Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:32

Καθώς, λοιπόν, διαδιδόταν ο λόγος και σπειρόταν η ευσέβεια, από παντού άναβαν πυρές και εκδηλώνονταν έχθρες και πόλεμοι, όχι μόνο εναντίον των διδασκάλων, αλλά και εναντίον των μαθητών. Διότι, μόλις κάποιος αποδεχόταν τον λόγο, περιφερόταν ως κοινός εχθρός όλων, και εκδιωκόταν από την πατρίδα του, και εξοριζόταν σε ξένα μέρη, και έχανε την περιουσία του, και αντιμετώπιζε κίνδυνο για την ίδια του την ελευθερία, ή μάλλον για την ίδια του τη ζωή· και δεν είχε τότε καμία ισχύ η δεσποτεία της φυσικής συγγένειας, αλλά, όπως προείπα, ακόμη και τα παιδιά περιφρονούνταν, και τα αδέλφια και οι συγγενείς λογίζονταν ως εχθροί, και μαζί με τους διδασκάλους οι μαθητές υπέφεραν τα πάνδεινα. Και φανερώνοντας αυτά ακριβώς ο Παύλος έλεγε: «Να θυμάστε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός μεν διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που έζησαν υπό τέτοιες συνθήκες. Διότι και με τους δεσμίους συμπάσχατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς μια περιουσία ανώτερη και μόνιμη». Και πάλι, απευθύνοντας επιστολή στους Θεσσαλονικείς, έλεγε: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο σκότωσαν, και εμάς καταδίωξαν, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους».

Αλλά επειδή αυτό προς το παρόν εναπόκειτο στην ελπίδα, τους προτρέπει πάλι και με διαφορετικό τρόπο, καθιστώντας τους πιο θαρραλέους όχι με ξένα, αλλά με δικά τους παραδείγματα: «Να θυμάστε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων».

Αυτό φοβάμαι και για εσάς, λέει. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το χωρίο: «στο ίδιο παράδειγμα της απειθείας». Διότι το ότι και αυτοί υπέφεραν πολλά, τους το επιβεβαιώνει αργότερα λέγοντας: «Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων». Κανείς, λοιπόν, ας μην ολιγοψυχεί, ούτε ας καταπίπτει απελπιζόμενος προς το τέλος.

Ομιλία ΚΑʹ. Να θυμάστε δε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που δοκιμάζονταν με αυτόν τον τρόπο. Διότι και αυτούς που ήταν στα δεσμά τούς συμπονέσατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας την αποδεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς περιουσία ανώτερη και παντοτινή.

«Διότι να θυμάστε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων». Μεγάλη είναι η προτροπή που αντλείται από τα ίδια σας τα έργα· διότι εκείνος που ξεκινά ένα έργο, καθώς προχωρά, πρέπει να προοδεύει. Είναι σαν να έλεγε: Όταν εισαγόσασταν στην πίστη, όταν βρισκόσασταν στην τάξη των μαθητών, επιδείξατε τόση προθυμία, τόση γενναιότητα· τώρα όμως όχι πλέον. Και αυτός που προτρέπει, κατ' αυτόν τον τρόπο κυρίως προτρέπει, αντλώντας παραδείγματα από τα δικά τους κατορθώματα. Και πρόσεξε ότι δεν είπε απλώς: «Υπομείνατε αγώνα», αλλά με την προσθήκη της λέξης «μεγάλο».

Επειδή λοιπόν οι ψυχές των Εβραίων είχαν εξασθενήσει και, παρόλο που είχαν ξεκινήσει με αφετηρία την πίστη, εξαιτίας των περιστάσεων, εννοώ δηλαδή των παθημάτων και των θλίψεων, άρχισαν πλέον να λιγοψυχούν, να αποθαρρύνονται και να κλονίζονται, πρώτα μεν τους ενεθάρρυνε με βάση τα δικά τους βιώματα, λέγοντας: «Αναμνησθείτε τις προηγούμενες ημέρες»· έπειτα, με βάση τη Γραφή που λέει: «Ο δε δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως»· και έπειτα με βάση λογικούς συλλογισμούς, λέγοντας: «Είναι δε η πίστη η υπόσταση αυτών που ελπίζονται, η απόδειξη των πραγμάτων που δεν βλέπονται».

βʹ. Βλέπεις ότι, όπως προείπα, δεν είναι δυνατόν να είναι κανείς υιός χωρίς να παιδαγωγείται; Διότι, όπως ακριβώς στα σπίτια οι πατέρες αδιαφορούν για τα νόθα παιδιά, έστω και αν δεν μαθαίνουν τίποτα, έστω και αν δεν γίνονται ένδοξα, για τους γνήσιους υιούς όμως ανησυχούν μήπως δείξουν ραθυμία· το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Εάν, λοιπόν, το να μην παιδαγωγείται κανείς είναι γνώρισμα των νόθων, πρέπει να χαιρόμαστε για την παιδαγωγία, εφόσον αυτή αποτελεί απόδειξη γνησιότητας. Ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως σε υιούς· γι' αυτό ακριβώς το λέει αυτό. Έπειτα, είχαμε τους κατά σάρκα πατέρες μας ως παιδαγωγούς και τους δείχναμε σεβασμό· δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, για να ζήσουμε; Και πάλι η προτροπή αντλείται από τα δικά τους παθήματα, από όσα οι ίδιοι υπέφεραν. Διότι, όπως ακριβώς λέει εκεί, «Αναμιμνήσκεσθε τις προηγούμενες ημέρες»· έτσι και εδώ, λέει, «Ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως σε υιούς», και δεν θα είχατε δικαίωμα να πείτε ότι δεν μπορούμε να το υποφέρουμε, καθώς σας αντιμετωπίζει ως υιούς αγαπητούς.

Διότι όλα εκείνα γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία και παράκληση και υπομονή· αυτά είναι αναγκαίο τώρα να σας τα πω, και να διδάξω το μέγεθος των δεινών που περιστοίχιζαν τότε τους πιστούς, όχι μόνο τους διδασκάλους, αλλά και τους μαθητές. Άκουσε λοιπόν τι λέει ο Παύλος γράφοντας προς τους Εβραίους: «Να φέρνετε στη μνήμη σας τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων».

ΣΤʹ. Και ο Δαβίδ, επίσης, αφήνοντας κατά μέρος όλα όσα έπαθε, μόνο για την κακολογία ζητούσε αμοιβή από τον Θεό: «Άφησέ τον να καταριέται», λέει, «διότι ο Κύριος του το έδωσε εντολή, μήπως δει ο Κύριος την ταπείνωσή μου και μου ανταποδώσει καλό αντί για την κατάρα της σημερινής ημέρας». Και ο Παύλος, εξάλλου, δεν εγκωμιάζει μόνο εκείνους που κινδυνεύουν, ούτε εκείνους που στερούνται τα υπάρχοντά τους, αλλά και τούτους, λέγοντας τα εξής: «Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός με το να γίνεστε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις». Γι' αυτό ακριβώς και ο Χριστός όρισε μεγάλο τον μισθό. Έπειτα, για να μην πει κανείς: «Εδώ δεν μας υπερασπίζεσαι ούτε κλείνεις τα στόματά τους, και δίνεις τον μισθό εκεί (στην άλλη ζωή);», παρέθεσε τους προφήτες, δείχνοντας ότι ούτε και εκείνους τους υπερασπίστηκε άμεσα ο Θεός. Αν όμως, σε εποχές όπου οι ανταποδόσεις ήταν άμεσες, τους ενίσχυσε προετοιμάζοντάς τους με την προσδοκία των μελλοντικών αγαθών, πόσο μάλλον τώρα, που αυτή η ελπίδα έχει γίνει πιο ξεκάθαρη και η πνευματική ζωή ανώτερη. Παρατήρησε δε και μετά από πόσες εντολές το έχει θέσει αυτό. Διότι δεν το έκανε αυτό τυχαία, αλλά για να δηλώσει ότι δεν είναι δυνατόν να προσέλθει σε αυτούς τους αγώνες εκείνος που δεν έχει προετοιμαστεί και συγκροτηθεί πλήρως με όλα εκείνα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προετοιμάζοντας πάντα τον δρόμο από την προηγούμενη εντολή για την επόμενη, ύφανε για εμάς μια χρυσή αλυσίδα.

Αλλά ποτέ δεν έβρισκε ανάπαυλα από τους κινδύνους. Διότι, λέει, «με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο βρέθηκα κοντά σας»· και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι μαθητές υπέφεραν τα ίδια. «Διότι θυμηθείτε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεχθήκατε με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων σας». Και πάλι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Διότι εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους προφήτες τους, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους». Και στέλνοντας πάλι επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ότι: «Περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εσάς, και όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς», και προς τους Γαλάτες: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια;», λέει, «αν βέβαια είναι μάταια».

Αλλά ο φτωχός δεν υφίσταται τίποτα τέτοιο. «Θυμήθηκα τις παλιές ημέρες· μελέτησα όλα τα έργα σου». Δεν είναι μικρή αυτή η παρηγοριά, το να γνωρίζει δηλαδή κανείς τα παρελθόντα και τα παρόντα. Διότι, αφού, τρόπον τινά, με τους ίδιους νόμους ο Θεός κυβερνά και τα τωρινά και τα παρελθόντα, η μνήμη του παρελθόντος αποτελεί μέγιστη παρηγοριά για τα παρόντα. Γι' αυτό και σε άλλον ψαλμό λέγει: «Μήπως στους αιώνες θα μας απορρίψει ο Κύριος, ή μέχρι τέλους θα αποκόψει το έλεός του;» Και κάποιος άλλος: «Ατενίστε τις αρχαίες γενεές και δείτε, ποιος ήλπισε στον Κύριο και εγκαταλείφθηκε;» Και ο Παύλος: «Όλα αυτά τους συνέβαιναν τυπικά, και γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων». Δεν ωφελούμαστε όμως μόνο όταν θυμόμαστε τα ξένα παραδείγματα, αλλά πολλές φορές και τα δικά μας. Και αυτό το αποδεικνύει ο Απόστολος λέγοντας: «Να φέρνετε στη μνήμη σας τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων». Και από την αντίθετη πλευρά: «Ποιον καρπό είχατε λοιπόν τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε;» Και ένας άλλος σοφός: «Να θυμάσαι τα έσχατά σου, και ποτέ δεν πρόκειται να αμαρτήσεις».

Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος επαινεί δημόσια τους εξ Εβραίων πιστούς και για τα δύο, λέγοντας: «Να φέρνετε στη μνήμη σας τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός γινόμενοι δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου γινόμενοι συμμέτοχοι εκείνων που έπασχαν με αυτόν τον τρόπο». Γι' αυτόν τον λόγο ούτε και εμείς καθιστούμε μακροσκελή την επιστολή.

Αλλά δεν αποκεφαλισθήκατε, όμως υποφέρατε πολύ χειρότερα πράγματα. Διότι δεν είναι το ίδιο το να παραδώσει κανείς το κεφάλι του σε μία σύντομη χρονική στιγμή, με το να παλεύει επί τόσο πολύ χρόνο με τόσες οδύνες, φόβους, απειλές, φυλακίσεις, βίαιες προσαγωγές, δικαστήρια, χέρια δημίων, αναιδείς γλώσσες συκοφαντών, ονειδισμούς, λοιδορίες και χλευασμούς. Διότι και αυτό αποτελεί το μέγιστο είδος άθλου, και το κατατάσσει στην κατηγορία των μεγάλων αγώνων ο μακάριος Παύλος, λέγοντας τα εξής: «Να φέρνετε στο νου σας τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλη άθληση παθημάτων». Έπειτα, περιγράφοντας την άθληση, προσέθεσε το εξής, λέγοντας: «Αφενός με το να γίνεστε δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου με το να γίνεστε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο».

Αλλά, εάν θέλετε, ας συζητήσουμε πρώτα για την ονομασία αυτού του μυστικού καθαρμού. Διότι δεν υπάρχει ένα μόνο όνομα για αυτόν, αλλά πολλά και ποικίλα· επειδή το καθαρτήριο αυτό μέσο ονομάζεται λουτρό παλιγγενεσίας· διότι «μας έσωσε», λέει, «διά λουτρού παλιγγενεσίας και ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος». Ονομάζεται επίσης και φώτισμα, και έτσι το ονόμασε πάλι ο Παύλος: «Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων»· και πάλι: «Διότι είναι αδύνατον εκείνους που άπαξ φωτίσθηκαν και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά, και έπειτα εξέπεσαν, να τους ανακαινίσει κανείς πάλι εις μετάνοιαν».

Διότι και άρχοντες και βασιλείς και οικείοι και συγγενείς και όλοι πολεμούσαν τους πιστούς, και ο πόλεμος διεγειρόταν μέσα από την ίδια τη φύση. Διότι πολλές φορές ο πατέρας παρέδωσε το παιδί του, η μητέρα τη θυγατέρα της, και ο κύριος τον υπηρέτη του. Διότι δεν σπαράσσονταν μεταξύ τους μόνο οι πόλεις, ούτε οι χώρες, αλλά πολλές φορές και τα ίδια τα σπίτια· και η ταραχή που επικρατούσε τότε ήταν φοβερότερη από κάθε εμφύλιο πόλεμο. Διότι και περιουσίες διαρπάζονταν, και η ελευθερία καταλυόταν, και ο κίνδυνος επικρεμόταν πάνω από αυτήν την ίδια τη ζωή, χωρίς να επιδράμουν βάρβαροι και να προξενούν καταστροφές, αλλά από τους ίδιους που θεωρούνταν ότι προΐσταντο και κυβερνούσαν, οι οποίοι συμπεριφέρονταν στους υπηκόους τους χειρότερα από όλους τους εχθρούς. Και δηλώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός επειδή γίνατε δημόσιο θέαμα με χλευασμούς και θλίψεις, και αφετέρου επειδή γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που βίωναν τέτοιες καταστάσεις. Διότι και στα δεσμά μου συμπονέσατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά». Και στους Γαλάτες επίσης λέει: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια πήγαν μάταια». Αλλά και στους Θεσσαλονικείς, και στους Φιλιππησίους, και γενικά προς όλους σε όσους αποστέλλει επιστολές, πολλά τέτοια μαρτυρεί.

Και ότι αυτό που ειπώθηκε δεν είναι εικασία, ο Παύλος, γράφοντας προς τους Εβραίους, λέει: Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός εκτιθέμενοι ως θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου γινόμενοι κοινωνοί εκείνων που έπασχαν με αυτόν τον τρόπο.

«Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα αξιωθεί;» Διότι γνωρίζει ότι από τη συναναστροφή και από τη σύναξη των πιστών, προκύπτει μεγάλη δύναμη. Διότι, όπως λέει, όπου είναι συγκεντρωμένοι δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους. «Αυτός που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιαστήκατε, και εξύβρισε το πνεύμα της χάριτος. Διότι γνωρίζουμε αυτόν που είπε: Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος. Και πάλι, Θα κρίνει τον λαό του. Φοβερό είναι να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» Διότι, όταν κάποιος, αφού μεταλάβει από αυτόν στα μυστήρια, διαπράττει αμαρτία, πώς δεν τον καταπάτησε, δείχνοντας περιφρόνηση προς αυτόν; «Να θυμάστε δε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός μεν με το να γίνεστε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε με το να γίνετε κοινωνοί με όσους ζούσαν με αυτόν τον τρόπο. Διότι και στα δεσμά μου συμπάσχατε, και υπομείνατε την αρπαγή των υπαρχόντων σας.» Επειδή, λοιπόν, είχαν καταρρεύσει από τις θλίψεις, δες πώς τους παρηγορεί. Πρώτον μεν, με βάση τις δικές τους εμπειρίες· διότι λέει, να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες. Έπειτα με βάση τη Γραφή που λέει, Ο δε δίκαιος θα ζήσει από την πίστη. Έπειτα με βάση λογικά επιχειρήματα, λέγοντας, ότι Η πίστη είναι η βεβαιότητα των πραγμάτων που ελπίζονται, η απόδειξη αυτών που δεν βλέπονται.