Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:36

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Ο άγιος Απόστολος Παύλος, έχοντας κατανοήσει τη δύναμη της υπομονής, έγραψε λέγοντας: «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε τις υποσχέσεις». Εκείνος λοιπόν που θέλει να συνανέλθει στον σταυρό μαζί με τον Χριστό, οφείλει να γίνει κοινωνός των παθημάτων Του, και πάντοτε θα έχει την ειρήνη. Και εγώ σου λέω: Αγωνίσου να αποκτήσεις ευχαριστία για τα πάντα, και «η δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει», και τότε θα βρεις την ανάπαυση.

Άραγε πώς τα κάνει αυτά; Και τι να απαντήσω στον λογισμό; Απόκριση Βαρσανουφίου: Αδελφέ, χρειάζεται υπομονή, διότι και ο Κύριος είπε: «Με την υπομονή σας κερδίστε τις ψυχές σας». Και ο Απόστολος λέει: «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή» και τα εξής. Αν ο Θεός θέλησε να δοκιμάσει αν υπομένεις κάτι, εσύ θα βρεθείς χωρίς υπομονή; Πόσα χρόνια έχετε έτσι τα κελιά και δεν είπατε τίποτα; Και όταν βλέπετε άλλους να κάνουν κάτι, τότε αμέσως καίγεστε σαν από φωτιά. Γιατί δεν είπες στον λογισμό: Όλον τον καιρό έμεινα, και για λίγες ημέρες δεν κάνω υπομονή; Εάν σου πει ο λογισμός:

Ο ίδιος γέροντας, που συγκατοικούσε με κάποιον αδελφό, όταν ασθένησαν και οι δύο, ζήτησε από τον άλλο Γέροντα να προσευχηθεί για αυτούς. Απόκριση του Ιωάννη: Ο Κύριος είπε: «Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας». Και ο Απόστολος, ακολουθώντας Τον, είπε: «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή». Και ο προφήτης: «Υπομένοντας περίμενα τον Κύριο και με πρόσεξε». Και πάλι ο γλυκύς Δεσπότης μας Θεός είπε: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Και οι δύο να μείνετε στην υπομονή, ευχαριστώντας και προσδοκώντας να έλθει σε εσάς η αγία Του δύναμη εξ ύψους. Διότι όλα αυτά γίνονται για τη δοκιμασία σας.

Ανδρεία και υπομονή, καλή και ωραιοτάτη δυάδα αρετών, και προπαντός η πλέον ταιριαστή στους αγίους· προς αυτούς απευθύνεται ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Να έχεις ανδρεία, και ας κραταιωθεί η καρδιά σου, και να υπομένεις τον Κύριο»· και ο μαθητής του Σωτήρος λέει: «Έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση.» Διότι πρέπει εμείς, όπως κάναμε την αρχή των αγαθών, έτσι να επιζητούμε και το τέλος, για να κληρονομήσουμε και τη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.

Είπε λοιπόν, αφού έστρωσε για εμάς την πνευματική τράπεζα: «Φάγετε, και πίετε, και μεθύστε, οι πλησίον.» <Η δε ψυχή μου υπομένει τον Κύριο.> (B f. 104) Το να υπομένει κανείς τον Κύριο, λέμε ότι δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να επιλέγει να κακοπαθεί για την αγάπη προς αυτόν, και να κοπιάζει με ωφέλιμους ιδρώτες, ώστε να κατορθώσει αυτό που είναι αρεστό σε Εκείνον. Διότι «έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». <Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι.> (B f. 104) Άραγε, παίρνοντας θάρρος μόνο στις δικές τους γυμνές και μόνες δυνάμεις λένε τέτοια λόγια, και υπερηφανεύονται για τον εαυτό τους; Κάθε άλλο· μάλλον γνωρίζουν ότι ο Θεός τους προστατεύει, και ότι τον έχουν συμπαραστάτη που τους ενισχύει και τους σώζει. Γι' αυτό λοιπόν και προσθέτουν: «Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι. Επομένως, γι' αυτό θα υπομείνουμε», λένε, «και με κάθε καρτερία θα παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας απόλυτα δοκιμασμένους, και θα στεφανωθούμε με τον στέφανο της γνησιότητας, εφόσον έχουμε αυτόν ως βοηθό και προασπιστή.» <Γένοιτο το έλεός σου, Κύριε, επάνω μας.> (C f. 69) Ας ακολουθεί το έλεός σου, δηλαδή ας υπάρχει σε αυτούς που ελπίζουν σε εσένα. Και αυτό ας γίνει σημείο γνησιότητας, και μάλιστα πολύ σαφές. Διότι, καθώς έχουν συνδεθεί στενά με αυτόν, και χαίρονται μόνο για αυτόν, και έχουν τις ελπίδες τους σε αυτόν, ζητούν να ελεηθούν.

Επιτίθεται δε σαν φίδι, χύνοντας το δηλητήριο της αμαρτίας, σπέρνοντας αισχρές ηδονές και ερεθίζοντας πάντοτε προς άτοπες επιθυμίες, και αλείφοντας σαν με μέλι τους τρόπους της φαυλότητας, για να παγιδεύσει πολλούς. <Ο δε Κύριος δεν θα τον εγκαταλείψει στα χέρια του, κ.λπ.> (A f. 201 b, B f. 131 b) Αλλά ο Κύριος, λέει, δεν θα τον εγκαταλείψει στα χέρια του. Γνωστοποιώντας την επίθεση, δεν αφήνει να καταπέσει ο νους των αγίων, τοποθετώντας αμέσως τον βοηθό, για να αφανίσει την επίθεση της σκαιότητας εκείνου. Διότι, όταν προστατεύει ο Θεός, ποιος είναι αυτός που θα βλάψει; Και βεβαίως ορθή και αμερόληπτη κρίση θα εκδοθεί οπωσδήποτε από τον Θεό, καταδικάζοντας μεν τους βεβήλους και πονηρούς, απαλλάσσοντας δε από τον κίνδυνο και τον φόβο όλους όσοι έχουν αφιερωθεί σε Αυτόν, και έχουν τον ιερό Του νόμο στον νου και στην καρδιά, και κάνουν τη δικαιοσύνη μελέτη τους. διότι όταν κρίνεται, λέει, ο δίκαιος, δεν θα τον καταδικάσει. <Υπόμεινε τον Κύριο, και φύλαξε την οδό Του.> (A f. 202, B f. 131 b) Άριστο πράγμα είναι η υπομονή, διότι γεννά τη δοκιμή, η δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει. Ψάλλει λοιπόν και λέει ο θεσπέσιος Μελωδός: «Με υπομονή υπέμεινα τον Κύριο, και με πρόσεξε». Και ένας άλλος από τους αγίους: «Διότι έχετε ανάγκη, λέει, από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία».

Σε αυτόν έγινε γυναίκα η Ρεβέκκα. Το όνομά της θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως πάρα πολύ μεγάλη υπομονή. Αλλά και το πρόσωπό της θα το εκλάβουμε σωστά ως τύπο της Εκκλησίας, της οποίας η ευδοκίμηση βρίσκεται στην υπομονή. Και βέβαια, για τα δικά της τέκνα, εννοώ για τη σωτηρία μέσω της πίστεως και του πνεύματος, η υπομονή έχει φανεί ως οδός. Διότι ιερά λόγια έχουν απευθυνθεί σε αυτούς, άλλοτε λέγοντας: «Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας», και άλλοτε πάλι: «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». Δες, λοιπόν, τη Ρεβέκκα να νιώθει τους πόνους του τοκετού αργά και με δυσκολία (διότι ήταν στείρα), αλλά να γεννά τελικά από τη δωρεά του Θεού και από την αγάπη του Ισαάκ, τόσο τον Ησαύ, τον πρωτότοκο, όσο και τον Ιακώβ που ακολουθούσε αμέσως κατόπιν. Μέσω αυτών θα μπορούσαν και πάλι να απεικονιστούν πολύ καλά για εμάς οι δύο λαοί, τόσο ο Ισραήλ, όσο βεβαίως και αυτός που προέρχεται από τα έθνη. Και πρωτότοκος μεν είναι ο Ισραήλ (διότι κλήθηκε πρώτος μέσω του νόμου)· δεύτερος δε και μετά από εκείνον είναι ο λαός της πίστεως μέσω του Χριστού. Θα μπορούσε κανείς να δει τη διαφορά των δύο λαών ως προς το φρόνημα και τους τρόπους, νομίζω, και από τα ίδια τα ονόματα που είχαν και οι δύο, αλλά και από την εμφάνιση, δηλαδή την κατασκευή, των σωμάτων τους. Διότι ο Ησαύ ερμηνεύεται ως δρυς, δηλαδή σκληρός και άκαμπτος.

Αλίμονο σε εμένα τον αμαρτωλό και άχρηστο δούλο! Εάν δεν έχουμε την προαίρεση να υπομείνουμε κόπο για τον Κύριο, γιατί άραγε εγκαταλείψαμε τον κόσμο; Αγαπητέ, ποιος είναι άξιος και μακάριος να πάθει υπέρ Εκείνου που έπαθε υπέρ αυτού; Μικρά προσφέρεις, αγαπητέ, και μεγάλα αποκομίζεις· έχουμε δε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξουμε το θέλημα του Θεού, να επιτύχουμε την υπόσχεσή Του. Διότι εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.

Περί τινων ερωτήσεων. Σχετικά με όσα ρωτήσατε, επιθυμώντας να μάθετε, θα σας απαντήσω με συντομία: χωρίς φόβο Θεού και τέλεια υπομονή είναι αδύνατον να κατορθωθεί κάτι και να ολοκληρωθεί. Διότι ο Απόστολος λέει: έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε τις υποσχέσεις. Και ο Κύριος διδάσκει λέγοντας στους μαθητές του τα εξής: με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας. Και πάλι: εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.

νε΄. Να υπομένεις καρτερικά στον τόπο όπου εγκαταβιώνεις, ανθιστάμενος στην ολιγωρία· διότι δεν εξημερώνεις τα πάθη με τη μετάβαση και την αλλαγή τόπου, αλλά με την προσοχή του νου. Έχουμε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξουμε το θέλημα του Θεού, να επιτύχουμε τις υποσχέσεις Του. Εκείνος δε που παρασύρεται από την ακηδία απέχει πολύ από την υπομονή, όπως ακριβώς και ο ασθενής από την υγεία. Επομένως, η αρετή δεν γνωρίζεται στην ακηδία, αλλά στην υπομονή. Και η υπομονή ανανεώνεται και ενισχύεται με το να προσηλώνεται ο νους στη θεωρία και στη μελέτη των προσδοκώμενων αγαθών· διότι τρεφόμενος από εκεί ο νους αντλεί δύναμη, όπως ακριβώς και το σώμα από τις εδώδιμες και αισθητές τροφές. Εάν όμως ο νους σκοτιστεί και στερηθεί αυτή τη χάρη και την αξία, καθίσταται στην πραγματικότητα φτωχός και ασθενής.

Με αυτό συμφωνεί και ο Ζαχαρίας, λέγοντας: «Ιδού ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει», και υποδηλώνοντας τον χρόνο ο ίδιος προσθέτει: «προς το βράδυ θα υπάρξει φως» ... «εάν καθυστερήσει, περίμενέ τον», αντί του οποίου ο Ακύλας μετέφρασε: «εάν [όμως] αργοπορήσει, να τον προσδοκάς, διότι ερχόμενος θα φθάσει και δεν θα βραδύνει». Αυτό το μνημονεύει και η προς Εβραίους επιστολή λέγοντας τα εξής: «Μην αποβάλλετε λοιπόν την παρρησία σας, η οποία έχει μεγάλη μισθαποδοσία. Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία. Διότι ακόμη λίγο, πάρα πολύ λίγο, εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα χρονοτριβήσει· και ο δίκαιος θα ζήσει από την πίστη του σε εμένα, και εάν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν». Και πρόσεξε πώς, μέσω αυτών, το προφητικό κείμενο που ήταν ασαφές, επειδή είχε διατυπωθεί με υπερβατό σχήμα, η επιστολή το διευκρίνισε με μεγαλύτερη σαφήνεια. Διότι η διατύπωση της προφητείας λέει: «ερχόμενος», λέει, «θα φθάσει και δεν θα χρονοτριβήσει», και προσθέτει: «εάν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν», πράγμα το οποίο, αν συνδεθεί, θα έδινε την εντύπωση ότι αναφέρεται σε εκείνον που έρχεται και δεν χρονοτριβεί, το οποίο είναι άτοπο. Πώς, δηλαδή, θα ταίριαζε να λεχθεί για Εκείνον ότι ο Θεός δεν ευαρεστείται σε Αυτόν; Όμως η παράθεση της επιστολής, αφού άλλαξε τη σύνταξη του λόγου, διέσωσε το νόημα.

«Η οποία έχει», λέγει, «μεγάλη μισθαποδοσία». Τι σημαίνει αυτό; Τότε θα τα λάβουμε, λέγει. Επομένως, εάν αυτά αποταμιεύονται για το μέλλον, δεν πρέπει να τα αναζητούμε εδώ. Έπειτα, για να μην πει κάποιος, «Ιδού, εμείς πράξαμε όλα όσα εξαρτώνται από εμάς», για τον λόγο αυτόν τους πρόλαβε, έχοντας υπόψη τη δική τους αντίληψη, λέγοντας σχεδόν το εξής: Εάν γνωρίζετε ότι στους ουρανούς έχετε ανώτερη περιουσία, μην αναζητάτε τίποτε εδώ· διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, και όχι από πρόσθετο αγώνα, ώστε να παραμείνετε στην ίδια κατάσταση, για να μην πετάξετε αυτό που σας έχει εμπιστευθεί. Από τίποτε άλλο δεν έχετε ανάγκη, παρά μόνο να σταθείτε όπως ακριβώς σταθήκατε, ώστε όταν φθάσετε στο τέλος, να λάβετε την επαγγελία. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή», λέγει, «ώστε αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». Άρα ένα μόνο σας χρειάζεται, να υπομείνετε την αναμονή, όχι να αγωνιστείτε πάλι. Βρίσκεστε, λέγει, ακριβώς μπροστά στο στεφάνι, υπομείνατε όλους τους αγώνες, τα δεσμά, τις θλίψεις, τα υπάρχοντά σας αρπάχτηκαν· τι υπολείπεται λοιπόν; Στέκεστε πλέον έτοιμοι να στεφανωθείτε· αυτό μόνο να υπομείνετε, την καθυστέρηση του στεφάνου.

Γι' αυτό και είχαν ανάγκη από πολλή παρηγοριά. Αυτό λοιπόν διαβλέποντας και ο Παύλος, και βλέποντας όσους είχαν ταχθεί υπό την καθοδήγησή του να κοπιάζουν και να ιδρώνουν, να βαρύνονται από το μέγεθος των συμφορών και να οδυνώνται από τα αλλεπάλληλα πλήγματα, με πολλούς τρόπους αναπτερώνει το φρόνημά τους, πότε μεν λέγοντας: «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε, άνεση μαζί με εμάς»· πότε δε λέγοντας: «Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε»· και πάλι: «Μην αποβάλετε την παρρησία σας· διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία».

Μην αποβάλετε λοιπόν την παρρησία σας, η οποία έχει μεγάλη μισθαποδοσία. Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία. Διότι «ακόμη πολύ λίγο, και εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει· ο δε δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Και εάν οπισθοχωρήσει, η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν». Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που οπισθοχωρούν προς την απώλεια, αλλά από εκείνους που έχουν πίστη για τη σωτηρία της ψυχής». Εκείνος που τα υπομένει με χαρά, αποδεικνύει ότι λαμβάνει κάποιον μισθό, και ότι το πράγμα αυτό δεν είναι ζημία, αλλά κέρδος.

«Μέχρι τον κατάλληλο καιρό θα κρύψει τα λόγια του, και τα χείλη πολλών θα διηγηθούν τη σύνεσή του.» «Παιδί μου, αν προσέρχεσαι να υπηρετήσεις τον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για δοκιμασία. Κατεύθυνε σωστά την καρδιά σου και δείξε καρτερία, και μην βιαστείς σε καιρό συμφοράς. Προσκολλήσου σε Αυτόν και μην απομακρυνθείς, για να προκόψεις στα έσχατά σου.» «Με μακροθυμία να δίνεις την απάντησή σου.» «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» «Με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας.» «Και λιθοβολούσαν τον Στέφανο, καθώς εκείνος προσευχόταν και έλεγε: Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξου το πνεύμα μου. Και αφού γονάτισε, φώναξε με μεγάλη φωνή: Κύριε, μην τους λογαριάσεις αυτή την αμαρτία. Και αφού είπε αυτά, κοιμήθηκε.» «Σε καθετί συνιστούμε τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε πληγές, σε φυλακίσεις, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες, με αγνότητα, με γνώση, με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη, με λόγο αλήθειας, με δύναμη Θεού, μέσω των όπλων της δικαιοσύνης, των δεξιών και των αριστερών, μέσα από δόξα και ατιμία.» «Έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού εκτελέσετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση. Διότι, ακόμη πολύ λίγο χρόνο, και εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει.» «Αξιόπιστος είναι ο λόγος. Διότι, αν πεθάναμε μαζί Του, θα ζήσουμε και μαζί Του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του· αν Τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί.»

Διότι την υπομονή αυτού μνημονεύοντας και ο θείος Ιάκωβος ο αδελφόθεος έλεγε: «Την υπομονή του Ιώβ ακούσατε και το τέλος του Κυρίου γνωρίζετε». Και ο Παύλος λέει: «Καυχόμαστε για τις θλίψεις»· και δηλώνοντας την ωφέλεια που γεννιέται από αυτές έλεγε: «Η θλίψη εργάζεται την υπομονή, η υπομονή τη δοκιμή, η δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει». Και πάλι: «Έχετε ανάγκη υπομονής», λέει, «έτσι ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση· διότι ακόμη λίγο χρόνο, και εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει, και ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως»· και: «Αυτό που κάποιος βλέπει», λέει, «γιατί και να το ελπίζει; Εάν όμως ελπίζουμε σε αυτό που δεν βλέπουμε, το περιμένουμε με υπομονή». Και πάλι: «Διότι θεωρούμε», λέει, «ότι τα παθήματα του τωρινού καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Δηλαδή, λέει, τέτοια και τόσα παθήματα και θλίψεις αν υποστεί κάποιος για τον Θεό, είτε με αίμα και μαρτύριο, είτε με άσκηση και αρετή και πνευματικούς κόπους, είτε με ύβρεις και ζημίες και αρπαγή των υπαρχόντων, είτε με φτώχειες και αρρώστιες και άλλες πολύπλοκες θλίψεις, εκούσιες και ακούσιες, που μας συμβαίνουν, αρκεί μόνο να πάσχουμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και όχι ως κακούργοι, όλα αυτά τα παθήματα, λέει, δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα της θείας ανταπόδοσης.

Γνωρίζετε λοιπόν, αγαπητοί αδελφοί, ότι όσοι προετοιμάζουν τις ψυχές τους για να γίνουν γη του ουράνιου σπόρου, εκεί ο εχθρός σπεύδει να σπείρει τα ζιζάνιά του. Γι' αυτό και πειραστήκατε από τον εχθρό, και όταν το ακούσαμε λυπηθήκαμε πάρα πολύ. Και τούτο επίσης να γνωρίζετε: ότι αν κάποιοι δεν ζητήσουν τον Κύριο με όλη τους την καρδιά, δεν πειράζονται από τον Σατανά φανερά, αλλά κρυφά και δόλια, μέσω της απάτης του, αφανίζει τις ψυχές των ανθρώπων, φθείροντάς τις και αποξενώνοντάς τις από τον Θεό. Και τώρα, αδελφοί, να έχετε θάρρος και να μη δειλιάζετε σε τίποτα, και να μην τρομάζετε με τις φαντασιώσεις του αλλοτρίου, και στην προσευχή να μην είστε συγχυσμένοι με πολλές και απρεπείς κραυγές, αλλά να περιμένετε την χάρη του Κυρίου με πόνο ψυχής και πείνα του νου. Διότι τέτοια δεν έχουν συμβεί μόνο σε εσάς, αλλά και εδώ τα ίδια έχουν συμβεί σε κάποιους. Αυτά δε συνέβησαν τον πρώτο καιρό. Διότι, όταν άρχισαν να επιμένουν στις προσευχές, κλυδωνίστηκαν από πειρασμούς, επειδή ήταν αγύμναστοι, και εξαιτίας της πνευματικής τους νηπιότητας συγχύστηκαν. Λοιπόν, αδελφοί, να έχετε θάρρος και να παρηγορείστε και να αναμένετε, μεριμνώντας για τις ψυχές σας, φροντίζοντας να επιμένετε στην προσευχή, και ας μην αποκάμει ο νους σας, διότι είναι γραμμένο: Έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε τις υποσχέσεις.

Προς το τέκνο μου Στέφανο. Χάρη σε σένα, αδελφέ Στέφανε, αγαπημένο μου τέκνο, αθλητή του Χριστού· σε επισκέπτομαι μέσω αυτής της επιστολής, σε ασπάζομαι από τα βάθη της καρδιάς μου. Καλός είναι ο αγώνας και η εξορία σου για τον Χριστό· προτίμησες να υπομείνεις πληγές, για να γίνεις σύμμορφος με τα πάθη του Χριστού, στεφανωμένος στο μαρτύριο του Χριστού, επαληθεύοντας το όνομά σου. Χαίρε και ευφραίνου, διότι είναι πολύς ο μισθός σου στους ουρανούς. Αλλά επειδή ο αγώνας βρίσκεται ακόμη στην ακμή του, χρειάζεται υπομονή, ώστε έτσι μέχρι τέλους να λάβεις την υπόσχεση του Θεού. Προετοιμάσου ενδεχομένως να μαστιγωθείς και πάλι, ή ακόμη και να πεθάνεις μαρτυρικά. Και ποιος είναι άξιος να το υπομείνει αυτό; Εγώ γνωρίζω τους αγώνες σου στο μοναστήρι, τους ασκητικούς και τους φιλομαρτυρικούς, την προθυμία και τη ζέση της καρδιάς σου, από τα οποία και οδηγήθηκες να εισέλθεις στο στάδιο της μαρτυρίας του Χριστού. Αρίστευσε ακόμη περισσότερο, δείξε ακόμη μεγαλύτερη ανδρεία μέσω της υπομονής, ώστε να συμμετάσχεις στη χορεία μαζί με τους ομολογητές, μαζί με τους μάρτυρες. Σχετικά με τη διαφύλαξη της ψυχής σου είναι περιττό να σου γράψω, καθώς γνωρίζω την ακρίβειά σου, τη σεμνότητά σου, τη νηφαλιότητα και την πνευματική σου εγρήγορση. Να παραμένεις σταθερός σε αυτά, ώστε η προκοπή σου να γίνεται φανερή σε όλους· να θυμάσαι την ημέρα του θανάτου και έτσι θα είσαι πάντοτε άοκνος.

Και διαθέτουμε λόγο και γνώση και δόξα και επιδεξιότητα του χεριού και του στόματος. Και είστε υιοί, αληθινά, τίμιοι και ισάξιοι με το χρυσάφι, σύμφωνα με τη χρυσή σας υποταγή. Τι απομένει λοιπόν; Η υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε τις υποσχέσεις». Και ποιες είναι οι υποσχέσεις; Ο ίδιος ο Κύριος έχει πει: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο· και αν πάω, θα σας ετοιμάσω τόπο. Πάλι θα έρθω και θα σας πάρω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε κι εσείς. Και όπου εγώ πηγαίνω γνωρίζετε, και την οδό γνωρίζετε». «Και τη χαρά σας κανείς δεν την αφαιρεί από εσάς». Αυτά λοιπόν έχοντας στο νου μας και προσβλέποντας στη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί στους αγίους, την άρρητη και ανεκλάλητη, ας υπομείνουμε, αδελφοί, τα πάντα με μακροθυμία· και αν χρειαστεί να πεινάσουμε, ας πεινάσουμε· και αν χρειαστεί να βασανιστούμε, ας βασανιστούμε· και αν χρειαστεί να πεθάνουμε, ας πεθάνουμε· για να κληρονομήσουμε την αιώνια ζωή, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Δεν χύσατε αίμα από τα βασανιστήρια; Μήπως και κάποιοι από τους αδελφούς μας δεν τελειώθηκαν μαρτυρικά; Τέτοιο λοιπόν είναι το καύχημά μας εν Κυρίω, και τέτοιο το δώρο· αλλά επειδή μέχρι το τέλος δεν είναι ασφαλής ο μακαρισμός για τον άνθρωπο, εξαιτίας του ευμετάβλητου της φύσης του και του ότι δεν γνωρίζει τι θα φέρει η αυριανή ημέρα, παρακαλώ, να στέκεστε εν Κυρίω ακλόνητοι και αμετακίνητοι, «σε ένα πνεύμα, με μία ψυχή συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιούμενους», «μη δίνοντας σε τίποτα αφορμή για σκάνδαλο· αλλά σε όλα συνιστώντας τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού», με υπακοή, με ταπεινοφροσύνη, με πραότητα, με μακροθυμία, με πολλή υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση· διότι ακόμα λίγο, πολύ λίγο χρόνο, και αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει». Αν όμως πρόκειται να έρθει και να μην καθυστερήσει, γιατί δυσανασχετούμε στις θλίψεις, και δεν προτιμούμε μάλλον να πεθαίνουμε καθημερινά για τον Δεσπότη Χριστό; Διότι είναι γραμμένο: «Αν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· αν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί· αν απιστήσουμε, εκείνος μένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Πόση χαρά θα έχουν οι άγιοι, όταν δουν τον Κύριο να «έρχεται από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του», και με ανείπωτη χαρά να τους προσκαλεί, να τους στεφανώνει, και να είναι μαζί τους στους αιώνες των αιώνων;