Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:28

Ποιος ληστής έφτασε σε τέτοιο βαθμό παραφροσύνης, ώστε να αγγίξει τα ίδια τα αφιερώματα του Θεού, όχι άψυχα σκεύη, αλλά σώματα ζωντανά που έχουν μέσα τους ψυχή πλασμένη κατ' εικόνα Θεού; Ποιος ακούστηκε ποτέ ανά τους αιώνες να τολμήσει, στο μέσο της πόλης και καταμεσήμερο, να ζωγραφίσει μορφές ακάθαρτων χοίρων πάνω σε βασιλική εικόνα; Όποιος αθετήσει τον γάμο ανθρώπου, πεθαίνει χωρίς έλεος, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα αξιωθεί εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, μόλυνε τη νύφη που Του είχε αφιερωθεί και εξύβρισε το πνεύμα της παρθενίας; «Αλλά το ήθελε εκείνη», ισχυρίζεται, «και δεν την εξανάγκασα παρά τη θέλησή της». Διότι και η άσωτη εκείνη δέσποινα κυριεύτηκε από μανιακό πάθος για τον ωραίο Ιωσήφ, αλλά η μανία της ακόλαστης δεν νίκησε την αρετή του σώφρονος, ούτε, ενώ εκείνη τον βίαζε με τα χέρια της, αυτός εξαναγκάστηκε στην παρανομία.

Πρόκοψε λοιπόν ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, και έγινε ανώτερος από τον εαυτό του, όταν προσέλαβε το σπέρμα του Αβραάμ; Επομένως έγινε αυτό που δεν ήταν, και ωφελήθηκε περισσότερο με το να γίνει άνθρωπος; Πώς λοιπόν είναι ακόμη άτρεπτος κατά φύση, αν έγινε αυτό που δεν ήταν; Πώς παρέμεινε ο ίδιος; Και πού κένωσε και κατέβασε τον εαυτό του σε ταπείνωση, αν έγινε καλύτερος από τον εαυτό του; Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα, μη γένοιτο. Διότι ήταν ελεήμων και είναι πάντοτε. Και επειδή είναι τέτοιος, προσέλαβε το σπέρμα του Αβραάμ, για να γίνει για εμάς ελεήμων ιερέας. Και με ποιον τρόπο, θα το πω: δεν ήταν δυνατό να δικαιωθεί ο άνθρωπος με τον νόμο, δεν ήταν δυνατό να παραβεί τη δοσμένη εντολή, και να μην υποστεί αμέσως τις κυρώσεις μέχρι και θανάτου. Και αυτό θα το επιβεβαιώσει ο Παύλος γράφοντας: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων».

Ας ακούσει πάλι ο χριστομάχος αιρετικός, και αφού έρθει ας πει, ποιο είναι το μεγαλείο της αγάπης του Θεού και Πατέρα, ή πώς θα μπορούσαμε δικαιολογημένα να την θαυμάσουμε; Αλλά σίγουρα θα πει ότι το αξιοθαύμαστο της αγάπης διακρίνεται στο ότι παραχωρήθηκε ο Υιός για χάρη μας, και μάλιστα ο Μονογενής. Επομένως, για να παραμένει και να διατηρείται μεγάλη η αγάπη του Θεού και Πατέρα, ας νοείται ως Υιός, και όχι ως δημιούργημα. Και λέγοντας Υιό, εννοώ αυτόν που προέρχεται από την ουσία του Πατέρα, ομοούσιο δηλαδή με Εκείνον που τον γέννησε, και όντως και αληθινά Θεό. Εάν όμως, σύμφωνα με τον δικό σου λόγο, άνθρωπέ μου, δεν κατέχει το να προέρχεται από την ουσία του Θεού και Πατέρα, τότε θα αποβάλει συγχρόνως και το να είναι κατά φύση Υιός και Θεός, και συνεπώς το ξακουστό θαύμα της αγάπης του Πατέρα θα ακυρωθεί. Διότι θα έχει ανταλλάξει ένα κτίσμα με κτίσματα, και όχι τον αληθινό Υιό. Μάταια λοιπόν μας αναστατώνει και ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα αξίζει εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού;»

Διότι ο νόμος κατεργάζεται οργή, και όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς οίκτο, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Γι' αυτόν τον λόγο και ο σοφότατος Παύλος, σε εκείνους που μετά την πίστη, προφανώς την πίστη στον Χριστό, επιθυμούν να επιστρέψουν στις σκιές του νόμου, γράφει και λέει: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί, δεν στενοχωρείστε από εμάς, αλλά στενοχωρείστε μέσα στα δικά σας σπλάχνα, και, ως όμοια ανταπόδοση, σας μιλώ σαν σε παιδιά μου, πλατυνθείτε και εσείς, και μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό μαζί με απίστους». Επομένως, τεθλιμμένοι θα είναι όσοι υπόκεινται ακόμη στην εντολή του Μωυσή και πιέζονται κατά κάποιον τρόπο, έχοντας το δυσβάσταχτο του νόμου στον νου και την καρδιά τους. Απευθύνθηκε, λοιπόν, σε άρχοντες και σε λαούς. Έπειτα, ενδιάμεσα παρεμβάλλει κάποιον λόγο των Ιουδαίων, τον οποίο επινόησαν με ανόσιο τρόπο, από παραφροσύνη και σαν από απόγνωση.

Διότι ο μεν νόμος ήταν τιμωρός και είχε πολλή κατήφεια· διότι όποιος αθετούσε τον νόμο του Μωυσή πέθαινε χωρίς οίκτο, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Το ευαγγελικό θέσπισμα όμως εισάγει για εμάς ζωή και υπόσχεση ανταμοιβών, και αληθινή ελπίδα για αγαθά που ξεπερνούν τον νου. <Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου, και το σωτήριό μου ανάψει σαν λαμπάδα. Και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου. Και θα κληθείς με το νέο σου όνομα, που ο Κύριος θα το ονομάσει. Και θα είσαι στέφανος ωραιότητας στο χέρι του Κυρίου, και βασιλικό διάδημα στο χέρι του Θεού σου.> Με το όνομα Σιών εδώ αποκαλεί την Εκκλησία, της οποίας έγιναν από την αρχή και πρωτότοκα τέκνα οι θεσπέσιοι μαθητές και εκείνοι που μέσω αυτών κλήθηκαν στην επίγνωση του Χριστού, και πρώτοι από όλους όσοι κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα, και πάρα πολλοί από αυτούς είναι εκείνοι που πίστεψαν. Επομένως δεν θα ησυχάσω, λέει, δηλαδή, δεν θα σταματήσω μέχρι να φέρω εις πέρας όσα έχω υποσχεθεί στη Σιών. Ο Θεός και Πατέρας υποσχέθηκε τη σωτηρία μέσω του Χριστού σε Ιουδαίους και Έλληνες, εφόσον «Ένας είναι ο Θεός», όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, «ο οποίος θα δικαιώσει αυτούς που έχουν περιτομή εκ πίστεως, και αυτούς που έχουν ακροβυστία δια της πίστεως. Διότι ο Θεός δεν είναι μόνο των Ιουδαίων, αλλά και των εθνών.»

Διότι, όπως λέει ο Παύλος: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων». Αλίμονο λοιπόν σε εσάς, νομικοί· διότι δένετε δυσβάστακτα φορτία και έπειτα τα φορτώνετε σε εκείνους που βρίσκονται υπό τον νόμο, ενώ οι ίδιοι δεν τα αγγίζετε. Διότι, ενώ διέταζαν να τηρείται απαράβατα η εντολή του Μωυσή και επέβαλλαν τιμωρίες σε όσους την αθετούσαν, οι ίδιοι δεν θεωρούσαν καθόλου άξιο λόγου το να πράξουν κάτι από τα διατεταγμένα. Σε όσους συνηθίζουν να πράττουν αυτά, και ο σοφότατος Παύλος απευθύνει επίπληξη, λέγοντας: «Εσύ που διδάσκεις τον άλλον, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις; Εσύ που κηρύττεις να μην κλέβουν, κλέβεις; Εσύ που λες να μην μοιχεύουν, μοιχεύεις;»

ΨΑΛΜΟΣ ΣΤ'. Του Κυρίλλου από το υπόμνημα στο Ψαλτήριο, με προκείμενο ρητό: «Κύριε, με τον θυμό σου μην με ελέγξεις.» Αν και τα άκουσε αυτά από τον προφήτη, παρέμεινε ασφαλής· δεν ολίσθησε στη ραθυμία, δεν χαλάρωσε την πνευματική του ένταση· αλλά αν και ευχαριστήθηκε πάρα πολύ με την πραότητα Εκείνου που τον συγχώρεσε, και ανέπεμψε ευχαριστήριες ωδές, δεν ήταν καθόλου λιγότερο λυπημένος για το ότι έφταιξε εξ ολοκλήρου· διότι στους αγίους αρμόζει περισσότερο να επαινούνται παρά να συγχωρούνται. <Ούτε με την οργή σου να με παιδεύσεις.> (A f. 33.) Και λέγοντας, «Ούτε με την οργή σου να με παιδεύσεις», φαίνεται κάπως να αποφεύγει την αυστηρότητα του νομικού γράμματος. Διότι αν κάποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος ονομάζει τον νόμο διακονία κατακρίσεως· διότι δεν δικαίωσε κανέναν, αλλά απαιτούσε πικρές τιμωρίες για αυτούς που αμάρταναν. Επομένως, ασυγκρίτως ανώτερη από την παιδαγωγία του νόμου είναι αυτή που γίνεται διά του Χριστού· διότι η μεν (του νόμου) είχε τεθεί για τον έλεγχο αυτών που είχαν ασθενήσει πνευματικά και για την κατάκριση αυτών που παρέβαιναν, ενώ η άλλη για τη δικαίωση αυτών που είχαν ασθενήσει.

Αποτελεί δε αλήθεια, αφενός, ότι βρίσκεται πέρα από τους τύπους και τη σκιά του νόμου του Μωυσή, και διδάσκει ξεκάθαρα και απροκάλυπτα το μυστήριο του Χριστού. Είναι δε και πραότητα, αφετέρου· διότι δεν έχει την αυστηρότητα που υπήρχε στον νόμο. Όπως άλλωστε λέει ο Παύλος: «Όποιος καταπατήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων». Είναι όμως πραότητα και με άλλον τρόπο το ευαγγελικό κήρυγμα· διότι καθιστά πράους εκείνους που πιστεύουν στον Χριστό, όχι εκδικητικούς και οργίλους, ούτε βέβαια τέτοιους που θέλουν να απαιτούν οφθαλμό αντί οφθαλμού, πόδι αντί ποδιού, και χέρι αντί χεριού, αλλά τέτοιους που σε αυτόν που τους χτυπά τη δεξιά σιαγόνα, στρέφουν και την άλλη· και που ακολουθούν Εκείνον που λέει: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας». Αν πάλι κάποιος έλεγε ότι και στον ίδιο τον Χριστό ενυπάρχει η αλήθεια σε όλα (διότι κανένα από τα θεοπρεπή γνωρίσματα δεν είναι ψευδές σε Αυτόν), καθώς βεβαίως και η άκρα πραότητα και δικαιοσύνη, δεν θα βρισκόταν εκτός του ορθού.

Μήπως λοιπόν, από το να μην είναι κατά φύσιν αγαθός, μετέπεσε σε αυτήν την κατάσταση; Καίτοι πώς δεν θα προκαλούσε γέλιο το να θεωρήσει κανείς ότι αυτά ευσταθούν, εάν τα σκεφτόταν βαθύτερα; Έγινε όμως για εμάς ελεήμων αρχιερέας με τον ακόλουθο περίπου τρόπο. Διότι ο νόμος που παραδόθηκε μέσω αγγέλων στους Ισραηλίτες, πρόσταζε όσους υπέπιπταν σε παραβάσεις να εκτίουν την ποινή τους, και μάλιστα χωρίς αναβολή. Και αυτό θα το μαρτυρήσει γράφοντας ο πάνσοφος Παύλος: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων.» Ήταν, επομένως, εντελώς ασυνήθιστο και ξένο προς την πρακτική εκείνων που ασκούσαν την ιερατεία σύμφωνα με τον νόμο, το να σπλαχνίζονται κάποιους από αυτούς που συλλαμβάνονταν για παραπτώματα. Ο Χριστός όμως έγινε ελεήμων αρχιερέας.

Διότι ο Ησαύ άκουσε: «Και στον αδελφό σου θα δουλεύσεις»· δηλαδή, θα υποταχθείς, και μάλιστα χωρίς τη θέλησή σου, σε αυτόν που έχει την ίδια φύση με εσένα. Άνθρωπος σαν και εμάς ήταν και ο Μωυσής, μη έχοντας τίποτε το παραπάνω, όσον αφορά τον λόγο της ανθρώπινης φύσης. Και μάλιστα ο Δεσπότης των πάντων ονόμασε τον Ισραήλ λαό του Μωυσή· διότι κατασκεύασαν το είδωλο του μόσχου στην έρημο. Έπειτα ο Θεός είπε στον Μωυσή: «Πήγαινε, κατέβα γρήγορα από εδώ· διότι παρανόμησε ο λαός σου, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου». Ο θεσπέσιος Παύλος λοιπόν απέδιδε και τον ίδιο τον γραπτό νόμο στον μακάριο Μωυσή. Διότι είπε τα εξής: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με βάση τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων». Ότι δε ο Ισραήλ επρόκειτο να αποβάλει τον ζυγό που επιβλήθηκε μέσω του πάνσοφου Μωυσή, εφόσον ο Χριστός τον καλούσε στη χάρη διά της πίστεως, το προανήγγειλε λέγοντας: «Θα έρθει δε καιρός που θα κατεβάσεις και θα λύσεις τον ζυγό του από τον τράχηλό σου». Διότι εκείνοι από τον Ισραήλ που πίστεψαν, έλυσαν από τους τραχήλους τους τον ζυγό του νόμου, ο οποίος ήταν πολύ δυσβάσταχτος.

Έπειτα, αφού ο Μωυσής έριξε το ξύλο μέσα, το νερό απαλλάχθηκε από την έμφυτη πικρία του. Τι είναι λοιπόν η Μερρά; Θα έλεγα ότι είναι το νομικό Γράμμα. Διότι ο νόμος είναι πικρός, εφόσον είναι τιμωρός. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος είπε: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς έλεος, με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων». Βλέπεις ότι ήταν πικρός και δυσβάσταχτος, ίσως και για τους ίδιους που ήθελαν να τον τηρήσουν; Και βέβαια, οι θεσπέσιοι μαθητές έλεγαν ρητά σε εκείνους που, μετά την αποδοχή της πίστεως, υποκινούσαν κάποιους να επιστρέψουν πάλι στη νομική λατρεία: «Και τώρα γιατί πειράζετε τον Θεό, προσπαθώντας να επιβάλετε στον τράχηλο των μαθητών έναν ζυγό, τον οποίο ούτε εμείς ούτε οι πατέρες μας μπορέσαμε να βαστάσουμε;» Και μάλιστα, ο μακάριος Παύλος αποκαλεί διακονία της κατακρίσεως την εντολή που δόθηκε μέσω του πανσόφου Μωυσή. Διότι είπε τα εξής: «Εάν λοιπόν η διακονία της κατακρίσεως είναι δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης». Είπε δε και αλλού: «Το γράμμα θανατώνει, ενώ το πνεύμα ζωοποιεί». Ονομάζοντας σαφώς, νομίζω, γράμμα τον νόμο, και πνεύμα πάλι την εν πνεύματι λατρεία, δηλαδή την ευαγγελική· διότι ο νόμος είναι πικρός. Και η Μερρά ερμηνεύεται ως πικρία. Ότι δε η δια του νόμου παιδαγωγία από μόνη της, και όσον αφορά τους τύπους, δεν είναι ικανή να ζωοποιήσει, είναι περιττό να το τονίζουμε. Διότι κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού μέσω του νόμου, σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Διότι είπε τα εξής προς τον Μωυσή: «Ιδού, σε κατέστησα Θεό για τον Φαραώ, και ο Ααρών ο αδελφός σου θα είναι προφήτης σου. Εσύ θα του πεις όλα όσα σε προστάζω, και ο Ααρών ο αδελφός σου θα μιλήσει στον Φαραώ». Βλέπεις ότι ο Ααρών μεσιτεύει και πάλι, ενώ ο Μωυσής φέρει το πρόσωπο του νομοθέτη. Για τον λόγο αυτό και ο μακάριος Παύλος αποδίδει τον ίδιο τον νόμο σε αυτόν, μολονότι έχει καταργηθεί από τον Θεό. Διότι γράφει ως εξής: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων». Ανεβαίνουμε, λοιπόν, σαν σε όρος, στις άνω μονές οι ιεροί και εκλεκτοί, ενώ το υπόλοιπο πλήθος παραμένει κάτω. «Διότι δεν θα ανεβεί», λέει, «ο λαός μαζί τους» επειδή σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρα, «Πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί». Ανεβαίνουμε όμως όχι χωρίς τον Χριστό. Διότι τότε ο Ααρών ήταν μαζί με αυτούς που προσκυνούσαν, και συγκαταλεγόταν μεταξύ εκείνων που βρίσκονταν ακόμη μακριά. Έτσι και ο Χριστός, βρέθηκε μακριά μαζί μας για χάρη μας, ώστε να βρεθούμε κι εμείς μαζί Του και μέσω Αυτού κοντά στον Πατέρα. Διότι όλα ξεκάθαρα οικονομήθηκαν για εμάς και υπέρ ημών. Διότι όπως βρέθηκε μαζί μας ανάμεσα στους νεκρούς, ώστε εμείς να εισέλθουμε στη ζωή μαζί Του και μέσω Αυτού, επειδή αναστήθηκε συντρίβοντας το κράτος του θανάτου, έτσι βρέθηκε μαζί μας πιο μακριά, αν και ο Ίδιος ήταν κοντά στον Πατέρα, ώστε εμείς πάλι μαζί Του και μέσω Αυτού να πλησιάσουμε τον Πατέρα, πράγμα το οποίο και έχει τελεστεί.

Αν και μας έσωσε «ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος», όχι με ξένο θάνατο, ούτε με τη μεσιτεία κοινού ανθρώπου, αλλά με το δικό του αίμα. Για τον λόγο αυτό, και πολύ εύλογα, ο πάνσοφος Παύλος είπε: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα αξιωθεί εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της 〈καινής〉 διαθήκης, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος με το οποίο αγιάστηκε;» Αλλά εάν το τίμιο αίμα δεν ανήκει στον αληθινό Υιό που ενανθρώπησε, αλλά σε κάποιον άλλον, νόθο σε σχέση με αυτόν, που έχει την υιοθεσία κατά χάρη, πώς δεν λένε ότι είναι «κοινό»; Επομένως, ακόμη και αν λέγεται ότι έπαθε κατά σάρκα, διατηρείται και έτσι το απαθές σε αυτόν, εφόσον νοείται ως Θεός. Γι' αυτό λέει και ο θεσπέσιος Πέτρος: «Διότι ο Χριστός πέθανε μία φορά για τις αμαρτίες μας, δίκαιος υπέρ αδίκων, για να μας οδηγήσει στον Θεό, αφού θανατώθηκε κατά σάρκα, αλλά ζωοποιήθηκε κατά πνεύμα.» Διότι για ποιον λόγο, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς, ο πνευματοφόρος απόστολος δεν είπε απλώς ή αόριστα ότι αυτός έπαθε, αλλά πρόσθεσε το «κατά σάρκα»; Επειδή γνώριζε, γνώριζε καλά ότι μιλούσε για τον Θεό. Γι' αυτόν τον λόγο, του απέδωσε το απαθές καθόσον νοείται ως Θεός, προσθέτοντας με μεγάλη δεξιοτεχνία το «κατά σάρκα», ως προς την οποία θα μπορούσε να συμβεί το πάθος.

Παράθεση ρητών περί της ανθρωπότητας του Χριστού, και στη συνέχεια εξήγηση στο χωρίο: «έχοντας γίνει τόσο ανώτερος από τους αγγέλους». Το ότι η λέξη «ανώτερος» που τίθεται εδώ εισάγει τη σύγκριση ως προς τα διακονικά πνεύματα, θα το κατανοήσουμε από τα λόγια του Παύλου: «Διότι αν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, αν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύττεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που τον άκουσαν;» Και πάλι: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο βάσει δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα θεωρηθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού;» Εντούτοις, αν, λόγω του ότι ονομάζεται ανώτερος από τους αγγέλους, πρέπει εξάπαντος να είναι και ομοφυής με αυτούς (καθώς οι συγκρίσεις συνηθίζεται να γίνονται σε όντα που μοιάζουν μεταξύ τους), γιατί θα έπρεπε μάλλον να κριθεί άξιος χειρότερης τιμωρίας εκείνος που καταπατά τον Υιό, ενώ δεν υφίσταται την ίδια τιμωρία εκείνος που καταπατά τους αγγέλους μέσω της παράβασης του νόμου που δόθηκε μέσω αυτών; Διότι αυτός που υβρίζει ίσους και ομοειδείς, θα ήταν δίκαιο να υποστεί την ίδια τιμωρία, και όπου δεν υπάρχει διαφορά στα αδικούμενα πρόσωπα, λογικά θα υπήρχε και ομοιότητα στις τιμωρίες.

Όσο λοιπόν μπορούμε να χωρέσουμε, κατανοούμε περί του Θεού, και όσο έχουμε τη δύναμη, λαμβάνουμε από αυτόν. Κανείς δεν κατέχει το πλήρωμα της γνώσεώς Του, παρά μόνον ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Διότι εάν ακούσουμε περισσότερα, δεν θα πιστέψουμε· και εάν λάβουμε περισσότερα, θα υπερηφανευθούμε. Εύλογα λοιπόν, ούτε λέγει ούτε δίδει περισσότερα. Γι' αυτό τον λόγο εξέτασα τα προηγούμενα, ώστε να καταδείξω και στην παροχή της γνώσεώς Του τη θεία πρόνοια. Διότι λέγει και ο ίδιος ο Χριστός: «Εάν σας είπα τα επίγεια και δεν πιστεύετε, τι θα γίνει εάν σας πω τα επουράνια;». Εγώ όμως υψώνω τον λόγο και λέγω: εάν δεν μπορούμε να ακούσουμε τα επουράνια, τι πρόκειται να πάθουμε ακούγοντας τα περί της θείας φύσεως; Εάν οι Ιουδαίοι που έσφαλλαν ως προς τις πρόσκαιρες εντολές πέθαιναν, πόσο μάλλον θα απολεστούν εκείνοι που δεν τηρούν όσα άκουσαν περί του Θεού; Και μακάρι αυτός ο θάνατος να ήταν παρόμοιος με εκείνον· αλλά, όπως νομίζω, αυτός είναι ο φρικτός θάνατος της ψυχής. Το μαρτυρεί δε και ο Απόστολος: πόσο χειρότερο είναι να αθετήσει κανείς τον Υιό του Θεού;

Γι' αυτόν τον λόγο, ας μην καθαρίζουμε μόνο εκ των προτέρων τον εαυτό μας και έπειτα να προσερχόμαστε, αλλά και αφού αξιωθούμε αυτό το θείο δώρο, ας προσέχουμε τους εαυτούς μας και ας επιδεικνύουμε μεγάλη επαγρύπνηση, ώστε να παραμένουμε ανώτεροι από τα πάθη και να διακηρύσσουμε τις αρετές Εκείνου που ευδόκησε να κατοικήσει μέσα μας, μέσω της ομοιότητάς μας προς Αυτόν, η οποία φανερώνεται σε εμάς δια μέσου αυτών των αρετών. Ας αναλογιζόμαστε με ποιον έχουμε ενωθεί και τι έχουμε αξιωθεί, και, γεμάτοι δέος για το υπερβολικό μέγεθος του δώρου και της αγάπης Του προς εμάς, ας ρυθμίζουμε κάθε πράξη, λόγο και σκέψη σύμφωνα με το «αγαθό, ευάρεστο και τέλειο θέλημα» του Θεού· διότι αυτό είναι το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο επικυρώνει την ίδια την καινή διαθήκη, δηλαδή το Ευαγγέλιο του Χριστού· διότι «η διαθήκη», λέει, «επικυρώνεται με τον θάνατο». Ενώ λοιπόν μεταλαμβάνουμε το αίμα της διαθήκης του Χριστού, ας μην την κάνουμε άκυρη με τα έργα μας, για να μην υποστούμε τιμωρία και αιώνια κόλαση, επειδή θεωρήσαμε ως κάτι κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιασθήκαμε. Διότι, όπως είναι μεγάλη η υπόσχεση για εκείνους που διαφυλάσσουν τον αγιασμό που προέρχεται από τη θεία μετάληψη (αφού έχει υποσχεθεί η βασιλεία των ουρανών), έτσι μεγάλη είναι και η κόλαση για εκείνους που αχρείωσαν τους εαυτούς τους μετά τη δωρεά. Διότι, λέει: «Εάν αυτός που αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς οίκτο σύμφωνα με τον νόμο, πόσο χειρότερης τιμωρίας θα κριθεί άξιος εκείνος που θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης και εξύβρισε αυτήν τη μεγάλη χάρη;»

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ 1559. Ενώ ο Νόμος τιμωρούσε αμείλικτα αυτούς που διέπρατταν αμαρτήματα μεγαλύτερα από κάθε συγχώρεση, η χάρη, όταν επιφοίτησε και θανάτωσε τον θνητό και εμπαθή βίο διά του βαπτίσματος, μέσω της παλιγγενεσίας πάλι, σαν από μηχανής, μας αναγέννησε σε έναν άλλο βίο, και πρόσταξε να μαράνουμε, ή μάλλον να νεκρώσουμε, τα πάθη του σώματος μέσω μιας άριστης πολιτείας. Για όσους όμως έσφαλαν και δεν μετανόησαν, απείλησε με τιμωρίες σκληρότερες από αυτές που επέβαλλε ο Νόμος. Διότι, εκείνοι που αξιώθηκαν τόσο μεγάλης δωρεάς και ανυψώθηκαν σε βασιλική τιμή, αφού έγιναν κοινωνοί των θείων μυστηρίων και των χαρισμάτων, εάν έπειτα πέσουν σε ραθυμία, θα είναι άξιοι μεγαλύτερης τιμωρίας. Και αυτό το επιβεβαιώνει ο Παύλος, λέγοντας αυτό ακριβώς που θέλησες να μάθεις: «Εάν κάποιος αθετήσει τον Νόμο του Μωυσή —δηλαδή, αν κάποιος παραβεί τον Νόμο— χωρίς οικτιρμούς —αντί του να πει, χωρίς έλεος, απαλλαγή και συγγνώμη— πεθαίνει με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων —πεθαίνει, λέει, αν μαρτυρήσουν δύο ή τρεις μάρτυρες, δηλαδή λιθοβολείται». «Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα αξιωθεί», λέει, «εκείνος ο οποίος, με όσα πράττει, καθυβρίζει Αυτόν που τον ελευθέρωσε και τον τίμησε;»

Διότι, όπως ακριβώς ένα θηρίο που έχει παροξυνθεί, είναι φοβερά θυμωμένο και εξαγριωμένο, δεν θα σταματούσε μέχρι να αρπάξει κάποιον και να τον κατασπαράξει· έτσι και εκείνο το πυρ, σαν κάποιος που κεντρίζεται από ζήλο, ό,τι πιάσει δεν το αφήνει, αλλά το κατατρώγει και το διαμελίζει. Έπειτα παραθέτει και τη δικαιολογία της απειλής, ότι δηλαδή είναι εύλογη, ότι είναι δίκαιη· πράγμα το οποίο συμβάλλει στο να γίνει πιστευτή, όταν αποδεικνύουμε ότι επιβάλλεται δίκαια. Διότι, λέει, όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. — Χωρίς οίκτο, λέει. Επομένως, δεν υπάρχει καμία συγγνώμη, κανένα έλεος εκεί· μολονότι είναι νόμος του Μωυσή, διότι αυτός διέταξε τα περισσότερα. Τι σημαίνει το «Με τη μαρτυρία δύο ή τριών»; Εάν δύο και τρεις δώσουν μαρτυρία, λέει, αμέσως υφίσταντο την ποινή. Εάν λοιπόν στην Παλαιά Διαθήκη, όπου αθετείται ο νόμος του Μωυσή, υπάρχει τόσο μεγάλη τιμωρία, πόσο μάλλον εδώ; Γι' αυτό και λέει τα εξής: Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;

Διότι, λέει, όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο και θα χαθούν· και όσοι αμάρτησαν υπό τον νόμο, θα κριθούν μέσω του νόμου. Και γράφοντας στους Εβραίους, έλεγε: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού;» Και πολύ δικαιολογημένα· διότι σου υπέταξα, λέει, όλα τα πάθη μέσω του βαπτίσματος. Τι συνέβη λοιπόν, ώστε να εξυβρίσεις μια τόσο μεγάλη δωρεά, και να γίνεις άλλος αντί γι' άλλον; Θανάτωσα και έθαψα τα προηγούμενα παραπτώματά σου σαν σκουλήκια· γιατί λοιπόν γέννησες άλλα; Διότι τα αμαρτήματα είναι χειρότερα από τα σκουλήκια· επειδή αυτά μεν φθείρουν το σώμα, ενώ εκείνα την ψυχή, και προκαλούν μεγαλύτερη δυσοσμία. Αλλά εμείς δεν το αντιλαμβανόμαστε· γι' αυτό και δεν σπεύδουμε να την καθαρίσουμε.

Και το δηλώνει ο Παύλος λέγοντας τα εξής: Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, και εξύβρισε τη χάρη του Πνεύματος;

Όσοι μετέχουν σε αυτό το αίμα, στέκονται μαζί με τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους και τις άνω δυνάμεις, φορώντας την ίδια τη βασιλική στολή του Χριστού και κρατώντας τα πνευματικά όπλα. Αλλά δεν είπα ακόμη τίποτα μεγάλο· διότι έχουν ντυθεί τον ίδιο τον Βασιλέα. Αλλά, όπως ακριβώς αυτό είναι μεγάλο και θαυμαστό, έτσι, εάν μεν προσέλθεις με καθαρότητα, προσήλθες για τη σωτηρία σου· εάν όμως προσέλθεις με πονηρή συνείδηση, προσέρχεσαι για κόλαση και τιμωρία. Διότι, λέγει, εκείνος που τρώει και πίνει αναξίως, τρώει και πίνει την ίδια του την καταδίκη. Εάν λοιπόν εκείνοι που ρυπαίνουν τη βασιλική πορφύρα τιμωρούνται όμοια με εκείνους που την κατασχίζουν, τι το παράλογο υπάρχει στο να υποστούν και εκείνοι που δέχονται το σώμα του Κυρίου με ακάθαρτη διάνοια την ίδια ακριβώς τιμωρία με εκείνους που το κατέσχισαν με τα καρφιά; Δες λοιπόν πόσο φοβερή παρουσίασε ο Παύλος την τιμωρία, λέγοντας: Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερης τιμωρίας, νομίζετε, θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε; Ας προσέχουμε, λοιπόν, τον εαυτό μας, αγαπητοί, εφόσον απολαμβάνουμε τέτοια αγαθά· και όταν θελήσουμε να πούμε κάτι αισχρό, ή δούμε τους εαυτούς μας να παρασύρονται από την οργή ή από κάποιο άλλο τέτοιο πάθος, ας αναλογιστούμε ποιων δωρεών αξιωθήκαμε και πόσο Πνεύμα απολαύσαμε· και αυτός ο λογισμός θα αποτελέσει για εμάς μέσο σωφρονισμού των άλογων παθών.

Πόρνευσε κάποιος μετά το βάπτισμα; Εδώ πλέον δεν απομένει καμία παρηγοριά για το αμάρτημα. Και δηλώνοντας ακριβώς αυτό ο Παύλος έλεγε: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα υποστεί εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, και ύβρισε τη χάρη του Πνεύματος;». Πόρνευσε κάποιος ιερωμένος τώρα; Αυτή είναι μάλιστα η κορυφή όλων των κακών. Είδες πόσες διαφορές υπάρχουν σε ένα και μόνο αμάρτημα; Άλλη είναι η αμαρτία πριν από τον νόμο, άλλη μετά τον νόμο, άλλη του ιερωμένου, άλλη της πλούσιας και της φτωχής, της κατηχούμενης και της πιστής, του ιερέα. Και ως προς την επίγνωση υπάρχει μεγάλη διαφορά· διότι «εκείνος που γνώριζε το θέλημα του Κυρίου του και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα».

Και δηλώνοντας αυτό, ο Παύλος έλεγε: Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας, νομίζετε, θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης; Όταν δε λέει, «Πόσο χειρότερης τιμωρίας, νομίζετε, θα κριθεί άξιος», καταδεικνύει πιο επαυξημένη την κόλαση. Αμάρτησαν εκείνοι που έζησαν πριν από τον νόμο, και εκείνοι που έζησαν υπό τον νόμο. Πάλι όμως, οι πρώτοι υφίστανται ηπιότερη τιμωρία. Και δηλώνοντας αυτό, έλεγε: Διότι όσοι αμάρτησαν χωρίς να έχουν τον νόμο, χωρίς τον νόμο και θα χαθούν.

Ε'. Είδες πώς επαινεί και ανακηρύττει αυτούς που κατορθώνουν το αγαθό χωρίς τον νόμο; Δες πάλι πώς αποδεικνύει ότι όσοι αμαρτάνουν στην εποχή της χάριτος είναι άξιοι μεγαλύτερης κολάσεως από αυτούς που αμάρτησαν υπό τον νόμο, λέγοντας τα εξής: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, με τη μαρτυρία δύο ή τριών πεθαίνει χωρίς οίκτο· πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης;» Και πάλι, αποδεικνύοντας ότι εκείνοι που έζησαν πριν από τον νόμο είναι άξιοι μικρότερης τιμωρίας από αυτούς που παρέβησαν όντας υπό τον νόμο, αναφέρει: «Όσοι αμάρτησαν χωρίς τον νόμο, χωρίς τον νόμο και θα απολεσθούν»· δηλαδή πιο ήπια, εφόσον δεν έχουν τον νόμο ως κατήγορο, παρά μόνο τη φύση. «Όσοι όμως αμάρτησαν υπό τον νόμο, θα κριθούν διά του νόμου»· δηλαδή πιο βαριά, έχοντας μαζί με τη φύση και τον νόμο ως κατήγορο.

«Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα αξιωθεί;» Διότι γνωρίζει ότι από τη συναναστροφή και από τη σύναξη των πιστών, προκύπτει μεγάλη δύναμη. Διότι, όπως λέει, όπου είναι συγκεντρωμένοι δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους. «Αυτός που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιαστήκατε, και εξύβρισε το πνεύμα της χάριτος. Διότι γνωρίζουμε αυτόν που είπε: Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος. Και πάλι, Θα κρίνει τον λαό του. Φοβερό είναι να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» Διότι, όταν κάποιος, αφού μεταλάβει από αυτόν στα μυστήρια, διαπράττει αμαρτία, πώς δεν τον καταπάτησε, δείχνοντας περιφρόνηση προς αυτόν; «Να θυμάστε δε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός μεν με το να γίνεστε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε με το να γίνετε κοινωνοί με όσους ζούσαν με αυτόν τον τρόπο. Διότι και στα δεσμά μου συμπάσχατε, και υπομείνατε την αρπαγή των υπαρχόντων σας.» Επειδή, λοιπόν, είχαν καταρρεύσει από τις θλίψεις, δες πώς τους παρηγορεί. Πρώτον μεν, με βάση τις δικές τους εμπειρίες· διότι λέει, να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες. Έπειτα με βάση τη Γραφή που λέει, Ο δε δίκαιος θα ζήσει από την πίστη. Έπειτα με βάση λογικά επιχειρήματα, λέγοντας, ότι Η πίστη είναι η βεβαιότητα των πραγμάτων που ελπίζονται, η απόδειξη αυτών που δεν βλέπονται.

Πώς συμφωνεί με αυτά και ο θείος Παύλος; «Να επιδιώκετε», λέει, «την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο, προσέχοντας μήπως στερηθεί κανείς τη χάρη του Κυρίου, μήπως φυτρώσει καμιά ρίζα πικρίας και σας ενοχλήσει, και εξαιτίας της μολυνθούν πολλοί, μήπως υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του». Και πάλι λέει: «εάν αμαρτάνουμε εκούσια μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες, αλλά μια φοβερή αναμονή της κρίσης και η ορμή της φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους. Αν κάποιος», λέει, «αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με τη μαρτυρία δύο ή τριών. Πόσο νομίζετε χειρότερης τιμωρίας θα κριθεί άξιος εκείνος» που αμαρτάνει εκούσια μετά «την επίγνωση της αλήθειας» και υβρίζει «το πνεύμα της χάριτος», «με το οποίο αγιάστηκε»;

Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς έλεος με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας, νομίζετε, θα θεωρηθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού ο οποίος εικονίζεται σε σεπτή εικόνα, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος, εφόσον βεβαίως η τιμή της εικόνας αναβαίνει στο αρχέτυπο;

Αιτία της παραδόσεως είναι η ανάμνηση αυτής της μεγάλης ευεργεσίας· τα τελούμενα είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού. Σκοπός της τελετής είναι η μετοχή στον Χριστό και η αιώνια ζωή, δηλαδή η εκθέωση των μετεχόντων. Και ποιος είναι τόσο θρασύς και παράτολμος, ώστε να καινοτομεί στην παράδοση, να παραχαράσσει το μυστήριο και να αθετεί κατ' αυτόν τον τρόπο εκείνον που το παρέδωσε και μας μύησε; Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, λέει ο Απόστολος, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, που θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης και που εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;

Έγινε στα μέρη μας σύνοδος, ω μακαριώτατε, πάνδημη, με τη συμμετοχή και των αρχόντων που βρίσκονται στην εξουσία. Και η σύνοδος αυτή έγινε για την αθέτηση του Ευαγγελίου του Χριστού, του οποίου εσύ έλαβες τα κλειδιά από Αυτόν, μέσω του προστάτη των αποστόλων και των διαδόχων του με τη σειρά μέχρι εκείνον που προηγήθηκε της ιερότατης κορυφής σου. Και για να ανεχθεί να μας ακούσει η θεομίμητη επιείκειά σου, ας αρχίσουμε από τον Νόμο και τους προφήτες. Λέει λοιπόν: δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα ψευδομαρτυρήσεις, δεν θα προφέρεις το όνομα Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω. Και ο Ιερεμίας λέει: άφρων και ασεβής είναι εκείνος που συζεί με μοιχαλίδα. Ο Μαλαχίας δε: τα χείλη του ιερέα πρέπει να διαφυλάξουν τη γνώση, και τον νόμο θα τον αναζητήσουν από το στόμα του, διότι είναι άγγελος του Κυρίου Παντοκράτορα. Ας περάσουμε στο Ευαγγέλιο: Εκείνος που χωρίζει, λέει, τη γυναίκα του και παντρεύεται άλλη, μοιχεύει. Και πάλι: εκείνους που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τους χωρίζει. Το πόση δε είναι η διαφορά μεταξύ νόμου και χάριτος, θα το μάθουμε από τα ίδια τα λόγια του Κυρίου που λέει: «και ιδού κάτι ανώτερο από τον ναό είναι εδώ». Έπειτα και από τα λόγια του αποστόλου που δηλώνει: «Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερη νομίζετε τιμωρία θα αξίζει εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, και εξύβρισε τη χάρη του Πνεύματος;»

Αλλά προσέχετε, τέκνα μου, μήπως εσείς συσσωρεύετε στον εαυτό σας καταδίκη εξαιτίας της ελεεινής μου ανοχής, μήπως προσθέτετε αμαρτίες πάνω στις αμαρτίες εξαιτίας της υπερβολικής μου συγχωρητικότητας. Γιατί λοιπόν συμβαίνουν αυτά έτσι; Διότι και εκπλήσσομαι και δεν εκπλήσσομαι με όσα πράττονται: αφενός επειδή ο μοχθηρός Σατανάς είναι αυτός που μας πολεμά, αφετέρου επειδή εσείς, όντας λογικοί άνθρωποι, που εγκαταλείψατε τα πάντα για τον Θεό, και γονείς και αδελφούς και τον κόσμο και τα του κόσμου, και που ασπαστήκατε τον ελαφρύ ζυγό του Χριστού, ματαιοπονείτε και συμπεριφέρεστε κοσμικά, ή μάλλον ενεργείτε σατανικά με τις πράξεις σας. «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή», λέει η Γραφή, «πεθαίνει με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων». Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι αξίζετε εσείς, που διασπάτε τους δεσμούς του Πνεύματος, σύμφωνα με τον άγιο Βασίλειο, μέσω της αθέτησης της υποταγής, και που θεωρήσατε ως κάτι κοινό το αίμα της διαθήκης, το οποίο ήπιατε την ημέρα που αποταχθήκατε τον εχθρό και τον κόσμο και συνταχθήκατε με τον Χριστό; Έτσι αρμόζει; Τόσο πολύ δεν μπορέσατε, αυτή τη μία ώρα της παρούσας ζωής σε σχέση με τους άπειρους αιώνες, να μην αποκοιμηθείτε οδηγούμενοι στον θάνατο της διάσπασης; Αυτές είναι οι ομολογίες που κάνατε με μάρτυρα τον Θεό, ενώπιον των αγίων Του αγγέλων που σας άκουγαν; Αυτό είναι το ψαλίδι που μου παραδώσατε από τα χέρια σας, σαν να προερχόταν από την παλάμη του Κυρίου;

Αλλά εσείς, ω τέκνα και αδελφοί, ας σωφρονιστείτε από το παράδειγμά τους και να γνωρίζετε ότι «έκανε θαυμαστό ο Κύριος το έλεός Του» σε εσάς, με το να μην υποκύψετε στις επήρειες του διαβόλου, αλλά να σταθείτε αμετακίνητοι στη σταθερότητα της πίστης σας, διατηρώντας την αγία υποταγή που σας παραδόθηκε. Μην τους μοιάσετε λοιπόν, σας παρακαλώ, και ενώ είστε υιοί φωτός μην γίνετε τέκνα σκότους και απείθειας, ούτε να καταστήσετε μάταιους και άσκοπους τους πολλούς και ευλογημένους κόπους σας, παραδίδοντας συγχρόνως τις ίδιες σας τις ψυχές σε αιώνια κρίση. Διότι λέει: «όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων». Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθούν άξιοι εκείνοι που καταπάτησαν τις συνθήκες, τις ομολογίες και τις διαθήκες της αγίας μας επαγγελίας και θεώρησαν παιχνίδι το μυστήριο της τελειώσεώς μας; Γι' αυτό προσέχετε, σας παρακαλώ, και να πορεύεστε ορθά την οδό του Θεού, ευχόμενοι να τους δοθεί ανάνηψη και επιστροφή από τη θανατηφόρα για την ψυχή πλάνη τους, όπως συνέβη και με τους άλλους.

Εάν λοιπόν δεν σπεύσουμε να εφαρμόσουμε όλες τις εντολές του Θεού, θα πει και για εμάς: «Δεν θα εισέλθουν στη βασιλεία μου». Και επειδή εκείνοι δεν εισήλθαν, τα σώματά τους έπεσαν νεκρά στην έρημο, εάν όμως εμείς δεν εισέλθουμε, και τα σώματα και οι ψυχές μας θα ριχτούν στη γέεννα του πυρός· πράγμα το οποίο είναι πολύ πιο βαρύ και ολέθριο από την καταδίκη εκείνων, καθώς έχει γραφτεί: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;». Ποια ήταν όμως τα αίτια που τους απέκλεισαν την είσοδο; Η απιστία δηλαδή, ο γογγυσμός, η καταλαλιά, η αντιλογία, η σκληρότητα, η υπερηφάνεια, η πορνεία· αυτά είναι που τους οδήγησαν στην απώλεια.