Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:24

Και επειδή ανέτειλε πάλι για εμάς η λαμπρή και ενδοξότατη εορτή, φέρνοντας μαζί της ως κάτι το ώριμο τους αγώνες για την πνευματική ευταξία, επιτρέψτε μου, επιτρέψτε μου, καθώς ακολουθώ τα ίχνη των φωνών των αγίων, να αναφωνήσω προς εσάς σαν από ιερή σάλπιγγα: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις ατραπούς του». Διότι, νομίζω, η προθυμία να ζει κανείς φιλόθεα και η επιθυμία του να σεμνύνεται με τα καυχήματα της επιείκειας, ιδιαίτερα στον παρόντα καιρό, αυτό σημαίνει να ετοιμάζει την οδό του Κυρίου και να δέχεται με αγαθή συνείδηση τη χαρά που ταιριάζει σε αυτούς που εορτάζουν. «Διότι για τους ασεβείς δεν υπάρχει χαρά, λέει ο Κύριος». Πώς δηλαδή και από πού θα μπορούσε να ταιριάζει αυτό σε αυτούς, όταν κρέμεται από πάνω τους η καταδίκη για όσα ευθύνονται; Το να βρίσκεται όμως κανείς σε πνευματικές χαρές και να τρέφεται με τις πιο πλούσιες ελπίδες, θα ταίριαζε φυσικά σε εκείνους που έχουν ζήσει με τον πιο ορθό τρόπο, και έχουν καταστήσει τον θείο νόμο ως τον απόλυτο κανόνα της δικής τους ζωής. Επομένως, άγιοι αδελφοί, μέτοχοι της ουράνιας κλήσης, ας παρακινούμε ο ένας τον άλλον σε παροξυσμό αγάπης και καλών έργων, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ενθυμούμενοι εκείνον που λέει: «Ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρο, και ο άνθρωπος οξύνει το πρόσωπο του φίλου του».

ΙΖ΄. Αυτή είναι η καρποφορία των λόγων μου σε εσάς, η οποία, αν και υπολείπεται της προσδοκίας, είναι τουλάχιστον ανάλογη με τις δυνάμεις μου. Εσείς όμως είθε να μου ανταποδώσετε κάτι ανώτερο από τη δική μου προσφορά: την υπακοή. Ώστε, εκτός των άλλων, να έχετε μικρότερη ανάγκη από τους δικούς μου λόγους, δείχνοντας ενδιαφέρον ο ένας για τον άλλον με σκοπό την παρακίνηση σε αγάπη και σε καλά έργα· έτσι ώστε, αφού αξιωθείτε αγαθής και φιλάνθρωπης καταγραφής στην άλλη ζωή, και συγκροτώντας πνευματικό χορό γύρω από τον Βασιλέα των πάντων, πράγμα που αποτελεί το μοναδικό έργο όσων είναι καταγραμμένοι εκεί, να προσφέρουμε λειτουργικά στον Θεό την αίνεση, τη μία και κοινή προς τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, ατενίζοντας και ανυψώνοντας τη δόξα και τη λαμπρότητα της θεότητας· διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα, και η τιμή, και η προσκύνηση εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αλλά εμείς, αδελφοί, κατά την περίοδο της νηστείας και της προσευχής ας συγχωρήσουμε ολόψυχα, παρακαλώ, ό,τι τυχόν έχουμε εναντίον κάποιου, είτε πραγματικά είτε νομίζουμε ότι έχουμε, και ας αφοσιωθούμε όλοι στην αγάπη, φροντίζοντας ο ένας τον άλλον ώστε να παρακινούμαστε σε αγάπη και καλά έργα, και ας λέμε και ας σκεφτόμαστε και ας συλλογιζόμαστε μέσα μας καλά πράγματα για τους άλλους ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων, για να νηστεύουμε την αξιέπαινη και άμεμπτη νηστεία και τα αιτήματά μας προς τον Θεό κατά τη διάρκειά της να γίνονται ευπρόσδεκτα, και να τον επικαλούμαστε επάξια ως πατέρα κατά χάριν και να μπορούμε να του λέμε με παρρησία: «Πατέρα, συγχώρησέ μας τα χρέη μας, όπως κι εμείς τα συγχωρούμε στους οφειλέτες μας».

Διότι κανείς δεν επαρκεί από μόνος του για να πράξει κάτι, είτε χρειάζεται να χειροτονήσει, είτε να σκεφτεί βουλές και γνώμες, αλλά τα πράγματα γίνονται πιο αξιότιμα από τη σύνοδο και το πλήθος. Για παράδειγμα, οι φτωχοί έχουν ανάγκη αυτούς που δίνουν, και πάλι αυτοί που δίνουν έχουν ανάγκη αυτούς που λαμβάνουν. «Ας παρατηρούμε», λέει, «ο ένας τον άλλον, με σκοπό να παρακινούμαστε σε αγάπη και σε καλά έργα». Γι' αυτόν τον λόγο, η κοινότητα της Εκκλησίας έχει μεγαλύτερη δύναμη, και όσα δεν μπορεί κάποιος από μόνος του, όταν ενώνεται με τους άλλους, αποκτά τη δύναμη να τα πράξει. Γι' αυτό ακριβώς είναι αναγκαίες οι προσευχές που γίνονται εδώ υπέρ της οικουμένης, υπέρ της Εκκλησίας στα πέρατα του κόσμου, υπέρ της ειρήνης, υπέρ όσων βρίσκονται σε συμφορές. Και αυτό το φανερώνει ο Παύλος όταν λέει: «Για να αποδοθούν από πολλά πρόσωπα ευχαριστίες για εμάς, για το χάρισμα που μας δόθηκε μέσω πολλών»· δηλαδή, για να δώσει χάρη σε πολλούς. Και πολλές φορές επιζητεί τις προσευχές τους. Δες και στην περίπτωση των Νινευιτών τι λέει ο Θεός: «Εγώ λοιπόν δεν θα σπλαχνιστώ την πόλη, στην οποία κατοικούν περισσότερες από δώδεκα μυριάδες;». «Όπου δύο ή τρεις είναι συγκεντρωμένοι στο δικό μου όνομα», λέει, «εκεί βρίσκομαι και εγώ ανάμεσά τους». Εάν λοιπόν οι δύο έχουν μεγάλη δύναμη, πόσο μάλλον οι περισσότεροι; Εάν, πάλι, είσαι μόνος σου, θα έχεις μεν δύναμη, αλλά όχι την ίδια. Αλλά γιατί είσαι μόνος; Γιατί δεν κερδίζεις πολλούς; Γιατί δεν γίνεσαι δημιουργός αγάπης; Γιατί δεν οικοδομείς φιλία; Έτσι στερείσαι το μεγαλύτερο εγκώμιο της αρετής.

Διότι είναι δυνατόν κάποιος να πιστεύει έχοντας δισταγμούς· όπως ακριβώς υπάρχουν πολλοί και σήμερα που λένε ότι για κάποιους υπάρχει ανάσταση, ενώ για άλλους όχι. Αυτό όμως δεν αποτελεί βεβαιότητα της πίστεως· διότι έτσι πρέπει να πιστεύουμε, σαν να πρόκειται για ορατά πράγματα, και πολύ περισσότερο μάλιστα. Διότι εδώ, στα ορατά, είναι δυνατόν και να πέσει κανείς σε πλάνη, ενώ εκεί όχι· και εδώ μεν εμπιστευόμαστε την αίσθηση, ενώ εκεί το πνεύμα. «Έχοντας ραντίσει τις καρδιές μας, ώστε να καθαριστούμε από την πονηρή συνείδηση»· εδώ δείχνει ότι δεν ζητείται μόνο η πίστη, αλλά και ο ενάρετος βίος, και το να μην ελέγχεται η συνείδησή μας για τίποτε το πονηρό. Διότι τα Άγια δεν δέχονται εκείνους που δεν έχουν αυτή τη διάθεση με πλήρη βεβαιότητα· διότι πρόκειται για Άγια, και μάλιστα Άγια των αγίων. Επομένως, εδώ μέσα κανένας βέβηλος άνθρωπος δεν θα εισέλθει. Εκείνοι ραντίζονταν στο σώμα, εμείς όμως στη συνείδηση· ώστε και τώρα είναι δυνατόν να ραντιζόμαστε, αλλά με την ίδια την αρετή. «Και έχοντας λουσμένο το σώμα με καθαρό νερό». Εδώ αναφέρεται στο λουτρό, το οποίο δεν είναι καθαρτήριο των σωμάτων, αλλά της ψυχής. «Διότι είναι αξιόπιστος εκείνος που έδωσε την υπόσχεση»· και ως προς ποια υπόσχεση είναι αξιόπιστος; Στο ότι πρέπει να αναχωρήσουμε για εκεί και να εισέλθουμε στη βασιλεία. Μην περιεργάζεσαι λοιπόν τίποτα, ούτε να απαιτείς λογικές αποδείξεις· τα δικά μας ζητήματα απαιτούν πίστη. «Και ας φροντίζουμε», λέει, «ο ένας τον άλλον, παρακινώντας σε αγάπη και σε καλά έργα, χωρίς να εγκαταλείπουμε τις συνάξεις μας, όπως έχουν συνηθίσει ορισμένοι, αλλά να προτρέπουμε ο ένας τον άλλον· και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα».

Τι σημαίνει το «να μην εγκαταλείπουμε τη σύναξή μας»; Γνωρίζει ότι είναι μεγάλη η δύναμη που προέρχεται από τη συναναστροφή και τη σύναξη. Διότι λέει: «Όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους»· και πάλι: «Για να είναι ένα, όπως κι εμείς είμαστε ένα»· και πάλι: «Όλων η καρδιά και η ψυχή ήταν μία». Και όχι μόνο γι' αυτό, αλλά επειδή και η αγάπη αυξάνεται μέσω της σύναξης· και όταν η αγάπη αυξάνεται, είναι ανάγκη να ακολουθούν και τα έργα του Θεού. «Και γινόταν», λέει, «θερμή προσευχή από τον λαό». «Όπως συνηθίζουν μερικοί». Εδώ όχι μόνο συμβούλευσε, αλλά και έψεξε. «Και ας φροντίζουμε», λέει, «ώστε να παρακινούμε ο ένας τον άλλον σε αγάπη και καλά έργα». Γνωρίζει ότι και αυτό προέρχεται από τη σύναξή τους. Διότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρο, έτσι και η συναναστροφή αυξάνει την αγάπη. Αν δηλαδή η πέτρα που τρίβεται με πέτρα βγάζει φωτιά, πόσο μάλλον η ψυχή όταν σμίγει με άλλη ψυχή; Πρόσεξε: δεν λέει «για να προκαλέσει ζήλο», αλλά «για παρακίνηση σε αγάπη». Τι σημαίνει «για παρακίνηση σε αγάπη»; Το να αγαπά και να αγαπιέται κανείς περισσότερο. Και προσθέτει: «και σε καλά έργα», ώστε να αποκτήσουν ζήλο· και δικαιολογημένα. Διότι, αν η πράξη, λέει, έχει μεγαλύτερη δύναμη για διδασκαλία από τα λόγια, τότε έχετε κι εσείς ανάμεσά σας πολλούς δασκάλους που διδάσκουν με τα έργα τους. Τι σημαίνει το «ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά»;

Έπειτα δίνει δύναμη και στην πίστη, με βάση την αλήθεια Εκείνου που έδωσε την υπόσχεση. Τι σημαίνει, «Και έχοντας λουστεί στο σώμα με καθαρό νερό»; Εννοεί δηλαδή το νερό που μας κάνει καθαρούς, ή αυτό που δεν περιέχει αίμα. Έπειτα προσθέτει το τέλειο, την αγάπη. «Μην εγκαταλείποντας», λέει, «τις συνάξεις μας»· αυτό ακριβώς το οποίο κάνουν μερικοί, λέει, και διασπούν τις συνάξεις, τους το απαγορεύει. Διότι «αδελφός που βοηθείται από αδελφό, είναι σαν οχυρωμένη πόλη». «Αλλά ας παρατηρούμε με προσοχή ο ένας τον άλλον, ώστε να παρακινούμαστε στην αγάπη». Τι σημαίνει το «ας παρατηρούμε με προσοχή ο ένας τον άλλον»; Σημαίνει, για παράδειγμα, αν κάποιος είναι ενάρετος, αυτόν ας μιμούμαστε, προς αυτόν ας στρέφουμε το βλέμμα μας, ώστε να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε· διότι από την αγάπη πηγάζουν τα καλά έργα.

Μας το μαρτυρεί δε και το Άγιο Πνεύμα· διότι, αφού πρώτα είπε: «Αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω μαζί τους μετά τις ημέρες εκείνες, λέει ο Κύριος: Θα θέσω τους νόμους μου στις καρδιές τους, και στις διάνοιές τους θα τους γράψω, και τις αμαρτίες τους και τις ανομίες τους δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Και συνεχίζει: «Όπου δε υπάρχει άφεση αυτών, δεν υπάρχει πλέον προσφορά για την αμαρτία». Εχθρούς του ονομάζει τους Ιουδαίους, και τους δαίμονες, και όλους όσοι αντιστέκονται στο κήρυγμα. «Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία». Διότι, όπως ακριβώς οι αμαρτίες προκαλούν ντροπή, λέει, έτσι φέρνει παρρησία το ότι μας συγχωρήθηκαν τα πάντα, και ότι γίναμε συγκληρονόμοι, και απολαύσαμε τόσο μεγάλη αγάπη. «Για την είσοδο στα Άγια μέσω του αίματος του Ιησού, την οποία εγκαινίασε για εμάς ως οδό πρόσφατη και ζωντανή, μέσα από το καταπέτασμα, δηλαδή τη σάρκα του· και έχοντας ιερέα μέγα στον οίκο του Θεού». Εννοεί τον ουρανό. «Ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά, με πλήρη βεβαιότητα πίστεως, έχοντας ραντισμένες τις καρδιές μας από την πονηρή συνείδηση και έχοντας λουσμένο το σώμα με καθαρό νερό, ας κρατάμε ακλόνητη την ομολογία της ελπίδας· διότι είναι πιστός αυτός που έδωσε την υπόσχεση· και ας φροντίζουμε ο ένας τον άλλον». Δείχνει έτσι ότι μαζί με την ορθή πίστη πρέπει να υπάρχουν και λαμπρά έργα. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το «και έχοντας λουσμένο το σώμα με νερό».

Σε αυτό που κάνει καθαρούς, ή σε αυτό που δεν έχει αίμα. «Προς παρακίνηση αγάπης και καλών έργων». Για να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε περισσότερο. «Μην εγκαταλείποντας τη σύναξή μας, όπως έχουν συνήθεια μερικοί, αλλά προτρέποντας ο ένας τον άλλον, και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα. Διότι, εάν εμείς αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επιγνώσεως της αλήθειας, δεν απομένει πλέον άλλη θυσία για τις αμαρτίες· παρά μόνο κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και ορμή φωτιάς, που πρόκειται να καταβροχθίσει τους αντιπάλους».

Εβρ. 10,24 Ή 〈ας κατανοούμε ο ένας τον άλλον〉 ως προς εκείνα, των οποίων η ενασχόληση, η έρευνα και η κατανόηση ακονίζει και παρακινεί προς την αγάπη. Αυτό δε το πράττουν όσοι δεν ανέχονται τίποτα το φαύλο ο ένας για τον άλλον, αλλά εκλαμβάνουν τα πάντα προς το αγαθό και το καλύτερο, ακόμη και όσα φαίνονται να είναι ελαττώματα. Έπειτα ...

Όσοι, λοιπόν, έχετε μέσα σας τον λόγο της ζωής, όσοι προφθάσατε να τραφείτε με αυτόν τον άρτο του λόγου, όσοι δεν είστε πλέον νεκροί αλλά γίνατε ζωντανοί από νεκρούς και γευθήκατε την αληθινή ζωή, και αποκτήσατε σπλάγχνα οικτιρμών για τους πλησίον σας, τα οποία λάβατε από τον εύσπλαγχνο Θεό, μην παύσετε να διεγείρετε, να παρακαλείτε και να νουθετείτε τους πλησίον σας, και όλους εάν είναι δυνατόν. Απεναντίας, ως δικά σας μέλη, ή μάλλον ως μέλη του Χριστού και υιούς του Θεού, προθυμοποιηθείτε να τους παιδαγωγείτε, να τους επιτιμάτε και να τους ελέγχετε, όχι για να τους λυπήσετε, αλλά για να τους ελευθερώσετε από την πατρική οργή και αγανάκτηση, ούτε για να τους βλάψετε, αλλά για να τους ωφελήσετε τα μέγιστα, προετοιμάζοντάς τους να εκπληρώνουν τα θελήματα του Θεού και Πατέρα τους. Εάν πράττετε έτσι και έτσι διεγείρει ο καθένας σας τον αδελφό του σε παρόρμηση αγάπης και καλών έργων, σύντομα όλοι μας θα υψωθούμε στο ύψος των αρετών και θα αναδειχθούμε εκπληρωτές των εντολών του Θεού και θα επιτύχουμε ομόθυμα τη βασιλεία των ουρανών, εν αυτώ τω Χριστώ τω Θεώ ημών, στον οποίο πρέπει κάθε δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Γι' αυτό, ενδυναμωνόμενοι εν Αγίω Πνεύματι, ας παραμείνουμε σταθεροί στην ασκητική μας κατάσταση, «και ας φροντίζουμε ο ένας τον άλλον παρακινώντας σε αγάπη και σε καλά έργα», προς την υπακοή, την ταπείνωση, την πραότητα, και προς κάθε τι από τα άριστα αγωνίσματα, χωρίς να χαλαρώνουμε ως προς την προαίρεσή μας, αλλά τονωνόμενοι όλο και περισσότερο, και τόσο περισσότερο όσο βλέπουμε να πλησιάζει η ημέρα εκείνη. Διότι πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου, η μεγάλη και επιφανής, κατά την οποία θα αποκαλυφθεί ο Κριτής των πάντων και θα φανεί με τη δόξα με την οποία εμφανίστηκε στους αποστόλους, κατά την θειοτάτη Μεταμόρφωση, κρίνοντας όλη την κτίση και αποδίδοντας στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Είθε λοιπόν να αξιωθούμε και εμείς, μαζί με όλους τους αγίους, να τον δούμε να μας κοιτάζει με ευμενές πρόσωπο και να μας δέχεται στη βασιλεία των ουρανών, με τη χάρη και τους οικτιρμούς και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα, η τιμή και η προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ώστε να γίνει γνωστή η δύναμη του Θεού, σύμφωνα με την πίστη και την ελπίδα, η οποία δεν ολοκληρώνεται με τα ανθρώπινα καθήκοντα. Και μου φαίνεται ότι η δική μας κατάσταση είναι παρόμοια με τη διαμονή του Ισραήλ στην έρημο. Εδώ και τέσσερα χρόνια σήμερα, χωρίς να σπέρνουμε ούτε να θερίζουμε, ο Θεός μας έχει δώσει ανελλιπώς τις τροφές του σώματος, όχι βρέχοντας μάννα από τον ουρανό, αλλά ανοίγοντάς μας τις αποθήκες εκείνων που έχουν· όχι αναβλύζοντας νερό από την πέτρα, αλλά προσφέροντάς μας άφθονα το κρασί από τα κελάρια των ευσεβών. Και όλα τα άλλα τα οποία δεν είναι εύκολο να ειπωθούν. Άραγε δεν είναι αυτό θαυμαστό και πρωτόγνωρο και αξιέπαινο; Ας πω και κάτι άλλο αποστολικά: «Ως φτωχοί εμείς, αλλά πλουτίζοντας πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα και κατέχοντας τα πάντα.» Διότι τέτοιες είναι οι δωρεές του αγαθού Θεού μας και τόσο μεγάλες οι ευεργεσίες του, και υπάρχει φόβος μήπως, από αναισθησία απέναντι στις τιμές, προσβάλουμε τον ευεργέτη. Αλλά, αδελφοί, ας προσέχουμε με πολλή προσοχή, όλοι μαζί, και όσοι βρισκόμαστε εδώ και οι επισκέπτες, και ας εφαρμόσουμε με επιτυχία τις εντολές του Κυρίου, «Και ας φροντίζουμε ο ένας τον άλλον, παρακινώντας σε αγάπη και καλά έργα»· μη ζώντας αδιάφορα, ούτε κάνοντας τα θελήματα της σάρκας και των λογισμών· ούτε γογγύζοντας όπως οι παλιοί γογγυστές· ούτε εκπειράζοντας τον Χριστό, όπως οι πειραστές εκείνης της εποχής, λέγοντας τάχα: Άραγε μπορεί ο Θεός να μας χορηγήσει αυτό και εκείνο στο εξής; «Όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει,» είναι γεγραμμένο.

Και αν οι άνθρωποι δεν πλέκουν εγκώμια σε όσους τελειώνονται με αυτόν τον τρόπο, δεν ελαττώνεται εξαιτίας αυτού η δόξα τους, διότι ο Θεός δεν βλέπει όπως βλέπει ο άνθρωπος· αλλά άλλη είναι η κρίση του Θεού, και άλλη των ανθρώπων. Και πολλές φορές ο αφανής θα φανεί πιο ένδοξος, κατά την ημέρα της ανταποδόσεως, από εκείνους που θεωρούνται επιφανείς· επειδή είναι και γεγραμμένο: «Θα είναι οι πρώτοι έσχατοι, και οι έσχατοι πρώτοι». Επομένως, να χαίρεστε και να τρέμετε· το μεν για τη δωρεά του Θεού, το δε για το ευμετάβλητο του νου· επειδή δεν παραμένουμε πάντοτε στην ίδια κατάσταση. «Και ας φροντίζουμε», για να μιλήσω αποστολικά, «ο ένας τον άλλον, παρακινώντας σε αγάπη και καλά έργα», χωρίς να αποκάμνουμε με την αποκοπή του ιδίου θελήματος, για την οποία γίνεται όλος ο λόγος· ούτε να ατονούμε στα διακονήματα, αλλά μάλλον να ενδυναμωνόμαστε με προθυμία, «ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον», βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου, ως αδελφοί, ως σύμψυχοι, ως ομόσωμοι. Και αγωνιζόμενοι με αυτόν τον τρόπο μέρα με τη μέρα και τελειώνοντας τον δρόμο σας, «θα λάβετε τον αμαράντινο στέφανο της δόξης», το γνωρίζω καλά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.