Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:26

Επειδή η όγδοη ημέρα σάλπιζε την ανάσταση των νεκρών, και κατά την ανάσταση των νεκρών δεν υπάρχουν πλέον θυσίες, ούτε λατρείες, ούτε προσφορές για την άφεση των αμαρτιών, «διότι δεν υπάρχει στον θάνατο κάποιος που να σε μνημονεύει· και στον άδη ποιος θα σε δοξολογήσει;». Γι' αυτό τον λόγο, παρήγγειλε να προσφέρουν θυσίες κατά τις επτά ημέρες της Σκηνοπηγίας, ώστε, όσο ζεις και διάγεις τον βίο σου, να προσφέρεις θυσίες στον Θεό ευρισκόμενος στη σάρκα ως σε σκηνή, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Τέκνο, όσο ζεις, πρόσφερε αξίως προσφορές στον Κύριο τον Θεό σου· να θυμάσαι ότι ο θάνατος δεν θα αργήσει και η διαθήκη του άδη δεν σου φανερώθηκε». Διότι κατά την όγδοη ημέρα πλέον, κατά την ανάσταση των νεκρών, όταν γίνει η έξοδος από τη σκηνή, όταν σαν από καλύβα και σκηνή εξέλθουμε από τη σορό και τον τάφο, «δεν» απομένει λοιπόν «πλέον θυσία για τις αμαρτίες», καθώς είπε ο απόστολος, «αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και βάσανος φωτιάς που πρόκειται να καταβροχθίσει αυτούς που αμάρτησαν», όταν θα εξέλθουν «όσοι έπραξαν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής, και όσοι έπραξαν τα φαύλα σε ανάσταση κρίσεως. Εις το τέλος, υπέρ της όγδοης». Θέλεις να δεις με συντομία και με διαφορετικό τρόπο γιατί η ανάσταση του Κυρίου ονομάζεται όγδοη; Πρόσεχε· δες την εβδομάδα των ημερών μέσα στις οποίες δημιουργήθηκε ο κόσμος να αναφέρεται στον Χριστό.

Άνομοι μεν είναι εκείνοι που είναι παντελώς ανήκοοι στους θείους νόμους, είτε επειδή αποστάτησαν από αυτούς, είτε επειδή δεν προσήλθαν σε αυτούς ούτε καν εξ αρχής· αμαρτωλοί δε, είναι όσοι αμαρτάνουν εκουσίως αφού έλαβαν την επίγνωση της αλήθειας. Ίσως δε και σε εκείνους τους οποίους ευεργετεί ο Θεός, θέλοντας να περιπατήσουν σε καινότητα ζωής, συντρίβει τον παλαιό τους άνθρωπο. Γι' αυτόν τον λόγο, θυσία στον Θεό είναι το συντετριμμένο πνεύμα.

Οι μεν αμαρτίες που διαπράττονται από άγνοια, επειδή είναι σαν κάποιος ρύπος που αμαυρώνει την επιφάνεια της ψυχής και λυμαίνεται το φυσικό της κάλλος, έχουν ανάγκη από τον καθαρισμό της πλύσης. Οι δε προς θάνατον αμαρτίες εκείνων που αμαρτάνουν εκουσίως, αφού πρώτα έχουν λάβει την επίγνωση, ονομάζονται αίμα και έχουν ανάγκη από την κρίση δια του πυρός. Επειδή, λοιπόν, ο εξομολογούμενος ζητά και να πλυθεί και να καθαριστεί, αναφέρει ότι η μεν ανομία έχει ανάγκη από πλύση, η δε αμαρτία από καθαρισμό, λέγοντας: Επί πλείον πλύνε με από την ανομία μου και από την αμαρτία μου καθάρισέ με.

Διότι, λέει, ο Θεός μάς επέλεξε ως απαρχή για σωτηρία μέσω του αγιασμού του Πνεύματος και της πίστης στην αλήθεια. Ο ίδιος. Διότι, εάν αμαρτάνουμε εκούσια, αφού λάβαμε την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες.

Ας ακούει λοιπόν αυτός που δικαιώνεται με την πίστη σε αυτόν: «Την ημέρα ο ήλιος δεν θα σε κατακάψει, ούτε η σελήνη τη νύχτα». Λένε δε και κάποιοι κατά τη διανομή των μισθών, σύμφωνα με την ευαγγελική παραβολή: «Εμείς βαστάξαμε το βάρος της ημέρας και τον καύσωνα», ονομάζοντας νομίζω βάρος της ημέρας και καύσωνα τη σφοδρή και στο έπακρο φλεγόμενη κατάσταση των ατίθασων ηδονών ή ίσως και των πειρασμών. Επομένως, βοηθός και σκεπαστής προς σωτηρίαν έγινε σε εμάς ο Χριστός. Όταν λοιπόν κάποιοι από αυτούς που αξιώθηκαν τη θεοπτία και όσοι έγιναν αυτήκοοι των θείων κηρυγμάτων, και οι οποίοι μέσω της ομολογίας της πίστεως έχουν ήδη κατά κάποιον τρόπο υποσχεθεί υπακοή, αθετούν με την αλλαγή τους προς το χειρότερο αυτόν που προπορεύεται και ηγείται, εννοώ τον Χριστό, ο οποίος μεριμνά για την ανάπαυσή τους, που πρεσβεύει ως μεσίτης, που νοείται ως σκεπαστής κατά τον τύπο της νεφέλης, τότε ακριβώς, και πολύ δικαιολογημένα, καλούμενοι να δώσουν λόγο για τη δική τους ανοησία, υπομένουν την άγρια τιμωρία του πυρός. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που και ο ίδιος ο σοφός Παύλος είπε: «Διότι, εάν εμείς αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επιγνώσεως της αληθείας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και οργή πυρός που μέλλει να καταφάγει τους αντιπάλους». ΠΑΛΛ.

Ή πώς να σε αγαπήσω, αφού είμαι γεμάτος από πάθη; Ή πώς θα κατοικήσει μέσα μου η αλήθεια, αφού με το ψεύδος ατίμασα τον εαυτό μου; Ή πώς να σε επικαλεστώ, αφού δεν φύλαξα τις εντολές σου; Διότι, αφού έλαβα την επίγνωση της αλήθειας, έγινα βίαιος, εριστικός, έτοιμος να μαλώσω για ασήμαντες αφορμές, φθονερός και σκληρός απέναντι στους πλησίον, τρεφόμενος με κακούς λογισμούς, ανελεήμων προς τους φτωχούς, οξύθυμος, αντιρρησίας, φιλόνικος, οκνηρός, θυμώδης, επιδειξίας στα ενδύματα. Ακόμη δε και τώρα βρίσκομαι περισσότερο σε ρυπαρούς λογισμούς, σε παροξυσμούς, σε φιλαυτία, σε γαστριμαργία, σε φιληδονία, σε κενοδοξία, σε υπερηφάνεια, σε κακοβουλία, σε καταλαλιά, σε λαθροφαγία, σε ανυπακοή, σε φιλονικία, σε ονειδισμούς. Ενώ δεν είμαι τίποτα, θεωρώ τον εαυτό μου ότι κάτι είμαι.

Μήπως είχα δύναμη σαν τους γίγαντες; Ή φύση που να χαίρεται με την ομορφιά; Δεν θέλω να αναφέρω όσα έπραξα ως παιδί, για να μην παρουσιάσω τον εαυτό μου βδελυρό ενώπιόν σας. Όντας ακόμη νέος, εισήλθα στην επαγγελία· ωστόσο, σε εκείνα τα λίγα χρόνια υπήρξα υβριστής, βίαιος, συγκρουσιακός και εριστικός απέναντι στους γείτονες, και φθονερός, απάνθρωπος προς τους ξένους, σκληρός προς τους φίλους, τραχύς προς τους φτωχούς, φιλόμαχος για ευτελείς υποθέσεις, άφρων, τρεφόμενος με κακές επινοήσεις, και εμπλεκόμενος σε πορνεία παρά τον καιρό της σαρκικής ορμής. Αλλά για όλα αυτά γνωρίζω ότι μου δόθηκε άφεση ενώπιον του βήματος. Τι γίνεται όμως με αυτά που ακολούθησαν, μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας; Γι' αυτό χρειάζομαι σφόδρα τη συμμαχία σας.

Αλλά εμείς πάλι απωθήσαμε τις εντολές σου, αγνοήσαμε ο ένας τον άλλον, γίναμε όπως ήμασταν στην αρχή, όταν ακόμα δεν μας είχες συνάξει σε έναν Θεό, μία πίστη, ένα βάπτισμα, σε μία απόρρητη και ενοποιό κοινωνία, το δικό σου αίμα· το οποίο εξέχεες ως λύτρο για εμάς που είχαμε πουληθεί στις αμαρτίες μας, και το έδωσες σε εμάς ως πόμα, αναμειγνύοντας και συμφιλιώνοντάς μας τόσο με τον εαυτό σου όσο και μεταξύ μας. Και αφού λάβαμε τον πλούτο της χάριτός σου, αποδημήσαμε σε χώρα μακρινή, στερημένη από το φως της χάριτος, και αφού λάβαμε την επίγνωση της αλήθειας, πορευθήκαμε αγνοώντας τις εντολές σου. Αφού λοιπόν γίναμε τέτοιοι, επιδείξαμε μανία ο ένας εναντίον του άλλου, και χαιρόμαστε όχι μόνο για τις συμφορές, αλλά και για τις σφαγές των άλλων, μη φέροντας πλέον μέσα μας την εικόνα τη δική σου, του Πατέρα της αγάπης, αλλά εκείνου, αλίμονο, που από την αρχή είναι ανθρωποκτόνος. Τι χρειάζεται να λέμε για τις δικές μας επιορκίες, τις αισχρολογίες, τις αισχρουργίες, τους κρυφούς δόλους, τις συκοφαντίες και τους φανερούς πολέμους μεταξύ μας, τις πλεονεξίες, τις αρπαγές;

Ότι δε πριν από την ευαγγελική διδασκαλία εκείνοι που παρέβαιναν τον νόμο αντιμετωπίζονταν με περισσότερη ανοχή, ενώ μετά τον νόμο, η τήρηση των ευαγγελικών ενταλμάτων απαιτείται με μεγαλύτερη αυστηρότητα από εκείνους που πρόκειται να αξιωθούν τα υποσχεθέντα αγαθά, ας μας το διδάξει ο μέγας Παύλος. «Διότι εάν», λέει, «ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν, ενώ και ο Θεός συνεπικυρούσε τη μαρτυρία τους με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις και με διανομές χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος σύμφωνα με τη θέλησή Του;» Και αλλού πάλι λέει: «Εάν εμείς αμαρτάνουμε μετά την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και οργή φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους».

ΟΜΙΛΙΑ Κʹ. Διότι, εάν αμαρτάνουμε εκουσίως, αφού λάβαμε την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες, παρά μόνο μία φοβερή αναμονή κρίσεως και οργή φωτιάς, η οποία πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους.

Όσα από τα δέντρα, αφού φυτευτούν και απολαύσουν τη φροντίδα των γεωργικών χεριών και κάθε άλλη περιποίηση, δεν προσφέρουν καμία ανταμοιβή για τους κόπους, εκριζώνονται συθέμελα και παραδίδονται στη φωτιά. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στην περίπτωση του αγίου Φωτίσματος. Διότι, όταν ο Χριστός μας φυτέψει και απολαύσουμε την πνευματική άρδευση, και έπειτα επιδείξουμε βίο άκαρπο, μας περιμένει το πυρ της Γεέννης και η άσβεστη φλόγα. Ο Παύλος, λοιπόν, αφού προέτρεψε σε αγάπη και σε καρποφορία αγαθών έργων, και αφού παρακίνησε με τα πιο ευχάριστα (ποια είναι άραγε αυτά; το ότι έχουμε είσοδο στα Άγια, έναν πρόσφατο δρόμο που εγκαινίασε για εμάς), κάνει πάλι το ίδιο χρησιμοποιώντας τα πιο φοβερά, λέγοντας τα εξής. Διότι, αφού είπε: «Χωρίς να εγκαταλείπουμε τις συνάξεις μας, καθώς έχουν συνήθεια μερικοί, αλλά προτρέποντας ο ένας τον άλλον, και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα» (διότι και αυτό είναι αρκετό ως παρότρυνση)· πρόσθεσε: «Επειδή, εάν εμείς αμαρτάνουμε με τη θέλησή μας, μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας». Υπάρχει ανάγκη, λέει, από αγαθά έργα, και μάλιστα μεγάλη ανάγκη· διότι, «εάν εμείς αμαρτάνουμε με τη θέλησή μας, αφού λάβαμε την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Καθαρίστηκες, απαλλάχθηκες από τις ενοχές, έγινες υιός. Εάν, λοιπόν, επιστρέψεις στον προηγούμενο έμετο, σε περιμένει πάλι η αποκήρυξη, το πυρ και όλα τα παρόμοια· διότι δεν υπάρχει δεύτερη θυσία.

Ότι δεν τα λέει αυτά εδώ με τέτοιο σκοπό, ούτε αναιρεί τη μετάνοια ή τον εξιλασμό που επέρχεται μέσω της μετάνοιας, ούτε ωθεί και καταβάλλει στην απελπισία αυτόν που έχει σφάλει· δεν είναι τόσο εχθρός της δικής μας σωτηρίας. Αλλά τι κάνει; Αναιρεί το δεύτερο λουτρό. Διότι δεν είπε: «Δεν υπάρχει πλέον μετάνοια», ούτε «Δεν υπάρχει πλέον άφεση», αλλά «Δεν υπάρχει πλέον θυσία», δηλαδή, δεν υπάρχει πλέον δεύτερος σταυρός· διότι αυτό ονομάζει θυσία. Επειδή, όπως λέει, «με μία θυσία τελειοποίησε στο διηνεκές αυτούς που αγιάζονται»· όχι όπως οι ιουδαϊκές θυσίες, ούτε κατ' επανάληψη. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, μίλησε τόσες φορές διεξοδικά περί της θυσίας, ότι είναι μόνο μία, μη θέλοντας να δηλώσει μόνο τούτο, ότι δηλαδή σε αυτό διαφέρει από τις ιουδαϊκές, αλλά και για να τους καταστήσει πιο ασφαλείς, ώστε να μην προσδοκούν πλέον άλλη θυσία σύμφωνα με τον ιουδαϊκό νόμο. «Εάν εμείς», λέει, «αμαρτάνουμε εκουσίως». Βλέπεις πόσο επιεικής είναι; «Εάν αμαρτάνουμε εκουσίως», λέει. Επομένως, για τα ακούσια υπάρχει συγγνώμη. «Μετά την επίγνωση της αλήθειας». Εννοεί δηλαδή την επίγνωση του Χριστού, ή του συνόλου των δογμάτων. «Δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες». Αλλά τι; «Κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως, και οργή φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους εναντίους». «Εναντίους» δεν ονομάζει μόνο τους απίστους, αλλά και όσους πράττουν τα αντίθετα προς την αρετή· ή εννοεί ότι και τους δικούς Του θα τους περιλάβει το ίδιο πυρ, όπως ακριβώς και τους εναντίους.

Σε αυτό που κάνει καθαρούς, ή σε αυτό που δεν έχει αίμα. «Προς παρακίνηση αγάπης και καλών έργων». Για να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε περισσότερο. «Μην εγκαταλείποντας τη σύναξή μας, όπως έχουν συνήθεια μερικοί, αλλά προτρέποντας ο ένας τον άλλον, και τόσο περισσότερο, όσο βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα. Διότι, εάν εμείς αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επιγνώσεως της αλήθειας, δεν απομένει πλέον άλλη θυσία για τις αμαρτίες· παρά μόνο κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και ορμή φωτιάς, που πρόκειται να καταβροχθίσει τους αντιπάλους».

«Υπερεπλεόνασε δε η χάρη του Κυρίου με πίστη και με την αγάπη την εν Χριστώ Ιησού.» «Όταν εμείς αμαρτάνουμε εκούσια μετά την απόκτηση της επίγνωσης της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και ορμή πυρός που πρόκειται να καταφάγει τους εναντιούμενους.» Από τα αμαρτήματα, άλλα μεν είναι ακούσια, άλλα δε γίνονται από πονηρή πρόθεση. Διότι ας υποθέσουμε ότι το κρινόμενο ζήτημα είναι η πορνεία, και ότι υπάρχουν δύο πόρνες· η μεν μία, έχοντας πουληθεί σε προαγωγό, βρίσκεται στην κατάσταση του κακού από ανάγκη, παρέχοντας την εργασία του σώματός της στον πονηρό κύριο· η δε άλλη, παραχώρησε εκούσια τον εαυτό της στην αμαρτία εξαιτίας της ηδονής. Με διαφορετικό τρόπο, λοιπόν, τυγχάνουν συγγνώμης τα ακούσια, και με διαφορετικό κατακρίνονται εκείνα που προέρχονται από μοχθηρή προαίρεση.

Ο δε Βαρλαάμ είπε: Μην τα αντιλαμβάνεσαι έτσι αυτά. Διότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ενανθρώπησε για τη σωτηρία του γένους μας, γνωρίζοντας τη μεγάλη ασθένεια και ταλαιπωρία της φύσης μας, ούτε ως προς αυτό το ζήτημα μας άφησε να νοσούμε αθεράπευτα· αλλά, ως πάνσοφος ιατρός, στην επιρρεπή προς την πτώση και φιλαμαρτήμονα προαίρεσή μας ανέμειξε το φάρμακο της μετάνοιας, κηρύσσοντας αυτήν για την άφεση των αμαρτιών. Διότι, αφού λάβουμε την επίγνωση της αλήθειας και αγιαστούμε διά ύδατος και Πνεύματος, και καθαριστούμε χωρίς κόπο από κάθε αμαρτία και κάθε ρύπο, εάν συμβεί να υποπέσουμε σε κάποια παραπτώματα αμαρτιών, δεν υπάρχει μεν δεύτερη αναγέννηση διά του βαπτίσματος, η οποία να επιτελείται στο νερό της κολυμβήθρας διά του Πνεύματος και να μας αναπλάθει τελείως. Διότι αυτό το δώρο έχει δοθεί άπαξ· αλλά διά της επίπονης μετάνοιας και των θερμών δακρύων, των κόπων και των ιδρώτων, συντελείται ο καθαρισμός και η συγχώρηση των πταισμάτων, διά της βαθιάς ευσπλαχνίας του Θεού μας.

Διότι σε αυτούς μεν που αρχίζουν τον βίο της ευσέβειας γίνεται εισαγωγή, στους μέσους προκοπή, και στους τέλειους παρέχεται βεβαίωση μέσω αυτών, χωρίς να ανακόπτονται ούτε από τους χρόνους ούτε από τις δικαιολογίες, παρά μόνο από την κακοπιστία που προέρχεται από την άγνοια. Και αυτό συμβαίνει σε εκείνον που εύκολα ρέπει προς τις ηδονές, και με την πρόφαση της απελπισίας γίνεται φιλήδονος, και υιοθετεί το φρόνημα των Ναυατιανών, και απορρίπτει τη μετάνοια. Αυτοί στηρίζονται στον Απόστολο όταν απευθύνεται προς τους Εβραίους, μιλώντας για αυτούς που εκουσίως αμαρτάνουν και καθημερινά βαπτίζονται: «Ας μην καταβάλλουμε πάλι θεμέλιο μετανοίας από τα νεκρά έργα και πίστεως στον Θεό, διδαχής περί βαπτισμών.» Αυτό όμως το είπε, όχι επειδή απορρίπτει τη μετάνοια —μη γένοιτο— όπως ισχυρίζονται εκείνοι, αλλά διδάσκοντας ότι σε κάθε εργασία μετανοίας ένα είναι το θεμέλιο: το ένα βάπτισμα εν Χριστώ, ώστε να μην βαπτίζονται καθημερινά όσοι από την περιτομή έχουν πιστέψει. Και προσθέτει: «Διότι είναι αδύνατον, εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος και γεύθηκαν το καλό ρήμα του Θεού και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος, και παραστράτησαν, να ανακαινιστούν πάλι εις μετάνοιαν», αναγνωρίζοντας ότι υπάρχει ένας ανακαινισμός και ότι το άγιο βάπτισμα είναι το θεμέλιο που προηγείται κάθε μετανοίας. Και λίγο μετά προσθέτει: «Διότι, εάν αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επιγνώσεως της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες.»

Πώς συμφωνεί με αυτά και ο θείος Παύλος; «Να επιδιώκετε», λέει, «την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο, προσέχοντας μήπως στερηθεί κανείς τη χάρη του Κυρίου, μήπως φυτρώσει καμιά ρίζα πικρίας και σας ενοχλήσει, και εξαιτίας της μολυνθούν πολλοί, μήπως υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του». Και πάλι λέει: «εάν αμαρτάνουμε εκούσια μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες, αλλά μια φοβερή αναμονή της κρίσης και η ορμή της φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους. Αν κάποιος», λέει, «αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με τη μαρτυρία δύο ή τριών. Πόσο νομίζετε χειρότερης τιμωρίας θα κριθεί άξιος εκείνος» που αμαρτάνει εκούσια μετά «την επίγνωση της αλήθειας» και υβρίζει «το πνεύμα της χάριτος», «με το οποίο αγιάστηκε»;

Σχετικά με το χωρίο το οποίο προβάλλεται από τους Ναυατιανούς: «Διότι, εάν εμείς αμαρτάνουμε εκουσίως μετά τη λήψη της επίγνωσης της μετάνοιας και της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως» και τα εξής, αυτό λοιπόν το ρητό, το οποίο προβάλλεται για να αναιρέσει τη μετάνοια, επεξηγείται, και λέει ότι εδώ δεν αποκλείει απλώς οποιαδήποτε θυσία, αλλά τη νομική θυσία, και δεν την απαγορεύει απλώς, αλλά απειλεί με την έσχατη κρίση εκείνους που, μετά την επίγνωση της αλήθειας και την απόλαυση της μυστικής θυσίας, επιστρέφουν σε εκείνη τη νομική θυσία, η οποία τελείται με μόσχους και ταύρους. Λέει ότι ο Απόστολος τα αναφέρει αυτά προκειμένου να απομακρύνει τάχιστα τους Ιουδαίους, που είχαν ήδη προσέλθει στον Χριστό, από την τήρηση του ιουδαϊκού νόμου.

Διότι έπρεπε, εφόσον η αληθινή θυσία προσφέρθηκε μία φορά στο τέλος των αιώνων για τις αμαρτίες, δηλαδή αφού σφαγιάστηκε ο αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, να μην υπολείπονται πλέον, αλλά να έχουν παύσει εντελώς οι πολλές και τυπικές θυσίες που προσφέρονταν για τις αμαρτίες. Διότι είναι αδύνατον, όπως λέει και ο ίδιος ο απόστολος, το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες, αφού προσφέρθηκε μία φορά ο αμνός του Θεού· διότι με μία προσφορά έχει τελειοποιήσει, λέει, για πάντα αυτούς που αγιάζονται. Όπως λοιπόν είπε ότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες, με τον ίδιο τρόπο ανέφερε και το επόμενο, ότι «αν αμαρτάνουμε εκούσια μετά την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες», και τα εξής. Διότι και η φρικτή τελετή του σώματος του Κυρίου που τελείται από εμάς δεν είναι προσφορά διαφόρων θυσιών, αλλά ανάμνηση της θυσίας που προσφέρθηκε μία φορά· διότι λέει «αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου» και «όσες φορές το κάνουμε αυτό, τον θάνατο του Κυρίου καταγγέλλουμε». Αυτά λοιπόν αντέτεινε ο Ευλόγιος από την Αλεξάνδρεια για την ανατροπή της δοξασίας των Ναυατιανών.

Ποιο είναι το υπερβάλλον μέγεθος της αγάπης Του προς εμάς; Το ότι έδωσε τον μονογενή Του Υιό ως λύτρο για όλους εμάς. Είναι κατάλληλη ευκαιρία να πούμε: «Ποιος θα εξαγγείλει τα θαυμαστά έργα του Κυρίου, και θα κάνει ακουστούς όλους τους επαίνους Του;» Επομένως, ας ανταποδώσουμε την αγάπη σε Εκείνον που μας αγάπησε. Ας πεθάνουμε για Εκείνον που πέθανε για εμάς, χωρίς να στρεφόμαστε καθόλου προς τη σάρκα και το αίμα, ούτε να παρασυρόμαστε από την απάτη του φιδιού, ούτε να παραδιδόμαστε στις ηδονές του βίου, ούτε να γευόμαστε τον καρπό της αμαρτίας, από τον οποίο προέρχεται ο θάνατος, διότι είναι γραμμένο: «Αν εμείς αμαρτάνουμε με τη θέλησή μας, αφού έχουμε λάβει την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως, και οργή φωτιάς που πρόκειται να καταβροχθίσει τους εναντίους.» Γι' αυτό, «με αιδώ και ευλάβεια» ας υπηρετήσουμε τον Κύριο, με σύνεση και ευστάθεια ας διανύσουμε τον βίο μας, με υπομονή και διάκριση ας εκτελούμε τα διακονήματα, επιδεικνύοντας ακρίβεια όχι μόνο στα πνευματικά, αλλά και στα υλικά, μέχρι και στο κάψιμο των ξύλων και στο χύσιμο του νερού, διότι και αυτά, όπως βλέπετε, σε αυτό το νησί σπανίζουν. Έχοντας επιπλέον σε όλα αυτά τη συναίσθηση του θανάτου, διότι και τώρα ο αδελφός μας Ευδόκιμος αναχώρησε προς τον Κύριο. Και αν ο θάνατος του αδελφού μας δεν μας συνετίζει, ποιος λοιπόν θα μας επιστρέψει στον σωστό δρόμο;