴ τοίνυν καὶ φῶς λέγεται ὁ Πατήρ· «Ἐμὲ» γὰρ, φησὶν, «ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος.» Καὶ πάλιν ἐν τῷ Βαρούχ· «Τί ἐστιν, Ἰσραὴλ, ὅτι ἐν τῇ γῇ τῶν ἐχθρῶν εἶ; ἐγκατέλιπες τὴν πηγὴν τῆς σοφίας·» καὶ κατὰ τὸν Ἰωάννην· «Ὁ Θεὸς ἡμῶν φῶς ἐστι.» Λέγεται δὲ καὶ ὁ Υἱὸς ὡς μὲν πρὸς τὴν πηγὴν ποταμός· «Ὁ ποταμὸς» γὰρ «τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων·» πρὸς δὲ τὸ φῶς ἀπαύγασμα, λέγοντος τοῦ Παύλου· «Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ.» Τοῦ τοίνυν Πατρὸς φωτὸς ὄντος, τοῦ δὲ Υἱοῦ ἀπαυγάσματος αὐτοῦ (τὰ αὐτὰ γὰρ περὶ τούτων μάλιστα οὐκ ὀκνητέον λέγειν πολλάκις), ἔξεστιν ὁρᾷν καὶ ἐν τῷ Υἱῷ τὸ Πνεῦμα, ἐν ᾧ φωτιζόμεθα· «Ἵνα» γὰρ, φησὶ, «δώῃ ὑμῖν Πνεῦμα σοφίας καὶ ἀποκαλύψεως ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ, πεφωτισμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας.» Τῷ δὲ Πνεύματι φωτιζομένων ἡμῶν, ὁ Χριστός ἐστιν ὁ ἐν αὐτῷ φωτίζων· «Ἦν» γὰρ, φησὶ, «τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά είναι άτοπο, θα πουν, να ρωτάει κανείς με αυτόν τον τρόπο για τον Πατέρα. Ας ακούσουν, λοιπόν, ότι είναι άτοπο να ρωτούν έτσι και για τον Λόγο Του. Επειδή, λοιπόν, μια τέτοια προσπάθεια συνιστά περιττή και υπερβολική μανία, ας μη ρωτά κανείς πλέον τέτοια πράγματα, αλλά ας μαθαίνει μόνο όσα βρίσκονται στις Γραφές. Διότι τα παραδείγματα που αναφέρονται σε αυτές σχετικά με το θέμα αυτό είναι επαρκή και ικανά. Ο Πατέρας, λοιπόν, ονομάζεται πηγή και φως· διότι λέει: «Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζωντανού νερού». Και πάλι στον Βαρούχ: «Τι συμβαίνει, Ισραήλ, και βρίσκεσαι στη χώρα των εχθρών; Εγκατέλειψες την πηγή της σοφίας»· και κατά τον Ιωάννη: «Ο Θεός μας είναι φως». Ονομάζεται επίσης και ο Υιός ποταμός σε σχέση με την πηγή· διότι «Ο ποταμός του Θεού γέμισε με νερά»· και σε σχέση με το φως ονομάζεται απαύγασμα, όπως λέει ο Παύλος: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του». Εφόσον, λοιπόν, ο Πατέρας είναι φως και ο Υιός απαύγασμά Του (διότι ειδικά γι' αυτά τα θέματα δεν πρέπει να διστάζουμε να επαναλαμβάνουμε πολλές φορές τα ίδια), είναι δυνατόν να βλέπουμε και μέσα στον Υιό το Πνεύμα, διά του οποίου φωτιζόμαστε· διότι λέει, «για να σας δώσει Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή Του, έχοντας φωτισμένα τα μάτια της καρδιάς». Και καθώς εμείς φωτιζόμαστε από το Πνεύμα, ο Χριστός είναι Εκείνος που φωτίζει μέσω αυτού· διότι, λέει, «Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολαὶ τέσσαρες πρὸς Σεραπίωνα
Οἱ Ἀρειανοὶ, εἰς ἑαυτοὺς στραφέντες, καὶ μηδὲν πλέον ἢ ἔξωθεν ἑαυτῶν νοοῦντες κατὰ τοὺς Σαδδουκαίους, ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς ἐξεδέξαντο τὴν θεόπνευστον Γραφήν. Ἀκούοντες γοῦν σοφίαν, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ Λόγον εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, εἰώθασιν ἐπιλέγειν· Πῶς δύναται τοῦτο εἶναι; ὥσπερ οὐ δυναμένου εἶναι, ὃ μὴ δύνανται αὐτοὶ νοεῖν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Οι Αρειανοί, έχοντας στραφεί στον εαυτό τους και μην κατανοώντας τίποτα περισσότερο ή έξω από τον εαυτό τους, όπως ακριβώς οι Σαδδουκαίοι, ερμήνευσαν τη θεόπνευστη Γραφή με ανθρώπινους λογισμούς. Ακούγοντας, λοιπόν, ότι ο Υιός είναι σοφία, και απαύγασμα, και Λόγος του Πατρός, συνηθίζουν να λένε: «Πώς είναι δυνατόν να ισχύει αυτό;», σαν να μην είναι δυνατόν να υφίσταται κάτι που οι ίδιοι αδυνατούν να κατανοήσουν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολαὶ τέσσαρες πρὸς Σεραπίωνα
Ἀλλ᾽ ἄτοπον, φήσουσι, περὶ τοῦ Πατρὸς οὕτως ἐρωτᾷν. Ἄτοπον οὖν ἀκουέτωσαν καὶ περὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ οὕτως ἐρωτᾷν. Περιττῆς τοιγαροῦν καὶ πλέον μανίας οὔσης τῆς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως, μηκέτι τοιαῦτά τις ἐρωτάτω, ἢ μόνον τὰ ἐν ταῖς Γραφαῖς μανθανέτω. Αὐτάρκη γὰρ καὶ ἱκανὰ τὰ ἐν ταύταις κείμενα περὶ τούτου παραδείγματα. Πηγὴ τοίνυν καὶ φῶς λέγεται ὁ Πατήρ· «Ἐμὲ» γὰρ, φησὶν, «ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος.» Καὶ πάλιν ἐν τῷ Βαρούχ· «Τί ἐστιν, Ἰσραὴλ, ὅτι ἐν τῇ γῇ τῶν ἐχθρῶν εἶ; ἐγκατέλιπες τὴν πηγὴν τῆς σοφίας·» καὶ κατὰ τὸν Ἰωάννην· «Ὁ Θεὸς ἡμῶν φῶς ἐστι.» Λέγεται δὲ καὶ ὁ Υἱὸς ὡς μὲν πρὸς τὴν πηγὴν ποταμός· «Ὁ ποταμὸς» γὰρ «τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων·» πρὸς δὲ τὸ φῶς ἀπαύγασμα, λέγοντος τοῦ Παύλου· «Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ.» Τοῦ τοίνυν Πατρὸς φωτὸς ὄντος, τοῦ δὲ Υἱοῦ ἀπαυγάσματος αὐτοῦ (τὰ αὐτὰ γὰρ περὶ τούτων μάλιστα οὐκ ὀκνητέον λέγειν πολλάκις), ἔξεστιν ὁρᾷν καὶ ἐν τῷ Υἱῷ τὸ Πνεῦμα, ἐν ᾧ φωτιζόμεθα· «Ἵνα» γὰρ, φησὶ, «δώῃ ὑμῖν Πνεῦμα σοφίας καὶ ἀποκαλύψεως ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ, πεφωτισμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας.» Τῷ δὲ Πνεύματι φωτιζομένων ἡμῶν, ὁ Χριστός ἐστιν ὁ ἐν αὐτῷ φωτίζων· «Ἦν» γὰρ, φησὶ, «τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά είναι παράλογο, θα πουν, να ρωτά κανείς με αυτόν τον τρόπο για τον Πατέρα. Ας ακούσουν λοιπόν ότι είναι παράλογο να ρωτά κανείς με τον ίδιο τρόπο και για τον Λόγο Του. Εφόσον, επομένως, μια τέτοια προσπάθεια είναι περιττή και μάλλον ένδειξη ακραίας μανίας, ας μην κάνει πλέον κανείς τέτοια ερωτήματα, αλλά ας μαθαίνει μόνο εκείνα που υπάρχουν στις Γραφές. Διότι είναι απόλυτα επαρκή τα παραδείγματα που περιέχονται σε αυτές σχετικά με αυτό το ζήτημα. Ο Πατέρας, λοιπόν, ονομάζεται πηγή και φως· διότι λέει: «Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος». Και πάλι στον Βαρούχ: «Γιατί συμβαίνει, Ισραήλ, να βρίσκεσαι στη χώρα των εχθρών σου; Επειδή εγκατέλειψες την πηγή της σοφίας»· και σύμφωνα με τον Ιωάννη: «Ο Θεός μας είναι φως». Ο δε Υιός ονομάζεται ποταμός σε σχέση με την πηγή· διότι «ο ποταμός του Θεού γέμισε με ύδατα»· και απαύγασμα σε σχέση με το φως, καθώς λέει ο Παύλος: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του». Εφόσον, λοιπόν, ο Πατέρας είναι φως και ο Υιός είναι το απαύγασμά Του (διότι δεν πρέπει να διστάζουμε να επαναλαμβάνουμε συχνά τα ίδια πράγματα κυρίως για αυτούς), είναι δυνατόν να διακρίνουμε και μέσα στον Υιό το Πνεύμα, μέσω του οποίου φωτιζόμαστε· διότι λέει: «για να σας δώσει Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως στην επίγνωσή Του, έχοντας φωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδιάς». Και ενώ εμείς φωτιζόμαστε από το Πνεύμα, ο Χριστός είναι Εκείνος που φωτίζει μέσω αυτού· διότι λέει: «Ήταν το αληθινό φως, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Περσῶν
Ἀλλ᾽ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς κατελεήσας τὸ ὠλισθηκὸς εἰς ἀσέβειαν γένος τῶν ἀνθρώπων, τὸ κτισθὲν κατ᾽ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ, τραπὲν εἰς προσκύνησιν τῶν ἔργων τῶν χειρῶν αὐτῶν, καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς ἑκούσιον κένωσιν ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιος ὁ αὐτὸς ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ σαρκοῦται ἐκ τῆς ἁγίας καὶ Θεοτόκου Παρθένου· καὶ ῥυθμίζει τὸν ἡμέτερον βίον, διδάξας πῶς δεῖ βιοῦν διὰ τῆς τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων διδασκαλίας· καὶ πάσχει τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ σαρκὶ, καὶ σκυλεύσας τὸν ᾅδην, ἀνεβίω τριήμερος, ἀνελήλυθέ τε εἰς οὐρανοὺς, καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά στους έσχατους καιρούς, ελεώντας το γένος των ανθρώπων που είχε ολισθήσει στην ασέβεια, το οποίο δημιουργήθηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού και είχε στραφεί στην προσκύνηση των έργων των χειρών του, ο μονογενής Λόγος του Θεού υπέβαλε τον εαυτό του σε εκούσια κένωση, αυτός που είναι ομοούσιος με τον Πατέρα κατά τη θεότητα και ο ίδιος ομοούσιος με εμάς κατά την ανθρωπότητα· και σαρκώνεται από την αγία και Θεοτόκο Παρθένο· και ρυθμίζει τον βίο μας, διδάσκοντας πώς πρέπει να ζούμε μέσω της διδασκαλίας των ευαγγελικών κηρυγμάτων· και πάσχει με τη δική του σάρκα, και αφού σκύλευσε τον άδη, αναστήθηκε τριήμερος, ανελήφθη στους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά της Μεγαλοσύνης στα ύψη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐν Ἀφρικῇ ἐπισκόπους
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν κρύπτουσι, τὰ δὲ ἐν τῇ Θρᾴκῃ κατὰ βίαν πραχθέντα προβάλλονται· ἐξ ὧν δείκνυνται, τῆς μὲν Ἀρειανῆς αἱρέσεως ὄντες ὑποκριταὶ, ἀλλότριοι δὲ τῆς ὑγιαινούσης πίστεως. Καὶ αὐτὴν δὲ τὴν μεγάλην σύνοδον, καὶ τὰς παρ᾽ ἐκείνων ἄν τις ἐξετάζειν ἐκ παραλλήλου θέλοι, εὕροι ἂν τῶν μὲν τὴν θεοσέβειαν, τῶν δὲ τὴν ἀλογίαν. Οἱ ἐν Νικαίᾳ συνελθόντες οὐ καθαιρεθέντες συνῆλθον, ἀλλὰ καὶ ὡμολόγησαν τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱόν· οὗτοι δὲ καὶ ἅπαξ καὶ δεύτερον καθαιρεθέντες, καὶ τρίτον ἐν αὐτῇ τῇ Ἀριμήνῳ, γράφειν ἐτόλμησαν, μὴ χρῆναι λέγειν οὐσίαν ἢ ὑπόστασιν ἔχειν τὸν Θεόν. Ἐκ δὴ τούτων σκοπεῖν ἔξεστιν, ἀδελφοὶ, ὡς οἱ μὲν ἐν Νικαίᾳ τῶν Γραφῶν πνέουσι, λέγοντος αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ· Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν· διὰ δὲ τοῦ Ἱερεμίου· Τίς ἐστιν ἐν ὑποστήματι αὐτοῦ, καὶ εἶδε τὸν λόγον αὐτοῦ; καὶ μετ᾽ ὀλίγον· Καὶ εἰ ἔστησαν ἐν τῇ ὑποστάσει μου, καὶ ἤκουσαν τῶν λόγων μου. Ἡ δὲ ὑπόστασις οὐσία ἐστὶ, καὶ οὐδὲν ἄλλο σημαινόμενον ἔχει ἢ αὐτὸ τὸ ὄν· ὅπερ Ἱερεμίας ὕπαρξιν ὀνομάζει λέγων· Καὶ οὐκ ἤκουσαν φωνὴν ὑπάρξεως. Ἡ γὰρ ὑπόστασις καὶ ἡ οὐσία ὕπαρξίς ἐστιν. Ἔστι γὰρ καὶ ὑπάρχει. Τοῦτο νοῶν καὶ ὁ Παῦλος, ἔγραψεν Ἑβραίοις· Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά αυτά μεν τα αποκρύπτουν, προβάλλουν δε όσα πράχθηκαν με τη βία στη Θράκη· από τα οποία αποδεικνύεται ότι, όντας υποκριτές της Αρειανής αίρεσης, είναι ξένοι προς την υγιαίνουσα πίστη. Και αν κάποιος ήθελε να εξετάσει παράλληλα αυτήν τη μεγάλη σύνοδο και εκείνες που συγκλήθηκαν από αυτούς, θα διαπίστωνε από τη μία την ευσέβεια των πρώτων, και από την άλλη τον παραλογισμό των δεύτερων. Εκείνοι που συνήλθαν στη Νίκαια δεν συνήλθαν όντας καθαιρεμένοι, αλλά και ομολόγησαν ότι ο Υιός είναι από την ουσία του Πατρός· αυτοί όμως, έχοντας καθαιρεθεί και μία και δύο φορές, και για τρίτη φορά στην ίδια την Αρίμηνο, τόλμησαν να γράψουν ότι δεν πρέπει να λέγεται πως ο Θεός έχει ουσία ή υπόσταση. Από αυτά, λοιπόν, είναι δυνατόν να παρατηρήσετε, αδελφοί, ότι οι μεν Πατέρες στη Νίκαια αποπνέουν το πνεύμα των Γραφών, καθώς ο ίδιος ο Θεός λέει στην Έξοδο: «Εγώ ειμι ο Ων»· και μέσω του Ιερεμία: «Ποιος στάθηκε στο υπόστημά του και είδε τον λόγο του;» και λίγο μετά: «Και αν είχαν σταθεί στην υπόστασή μου, θα είχαν ακούσει και τα λόγια μου». Η δε υπόσταση είναι ουσία και δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά το ίδιο το ον· το οποίο ο Ιερεμίας ονομάζει ύπαρξη λέγοντας: «Και δεν άκουσαν φωνή ύπαρξης». Διότι η υπόσταση και η ουσία είναι ύπαρξη. Επειδή είναι και υπάρχει. Αυτό ακριβώς κατανοώντας και ο Παύλος, έγραψε προς τους Εβραίους: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐν Ἀφρικῇ ἐπισκόπους
Οὐ γὰρ αἱ λέξεις αὐτοὺς λυποῦσιν, ἀλλ᾽ ἡ ἐν αὐτῇ γενομένη κατάκρισις αὐτῶν. Καὶ τούτων δὲ πάλιν αἴτιοι γεγόνασιν αὐτοὶ, καὶ εἰ τοῦτο κρύπτειν αὐτοὶ θέλουσι, καίτοι γινώσκοντες, ἀλλ᾽ ἡμᾶς ἀκόλουθον εἰπεῖν· ἵνα καὶ ἐκ τούτων ἡ μετὰ ἀληθείας ἀκρίβεια τῆς μεγάλης συνόδου δειχθῇ. Τῶν γὰρ συνελθόντων ἐπισκόπων βουλομένων τὰς μὲν παρὰ τῶν Ἀρειανῶν ἐφευρεθείσας τῆς ἀσεβείας λέξεις ἀνελεῖν· τὸ Ἐξ οὐκ ὄντων· καὶ τὸ λέγειν κτίσμα καὶ ποίημα τὸν Υἱόν· καὶ, Ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν· καὶ ὅτι τρεπτῆς ἐστι φύσεως· τὰς δὲ τῶν Γραφῶν ὁμολογουμένας γράψαι· ὅτι τε ἐκ τοῦ Θεοῦ τῇ φύσει μονογενής ἐστιν ὁ Λόγος, δύναμις, σοφία μόνη τοῦ Πατρὸς, Θεὸς ἀληθινὸς, ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης· καὶ ὡς ἔγραψεν ὁ Παῦλος, ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως· οἱ περὶ Εὐσέβιον, ὑπὸ τῆς ἰδίας κακοδοξίας ἑλκόμενοι, διελάλουν ἀλλήλοις· Συνθώμεθα· καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐσμεν· εἷς γὰρ Θεὸς, ἐξ οὗ τὰ πάντα· καὶ, Τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι δεν είναι οι λέξεις που τους ενοχλούν, αλλά η καταδίκη τους που έλαβε χώρα σε αυτήν. Και για αυτά βέβαια πάλι οι ίδιοι έχουν καταστεί αίτιοι, και αν οι ίδιοι θέλουν να το αποκρύπτουν αυτό, καίτοι το γνωρίζουν, εμείς οφείλουμε να το πούμε, ώστε και από αυτά να καταδειχθεί η αληθής ακρίβεια της μεγάλης συνόδου. Διότι, ενώ οι επίσκοποι που συνήλθαν ήθελαν αφενός να αναιρέσουν τις λέξεις της ασέβειας που είχαν εφευρεθεί από τους Αρειανούς, δηλαδή το «εξ ουκ όντων», το να αποκαλούν τον Υιό κτίσμα και ποίημα, το «υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε» και το ότι είναι τρεπτής φύσεως, αφετέρου δε να καταγράψουν τις αναγνωρισμένες εκφράσεις των Γραφών, ότι δηλαδή ο Λόγος είναι εκ του Θεού, μονογενής κατά τη φύση, η μόνη δύναμη και σοφία του Πατρός, αληθινός Θεός, όπως είπε ο Ιωάννης, και όπως έγραψε ο Παύλος, απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός, οι περί τον Ευσέβιο, παρασυρόμενοι από την ίδια τους την κακοδοξία, έλεγαν αναμεταξύ τους: «Ας συμφωνήσουμε· διότι και εμείς είμαστε εκ του Θεού, επειδή υπάρχει ένας Θεός από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, καθώς και το, Τα αρχαία παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινούργια».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐν Ἀφρικῇ ἐπισκόπους
ἡ γὰρ ὑπόστασις καὶ ἡ οὐσία ὕπαρξίς ἐστιν· ἔστι γὰρ καὶ ὑπάρχει. τοῦτο νοῶν καὶ ὁ Παῦλος ἔγραψεν Ἑβραίοις· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ». οὗτοι δὲ οἱ δοκοῦντες εἰδέναι τὰς γραφὰς καὶ ὀνομάζοντες ἑαυτοὺς εἶναι σοφοὺς μὴ θέλοντες ὑπόστασιν λέγειν ἐπὶ θεοῦ—τοῦτο γὰρ ἔγραψαν ἐν τῇ Ἀριμήνῳ καὶ ἐν ἄλλαις ἑαυτῶν συνόδοις—πῶς οὐ δικαίως καθῃρέθησαν λέγοντες καὶ αὐτοὶ ὡς «ἄφρων ἐν καρδίᾳ· οὐκ ἔστι θεός»; πάλιν τε οἱ πατέρες ἐδίδαξαν ἐν τῇ Νικαίᾳ μὴ εἶναι κτίσμα ἢ ποίημα τὸν τοῦ θεοῦ λόγον ἀναγνόντες· «πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο» καὶ «ἐν αὐτῷ τὰ πάντα ἐκτίσθη» καὶ «συνέστηκεν». οὗτοι δὲ οἱ μᾶλλον Ἀρειανοὶ ἢ Χριστιανοὶ ὄντες ἐν ταῖς ἄλλαις ἑαυτῶν συνόδοις κτίσμα τετολμήκασιν εἰπεῖν αὐτὸν καὶ ἕνα τῶν ποιημάτων, ὧν αὐτός ἐστιν ὁ λόγος δημιουργὸς καὶ ποιητής. εἰ γὰρ δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα γέγονε, κτίσμα δέ ἐστι καὶ αὐτός, εἴη ἂν καὶ ἑαυτὸν κτίζων. καὶ πῶς δύναται τὸ κτιζόμενον κτίζειν ἢ πῶς ὁ κτίζων κτίζεται;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι η υπόσταση και η ουσία είναι ύπαρξη· επειδή είναι και υπάρχει. Έχοντας αυτό κατά νου και ο Παύλος έγραψε στους Εβραίους: «ο οποίος όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του». Αυτοί δε, οι οποίοι νομίζουν ότι γνωρίζουν τις Γραφές και αποκαλούν τους εαυτούς τους σοφούς, μη θέλοντας να κάνουν λόγο για υπόσταση στον Θεό —διότι αυτά έγραψαν στο Αρίμινο και σε άλλες δικές τους συνόδους— πώς δεν καθαιρέθηκαν δικαίως, εφόσον λένε και αυτοί όπως «ο άφρων μέσα στην καρδιά του: δεν υπάρχει Θεός»; Και πάλι, οι Πατέρες δίδαξαν στη Νίκαια ότι ο Λόγος του Θεού δεν είναι κτίσμα ή ποίημα, έχοντας αναγνώσει: «τα πάντα έγιναν δι’ αυτού» και «εν αυτώ κτίστηκαν τα πάντα» και «συνίστανται». Αυτοί όμως, που είναι περισσότερο Αρειανοί παρά Χριστιανοί, στις άλλες δικές τους συνόδους τόλμησαν να τον ονομάσουν κτίσμα και ένα από τα ποιήματα, των οποίων ο ίδιος ο Λόγος είναι δημιουργός και ποιητής. Διότι, εάν δι’ αυτού έγιναν τα πάντα, και είναι και ο ίδιος κτίσμα, τότε θα έκτιζε και τον εαυτό του. Και πώς είναι δυνατόν το κτιζόμενο να κτίζει ή πώς αυτός που κτίζει να κτίζεται;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐν Ἀφρικῇ ἐπισκόπους
τῶν γὰρ συνελθόντων ἐπισκόπων βουλομένων τὰς μὲν παρὰ τῶν Ἀρειανῶν ἐφευρεθείσας τῆς ἀσεβείας λέξεις ἀνελεῖν, τὸ ‹ἐξ οὐκ ὄντων› καὶ τὸ λέγειν ‹κτίσμα› καὶ ‹ποίημα› τὸν υἱὸν καὶ ‹ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν› καὶ ὅτι ‹τρεπτῆς› ἐστι φύσεως, τὰς δὲ τῶν γραφῶν ὁμολογουμένας γράψαι, ὅτι τε ἐκ τοῦ θεοῦ ὁ υἱὸς φύσει μονογενής ἐστιν, λόγος, δύναμις, σοφία μόνη τοῦ πατρός, «θεὸς ἀληθινὸς» ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης καὶ ὡς ἔγραψεν ὁ Παῦλος «ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς τοῦ πατρὸς ὑποστάσεως», οἱ περὶ Εὐσέβιον ὑπὸ τῆς ἰδίας κακοδοξίας ἑλκόμενοι διελάλουν ἀλλήλοις· ‹συνθώμεθα. καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν· «εἷς γὰρ θεός, ἐξ οὗ τὰ πάντα» καὶ «τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε καινά. τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ».› ἐλογίζοντο δὲ καὶ τὸ ἐν τῷ Ποιμένι γραφέν· «πρῶτον πάντων πίστευσον, ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεὸς ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ καταρτίσας καὶ ποιήσας ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι». ἀλλ’ οἱ ἐπίσκοποι θεωρήσαντες τὴν πανουργίαν ἐκείνων καὶ τὴν τῆς ἀσεβείας κακοτεχνίαν λευκότερον εἰρήκασι τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ ἔγραψαν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ εἶναι τὸν υἱόν, ἵνα τὰ μὲν κτίσματα διὰ τὸ μὴ ἀφ’ ἑαυτῶν χωρὶς αἰτίου εἶναι ἀλλὰ ἀρχὴν ἔχειν τοῦ γενέσθαι λέγηται ἐκ τοῦ θεοῦ, ὁ δὲ υἱὸς μόνος ἴδιος τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας· τοῦτο γὰρ ἴδιον μονογενοῦς καὶ ἀληθινοῦ λόγου πρὸς πατέρα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, ενώ οι επίσκοποι που είχαν συνέλθει επιθυμούσαν αφενός να αναιρέσουν τις ασεβείς εκφράσεις που είχαν εφεύρει οι Αρειανοί, δηλαδή το «εκ του μη όντος» και το να αποκαλούν τον Υιό «κτίσμα» και «ποίημα», καθώς και το «υπήρξε κάποτε καιρός που δεν υπήρχε» και ότι είναι «τρεπτής φύσεως», και αφετέρου να καταγράψουν τις κοινώς ομολογούμενες αλήθειες των Γραφών, ότι δηλαδή ο Υιός είναι εκ του Θεού, φύσει μονογενής, Λόγος, δύναμη και μόνη σοφία του Πατρός, «αληθινός Θεός» όπως είπε ο Ιωάννης, και όπως έγραψε ο Παύλος «απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός», οι περί τον Ευσέβιο, παρασυρόμενοι από τη δική τους κακοδοξία, έλεγαν μεταξύ τους: «Ας συμφωνήσουμε. Διότι και εμείς είμαστε εκ του Θεού· "επειδή ένας είναι ο Θεός, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα" και "τα παλαιά παρήλθαν, ιδού έγιναν καινούργια. Και τα πάντα προέρχονται εκ του Θεού"». Συλλογίζονταν δε και αυτό που έχει γραφτεί στον Ποιμένα: «Πρώτα από όλα πίστεψε ότι ένας είναι ο Θεός, ο οποίος έκτισε τα πάντα, τα κατήρτισε και τα έφερε από το μη όν στο είναι». Αλλά οι επίσκοποι, επειδή αντιλήφθηκαν την πανουργία τους και την κακοτεχνία της ασέβειάς τους, διατύπωσαν σαφέστερα το «εκ του Θεού» και έγραψαν ότι ο Υιός είναι «εκ της ουσίας του Θεού», ώστε για τα μεν κτίσματα να λέγεται ότι είναι εκ του Θεού, εξαιτίας του ότι δεν υπάρχουν αφ' εαυτών τους χωρίς αιτία, αλλά έχουν αρχή δημιουργίας, ενώ ο Υιός μόνος είναι ίδιος της ουσίας του Πατρός· διότι αυτό είναι ίδιον του μονογενούς και αληθινού Λόγου στη σχέση του προς τον Πατέρα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐπισκόπους Αἰγύπτου καὶ Λιβύης
Καὶ ὁ μὲν Κύριός φησιν· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν· καὶ, Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα· καὶ ὁ παρ᾽ αὐτοῦ δὲ κηρύττειν ἀποσταλεὶς Ἀπόστολος γράφει· Ὃς ὣν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ· οὗτοι δὲ τολμῶσι διαιρεῖν, καὶ ἀλλότριον αὐτὸν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας καὶ ἀϊδιότητος λέγειν, καὶ τρεπτὸν εἰσάγειν οἱ ἄθεοι, οὐ βλέποντες, ὅτι, ταῦτα λέγοντες, οὐκέτι ποιοῦσιν αὐτὸν ἓν μετὰ τοῦ Πατρὸς, ἀλλὰ μετὰ τῶν κτισμάτων. Τίς γὰρ οὐχ ὁρᾷ, ὅτι ἀδιαίρετόν ἐστι τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸ φῶς, καὶ ἴδιον αὐτοῦ συνυπάρχον τούτῳ φύσει, καὶ οὐκ ἐπιγέγονεν ὕστερον;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και ο μεν Κύριος λέγει: Εγώ και ο Πατήρ είμαστε ένα· και, Όποιος έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα· και ο Απόστολος που απεστάλη από αυτόν για να κηρύξει, γράφει: Αυτός που είναι απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρας της υποστάσεώς του. Αυτοί όμως τολμούν να διαιρούν, και να τον αποκαλούν ξένο προς την ουσία και την αϊδιότητα του Πατρός, και να τον εισάγουν ως τρεπτό οι άθεοι, χωρίς να βλέπουν ότι, λέγοντας αυτά, δεν τον κάνουν πλέον ένα με τον Πατέρα, αλλά με τα κτίσματα. Διότι ποιος δεν βλέπει ότι το απαύγασμα είναι αδιαίρετο από το φως, και συνιστά ίδιόν του που συνυπάρχει με αυτό εκ φύσεως, και δεν προέκυψε αργότερα;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς ἐπισκόπους Αἰγύπτου καὶ Λιβύης
καὶ ὁ μὲν ἀπόστολος αἰτιᾶται τοὺς Ἕλληνας, ὅτι κτίσμα σέβουσι, λέγων· «ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα θεόν»· οὗτοι δὲ κτίσμα λέγοντες εἶναι τὸν κύριον καὶ ὡς κτίσματι λατρεύοντες αὐτῷ τί διαφέρουσιν Ἑλλήνων; πῶς γάρ, εἰ τοῦτο φρονοῦσιν, οὐχὶ καὶ κατ’ αὐτῶν ἐστι τὸ ἀνάγνωσμα καὶ ὡς αὐτοὺς μεμφόμενός ἐστιν ὁ μακάριος Παῦλος; καὶ ὁ μὲν κύριός φησιν· «ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν» καί· «ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν πατέρα», καὶ ὁ παρ’ αὐτοῦ δὲ κηρύττειν ἀποσταλεὶς ἀπόστολος γράφει· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ»· οὗτοι δὲ τολμῶσι διαιρεῖν καὶ ἀλλότριον αὐτὸν τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας καὶ ἀιδιότητος λέγειν καὶ τρεπτὸν εἰσάγειν οἱ ἄθεοι οὐ βλέποντες, ὅτι ταῦτα λέγοντες, οὐκέτι ποιοῦσιν αὐτὸν ἓν μετὰ τοῦ πατρός, ἀλλὰ μετὰ τῶν κτισμάτων. τίς γὰρ οὐχ ὁρᾷ, ὅτι ἀδιαίρετόν ἐστι τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸ φῶς καὶ ἴδιον αὐτοῦ συνυπάρχει τοῦτο φύσει καὶ οὐκ ἐπιγέγονεν ὕστερον; εἶτα τοῦ πατρὸς λέγοντος· «οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς» καὶ τῶν γραφῶν λεγουσῶν τοῦτον εἶναι τὸν τοῦ πατρὸς λόγον, ἐν ᾧ καὶ «οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν» καὶ ἁπλῶς «πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο», οὗτοι κενῶν ἐφευρεταὶ δογμάτων καὶ πλαστῶν γενόμενοι ἕτερον ἐπεισάγουσι λόγον καὶ ἄλλην σοφίαν τοῦ πατρὸς εἶναι, τοῦτον δὲ κατ’ ἐπίνοιαν διὰ τὰ λογικὰ λέγεσθαι λόγον καὶ σοφίαν οὐχ ὁρῶντες ἐκ τούτου τὸ ἄτοπον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και ο μεν απόστολος κατηγορεί τους Έλληνες ότι σέβονται κτίσμα, λέγοντας: «ελάτρευσαν την κτίση παρά τον κτίσαντα Θεό»· αυτοί όμως, που λένε ότι ο Κύριος είναι κτίσμα και τον λατρεύουν ως κτίσμα, σε τι διαφέρουν από τους Έλληνες; Πώς, άλλωστε, αν έχουν αυτό το φρόνημα, δεν στρέφεται το ανάγνωσμα και εναντίον τους, και δεν τους κατακρίνει ο μακάριος Παύλος; Και ενώ ο μεν Κύριος λέει: «εγώ και ο Πατήρ είμαστε ένα» και: «εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα», και ο απόστολος που στάλθηκε από αυτόν για να κηρύξει γράφει: «ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του»· αυτοί τολμούν να εισάγουν διαίρεση και να λένε ότι αυτός είναι ξένος προς την ουσία και την αϊδιότητα του Πατέρα. Τον παρουσιάζουν δε ως τρεπτό οι άθεοι, μη βλέποντας ότι, λέγοντας αυτά, δεν τον καθιστούν πλέον ένα με τον Πατέρα, αλλά ένα με τα κτίσματα. Διότι ποιος δεν βλέπει ότι το απαύγασμα είναι αδιαίρετο ως προς το φως, και ότι συνυπάρχει φυσικώς ως ίδιον αυτού, και δεν δημιουργήθηκε εκ των υστέρων; Έπειτα, ενώ ο Πατέρας λέει: «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», και οι Γραφές μαρτυρούν ότι αυτός είναι ο Λόγος του Πατέρα, μέσω του οποίου «οι ουρανοί εστερεώθηκαν» και γενικά «τα πάντα δι' αυτού έγιναν», αυτοί, αφού αναδείχθηκαν εφευρέτες κενών και πλαστών δογμάτων, εισάγουν την άποψη ότι υπάρχει άλλος Λόγος και άλλη Σοφία του Πατέρα, και ότι αυτός ονομάζεται Λόγος και Σοφία κατ' επίνοιαν προς χάριν των λογικών όντων, μη διακρίνοντας το άτοπο που προκύπτει από αυτό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Ἰδοὺ γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐκ τῶν θείων Γραφῶν παῤῥησιαζόμεθα περὶ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως, καὶ ὡς λύχνον ἐπὶ τῆς λυχνίας τιθέαμεν λέγοντες· Υἱὸς ἀληθινὸς φύσει καὶ γνήσιός ἐστι τοῦ Πατρὸς, ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ, Σοφία μονογενὴς, καὶ Λόγος ἀληθινὸς καὶ μόνος τοῦ Θεοῦ οὗτός ἐστιν· οὐκ ἔστι κτίσμα οὔτε ποίημα, ἀλλ᾽ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα. Διὸ Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, ἀληθινοῦ Πατρὸς ὁμοούσιος ὑπάρχων. Τὰ δ᾽ ἄλλα, οἷς εἶπεν, Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε, μόνον μετοχῇ τοῦ Λόγου διὰ τοῦ Πνεύματος ταύτην ἔχουσι τὴν χάριν παρὰ τοῦ Πατρός. Χαρακτὴρ γάρ ἐστι τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, καὶ φῶς ἐκ φωτὸς, καὶ δύναμις καὶ εἰκὼν ἀληθινὴ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας. Τοῦτο γὰρ πάλιν εἶπεν ὁ Κύριος· Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ιδού, εμείς μιλούμε με παρρησία, αντλώντας από τις θείες Γραφές, για την ευσεβή πίστη, και την τοποθετούμε σαν λυχνάρι πάνω στον λυχνοστάτη, λέγοντας: Ο Υιός είναι κατά φύση αληθινός και γνήσιος του Πατρός, ίδιος με την ουσία Του, Σοφία μονογενής, και Αυτός είναι ο αληθινός και μοναδικός Λόγος του Θεού· δεν είναι κτίσμα ούτε δημιούργημα, αλλά γέννημα της ίδιας της ουσίας του Πατρός. Γι' αυτό είναι Θεός αληθινός, υπάρχοντας ομοούσιος με τον αληθινό Πατέρα. Οι δε άλλοι, στους οποίους είπε: «Εγώ είπα, είστε θεοί», μόνο κατά μέθεξη του Λόγου δια του Πνεύματος έχουν αυτή τη χάρη από τον Πατέρα. Διότι Αυτός είναι ο χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός, και φως εκ φωτός, και δύναμη και εικόνα αληθινή της ουσίας του Πατρός. Διότι αυτό πάλι είπε ο Κύριος: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Ὁ μὲν γὰρ Ἡσαΐας φησί· Θεὸς αἰώνιος, ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς· ἡ δὲ Σουσάννα ἔλεγεν· Ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος· ὁ δὲ Βαροὺχ ἔγραφε· Κεκράξομαι πρὸς τὸν αἰώνιον ἐν ταῖς ἡμέραις μου· καὶ μετ᾽ ὀλίγα· Ἐγὼ γὰρ ἤλπισα ἐπὶ τῷ αἰωνίῳ τὴν σωτηρίαν ὑμῶν, καὶ ἦλθέ μοι χαρὰ παρὰ τοῦ ἁγίου. Ἐπειδὴ δὲ καὶ πρὸς Ἑβραίους γράφων ὁ Ἀπόστολός φησιν, Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ· ψάλλει δὲ καὶ ὁ Δαβὶδ ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐνάτῳ ψαλμῷ, Καὶ ἡ λαμπρότης Κυρίου ἔστω ἐφ᾽ ἡμᾶς, καὶ Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς· τίς οὕτως ἐστὶν ἀνόητος, ὡς ἀμφιβάλλειν περὶ τοῦ ἀεὶ εἶναι τὸν Υἱόν; Πότε γάρ τις εἶδε φῶς χωρὶς τῆς τοῦ ἀπαυγάσματος λαμπρότητος, ἵνα καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ εἴπῃ, ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν, ἢ, ὅτι Πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, Καὶ τὸ λεγόμενον δὲ ἐν τῷ ἑκατοστῷ τεσσαρακοστῷ τετάρτῳ ψαλμῷ πρὸς τὸν Υἱὸν, Ἡ βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, οὐκ ἐπιτρέπει τινὰ κἂν τὸ τυχὸν διάστημα λογίσασθαι, ἐν ᾧ μὴ ὑπῆρχεν ὁ Λόγος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ο μεν Ησαΐας λέγει: «Θεός αιώνιος, αυτός που κατασκεύασε τα άκρα της γης»· η δε Σωσάννα έλεγε: «Ο Θεός ο αιώνιος»· ο δε Βαρούχ έγραφε: «Θα κράξω προς τον αιώνιο στις ημέρες μου»· και λίγο μετά: «Διότι εγώ ήλπισα στον αιώνιο για τη σωτηρία σας, και μου ήλθε χαρά από τον Άγιο». Επειδή δε και γράφοντας προς τους Εβραίους ο Απόστολος λέγει: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του»· ψάλλει δε και ο Δαβίδ στον ογδοηκοστό ένατο ψαλμό: «Και η λαμπρότητα του Κυρίου ας είναι επάνω μας», και: «Στο φως σου θα δούμε φως»· ποιος είναι τόσο ανόητος, ώστε να αμφιβάλλει για το ότι ο Υιός υπάρχει πάντοτε; Διότι πότε είδε κανείς φως χωρίς τη λαμπρότητα του απαυγάσματός του, ώστε να πει και για τον Υιό ότι «υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε», ή ότι «πριν γεννηθεί δεν υπήρχε»; Και αυτό επίσης που λέγεται στον εκατοστό τεσσαρακοστό τέταρτο ψαλμό προς τον Υιό: «Η βασιλεία σου είναι βασιλεία όλων των αιώνων», δεν επιτρέπει σε κανέναν να συλλογιστεί ούτε το παραμικρό διάστημα, κατά το οποίο να μην υπήρχε ο Λόγος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Οὐδεὶς γὰρ ὅλως κἂν ἀκοῦσαι θελήσειεν ἀμφιβαλλόντων αὐτῶν, ὅτι ὁ Θεὸς οὐκ ἦν ἀεὶ Πατὴρ, ἀλλ᾽ ὕστερον γέγονεν, ἵνα καὶ φαντασθῶσιν, ὅτι καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ ποτε οὐκ ἦν πολλῶν ὄντων τῶν προειρημένων κατ᾽ αὐτῶν ἐλέγχων, καὶ τοῦ μὲν Ἰωάννου λέγοντος, Ἦν ὁ Λόγος, τοῦ δὲ Παύλου γράφοντος πάλιν, Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ, Ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι κανείς απολύτως δεν θα επιθυμούσε καν να ακούσει τις αμφισβητήσεις τους, ότι δηλαδή ο Θεός δεν ήταν πάντοτε Πατέρας, αλλά έγινε αργότερα, ώστε να φθάσουν να φαντάζονται ότι και ο Λόγος Του κάποτε δεν υπήρχε, μολονότι υπάρχουν πολλοί προαναφερθέντες έλεγχοι εναντίον τους, και εφόσον ο μεν Ιωάννης λέγει: «Ήταν ο Λόγος», ο δε Παύλος γράφει πάλι: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξης», και, «Ο ων επί πάντων Θεός, ευλογητός στους αιώνες. Αμήν».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Τοῦτο δὲ δυνατὸν ἰδεῖν, εἰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀναγνώσματός τις καλῶς ἐκλάβοι. Φησὶ γὰρ ὁ Ἀπόστολος· Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ· εἶτα μετ᾽ ὀλίγα φησί· Δι᾽ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτερον παρ᾽ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα. Περὶ τοῦ καιροῦ ἄρα καθ᾽ ὃν ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὅτε καὶ τῶν ἁμαρτιῶν καθαρισμὸς γέγονε, μνημονεύει τὸ ἀποστολικὸν ῥητόν. Πότε δὲ ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ; καὶ πότε γέγονε καθαρισμὸς τῶν ἁμαρτιῶν; πότε δὲ γέγονεν ἄνθρωπος ἢ μετὰ τοὺς προφήτας ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν; Εἶτα τοῦ διηγήματος ὄντος περὶ τῆς καθ᾽ ἡμᾶς οἰκονομίας, λέγων περὶ τῶν ἐσχάτων καιρῶν, ἀκολούθως ἐμνημόνευσεν, ὅτι μήτε τοὺς προτέρους χρόνους ἐσιώπησε τοῖς ἀνθρώποις ὁ Θεός· ἐλάλησε γὰρ αὐτοῖς διὰ τῶν προφητῶν. Καὶ ἐπειδὴ καὶ προφῆται διηκόνησαν, καὶ δι᾽ ἀγγέλων ὁ νόμος ἐλαλήθη, καὶ ὁ Υἱὸς δὲ ἐπεδήμησε, καὶ ἦλθε διακονῆσαι, ἀναγκαίως ἐπήγαγε τὸ, Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, δεῖξαι θέλων, ὅτι ὅσον ὁ Υἱὸς διαφέρει δούλου, τοσοῦτον καὶ τῆς διακονίας τῶν δούλων ἡ τοῦ Υἱοῦ διακονία κρείττων γέγονε.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτό είναι δυνατόν να το διαπιστώσει κανείς, εάν κατανοήσει σωστά την αρχή του αναγνώσματος. Διότι λέγει ο Απόστολος: «Ο Θεός, αφού τον παλαιό καιρό μίλησε στους πατέρες με πολλούς και διάφορους τρόπους μέσω των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού»· έπειτα, λίγο πιο κάτω, λέγει: «Αφού έκανε ο ίδιος τον καθαρισμό των αμαρτιών μας, κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης του Θεού στα ύψιστα, γινόμενος τόσο ανώτερος από τους αγγέλους, όσο πιο εξαιρετικό όνομα έχει κληρονομήσει σε σύγκριση με αυτούς». Το αποστολικό ρητό, λοιπόν, αναφέρεται στον καιρό κατά τον οποίο μας μίλησε μέσω του Υιού, όταν και συντελέστηκε ο καθαρισμός των αμαρτιών. Πότε όμως μας μίλησε μέσω του Υιού; Και πότε έγινε ο καθαρισμός των αμαρτιών; Και πότε έγινε άνθρωπος, αν όχι μετά τους προφήτες, στις έσχατες ημέρες; Έπειτα, εφόσον ο λόγος αφορά τη θεία οικονομία για εμάς και αναφέρεται στους έσχατους καιρούς, εύλογα υπενθύμισε ότι ούτε και κατά τα προηγούμενα χρόνια σιώπησε ο Θεός προς τους ανθρώπους· διότι τους μίλησε μέσω των προφητών. Και επειδή και οι προφήτες διακόνησαν, και ο νόμος παραδόθηκε μέσω αγγέλων, αλλά και ο Υιός ήλθε στον κόσμο και ήλθε για να διακονήσει, αναγκαία πρόσθεσε το «γινόμενος τόσο ανώτερος από τους αγγέλους», θέλοντας να δείξει ότι, όσο διαφέρει ο Υιός από τον δούλο, τόσο και η διακονία του Υιού έγινε ανώτερη από τη διακονία των δούλων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Πάσχουσι δὲ τοῦτο ἀκολούθως τῇ κακονοίᾳ ἑαυτῶν, σῶμα νομίζοντες εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ μὴ νοοῦντες μήτε τί ἐστιν ἀληθινὸς Πατὴρ, καὶ ἀληθινὸς Υἱὸς, μήτε τί ἐστι φῶς ἀόρατον, καὶ ἀΐδιον, καὶ ἀπαύγασμα αὐτοῦ ἀόρατον, μήτε τί ἐστιν ἀόρατος ὑπόστασις, καὶ χαρακτὴρ ἀσώματος, καὶ εἰκὼν ἀσώματος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Υφίστανται δε αυτό ως συνέπεια της κακονοίας τους, θεωρώντας ότι ο Θεός είναι σώμα, και μη κατανοώντας ούτε τι είναι ο αληθινός Πατήρ και ο αληθινός Υιός, ούτε τι είναι το αόρατο και αΐδιο φως και το αόρατο απαύγασμά του, ούτε τι είναι η αόρατη υπόσταση, και ο ασώματος χαρακτήρας, και η ασώματη εικόνα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Ὁ μὲν γὰρ Πατὴρ ἀποκαλύπτων ἀπ᾽ οὐρανοῦ τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, ἐδείκνυεν, ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός· καὶ διὰ μὲν τοῦ Δαβὶδ ἔλεγεν· Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν· τῷ δὲ Ἰωάννῃ εἰπεῖν ἐνετείλατο· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος· καὶ ὁ Δαβὶδ δὲ ψάλλων φησὶν, ὅτι Παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, καὶ ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς· ὅ τε Ἀπόστολος γράφει· Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης· καὶ πάλιν· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων· καὶ, Ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ο μεν Πατέρας, αποκαλύπτοντας από τον ουρανό τον δικό Του Λόγο, έδειχνε ότι Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός· και μέσω του Δαβίδ έλεγε: Ανέβλυσε η καρδιά μου Λόγο αγαθό· στον δε Ιωάννη έδωσε την εντολή να πει: Εν αρχή ήταν ο Λόγος· και ο Δαβίδ επίσης, ψάλλοντας, λέει ότι: Κοντά σου υπάρχει πηγή ζωής, και μέσα στο φως σου θα δούμε φως· και ο Απόστολος γράφει: Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας· και πάλι: Ο οποίος, υπάρχοντας σε μορφή Θεού· και, Ο οποίος είναι εικόνα του Θεού του αόρατου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγοι γʹ
Τοῦτο δὲ καὶ τῷ Θεῷ μάχεται, καὶ ταῖς παρ᾽ αὐτοῦ Γραφαῖς ἐναντιοῦται· καὶ γὰρ καὶ ὁ Ἀπόστολος οὐ βουλήσεως, ἀλλὰ αὐτῆς τῆς πατρικῆς οὐσίας ἴδιον ἀπαύγασμα καὶ χαρακτῆρα τὸν Υἱὸν κηρύττει, λέγων· Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. Εἰ δὲ, ὡς προειρήκαμεν, ἐκ βουλήσεως οὐκ ἔστιν ἡ πατρικὴ οὐσία καὶ ὑπόστασις, εὔδηλον, ὡς οὔτε τὸ ἴδιον τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως ἐκ βουλήσεως ἂν εἴη. Ὁποία γὰρ ᾖ καὶ ὡς ἐὰν ᾖ ἡ μακαρία ἐκείνη ὑπόστασις, τοιοῦτον καὶ οὕτως εἶναι καὶ τὸ ἴδιον ἐξ αὐτῆς γέννημα δεῖ. Καὶ αὐτὸς γοῦν ὁ Πατὴρ οὐκ εἶπεν· Οὗτός ἐστιν ὁ βουλήσει μου γεγονὼς Υἱὸς, οὐδὲ, Ὃν κατ᾽ εὐδοκίαν ἔσχον Υἱόν· ἀλλ᾽ ἁπλῶς, Ὁ Υἱός μου, καὶ μᾶλλον, Ἐν ᾧ ηὐδόκησα· δεικνὺς ἐκ τούτων, ὅτι, Φύσει μὲν οὗτός ἐστιν Υἱὸς, ἐν αὐτῷ δὲ τῶν ἐμοὶ δοκούντων ἡ βούλησις ἀπόκειται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτό όμως αντιμάχεται τον Θεό και εναντιώνεται στις Γραφές Του· διότι και ο Απόστολος κηρύττει τον Υιό ως γνήσιο απαύγασμα και χαρακτήρα όχι της βουλήσεως, αλλά της ίδιας της πατρικής ουσίας, λέγοντας: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρας της υποστάσεώς του». Αν όμως, όπως προείπαμε, η πατρική ουσία και υπόσταση δεν προέρχεται από βούληση, είναι ολοφάνερο ότι ούτε αυτό που προσιδιάζει στην πατρική υπόσταση θα μπορούσε να προέρχεται από βούληση. Διότι, όποια και όπως κι αν είναι εκείνη η μακάρια υπόσταση, τέτοιο και με τον ίδιο τρόπο πρέπει να είναι και το γνήσιο γέννημα που προέρχεται από αυτήν. Γι' αυτό άλλωστε και ο ίδιος ο Πατέρας δεν είπε: «Αυτός είναι ο Υιός που έγινε με τη βούλησή μου», ούτε «Τον οποίο απέκτησα ως Υιό κατά την ευδοκία μου»· αλλά απλώς: «Ο Υιός μου», και μάλιστα: «Στον οποίο ευδόκησα»· δείχνοντας μέσα από αυτά ότι: «Αυτός μεν είναι Υιός κατά φύση, σε αυτόν δε εναποτίθεται η βούληση για όσα εγώ επιδοκιμάζω».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος αʹ
Ἰδοὺ γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐκ τῶν θείων γραφῶν παρρησιαζόμεθα περὶ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως καὶ ὡς λύχνον ἐπὶ τὴν λυχνίαν τίθεμεν λέγοντες· ‹υἱὸς ἀληθινὸς φύσει καὶ γνήσιός ἐστι τοῦ πατρός, ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ, σοφία μονογενὴς καὶ λόγος ἀληθινὸς καὶ μόνος τοῦ θεοῦ οὗτός ἐστιν· οὐκ ἔστι κτίσμα οὐδὲ ποίημα, ἀλλ’ ἴδιον τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας γέννημα· διὸ θεός ἐστιν ἀληθινὸς ἀληθινοῦ πατρὸς «ὁμοούσιος» ὑπάρχων. τὰ δὲ ἄλλα, οἷς εἶπεν· «ἐγὼ εἶπα· θεοί ἐστε», μόνον μετοχῇ τοῦ λόγου διὰ τοῦ πνεύματος ταύτην ἔχουσι τὴν χάριν παρὰ τοῦ πατρός, «χαρακτήρ» ἐστι τῆς τοῦ πατρὸς «ὑποστάσεως» καὶ «φῶς ἐκ φωτὸς» καὶ «δύναμις» καὶ «εἰκὼν» ἀληθινὴ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας. τοῦτο γὰρ πάλιν εἶπεν ὁ κύριος· «ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν πατέρα». ἀεὶ ἦν καὶ ἔστι καὶ οὐδέποτε οὐκ ἦν· ἀιδίου γὰρ ὄντος τοῦ πατρὸς ἀίδιος ἂν εἴη καὶ ὁ τούτου λόγος καὶ ἡ σοφία›. αὐτοὶ δὲ τί ἄρα ἡμῖν ἐκ τῆς πανεγκλήτου Θαλίας προφέρουσιν; ἢ πρῶτον ἀναγνώτωσαν αὐτὴν μιμούμενοι τὸ ἦθος τοῦ γράψαντος, ἵνα κἂν παρ’ ἑτέρων χλευαζόμενοι μάθωσιν ἐν ποίῳ κεῖνται πτώματι καὶ οὕτω λοιπὸν λεγέτωσαν. τί δ’ ἂν εἴποιεν ἐξ αὐτῆς, ἢ ὅτι ‹οὐκ ἀεὶ ὁ θεὸς πατὴρ ἦν, ἀλλ’ ὕστερον γέγονεν· οὐκ ἀεὶ ἦν ὁ υἱός· οὐ γὰρ ἦν πρὶν γεννηθῇ. οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ πατρός· ἀλλ’ ἐξ οὐκ ὄντων ὑπέστη καὶ αὐτός. οὐκ ἔστιν ἴδιος τῆς οὐσίας τοῦ πατρός· κτίσμα γάρ ἐστι καὶ ποίημα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ιδού, εμείς από τις θείες Γραφές μιλάμε με παρρησία για την ευσεβή πίστη και την τοποθετούμε σαν λύχνο πάνω στον λυχνοστάτη, λέγοντας: «Ο Υιός είναι αληθινός εκ φύσεως και γνήσιος του Πατρός, ίδιος της ουσίας Του, μονογενής σοφία, και αυτός είναι ο αληθινός και μόνος Λόγος του Θεού· δεν είναι κτίσμα ούτε δημιούργημα, αλλά ίδιον γέννημα της ουσίας του Πατρός· γι' αυτό είναι αληθινός Θεός από αληθινό Πατέρα, υπάρχοντας “ομοούσιος”. Τα δε άλλα, για τα οποία είπε: “εγώ είπα· θεοί είστε”, μόνο κατά μετοχή του Λόγου μέσω του Πνεύματος έχουν αυτή τη χάρη από τον Πατέρα. Είναι “χαρακτήρας” της “υποστάσεως” του Πατρός και “φως εκ φωτός” και “δύναμη” και “εικόνα” αληθινή της ουσίας του Πατρός. Διότι αυτό πάλι είπε ο Κύριος: “Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα”. Πάντοτε υπήρχε και υπάρχει και ποτέ δεν υπήρξε εποχή που να μην υπήρχε· διότι, εφόσον ο Πατέρας είναι αΐδιος, αΐδιος θα είναι και ο Λόγος και η Σοφία Του». Αυτοί λοιπόν, τι άραγε μας προβάλλουν από την πανέγκλητη Θάλεια; Ας την αναγνώσουν πρώτα, μιμούμενοι το ήθος εκείνου που την έγραψε, ώστε, έστω και χλευαζόμενοι από άλλους, να μάθουν σε ποια πτώση βρίσκονται, και έτσι στη συνέχεια ας μιλήσουν. Τι άραγε θα μπορούσαν να πουν από αυτήν, παρά ότι «δεν ήταν πάντοτε ο Θεός Πατέρας, αλλά έγινε αργότερα· δεν υπήρχε πάντοτε ο Υιός· διότι δεν υπήρχε πριν γεννηθεί. Δεν προέρχεται από τον Πατέρα, αλλά από τα μη όντα έλαβε και αυτός υπόσταση. Δεν είναι ίδιος της ουσίας του Πατρός· διότι είναι κτίσμα και δημιούργημα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος αʹ
ὁ μὲν γὰρ Ἡσαΐας φησίν· «θεὸς αἰώνιος ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς», ἡ δὲ Σωσάννα ἔλεγεν· «ὁ θεὸς ὁ αἰώνιος», ὁ δὲ Βαροὺχ ἔγραφε· «κεκράξομαι πρὸς τὸν θεὸν τὸν αἰώνιον ἐν ταῖς ἡμέραις μου»· καὶ μετ’ ὀλίγα· «ἐγὼ γὰρ ἤλπισα ἐπὶ τῷ αἰωνίῳ σωτῆρι ἡμῶν, καὶ ἦλθέ μοι χαρὰ παρὰ τοῦ ἁγίου». ἐπειδὴ δὲ καὶ πρὸς Ἑβραίους γράφων ὁ ἀπόστολός φησιν· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ», ψάλλει δὲ καὶ ὁ Δαβὶδ ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐνάτῳ ψαλμῷ· «καὶ ἡ λαμπρότης κυρίου ἔστω ἐφ’ ἡμᾶς» καὶ «ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς», τίς οὕτως ἐστὶν ἀνόητος, ὡς ἀμφιβάλλειν περὶ τοῦ ἀεὶ εἶναι τὸν υἱόν; πότε γάρ τις εἶδε φῶς χωρὶς τῆς τοῦ ἀπαυγάσματος λαμπρότητος, ἵνα καὶ περὶ τοῦ υἱοῦ εἴπῃ «ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν» ἢ ὅτι «πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν»; καὶ τὸ λεγόμενον δὲ ἐν ἑκατοστῷ τεσσαρακοστῷ τετάρτῳ ψαλμῷ πρὸς τὸν υἱόν· «ἡ βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων» οὐκ ἐπιτρέπει τινὰ κἂν τὸ τυχὸν διάστημα λογίσασθαι, ἐν ᾧ μὴ ὑπῆρχεν ὁ λόγος. εἰ γὰρ πᾶν διάστημα ἐν τοῖς αἰῶσι μετρεῖται, πάντων δὲ τῶν αἰώνων βασιλεύς ἐστι καὶ ποιητὴς ὁ λόγος, ἀνάγκη μὴ ὄντος κἂν τοῦ τυχόντος διαστήματος πρὸ αὐτοῦ μανία τὸ λέγειν «ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν» ὁ αἰώνιος καί, «ἐξ οὐκ ὄντων ἐστίν» ὁ υἱός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ο μεν Ησαΐας λέγει: «αιώνιος Θεός, ο οποίος κατασκεύασε τα άκρα της γης», η δε Σωσάννα έλεγε: «ο Θεός ο αιώνιος», ο δε Βαρούχ έγραφε: «θα κράξω προς τον αιώνιο Θεό κατά τις ημέρες μου»· και μετά από λίγο: «διότι εγώ ήλπισα στον αιώνιο σωτήρα μας, και ήλθε σε εμένα χαρά από τον Άγιο». Επειδή δε και ο απόστολος, γράφοντας προς τους Εβραίους, λέγει: «ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του», ψάλλει δε και ο Δαβίδ στον ογδοηκοστό ένατο ψαλμό: «και η λαμπρότητα του Κυρίου ας είναι επάνω μας» και «στο φως σου θα δούμε φως», ποιος είναι τόσο ανόητος, ώστε να αμφιβάλλει για το ότι ο Υιός υπάρχει πάντοτε; Διότι πότε είδε κανείς φως χωρίς τη λαμπρότητα του απαυγάσματός του, ώστε να πει και για τον Υιό «υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε» ή ότι «πριν γεννηθεί δεν υπήρχε»; Και εκείνο που λέγεται στον εκατοστό τεσσαρακοστό τέταρτο ψαλμό προς τον Υιό: «η βασιλεία σου είναι βασιλεία όλων των αιώνων», δεν επιτρέπει σε κανέναν να αναλογιστεί ούτε το παραμικρό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο δεν υπήρχε ο Λόγος. Διότι, εάν κάθε χρονικό διάστημα μετριέται μέσα στους αιώνες, και ο Λόγος είναι βασιλιάς και δημιουργός όλων των αιώνων, κατ' ανάγκην, εφόσον δεν υπάρχει ούτε το παραμικρό χρονικό διάστημα πριν από αυτόν, αποτελεί παραφροσύνη το να λέγει κάποιος για τον αιώνιο ότι «υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε» και για τον Υιό ότι «προήλθε εκ του μη όντος».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος αʹ
ἢ ἀεὶ ἦν τοῦ λόγου πατήρ;› ἢ καὶ πάλιν οὕτως· ‹ὁ ὢν πατὴρ μὴ ὄντα τὸν λόγον πεποίηκεν ἢ τὸν λόγον ἴδιον ὄντα τῆς οὐσίας αὐτοῦ γέννημα ἔχει ἀεὶ σὺν αὐτῷ;›, ἵνα γνωσθῶσιν ὅτι ὅλως περὶ θεοῦ καὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ περιεργάζονται καὶ σοφίζεσθαι τολμῶσι. τίς γὰρ ἀνέξεται λεγόντων αὐτῶν ἄλογόν ποτε τὸν θεόν; πάλιν γὰρ εἰς ταὐτὸν τοῖς προτέροις περιπεπτώκασι καίτοι φεύγειν αὐτὸ καὶ σκέπειν σπουδάσαντες τοῖς ἑαυτῶν σοφίσμασιν· ἀλλ’ οὐ δεδύνηνται. οὐδεὶς γὰρ ὅλως κἂν ἀκοῦσαι θελήσειεν ἀμφιβαλλόντων αὐτῶν, ὅτι ὁ θεὸς οὐκ ἦν ἀεὶ πατήρ, ἀλλ’ ὕστερον γέγονεν, ἵνα καὶ φαντασθῶσιν ὅτι καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ ποτε οὐκ ἦν πολλῶν ὄντων τῶν προειρημένων κατ’ αὐτῶν ἐλέγχων καὶ τοῦ μὲν Ἰωάννου λέγοντος «ἦν ὁ λόγος», τοῦ δὲ Παύλου γράφοντος «ὃς ὢν ἀπαύγασμα» καὶ «ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«ή ήταν πάντοτε Πατέρας του Λόγου;» Ή και πάλι ως εξής: «Ο Πατέρας, ο Οποίος υπάρχει, εποίησε τον Λόγο από την ανυπαρξία, ή έχει τον Λόγο πάντοτε μαζί Του ως γέννημα ίδιο της ουσίας Του;», ώστε να γίνει κατανοητό ότι περιεργάζονται και τολμούν να επινοούν σοφίσματα καθ' ολοκληρίαν περί του Θεού και Εκείνου που προέρχεται από Αυτόν. Διότι ποιος θα ανεχθεί να λένε αυτοί ότι ο Θεός υπήρξε κάποτε άλογος; Επειδή και πάλι περιέπεσαν στο ίδιο σφάλμα με τα προηγούμενα, αν και προσπάθησαν με κάθε τρόπο να το αποφύγουν και να το συγκαλύψουν με τα δικά τους σοφίσματα· αλλά δεν τα κατάφεραν. Διότι κανείς απολύτως δεν θα ήθελε καν να τους ακούσει να εκφράζουν την αμφιβολία ότι ο Θεός δεν ήταν πάντοτε Πατέρας, αλλά έγινε αργότερα, ώστε να φανταστούν ότι και ο Λόγος Του κάποτε δεν υπήρχε, παρόλο που υπάρχουν πολλοί προαναφερθέντες έλεγχοι εναντίον τους, και ενώ ο μεν Ιωάννης λέει «ήταν ο Λόγος», ο δε Παύλος γράφει «ο Οποίος, όντας απαύγασμα» και «ο Οποίος είναι ο επί πάντων Θεός ευλογητός εις τους αιώνας, αμήν».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος αʹ
Τοιαῦτα δὴ οὖν καὶ οἱ Χριστομάχοι παθόντες εἰς μυσαρὰν αἵρεσιν ἐκπεπτώκασιν. εἰ γὰρ ἐγνώκεισαν τό τε πρόσωπον καὶ τὸ πρᾶγμα καὶ τὸν καιρὸν τοῦ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ, οὐκ ἂν τὰ ἀνθρώπινα εἰς τὴν θεότητα ἐκλαμβάνοντες τοσοῦτον ἠσέβουν οἱ ἄφρονες. τοῦτο δὲ δυνατὸν ἰδεῖν, εἰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀναγνώσματός τις ἐκλάβοι. φησὶ γὰρ ὁ ἀπόστολος· «πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ», εἶτα μετ’ ὀλίγα φησί· «δι’ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης, τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων». περὶ τοῦ καιροῦ ἄρα καθ’ ὃν «ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ», ὅτε «καὶ τῶν ἁμαρτιῶν καθαρισμὸς» γέγονε μνημονεύει τὸ ἀποστολικὸν ῥητόν. πότε δὲ ἡμῖν ἐλάλησεν ἐν υἱῷ; καὶ πότε γέγονε καθαρισμὸς τῶν ἁμαρτιῶν ἢ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος μετὰ τοὺς προφήτας «ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν»;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τέτοια λοιπόν έχοντας πάθει και οι Χριστομάχοι, εξέπεσαν σε μυσαρή αίρεση. Διότι, εάν γνώριζαν το πρόσωπο, το γεγονός και τον χρόνο του αποστολικού ρητού, δεν θα ασεβούσαν τόσο πολύ οι άφρονες, αποδίδοντας τα ανθρώπινα στη θεότητα. Αυτό δε είναι δυνατόν να το διαπιστώσει κανείς, εάν εξετάσει την αρχή του αναγνώσματος. Διότι λέει ο απόστολος: «Αφού ο Θεός μίλησε παλαιά στους πατέρες μέσω των προφητών πολλές φορές και με πολλούς τρόπους, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς διά του Υιού»· έπειτα, μετά από λίγο, λέει: «αφού πραγματοποίησε ο ίδιος τον καθαρισμό των αμαρτιών, κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης, γινόμενος τόσο ανώτερος από τους αγγέλους». Επομένως, το αποστολικό ρητό αναφέρεται στον χρόνο κατά τον οποίο «μίλησε σε εμάς διά του Υιού», τότε που έγινε και «ο καθαρισμός των αμαρτιών». Και πότε μίλησε σε εμάς διά του Υιού; Και πότε έγινε ο καθαρισμός των αμαρτιών, αν όχι όταν έγινε άνθρωπος μετά τους προφήτες, «στις έσχατες ημέρες»;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος γ
πάσχουσι δὲ τοῦτο ἀκολούθως τῇ κακονοίᾳ ἑαυτῶν σῶμα νομίζοντες εἶναι τὸν θεὸν καὶ μὴ νοοῦντες μήτε τί ἐστιν «ἀληθινὸς πατὴρ» καὶ «ἀληθινὸς υἱὸς» μήτε τί ἐστι «φῶς ἀόρατον καὶ ἀίδιον» καὶ «ἀπαύγασμα αὐτοῦ» ἀόρατον μήτε τί ἐστιν «ἀόρατος ὑπόστασις» καὶ «χαρακτὴρ» ἀσώματος καὶ «εἰκὼν» ἀσώματος. «εἰ γὰρ ἐγίνωσκον, οὐκ ἂν τὸν κύριον τῆς δόξης» μετὰ γέλωτος ἐδυσφήμουν οὔτε τὰ ἀσώματα σωματικῶς ἐκλαμβάνοντες τὰ καλῶς λεγόμενα παρεξηγοῦντο. ἤρκει μὲν οὖν καὶ μόνον ἀκούοντας ταῦτα λέγοντος τοῦ κυρίου πιστεύειν, ἐπεὶ καὶ ἡ τῆς ἁπλότητος πίστις βελτίων ἐστὶ τῆς ἐκ περιεργίας «πιθανολογίας»· ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦτο βεβηλοῦν ἐπεχείρησαν πρὸς τὴν ἰδίαν αἵρεσιν, ἀναγκαῖον τὴν μὲν ἐκείνων κακόνοιαν διελέγξαι, τὴν δὲ τῆς ἀληθείας διάνοιαν δεῖξαι ἕνεκά γε τῆς τῶν πιστῶν ἀσφαλείας. οὐ γάρ, ὡς ἐκεῖνοι νομίζουσιν, ἀντεμβιβαζόμενοι εἰς ἀλλήλους εἰσὶν ἐν τῷ λέγεσθαι «ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοὶ» ὥσπερ ἐν ἀγγείοις κενοῖς ἐξ ἀλλήλων πληρούμενοι ὥστε τὸν μὲν υἱὸν πληροῦν τὸ κενὸν τοῦ πατρός, τὸν δὲ πατέρα πληροῦν τὸ κοῖλον τοῦ υἱοῦ καὶ ἑκάτερον αὐτῶν μὴ εἶναι πλήρη καὶ τέλειον· σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτό γε, διὸ καὶ τὸ μόνον εἰπεῖν τοῦτο πλέον ἐστὶν ἀσεβείας. πλήρης γὰρ καὶ τέλειός ἐστιν ὁ πατὴρ καὶ «πλήρωμα θεότητός» ἐστιν ὁ υἱός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Το παθαίνουν δε αυτό ως συνέπεια της κακοδοξίας τους, νομίζοντας ότι ο Θεός είναι σώμα και μη κατανοώντας ούτε τι σημαίνει «αληθινός Πατέρας» και «αληθινός Υιός», ούτε τι είναι «φως αόρατο και αιώνιο» και αόρατο «απαύγασμά του», ούτε τι είναι «αόρατη υπόσταση» και ασώματος «χαρακτήρας» και ασώματη «εικόνα». «Διότι αν εγνώριζαν, δεν θα δυσφημούσαν τον Κύριο της δόξης» με χλευασμούς, ούτε, εκλαμβάνοντας τα ασώματα σωματικώς, θα παρερμήνευαν τα ορθώς λεγόμενα. Θα αρκούσε, λοιπόν, μόνο το να ακούει κανείς τον Κύριο να τα λέει αυτά για να πιστέψει, επειδή και η πίστη που πηγάζει από την απλότητα είναι ανώτερη από την εκ περιεργείας «πιθανολογία». Επειδή όμως επιχείρησαν να βεβηλώσουν και αυτό προς όφελος της δικής τους αίρεσης, είναι αναγκαίο αφενός να ελέγξουμε τη δική τους κακοδοξία, αφετέρου δε να καταδείξουμε το αληθινό νόημα προς διασφάλιση των πιστών. Διότι, όταν λέγεται «εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα», δεν εισχωρούν ο ένας μέσα στον άλλον, όπως εκείνοι νομίζουν, ωσάν να γεμίζουν ο ένας από τον άλλον όπως συμβαίνει με τα άδεια δοχεία, ώστε ο μεν Υιός να γεμίζει το κενό του Πατέρα, ο δε Πατέρας να γεμίζει το κοίλωμα του Υιού, και να μην είναι καθένας από αυτούς πλήρης και τέλειος· διότι αυτό είναι ίδιον των σωμάτων, γι' αυτό και μόνο το να το ξεστομίζει κανείς υπερβαίνει τα όρια της ασέβειας. Διότι ο Πατέρας είναι πλήρης και τέλειος, και ο Υιός είναι «πλήρωμα θεότητος».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος γ
ἀλλ’ ἐπεὶ ταῦτα λέγοντες ᾐσχύνθησαν, ἑτέρως αὐτὰ πάλιν σημαίνειν ἐπεχείρησαν οἱ δείλαιοι «βούλησιν» προβαλλόμενοι «ὡς τὸ μέλαν αἱ σηπίαι», ἵν’ ἐν τούτῳ τοὺς μὲν ἀκεραίους σκοτίζωσιν, αὐτοὶ δὲ τῆς ἰδίας αἱρέσεως μὴ ἐπιλάθωνται. πόθεν γὰρ τὸ «βουλήσει ἢ θελήσει»; ἐκ ποίας γραφῆς τὰ τοιαῦτα πάλιν προφέρουσιν, εἰπάτωσαν οἱ τοῖς ῥήμασιν ὕποπτοι καὶ τῆς ἀσεβείας ἐφευρεταί. ὁ μὲν γὰρ πατὴρ ἀποκαλύπτων ἀπ’ οὐρανοῦ τὸν ἑαυτοῦ λόγον ἐδείκνυεν, ὅτι «οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός», καὶ διὰ μὲν τοῦ Δαβὶδ ἔλεγεν· «ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν», τῷ δὲ Ἰωάννῃ εἰπεῖν ἐνετείλατο· «ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος»· καὶ Δαβὶδ δὲ ψάλλων φησὶν ὅτι «παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς» ὅ τε ἀπόστολος γράφει· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης» καὶ πάλιν· «ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων» καὶ «ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου.» Πανταχοῦ τὸ εἶναι τοῦ λόγου πάντες καὶ οὐδαμοῦ ‹ἐκ βουλήσεως› αὐτὸν οὐδὲ ὅλως ‹πεποιῆσθαι› λέγουσιν. αὐτοὶ δὲ ποῦ ἄρα βούλησιν ἢ θέλησιν προηγουμένην εὗρον τοῦ λόγου τοῦ θεοῦ, εἰ μὴ ἄρα τὰς γραφὰς ἀφέντες ὑποκρίνονται καὶ τὴν Οὐαλεντίνου κακόνοιαν; Πτολεμαῖος γὰρ ὁ Οὐαλεντίνου ἔφη δύο ζυγοὺς ἔχειν τὸν ἀγένητον, ἔννοιαν καὶ θέλησιν· καὶ πρῶτον ἐνενόησεν, εἶτα ἠθέλησε, καὶ ἅπερ ἐνενόει, οὐκ ἠδύνατο προβάλλειν, εἰ μὴ ὅτε καὶ ἡ τοῦ θελήματος δύναμις ἐπεγένετο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά επειδή, λέγοντας αυτά, ντράπηκαν, οι άθλιοι επιχείρησαν και πάλι να τα εκφράσουν με άλλον τρόπο, προβάλλοντας τη «βούληση» «όπως οι σουπιές το μελάνι», ώστε με αυτόν τον τρόπο να σκοτίζουν τους ακέραιους, ενώ οι ίδιοι να μην ξεχνούν τη δική τους αίρεση. Διότι από πού προέρχεται το «κατά βούληση ή θέληση»; Από ποια Γραφή προβάλλουν πάλι τέτοια δόγματα, ας απαντήσουν αυτοί που είναι ύποπτοι στα λόγια και εφευρέτες της ασέβειας. Επειδή ο μεν Πατέρας, αποκαλύπτοντας από τον ουρανό τον δικό Του Λόγο, έδειχνε ότι «ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός», και μέσω του Δαβίδ έλεγε: «εξέφερε η καρδιά μου λόγο αγαθό», ενώ στον Ιωάννη έδωσε εντολή να πει: «Εν αρχή ην ο Λόγος». Και ο Δαβίδ, ψάλλοντας, λέει ότι «κοντά σου είναι η πηγή της ζωής, στο δικό σου φως θα δούμε φως». Ο δε Απόστολος γράφει: «ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας» και πάλι: «ο οποίος υπάρχοντας σε μορφή Θεού» και «ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού». Παντού όλοι κάνουν λόγο για την ύπαρξη του Λόγου και πουθενά δεν αναφέρουν ότι προήλθε «εκ βουλήσεως» ούτε καν ότι «δημιουργήθηκε». Αυτοί, όμως, πού άραγε βρήκαν να προηγείται βούληση ή θέληση του Λόγου του Θεού, εκτός αν, εγκαταλείποντας τις Γραφές, υποκρίνονται και ασπάζονται την κακοδοξία του Βαλεντίνου; Διότι ο Πτολεμαίος, ο μαθητής του Βαλεντίνου, ισχυρίστηκε ότι ο Αγένητος έχει δύο συζυγίες, την Έννοια και τη Θέληση· και πρώτα εννόησε, έπειτα θέλησε, και όσα εννοούσε δεν μπορούσε να τα προβάλει, παρά μόνο όταν προστέθηκε και η δύναμη της θελήσεως.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος γ
οὕτως ἐν ψαλμοῖς· «τῷ λόγῳ κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν», οὕτως «πάντα, ὅσα ἠθέλησεν, ἐποίησε»· καὶ ὡς ὁ ἀπόστολος γράφει Θεσσαλονικεῦσι· «τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐστιν», ὁ ἄρα τοῦ θεοῦ υἱὸς αὐτός ἐστιν ὁ λόγος καὶ ἡ σοφία, αὐτὸς ἡ φρόνησις καὶ ἡ ζῶσα βουλή, καὶ ἐν αὐτῷ τὸ θέλημα τοῦ πατρός ἐστιν, αὐτὸς «ἀλήθεια» καὶ «φῶς» καὶ «δύναμις» τοῦ πατρός ἐστιν. εἰ δὲ ἡ βούλησις τοῦ θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις, ὁ δὲ υἱός ἐστιν ἡ σοφία, ἆρα μὴ ὁ λέγων ‹βουλήσει› τὸν υἱὸν ἴσον λέγει τῷ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι καὶ τὸν υἱὸν ἐν υἱῷ πεποιῆσθαι καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν λόγον ἐκτίσθαι; τοῦτο δὲ καὶ θεῷ μάχεται καὶ ταῖς παρ’ αὐτοῦ γραφαῖς ἐναντιοῦται. καὶ γὰρ καὶ ὁ ἀπόστολος οὐ βουλήσεως, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς πατρικῆς οὐσίας ἴδιον ἀπαύγασμα καὶ χαρακτῆρα τὸν υἱὸν κηρύττει λέγων· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ». εἰ δέ, ὡς προεῖπον, ἐκ βουλήσεως οὐκ ἔστιν ἡ πατρικὴ οὐσία καὶ ὑπόστασις, εὔδηλον, ὡς οὐδὲ τὸ ἴδιον τῆς πατρικῆς «ὑποστάσεως» ἐκ βουλήσεως ἂν εἴη. ὁποία γὰρ ἂν ᾖ καὶ ὡς ἐὰν ᾖ ἡ μακαρία ἐκείνη ὑπόστασις, τοιοῦτον καὶ οὕτως εἶναι καὶ τὸ ἴδιον ἐξ αὐτῆς γέννημα δεῖ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έτσι αναφέρεται στους Ψαλμούς: «με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί», και επίσης: «όλα όσα θέλησε, τα εποίησε». Και όπως γράφει ο απόστολος στους Θεσσαλονικείς: «το θέλημα του Θεού είναι εν Χριστώ Ιησού», άρα ο Υιός του Θεού είναι ο ίδιος ο Λόγος και η Σοφία, αυτός είναι η φρόνηση και η ζώσα βουλή, και σε αυτόν βρίσκεται το θέλημα του Πατρός, αυτός είναι «αλήθεια» και «φως» και «δύναμη» του Πατρός. Εάν, λοιπόν, η βούληση του Θεού είναι η σοφία και η φρόνηση, και ο Υιός είναι η σοφία, άραγε αυτός που λέει ότι ο Υιός υπάρχει «κατά βούληση» δεν ισχυρίζεται το ίδιο με το να λέει ότι η σοφία έγινε εν σοφία, και ο Υιός δημιουργήθηκε εν Υιώ, και ο Λόγος κτίστηκε διά του Λόγου; Αυτό όμως και προς τον Θεό μάχεται και στις ίδιες Του τις Γραφές εναντιώνεται. Διότι και ο απόστολος κηρύττει τον Υιό ως απαύγασμα και χαρακτήρα όχι κάποιας βουλήσεως, αλλά αυτής ταύτης της πατρικής ουσίας, λέγοντας: «ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του». Εάν δε, όπως προείπα, η πατρική ουσία και υπόσταση δεν προέρχεται εκ βουλήσεως, είναι ολοφάνερο ότι ούτε το ίδιον της πατρικής «υποστάσεως» θα μπορούσε να προέρχεται εκ βουλήσεως. Διότι, όποια και αν είναι και όπως και αν είναι εκείνη η μακαρία υπόσταση, τέτοιο και με τον ίδιο τρόπο πρέπει να είναι και το ίδιον εξ αυτής γέννημα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Κατὰ Ἀρειανῶν λόγος βʹ
Ἀπὸ δὴ τούτων ἔστι συνορᾶν, ὡς οὐ πρὸς ἡμᾶς ἔχουσιν τὴν μάχην οἱ Ἀρειανοὶ περὶ τῆς αἱρέσεως, ἀλλὰ σχηματίζονται μὲν πρὸς ἡμᾶς, πρὸς αὐτὴν δὲ τὴν θεότητα μάχονται. εἰ μὲν γὰρ ἡμῶν ἦν ἡ φωνή· «οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου», μικρὰ ἦν αὐτοῖς ἡ παρ’ ἡμῶν μέμψις· εἰ δὲ τοῦ πατρός ἐστιν ἡ φωνὴ καὶ οἱ μὲν μαθηταὶ ἤκουσαν, αὐτὸς δὲ ὁ υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει· «πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με», πῶς οὐ κατὰ τοὺς μυθευομένους γίγαντας καὶ αὐτοὶ νῦν θεομαχοῦσι «τὴν γλῶτταν» ἔχοντες, ὡς εἶπεν ὁ ψάλλων, «μάχαιραν ὀξεῖαν» εἰς ἀσέβειαν; οὔτε γὰρ τὴν φωνὴν τοῦ πατρὸς ἐφοβήθησαν οὔτε τοῦ σωτῆρος ᾐδέσθησαν τὰ ῥήματα, ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς ἁγίοις ἐπείσθησαν τοῦ μὲν γράφοντος· «ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως» καὶ «Χριστὸς δὲ θεοῦ δύναμις καὶ θεοῦ σοφία», τοῦ δὲ ψάλλοντος· «ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς» καὶ «πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας» καὶ τῶν μὲν προφητῶν λεγόντων· «καὶ ἐγένετο λόγος κυρίου πρὸς μέ», τοῦ δὲ Ἰωάννου· «ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος» καὶ τοῦ Λουκᾶ· «καθὼς καὶ παρέδωκαν ἡμῖν οἱ ἀπ’ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου γενόμενοι»· ὡς καὶ πάλιν Δαυὶδ λέγει· «ἀπέστειλε τὸν λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς». ταῦτα γὰρ πάντα τὴν μὲν Ἀρειανὴν αἵρεσιν στηλιτεύει πανταχοῦ, τὴν δὲ τοῦ λόγου ἀιδιότητα σημαίνει καὶ ὅτι οὐ ξένος, ἀλλ’ ἴδιος τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας ἐστί.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Από αυτά, λοιπόν, μπορεί κανείς να αντιληφθεί ότι οι Αρειανοί δεν στρέφουν τον πόλεμο εναντίον μας εξαιτίας της αίρεσής τους, αλλά, ενώ προσποιούνται ότι αντιπαρατίθενται σε εμάς, στην πραγματικότητα πολεμούν την ίδια τη θεότητα. Διότι, αν η φωνή που έλεγε: «ούτος εστιν ο Υιός μου» ήταν δική μας, μικρή θα ήταν η μομφή μας απέναντί τους. Αν, όμως, η φωνή είναι του Πατρός και την άκουσαν οι μαθητές, και ο ίδιος ο Υιός λέει για τον εαυτό Του: «προ δε πάντων βουνών γεννά με», πώς δεν θεομαχούν και αυτοί τώρα, όπως οι γίγαντες της μυθολογίας, έχοντας τη γλώσσα τους, όπως είπε ο ψαλμωδός, ως «μάχαιραν οξείαν» που υπηρετεί την ασέβεια; Διότι ούτε τη φωνή του Πατρός φοβήθηκαν ούτε τα λόγια του Σωτήρος σεβάστηκαν, αλλά ούτε και πείστηκαν από τους αγίους: από εκείνον μεν που γράφει: «ος ων απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρ της υποστάσεως» και «Χριστός δε Θεού δύναμις και Θεού σοφία», και τον ψαλμωδό που λέει: «ότι παρά σοι πηγή ζωής, εν τω φωτί σου οψόμεθα φως» και «πάντα εν σοφία εποίησας», και από τους μεν προφήτες που αναφέρουν: «και εγένετο λόγος Κυρίου προς με», τον δε Ιωάννη που γράφει: «Εν αρχή ην ο Λόγος» και τον Λουκά: «καθώς και παρέδωκαν ημίν οι απ’ αρχής αυτόπται και υπηρέται του Λόγου γενόμενοι»· όπως και πάλι ο Δαβίδ λέει: «απέστειλε τον Λόγον αυτού και ιάσατο αυτούς». Διότι όλα αυτά, από τη μία πλευρά, στηλιτεύουν παντού την αρειανική αίρεση, και από την άλλη φανερώνουν την αϊδιότητα του Λόγου και ότι δεν είναι ξένος, αλλά αποτελεί ίδιον της ουσίας του Πατρός.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Λόγος κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων
Ὁρᾷς, ὅτι περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεώς ἐστιν. Εἰ δὲ θέλεις ἀκοῦσαι περὶ τῆς ἀδιαιρέτου καὶ μιᾶς θεότητος, ἄκουε Παύλου λέγοντος· «Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ·» καὶ πάλιν λέγει· «Ὃς, ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών.» Ὁρᾷς, ὅτι περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεώς εἰσιν αἱ τοιαῦται φωναί. Καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος αὐθεντικῇ φωνῇ εἶπεν· «Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·» καὶ πάλιν λέγει Φιλίππῳ· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν.» Καὶ λέγει διὰ τοῦ μεγάλου προφήτου· «Ἴδετέ με, ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω.» Καὶ διὰ τοῦ Ἱερεμίου λέγει ὁ Πατήρ· «Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος, καὶ ὤρυξαν ἑαυτοῖς λάκκους συντετριμμένους, οἳ οὐ δυνήσονται ἑαυτοῖς ὕδωρ συναγαγεῖν.» Οὐ χθὲς ἡ πηγὴ, καὶ σήμερον τὸ ὕδωρ· μὴ γένοιτο! Ἀεὶ πηγὴ, ἀεὶ ὕδωρ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Βλέπεις ότι ο λόγος είναι περί της ενανθρωπήσεως. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις περί της αδιαίρετης και μίας θεότητας, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Αυτός που είναι απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του»· και πάλι λέει: «Ο Οποίος, ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου.» Βλέπεις ότι τέτοια λόγια αναφέρονται στην ενανθρώπηση. Και ο ίδιος ο Κύριος με αυθεντική φωνή είπε: «Εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε εμένα»· και πάλι λέει στον Φίλιππο: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα.» Και λέει μέσω του μεγάλου προφήτη: «Δείτε με, ότι εγώ είμαι, και δεν έχω αλλοιωθεί.» Και πάλι λέει: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα, και έχω έρθει.» Και μέσω του Ιερεμία λέει ο Πατέρας: «Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους συντριμμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκεντρώσουν νερό.» Δεν υπήρξε χθες η πηγή, και σήμερα το ύδωρ· μη γένοιτο! Πάντοτε πηγή, πάντοτε ύδωρ.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Μαρτυρίαι ἐκ τῶν γραφῶν
Δόξαν γὰρ καὶ ὁ Ἡσαΐας τὸν Σωτῆρα καλεῖ, κατὰ τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα· εἰπὼν γὰρ τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ θαύματα, καὶ εὐαγγελισάμενος τὴν ἔρημον, φησίν· «Ἀγαλλιάσθω τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον· ὅτι ἡ δόξα τοῦ Λιβάνου ἐδόθη αὐτῇ, καὶ ἡ τιμὴ τοῦ Καρμήλου. Καὶ ὁ λαός μου ὄψεται τὴν δόξαν Κυρίου, καὶ τὸ ὕψος τοῦ Θεοῦ· καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ.» Δόξα οὖν ἐστιν ἀπὸ δόξης· ὅθεν καὶ ὁ Παῦλος λέγει· «Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως.» Πατὴρ οὖν ἐστι τῆς δόξης τοῦ Μονογενοῦς· Θεὸς δὲ τῆς σαρκὸς τοῦ Χριστοῦ. Οὐκ ἄλλον δὲ τὸν Χριστὸν λέγω, καὶ ἄλλον τὸν Μονογενῆ· τῇ γὰρ ἐννοίᾳ οὐ τέμνω τὰ μὴ τεμνόμενα τῇ ἑνώσει. Πατὴρ γὰρ τοῦ Μονογενοῦς πρὸ αἰώνων· Θεὸς δὲ τοῦ Μονογενοῦς κατὰ τὴν σάρκα ἐπὶ τέλει τοῦ αἰῶνος· ἀεὶ αὐτοῦ Πατὴρ, οὐκ ἀεὶ αὐτοῦ Θεὸς, ἀλλὰ ἀφ᾽ οὗ σάρκα ἀνέλαβεν. Θεὸς ὁ Πατὴρ αὐτοῦ τῆς θεότητος· ὁ μὲν γὰρ Πατὴρ ἀΐδιος, ὁ δὲ Υἱὸς συναΐδιος· καὶ οὐκ ἔχει τομὴν, οὐδὲ διαίρεσιν ἡ δόξα τῆς ἀληθείας. Πότε οὖν ἐκλήθη Θεὸς τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατὴρ διὰ τὴν σάρκα; ἀφ᾽ οὗ προῆλθεν ἐκ κοιλίας μητρός. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ προφήτῃ, βουλόμενος δεῖξαι ἑαυτοῦ καὶ τὴν θεότητα καὶ τὴν σάρκα ἀληθεύουσαν, ἔλεγεν· «Ἐκ κοιλίας μητρός μου, Θεός μου εἶ σύ.» Εἰ δὲ βούλει τὰ ὑπόλοιπα γνῶναι, ἐν τῷ εἰκοστῷ δευτέρῳ ψαλμῷ διδαχθήσῃ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι και ο Ησαΐας ονομάζει τον Σωτήρα «δόξα», σύμφωνα με το αξίωμα της θεότητάς Του· διότι, αφού ανέφερε τα θαύματα στην έρημο και ευαγγελίστηκε την έρημο, λέει: «Ας αγαλλιάσουν τα έρημα του Ιορδάνη και ας ανθίσουν σαν τον κρίνο· διότι η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν, και η τιμή του Καρμήλου. Και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου, και το ύψος του Θεού· και κάθε σάρκα θα δει το σωτήριο του Θεού». Είναι, λοιπόν, δόξα από δόξα· γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του». Είναι, επομένως, Πατέρας της δόξας του Μονογενούς· Θεός όμως της σάρκας του Χριστού. Και δεν εννοώ άλλον τον Χριστό και άλλον τον Μονογενή· διότι με τον νου δεν διαχωρίζω αυτά που δεν διαχωρίζονται λόγω της ενώσεως. Διότι είναι Πατέρας του Μονογενούς προ των αιώνων· αλλά Θεός του Μονογενούς κατά τη σάρκα στο τέλος των αιώνων· πάντοτε είναι Πατέρας Του, δεν είναι πάντοτε Θεός Του, παρά μόνο αφότου Εκείνος ανέλαβε σάρκα. Ο Θεός είναι Πατέρας της θεότητάς Του· διότι ο μεν Πατέρας είναι αΐδιος, ο δε Υιός συναΐδιος· και δεν επιδέχεται διαχωρισμό, ούτε διαίρεση η δόξα της αληθείας. Πότε, λοιπόν, ονομάστηκε ο Πατέρας Θεός του Υιού εξαιτίας της σάρκας; Αφότου Εκείνος προήλθε από την κοιλιά της μητέρας Του. Γι' αυτό στον προφήτη, θέλοντας να δείξει ότι και η θεότητά Του και η σάρκα Του είναι αληθινές, έλεγε: «Από την κοιλιά της μητέρας μου, Εσύ είσαι ο Θεός μου». Εάν δε θέλεις να γνωρίσεις τα υπόλοιπα, θα διδαχθείς από τον εικοστό δεύτερο ψαλμό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Περὶ τῆς ἁγίας τριάδος
Ἀνόμ. Πόθεν ἄν τις τὴν ὑποστᾶσαν πρὸς τὴν ὑποστήσασαν φύσιν τὸ ἀπαράλλακτον εἰς οὐσίαν ἔχειν συγχωρήσειεν οὐ προσιεμένης τῆς τοιαύτης ὑποστάσεως γένεσιν; Ὀρθ. Εἰ μὲν ἡ ὑποστᾶσα φύσις ἔξωθεν προσεγένετο, ἀπαράλλακτος εἶναι οὐ δύναται· εἰ δὲ ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται ὡς ἀπαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴς ὑποστάσεως, τὸ ἀπαράλλακτον ἔχει. “ὁ γὰρ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν πατέρα” οὐχ ἑαυτὸν φήσας εἶναι πατέρα, ἀλλὰ τοιοῦτον οἷον τὸν πατέρα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ανόμ. Πώς θα μπορούσε κάποιος να παραδεχθεί ότι η φύση που έλαβε υπόσταση διατηρεί το απαράλλακτο ως προς την ουσία σε σχέση με τη φύση που της έδωσε υπόσταση, εφόσον μια τέτοια υπόσταση δεν επιδέχεται γένεση; Ορθ. Εάν μεν η φύση που έλαβε υπόσταση είχε προστεθεί εξωτερικά, δεν θα μπορούσε να είναι απαράλλακτη· εάν όμως έχει γεννηθεί από αυτόν ως απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεως, τότε κατέχει το απαράλλακτο. Διότι με το «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», δεν εννοούσε ότι ο ίδιος είναι ο Πατέρας, αλλά ότι είναι τέτοιος ακριβώς όπως ο Πατέρας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Περὶ τῆς ἁγίας τριάδος
Ὀρθ. Εἰ σπερματικῶς ἐν τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα, εἰπὲ καὶ 〈σπερματικῶς〉 τὸν υἱὸν ἐν τῷ πατρί. εἰ δὲ μωρὸν τὸ λέγειν σπερματικῶς ἐν τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα, καὶ ἀσεβὲς τὸ λέγειν σπερματικῶς ἐν τῷ πατρὶ τὸν υἱόν. τέλειος δέ ἐστιν ὁ υἱὸς οὐ προκοπῇ τελειούμενος, ἀλλ᾽ ἐκ τελείου τέλειος γεγεννημένος. διὰ γὰρ τοῦτο οὐ μόνον εἴρηται ἀπαύγασμα, ἀλλὰ καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως, οὐχὶ δὲ τῆς ἐνεργείας. ὁ δὲ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως οὐκ ἐκ προκοπῆς τελειοῦται, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ τῷ εἶναι ἔχει τὸ τέλειον, ὡς ἄνθρωπος ἀνθρώπου χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως οὐκ ἐκ προκοπῆς, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς τῆς ταυτότητος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ορθ.: Εάν το απαύγασμα υπάρχει σπερματικώς μέσα στο φως, πες ότι και ο Υιός υπάρχει <σπερματικώς> μέσα στον Πατέρα. Εάν όμως είναι ανόητο το να λέγεται ότι το απαύγασμα υπάρχει σπερματικώς στο φως, τότε είναι και ασεβές το να λέγεται ότι ο Υιός υπάρχει σπερματικώς στον Πατέρα. Ο δε Υιός είναι τέλειος, όχι επειδή τελειοποιείται μέσω προκοπής, αλλά επειδή έχει γεννηθεί τέλειος από τέλειο. Διότι γι' αυτόν τον λόγο δεν έχει ονομαστεί μόνο απαύγασμα, αλλά και χαρακτήρας της υποστάσεως, και όχι της ενέργειας. Ο δε χαρακτήρας της υποστάσεως δεν τελειοποιείται μέσω προκοπής, αλλά κατέχει το τέλειο στο ίδιο του το είναι, όπως ακριβώς ο άνθρωπος είναι χαρακτήρας της υποστάσεως του ανθρώπου όχι μέσω προκοπής, αλλά εξαιτίας αυτής της ίδιας της ταυτότητας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Περὶ τῆς ἁγίας τριάδος
Ὀρθ. Οὐδὲν μὲν τῶν ἀοράτων αὐτὸ ἑαυτοῦ σπερματικῶς προϋπάρχει, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ δημιουργοῦ κατὰ τὰς θείας γραφὰς “μὴ ὄντα ὡς ὄντα” εἰσίν. ὁ δὲ υἱὸς ἐν τῇ οὐσίᾳ τοῦ πατρὸς ὢν καὶ ἔστι καὶ ἔσται ὡς ἀπαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴρ ὑποστάσεως συνεπιθεωρούμενος τῷ γεννήσαντι αὐτὸν ἀπαθῶς ἀχρόνως ἀιδίως, οὐσίας καὶ βουλῆς καὶ δυνάμεως καὶ δόξης ἀπαράλλακτος εἰκὼν πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων. ὁ δὲ ἀγέννητος θεὸς τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν οἶδεν ἀγέννητον ὡς καὶ ἀψευδῆ καὶ ἄφθαρτον καὶ ἀσώματον καὶ ἀθάνατον καὶ οὐχ ὁρᾷ τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν νῦν μὲν ἀγέννητον, νῦν δὲ γεννητήν, ἀλλ᾽ ὃ ὁρᾷ ἑαυτὸν, τοῦτο ὁρᾷ καὶ τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα. τίς δέ ἐστι τὴν οὐσίαν οὔτε ἡμῖν ἀπεκάλυψεν οὔτε τοῖς πρὸ ἡμῶν, λέγει γὰρ καθὼς προείρηται· “ὤφθην πρὸς Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ, τοὺς πατέρας ὑμῶν, θεὸς ὢν αὐτῶν καὶ τὸ ὄνομά μου οὐκ ἐγνώρισα αὐτοῖς”.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ορθ.: Κανένα από τα αόρατα δεν προϋπάρχει του εαυτού του σπερματικώς, αλλά μέσα στην εξουσία του Δημιουργού, σύμφωνα με τις θείες Γραφές, τα «μη όντα υπάρχουν ως όντα». Ο δε Υιός, ευρισκόμενος στην ουσία του Πατρός, και είναι και θα είναι ως απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρας της υποστάσεως, συνθεωρούμενος με Εκείνον που Τον γέννησε απαθώς, αχρόνως και αϊδίως, υπάρχοντας προ των αιώνων ως απαράλλακτη εικόνα της ουσίας, της βουλής, της δυνάμεως και της δόξης. Ο δε αγέννητος Θεός γνωρίζει τη δική Του ουσία ως αγέννητη, καθώς και αψευδή, άφθαρτη, ασώματη και αθάνατη, και δεν βλέπει την ουσία Του άλλοτε μεν ως αγέννητη, άλλοτε δε ως γεννητή, αλλά αυτό που βλέπει ότι είναι ο Ίδιος, αυτό βλέπει ότι είναι και η εικόνα Του. Το ποιος όμως είναι ως προς την ουσία, ούτε σε εμάς το αποκάλυψε ούτε στους προγενεστέρους μας, διότι λέγει, όπως έχει προαναφερθεί: «Εμφανίστηκα στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, τους πατέρες σας, ως Θεός τους, αλλά το όνομά μου δεν το έκανα γνωστό σε αυτούς».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Περὶ τῆς ἁγίας τριάδος
Ἀνόμοιος. Ποῦ γέγραπται, τῆς ὑποστάσεώς ἐστιν εἰκὼν ὁ Υἱός; Ὀρθ. Τὸν χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως οὐδὲν ἄλλο νοῶ ἢ εἰκόνα εἶναι τῆς ὑποστάσεως. Ἀνόμ. Ὁ γὰρ ἀνὴρ οὐ γέγραπται εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ; Ὀρθ. Ἀλλ᾽ οὐχὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ανόμοιος. Πού είναι γραμμένο ότι ο Υιός είναι εικόνα της υποστάσεως; Ορθ. Τον χαρακτήρα της υποστάσεως δεν τον εννοώ ως τίποτα άλλο παρά ως εικόνα της υποστάσεως. Ανόμ. Διότι δεν έχει γραφτεί ότι ο άνδρας είναι εικόνα και δόξα του Θεού; Ορθ. Αλλά όχι χαρακτήρας της υποστάσεως.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες