Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:33

Καθώς, λοιπόν, διαδιδόταν ο λόγος και σπειρόταν η ευσέβεια, από παντού άναβαν πυρές και εκδηλώνονταν έχθρες και πόλεμοι, όχι μόνο εναντίον των διδασκάλων, αλλά και εναντίον των μαθητών. Διότι, μόλις κάποιος αποδεχόταν τον λόγο, περιφερόταν ως κοινός εχθρός όλων, και εκδιωκόταν από την πατρίδα του, και εξοριζόταν σε ξένα μέρη, και έχανε την περιουσία του, και αντιμετώπιζε κίνδυνο για την ίδια του την ελευθερία, ή μάλλον για την ίδια του τη ζωή· και δεν είχε τότε καμία ισχύ η δεσποτεία της φυσικής συγγένειας, αλλά, όπως προείπα, ακόμη και τα παιδιά περιφρονούνταν, και τα αδέλφια και οι συγγενείς λογίζονταν ως εχθροί, και μαζί με τους διδασκάλους οι μαθητές υπέφεραν τα πάνδεινα. Και φανερώνοντας αυτά ακριβώς ο Παύλος έλεγε: «Να θυμάστε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός μεν διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που έζησαν υπό τέτοιες συνθήκες. Διότι και με τους δεσμίους συμπάσχατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς μια περιουσία ανώτερη και μόνιμη». Και πάλι, απευθύνοντας επιστολή στους Θεσσαλονικείς, έλεγε: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο σκότωσαν, και εμάς καταδίωξαν, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους».

Ομιλία ΚΑʹ. Να θυμάστε δε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που δοκιμάζονταν με αυτόν τον τρόπο. Διότι και αυτούς που ήταν στα δεσμά τούς συμπονέσατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας την αποδεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς περιουσία ανώτερη και παντοτινή.

Και δεν είπε πειρασμούς, αλλά άθληση, το οποίο αποτελεί έκφραση εγκωμίου και των μεγαλύτερων επαίνων. Έπειτα τα απαριθμεί αναλυτικά, αναπτύσσοντας τον λόγο και πολλαπλασιάζοντας τους επαίνους. Πώς; Από τη μία πλευρά, λέει, γίνατε θέατρο με ονειδισμούς και θλίψεις. Διότι είναι βαρύ πράγμα να πλήξει ο ονειδισμός την καρδιά, και είναι ικανό να κλονίσει την ψυχή και να σκοτίσει τον λογισμό· διότι άκουσε τι λέει ο Προφήτης: «Έγιναν τα δάκρυά μου άρτος για εμένα ημέρα και νύχτα, καθώς μου έλεγαν κάθε μέρα: Πού είναι ο Θεός σου;» και πάλι: «Εάν με ονείδιζε ο εχθρός, θα το υπέμενα».

Επειδή, βέβαια, το ανθρώπινο γένος είναι πάρα πολύ κενόδοξο, για τον λόγο αυτό και πολύ εύκολα παγιδεύεται από αυτό το πάθος. Και δεν είπε απλώς «με ονειδισμούς», αλλά και αυτό το εξέφρασε με πολλή έμφαση λέγοντας, «γινόμενοι θέατρο». Διότι, όταν κάποιος ονειδίζεται κατ' ιδίαν, είναι μεν λυπηρό, αλλά πολύ περισσότερο όταν αυτό συμβαίνει ενώπιον όλων. Αναλογίσου, λοιπόν, πόσο μεγάλο κακό ήταν, αφού απομακρύνθηκαν από την ιουδαϊκή ταπεινότητα και μετέβησαν στον άριστο βίο, περιφρονώντας τις πατρικές παραδόσεις, να κακοπαθούν από τους ίδιους τους δικούς τους ανθρώπους και να μην έχουν καμία συμπαράσταση.

Δεν μπορώ να πω, λέει, ότι υποφέρατε μεν αυτά, πλην όμως νιώθατε πόνο, αλλά αντίθετα χαιρόσασταν πάρα πολύ. Και αυτό το φανέρωσε λέγοντας: «Αφετέρου δε, επειδή γίνατε κοινωνοί εκείνων που ζούσαν κατ' αυτόν τον τρόπο· διότι συμπονέσατε και τους φυλακισμένους»· και φέρνει στο μέσον τους ίδιους τους αποστόλους. Όχι μόνο, λέει, δεν ντρεπόσασταν για τα δικά σας παθήματα, αλλά γινόσασταν κοινωνοί και των άλλων που υπέφεραν τα ίδια. Αυτό αποτελεί επίσης και προτροπή προς αυτούς. Δεν είπε: «Σηκώστε τις δικές μου θλίψεις, γίνετε κοινωνοί μου», αλλά απλώς: «Συμπονέσατε τους φυλακισμένους».

Διότι δεν παρήλθε βραχύς χρόνος, αλλά αμέσως, στα ίδια τα προοίμια της κατήχησης και της διδασκαλίας, εγέρθηκαν εναντίον τους πειρασμοί, και, αφού βαπτίστηκαν, αμέσως διέτρεχαν κίνδυνο. Το τι ακριβώς υπέφεραν, άκουσέ το: Αφενός μεν, γίνονταν δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις.

ΣΤʹ. Και ο Δαβίδ, επίσης, αφήνοντας κατά μέρος όλα όσα έπαθε, μόνο για την κακολογία ζητούσε αμοιβή από τον Θεό: «Άφησέ τον να καταριέται», λέει, «διότι ο Κύριος του το έδωσε εντολή, μήπως δει ο Κύριος την ταπείνωσή μου και μου ανταποδώσει καλό αντί για την κατάρα της σημερινής ημέρας». Και ο Παύλος, εξάλλου, δεν εγκωμιάζει μόνο εκείνους που κινδυνεύουν, ούτε εκείνους που στερούνται τα υπάρχοντά τους, αλλά και τούτους, λέγοντας τα εξής: «Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός με το να γίνεστε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις». Γι' αυτό ακριβώς και ο Χριστός όρισε μεγάλο τον μισθό. Έπειτα, για να μην πει κανείς: «Εδώ δεν μας υπερασπίζεσαι ούτε κλείνεις τα στόματά τους, και δίνεις τον μισθό εκεί (στην άλλη ζωή);», παρέθεσε τους προφήτες, δείχνοντας ότι ούτε και εκείνους τους υπερασπίστηκε άμεσα ο Θεός. Αν όμως, σε εποχές όπου οι ανταποδόσεις ήταν άμεσες, τους ενίσχυσε προετοιμάζοντάς τους με την προσδοκία των μελλοντικών αγαθών, πόσο μάλλον τώρα, που αυτή η ελπίδα έχει γίνει πιο ξεκάθαρη και η πνευματική ζωή ανώτερη. Παρατήρησε δε και μετά από πόσες εντολές το έχει θέσει αυτό. Διότι δεν το έκανε αυτό τυχαία, αλλά για να δηλώσει ότι δεν είναι δυνατόν να προσέλθει σε αυτούς τους αγώνες εκείνος που δεν έχει προετοιμαστεί και συγκροτηθεί πλήρως με όλα εκείνα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προετοιμάζοντας πάντα τον δρόμο από την προηγούμενη εντολή για την επόμενη, ύφανε για εμάς μια χρυσή αλυσίδα.

Αλλά ποτέ δεν έβρισκε ανάπαυλα από τους κινδύνους. Διότι, λέει, «με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο βρέθηκα κοντά σας»· και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι μαθητές υπέφεραν τα ίδια. «Διότι θυμηθείτε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεχθήκατε με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων σας». Και πάλι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Διότι εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους προφήτες τους, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους». Και στέλνοντας πάλι επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ότι: «Περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εσάς, και όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς», και προς τους Γαλάτες: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια;», λέει, «αν βέβαια είναι μάταια».

Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος επαινεί δημόσια τους εξ Εβραίων πιστούς και για τα δύο, λέγοντας: «Να φέρνετε στη μνήμη σας τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός γινόμενοι δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου γινόμενοι συμμέτοχοι εκείνων που έπασχαν με αυτόν τον τρόπο». Γι' αυτόν τον λόγο ούτε και εμείς καθιστούμε μακροσκελή την επιστολή.

Αλλά δεν αποκεφαλισθήκατε, όμως υποφέρατε πολύ χειρότερα πράγματα. Διότι δεν είναι το ίδιο το να παραδώσει κανείς το κεφάλι του σε μία σύντομη χρονική στιγμή, με το να παλεύει επί τόσο πολύ χρόνο με τόσες οδύνες, φόβους, απειλές, φυλακίσεις, βίαιες προσαγωγές, δικαστήρια, χέρια δημίων, αναιδείς γλώσσες συκοφαντών, ονειδισμούς, λοιδορίες και χλευασμούς. Διότι και αυτό αποτελεί το μέγιστο είδος άθλου, και το κατατάσσει στην κατηγορία των μεγάλων αγώνων ο μακάριος Παύλος, λέγοντας τα εξής: «Να φέρνετε στο νου σας τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτισθήκατε, υπομείνατε μεγάλη άθληση παθημάτων». Έπειτα, περιγράφοντας την άθληση, προσέθεσε το εξής, λέγοντας: «Αφενός με το να γίνεστε δημόσιο θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου με το να γίνεστε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο».

Διότι και άρχοντες και βασιλείς και οικείοι και συγγενείς και όλοι πολεμούσαν τους πιστούς, και ο πόλεμος διεγειρόταν μέσα από την ίδια τη φύση. Διότι πολλές φορές ο πατέρας παρέδωσε το παιδί του, η μητέρα τη θυγατέρα της, και ο κύριος τον υπηρέτη του. Διότι δεν σπαράσσονταν μεταξύ τους μόνο οι πόλεις, ούτε οι χώρες, αλλά πολλές φορές και τα ίδια τα σπίτια· και η ταραχή που επικρατούσε τότε ήταν φοβερότερη από κάθε εμφύλιο πόλεμο. Διότι και περιουσίες διαρπάζονταν, και η ελευθερία καταλυόταν, και ο κίνδυνος επικρεμόταν πάνω από αυτήν την ίδια τη ζωή, χωρίς να επιδράμουν βάρβαροι και να προξενούν καταστροφές, αλλά από τους ίδιους που θεωρούνταν ότι προΐσταντο και κυβερνούσαν, οι οποίοι συμπεριφέρονταν στους υπηκόους τους χειρότερα από όλους τους εχθρούς. Και δηλώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός επειδή γίνατε δημόσιο θέαμα με χλευασμούς και θλίψεις, και αφετέρου επειδή γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που βίωναν τέτοιες καταστάσεις. Διότι και στα δεσμά μου συμπονέσατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά». Και στους Γαλάτες επίσης λέει: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια πήγαν μάταια». Αλλά και στους Θεσσαλονικείς, και στους Φιλιππησίους, και γενικά προς όλους σε όσους αποστέλλει επιστολές, πολλά τέτοια μαρτυρεί.

Και ότι αυτό που ειπώθηκε δεν είναι εικασία, ο Παύλος, γράφοντας προς τους Εβραίους, λέει: Να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός εκτιθέμενοι ως θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου γινόμενοι κοινωνοί εκείνων που έπασχαν με αυτόν τον τρόπο.

Αν, λοιπόν, εκείνος, επειδή δεν λυπήθηκε τον υιό του, εγκωμιαζόταν κατ' αυτόν τον τρόπο, συλλογίσου πόσο μεγάλο μισθό θα λάβουν αυτοί που δεν λυπήθηκαν τον ίδιο τους τον εαυτό, στεκόμενοι σε τούτη την παράταξη όχι μία, ούτε δύο και τρεις ημέρες, αλλά ολόκληρη τη ζωή τους, βαλλόμενοι από λοιδορίες, ύβρεις, κακοήθειες και συκοφαντίες. Διότι ούτε αυτό είναι μικρό πράγμα. Γι' αυτό και ο Παύλος το θαυμάζει ως κάτι μεγάλο, λέγοντας: «Αφενός επειδή γίνατε θέαμα εξαιτίας των ονειδισμών και των θλίψεων, και αφετέρου επειδή γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που υπέφεραν τα ίδια». Τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνους που και οι ίδιοι πεθαίνουν, αλλά και για εκείνους που διεξάγουν τέτοιους αγώνες, προετοιμάζοντας και άνδρες και γυναίκες; Και πολύ σωστά τους θαυμάζει. Επειδή πολλοί διέθεσαν ακόμη και τις περιουσίες τους, ώστε οι φυλακισμένοι και οι εξόριστοι να έχουν κάποια παρηγοριά στην τόση ταλαιπωρία τους, και δέχτηκαν με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων τους, σύμφωνα με εκείνο το αποστολικό λόγιο· άλλοι εξορίστηκαν από την πατρίδα τους, και άλλοι στερήθηκαν ακόμη και την ίδια τους τη ζωή.

«Όποιος αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων· πόσο χειρότερη τιμωρία νομίζετε ότι θα αξιωθεί;» Διότι γνωρίζει ότι από τη συναναστροφή και από τη σύναξη των πιστών, προκύπτει μεγάλη δύναμη. Διότι, όπως λέει, όπου είναι συγκεντρωμένοι δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους. «Αυτός που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιαστήκατε, και εξύβρισε το πνεύμα της χάριτος. Διότι γνωρίζουμε αυτόν που είπε: Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος. Και πάλι, Θα κρίνει τον λαό του. Φοβερό είναι να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» Διότι, όταν κάποιος, αφού μεταλάβει από αυτόν στα μυστήρια, διαπράττει αμαρτία, πώς δεν τον καταπάτησε, δείχνοντας περιφρόνηση προς αυτόν; «Να θυμάστε δε τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός μεν με το να γίνεστε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε με το να γίνετε κοινωνοί με όσους ζούσαν με αυτόν τον τρόπο. Διότι και στα δεσμά μου συμπάσχατε, και υπομείνατε την αρπαγή των υπαρχόντων σας.» Επειδή, λοιπόν, είχαν καταρρεύσει από τις θλίψεις, δες πώς τους παρηγορεί. Πρώτον μεν, με βάση τις δικές τους εμπειρίες· διότι λέει, να θυμάστε τις προηγούμενες ημέρες. Έπειτα με βάση τη Γραφή που λέει, Ο δε δίκαιος θα ζήσει από την πίστη. Έπειτα με βάση λογικά επιχειρήματα, λέγοντας, ότι Η πίστη είναι η βεβαιότητα των πραγμάτων που ελπίζονται, η απόδειξη αυτών που δεν βλέπονται.