Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:25

Διότι είναι δυνατόν κάποιος να πιστεύει έχοντας δισταγμούς· όπως ακριβώς υπάρχουν πολλοί και σήμερα που λένε ότι για κάποιους υπάρχει ανάσταση, ενώ για άλλους όχι. Αυτό όμως δεν αποτελεί βεβαιότητα της πίστεως· διότι έτσι πρέπει να πιστεύουμε, σαν να πρόκειται για ορατά πράγματα, και πολύ περισσότερο μάλιστα. Διότι εδώ, στα ορατά, είναι δυνατόν και να πέσει κανείς σε πλάνη, ενώ εκεί όχι· και εδώ μεν εμπιστευόμαστε την αίσθηση, ενώ εκεί το πνεύμα. «Έχοντας ραντίσει τις καρδιές μας, ώστε να καθαριστούμε από την πονηρή συνείδηση»· εδώ δείχνει ότι δεν ζητείται μόνο η πίστη, αλλά και ο ενάρετος βίος, και το να μην ελέγχεται η συνείδησή μας για τίποτε το πονηρό. Διότι τα Άγια δεν δέχονται εκείνους που δεν έχουν αυτή τη διάθεση με πλήρη βεβαιότητα· διότι πρόκειται για Άγια, και μάλιστα Άγια των αγίων. Επομένως, εδώ μέσα κανένας βέβηλος άνθρωπος δεν θα εισέλθει. Εκείνοι ραντίζονταν στο σώμα, εμείς όμως στη συνείδηση· ώστε και τώρα είναι δυνατόν να ραντιζόμαστε, αλλά με την ίδια την αρετή. «Και έχοντας λουσμένο το σώμα με καθαρό νερό». Εδώ αναφέρεται στο λουτρό, το οποίο δεν είναι καθαρτήριο των σωμάτων, αλλά της ψυχής. «Διότι είναι αξιόπιστος εκείνος που έδωσε την υπόσχεση»· και ως προς ποια υπόσχεση είναι αξιόπιστος; Στο ότι πρέπει να αναχωρήσουμε για εκεί και να εισέλθουμε στη βασιλεία. Μην περιεργάζεσαι λοιπόν τίποτα, ούτε να απαιτείς λογικές αποδείξεις· τα δικά μας ζητήματα απαιτούν πίστη. «Και ας φροντίζουμε», λέει, «ο ένας τον άλλον, παρακινώντας σε αγάπη και σε καλά έργα, χωρίς να εγκαταλείπουμε τις συνάξεις μας, όπως έχουν συνηθίσει ορισμένοι, αλλά να προτρέπουμε ο ένας τον άλλον· και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα».

Τι σημαίνει το «να μην εγκαταλείπουμε τη σύναξή μας»; Γνωρίζει ότι είναι μεγάλη η δύναμη που προέρχεται από τη συναναστροφή και τη σύναξη. Διότι λέει: «Όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους»· και πάλι: «Για να είναι ένα, όπως κι εμείς είμαστε ένα»· και πάλι: «Όλων η καρδιά και η ψυχή ήταν μία». Και όχι μόνο γι' αυτό, αλλά επειδή και η αγάπη αυξάνεται μέσω της σύναξης· και όταν η αγάπη αυξάνεται, είναι ανάγκη να ακολουθούν και τα έργα του Θεού. «Και γινόταν», λέει, «θερμή προσευχή από τον λαό». «Όπως συνηθίζουν μερικοί». Εδώ όχι μόνο συμβούλευσε, αλλά και έψεξε. «Και ας φροντίζουμε», λέει, «ώστε να παρακινούμε ο ένας τον άλλον σε αγάπη και καλά έργα». Γνωρίζει ότι και αυτό προέρχεται από τη σύναξή τους. Διότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρο, έτσι και η συναναστροφή αυξάνει την αγάπη. Αν δηλαδή η πέτρα που τρίβεται με πέτρα βγάζει φωτιά, πόσο μάλλον η ψυχή όταν σμίγει με άλλη ψυχή; Πρόσεξε: δεν λέει «για να προκαλέσει ζήλο», αλλά «για παρακίνηση σε αγάπη». Τι σημαίνει «για παρακίνηση σε αγάπη»; Το να αγαπά και να αγαπιέται κανείς περισσότερο. Και προσθέτει: «και σε καλά έργα», ώστε να αποκτήσουν ζήλο· και δικαιολογημένα. Διότι, αν η πράξη, λέει, έχει μεγαλύτερη δύναμη για διδασκαλία από τα λόγια, τότε έχετε κι εσείς ανάμεσά σας πολλούς δασκάλους που διδάσκουν με τα έργα τους. Τι σημαίνει το «ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά»;

Έπειτα δίνει δύναμη και στην πίστη, με βάση την αλήθεια Εκείνου που έδωσε την υπόσχεση. Τι σημαίνει, «Και έχοντας λουστεί στο σώμα με καθαρό νερό»; Εννοεί δηλαδή το νερό που μας κάνει καθαρούς, ή αυτό που δεν περιέχει αίμα. Έπειτα προσθέτει το τέλειο, την αγάπη. «Μην εγκαταλείποντας», λέει, «τις συνάξεις μας»· αυτό ακριβώς το οποίο κάνουν μερικοί, λέει, και διασπούν τις συνάξεις, τους το απαγορεύει. Διότι «αδελφός που βοηθείται από αδελφό, είναι σαν οχυρωμένη πόλη». «Αλλά ας παρατηρούμε με προσοχή ο ένας τον άλλον, ώστε να παρακινούμαστε στην αγάπη». Τι σημαίνει το «ας παρατηρούμε με προσοχή ο ένας τον άλλον»; Σημαίνει, για παράδειγμα, αν κάποιος είναι ενάρετος, αυτόν ας μιμούμαστε, προς αυτόν ας στρέφουμε το βλέμμα μας, ώστε να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε· διότι από την αγάπη πηγάζουν τα καλά έργα.

Όσα από τα δέντρα, αφού φυτευτούν και απολαύσουν τη φροντίδα των γεωργικών χεριών και κάθε άλλη περιποίηση, δεν προσφέρουν καμία ανταμοιβή για τους κόπους, εκριζώνονται συθέμελα και παραδίδονται στη φωτιά. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στην περίπτωση του αγίου Φωτίσματος. Διότι, όταν ο Χριστός μας φυτέψει και απολαύσουμε την πνευματική άρδευση, και έπειτα επιδείξουμε βίο άκαρπο, μας περιμένει το πυρ της Γεέννης και η άσβεστη φλόγα. Ο Παύλος, λοιπόν, αφού προέτρεψε σε αγάπη και σε καρποφορία αγαθών έργων, και αφού παρακίνησε με τα πιο ευχάριστα (ποια είναι άραγε αυτά; το ότι έχουμε είσοδο στα Άγια, έναν πρόσφατο δρόμο που εγκαινίασε για εμάς), κάνει πάλι το ίδιο χρησιμοποιώντας τα πιο φοβερά, λέγοντας τα εξής. Διότι, αφού είπε: «Χωρίς να εγκαταλείπουμε τις συνάξεις μας, καθώς έχουν συνήθεια μερικοί, αλλά προτρέποντας ο ένας τον άλλον, και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα» (διότι και αυτό είναι αρκετό ως παρότρυνση)· πρόσθεσε: «Επειδή, εάν εμείς αμαρτάνουμε με τη θέλησή μας, μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας». Υπάρχει ανάγκη, λέει, από αγαθά έργα, και μάλιστα μεγάλη ανάγκη· διότι, «εάν εμείς αμαρτάνουμε με τη θέλησή μας, αφού λάβαμε την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Καθαρίστηκες, απαλλάχθηκες από τις ενοχές, έγινες υιός. Εάν, λοιπόν, επιστρέψεις στον προηγούμενο έμετο, σε περιμένει πάλι η αποκήρυξη, το πυρ και όλα τα παρόμοια· διότι δεν υπάρχει δεύτερη θυσία.

Γι' αυτό, ανορθώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα, και κάντε ευθείες τις τροχιές για τα πόδια σας, ώστε να μην εκτραπεί το μέλος που χωλαίνει, αλλά μάλλον να θεραπευθεί. Απευθύνεται σε αυτούς σαν να μιλάει σε δρομείς, σε πυγμάχους και σε πολεμιστές. Βλέπεις πώς τους εξοπλίζει, πώς τους ανυψώνει το ηθικό; Εδώ τα λέει αυτά αναφορικά με τους λογισμούς τους. Βαδίζετε ορθά, λέει, δηλαδή χωρίς να αμφιβάλλετε. Διότι, αν η παιδαγωγία προέρχεται από αγάπη, αν πηγάζει από πατρική φροντίδα, αν καταλήγει σε αγαθό σκοπό –καθώς αυτό το αποδεικνύει και με πράξεις, και με λόγια, και με τα πάντα– για ποιο λόγο αποθαρρύνεστε; Επειδή τέτοιοι είναι όσοι έχουν απελπιστεί, όσοι δεν ενδυναμώνονται από την ελπίδα των μελλόντων αγαθών. Βαδίζετε ορθά, λέει, ώστε να μην επιδεινωθεί η χωλότητα, αλλά να μεταβληθεί και να επανέλθει στην προηγούμενη υγιή κατάσταση· διότι αυτός που τρέχει ενώ χωλαίνει, επιδεινώνει το κακό. Βλέπεις ότι εξαρτάται από εμάς το να θεραπευθούμε πλήρως; Επιδιώκετε την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο. Εκείνο που έλεγε και παραπάνω, «Να μην εγκαταλείπετε τις συνάξεις σας», αυτό ακριβώς υπαινίσσεται και εδώ. Διότι τίποτε δεν καθιστά τους ανθρώπους τόσο εύκολους στην ήττα και τόσο ευάλωτους κατά τη διάρκεια των πειρασμών, όσο η διάσπαση. Και δες πώς: Διάσπασε μια στρατιωτική φάλαγγα στον πόλεμο, και οι εχθροί δεν θα χρειαστούν καν κόπο, αλλά θα τους αιχμαλωτίσουν σαν να ήταν ήδη δεμένοι, βρίσκοντάς τους μεμονωμένα και όντας εξαιτίας αυτού πιο αδύναμοι. Επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, λέει. Επομένως, ακόμη και με εκείνους που σας κάνουν κακό.

Αυτά δεν τα λέγει τυχαία, αλλά επειδή γνωρίζει ότι θλίβονται· διότι η ψυχή μέσα στις θλίψεις απελπίζεται και χάνει την αιδώ της. Αλλά εμείς ας μην γίνουμε έτσι, λέγει. Ιδού, πάλι είπε το ίδιο, αυτό ακριβώς που έλεγε και πιο πάνω: «Να μην εγκαταλείπουμε την επισυναγωγή μας». Έτσι θα μπορέσουμε να τα πράττουμε όλα με συστολή· διότι πολλές φορές, επειδή ντρεπόμαστε τους ανθρώπους, αποφεύγουμε να πράξουμε πολλά από τα πονηρά. Την δε ευποιία και την κοινωνία μην τις λησμονείτε.

Γι' αυτό και ο Προφήτης έλεγε: «Τι το καλό ή τι το τερπνό υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί;» Και ο Παύλος προέτρεπε να μην εγκαταλείπουμε τις συνάξεις μας. Διότι ακριβώς σε αυτό διαφέρουμε από τα θηρία. Για τον λόγο αυτό οικοδομήσαμε και πόλεις, και αγορές, και οικίες, ώστε να βρισκόμαστε μαζί και ο ένας με τον άλλον, όχι μόνο ως προς την κατοικία, αλλά και ως προς τον σύνδεσμο της αγάπης. Επειδή, δηλαδή, η φύση μας πλάστηκε από τον Δημιουργό ελλιπής και δεν είναι από μόνη της αυτάρκης, ο Θεός οικονόμησε συμφερόντως ώστε η έλλειψη αυτή να αναπληρώνεται πλέον μέσα από την ωφέλεια που παρέχουμε ο ένας στον άλλον μέσω της κοινής μας συμβίωσης.

Διότι δεν είναι δυνατόν να πάθει κανείς κακό, όταν φυλάσσεται από τόσους πολλούς φρουρούς. Διότι ούτε οι σωματοφύλακες του βασιλιά δεν είναι τόσο άγρυπνοι, όσο είναι αυτοί. Επειδή εκείνοι μεν προσφέρουν τη φύλαξη από ανάγκη και φόβο, ενώ αυτοί από εύνοια και αγάπη· και η αγάπη αυτή είναι πολύ πιο ισχυρή από τον φόβο. Και ο μεν βασιλιάς φοβάται τους φύλακές του, ενώ αυτός βασίζεται περισσότερο σε αυτούς παρά στον εαυτό του, και χάρη σε αυτούς δεν φοβάται κανέναν από όσους τον επιβουλεύονται. Ας διεξάγουμε, λοιπόν, αυτό το εμπόριο, ο φτωχός, για να έχει παρηγοριά στη φτώχεια του· ο πλούσιος, για να κατέχει τον πλούτο του με ασφάλεια· ο άρχοντας, για να κυβερνά με ασφάλεια· ο υπήκοος, για να έχει ευμενείς τους άρχοντες. Αυτό αποτελεί αφορμή ημερότητας, αυτό είναι προϋπόθεση πραότητας. Επειδή και στα θηρία, τα πιο άγρια και ατίθασα είναι εκείνα που δεν ζουν σε αγέλες. Γι' αυτό κατοικούμε σε πόλεις και έχουμε αγορές, για να συναναστρεφόμαστε ο ένας τον άλλον. Αυτό ακριβώς παρήγγειλε και ο Παύλος λέγοντας: «Να μην εγκαταλείπουμε τη σύναξή μας». Διότι τίποτα δεν είναι τόσο κακό όσο η απομόνωση, καθώς και το να είναι κανείς εχθρικός και απρόσιτος. Τι συμβαίνει, λοιπόν, θα ρωτήσει κάποιος, με τους μοναχούς και με εκείνους που έχουν αποσυρθεί στις κορυφές των βουνών;

Δεν ακούσατε ότι επί των προγόνων μας όλοι οι πιστοί ήταν εκατόν είκοσι, ή μάλλον, πριν από τους εκατόν είκοσι ήταν μόνο δώδεκα, και ούτε αυτοί παρέμειναν όλοι, αλλά ένας από αυτούς χάθηκε, ο Ιούδας, και έμειναν συνολικά έντεκα; Αλλά όμως, από εκείνους τους έντεκα έγιναν εκατόν είκοσι, και από τους εκατόν είκοσι τρεις χιλιάδες, έπειτα πέντε χιλιάδες, και έπειτα γέμισαν ολόκληρη την οικουμένη με τη γνώση του Θεού. Η αιτία δε ήταν ότι ουδέποτε εγκατέλειπαν τη σύναξή τους, αλλά βρίσκονταν πάντοτε μαζί, περνώντας όλη την ημέρα στο ιερό, και προσηλώνονταν στις προσευχές και τις αναγνώσεις· γι' αυτό άναψαν μεγάλη φωτιά, γι' αυτό ποτέ δεν διασκορπίστηκαν, αλλά προσείλκυσαν ολόκληρη την οικουμένη.

Σε αυτό που κάνει καθαρούς, ή σε αυτό που δεν έχει αίμα. «Προς παρακίνηση αγάπης και καλών έργων». Για να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε περισσότερο. «Μην εγκαταλείποντας τη σύναξή μας, όπως έχουν συνήθεια μερικοί, αλλά προτρέποντας ο ένας τον άλλον, και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα. Διότι, εάν εμείς αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επιγνώσεως της αλήθειας, δεν απομένει πλέον άλλη θυσία για τις αμαρτίες· παρά μόνο κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και ορμή φωτιάς, που πρόκειται να καταβροχθίσει τους αντιπάλους».