Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:4

Και ο νόμος δεν δικαίωσε κανέναν· διότι κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού μέσω του νόμου, και είναι «αδύνατον αίμα τράγων και ταύρων να αφαιρέσει αμαρτίες». Ο Κύριός μας όμως Ιησούς Χριστός έγινε ελεήμων και πιστός αρχιερέας για να εξιλεώσει τις αμαρτίες του λαού, και επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράχθηκε, βοήθησε αυτούς που πειράζονται. Διότι κάλεσε την οικουμένη με άγια και επουράνια κλήση, και έγινε ελεήμων αρχιερέας, επειδή δεν ήταν διάκονος του νόμου που κατακρίνει, αλλά μάλλον με αμνησίκακη χάρη και αγάπη δικαίωσε μέσω της πίστης και μας δώρισε την αποκάθαρση από τα παλαιά μας σφάλματα. Όντας λοιπόν ελεήμων πάντοτε και εκ φύσεως, τέθηκε μεσίτης μεταξύ ημών και του Θεού, μέσω της ενανθρωπήσεως, ο Μονογενής του Λόγος, ώστε, όπως ακριβώς ήταν πάντοτε αγαθός και ελεήμων, έτσι πάλι, αφού αναδείχθηκε αρχιερέας, να σπλαγχνιστεί αυτούς που βρίσκονται στη γη, πράττοντας τα όσα του είναι προσφιλή και συνήθη και χωρίς να απομακρύνεται από τα δικά του αγαθά, και να καταστήσει ίλεω απέναντί μας τον ίδιο τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα. Έγινε επίσης πιστός σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα, προσφέροντας τον εαυτό του για εμάς ως οσμή ευωδίας και σηκώνοντας τις αμαρτίες όλων μας «στο σώμα του πάνω στο ξύλο», όπως είναι γραμμένο· διότι με αυτόν τον τρόπο βοήθησε αυτούς που πειράζονται, επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράχθηκε, διότι με την πληγή του εμείς θεραπευθήκαμε, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Διότι εκείνοι που παλαιότερα ιερουργούσαν στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, προσέφεραν λατρεία ως σε τύπο και σκιά, προσφέροντας ιερουργικά στον Πατέρα τον ίδιο τον Υιό, και αναφέροντάς τον ως οσμή ευωδίας πολλές φορές μέσω τράγου, κριαριού και μόσχου. Διότι σφαζόταν ερίφιο για την αμαρτία, σύμφωνα με την πίστη των ιερών γραφών, αλλά σε εκείνα υπήρχε η μορφοποίηση της αλήθειας· έγραψε όμως σε εμάς ο σοφότατος Παύλος: «Ο Χριστός, όταν παραγενήθηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτή την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι η δύναμη της λατρείας πραγματοποιούνταν με ξένο αίμα από τους ιερουργούς σύμφωνα με τον νόμο· επειδή λάτρευσαν σε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων. Ο Χριστός όμως δεν έκανε έτσι, κάθε άλλο, διότι έσωσε την οικουμένη με το δικό του αίμα και «δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη ακατάλυτης ζωής»· διότι προσέφερε τον εαυτό του για εμάς, καθώς η τυπική λατρεία αδυνατούσε να φέρει τη δικαίωση, επειδή ήταν «αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», γι' αυτό και αναζητήθηκε τόπος για δεύτερη διαθήκη, εφόσον η πρώτη δεν ήταν άμεμπτη.

Θα σε βεβαιώσει πάλι, όταν τον δεις να λέει προς τη μητέρα των Ιουδαίων, την Ιερουσαλήμ, δια μέσου της φωνής του Ιερεμία: «Τι δουλειά έχει η αγαπημένη μου στον οίκο μου, αφού έκανε βδελύγματα; Μήπως οι ευχές και τα άγια κρέατα θα αφαιρέσουν από σένα τις κακίες σου, ή με αυτά θα διαφύγεις;» «Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», όπως λέει ο Παύλος. Και ότι, επειδή ασχολούνταν με μάταιη λατρεία και φρόντιζαν να προσφέρουν τις δι' αιμάτων προσαγωγές, δηλαδή τις δωροφορίες, χωρίς κανένα όφελος, δικαίως εκδιώκονταν από τη θεία αυλή, το διδάσκει σαφώς και δια μέσου της φωνής του Ησαΐα, λέγοντας: «Δεν θα συνεχίσετε να πατάτε την αυλή μου· εάν φέρετε σεμίδαλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα μου είναι βδέλυγμα». Επομένως, δεν βρίσκεται σε εκείνα, εννοώ στις διατάξεις του νόμου, η αληθινή σωτηρία, ούτε θα μπορούσε κανείς να αποκτήσει από εκεί την τριπόθητη ελευθερία, εννοώ αυτήν από την αμαρτία. Αλλά, αφού απομακρυνθούμε λίγο από τους τύπους και παρατηρήσουμε πλέον το κάλλος της εν πνεύματι λατρείας, και αφού επιγνώσουμε την αλήθεια, δηλαδή τον Χριστό, δικαιωνόμαστε δια μέσου της πίστεως σε αυτόν. Και όταν δικαιωνόμαστε, μεταβαίνουμε προς την αληθινή ελευθερία, κατατασσόμενοι πλέον όχι στους δούλους, όπως και προηγουμένως, αλλά προφανώς στους υιούς του Θεού. Και θα το μαρτυρήσει λέγοντας ο Ιωάννης, τόσο για τον Χριστό όσο και για όσους πιστεύουν σε αυτόν: «Σε όσους όμως τον έλαβαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού».

Είπε κάπου και αλλού πάλι ο ίδιος προφήτης Ιερεμίας: «Γιατί μου φέρνετε λιβάνι από τη Σαβά και κιννάμωμο από μακρινή γη; Τα ολοκαυτώματά σας δεν είναι δεκτά και οι θυσίες σας δεν με ευχαρίστησαν.» Αλλά βέβαια, και μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους.» Και παντού καθιστά απορριπτέα τη λατρεία που συνίσταται σε σκιές, απομακρύνοντάς τους από τους τύπους και οδηγώντας τους τρόπον τινά προς τη δικαίωση εν Χριστώ, και διδάσκοντας να οικειοποιούνται την ευαγγελική πολιτεία, μέσω της οποίας και μόνο μπορεί να καταστεί δυνατό το να είναι κανείς ευάρεστος στον Θεό, και να προσφέρει την αληθινά άμωμη και ειλικρινή λατρεία, δηλαδή προφανώς την πνευματική. Διότι «Πνεύμα είναι ο Θεός», λέει, «και εκείνοι που τον προσκυνούν, πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια.» <Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον. Εσύ όμως θυμήσου, και ας κριθούμε. Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς.> Παρατήρησε λοιπόν πάλι πώς ο Θεός δεν απένειμε στη δύναμη της νομικής λατρείας τη δυνατότητα να απαλλάσσει κάποιους από την ακαθαρσία που υπάρχει μέσα τους. Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες, και σε αυτά είναι ανώφελη η σκιά του νόμου.

Διότι ήταν αδύνατον αίμα τράγων και ταύρων να αφαιρέσει αμαρτίες. Έπαθε μάλιστα έξω από την πύλη, για να αγιάσει τον λαό με το δικό του αίμα, όπως λέει ο Παύλος. Διότι έπαθε, όχι βέβαια για τον εαυτό του, κάθε άλλο, αλλά για όλη την οικουμένη.

Λέει δε ότι μαζί με τον Ιούδα θα αποδυναμωθούν και αυτοί από τον Ισραήλ. Διότι, αφού λεηλάτησαν τη Σαμάρεια οι βασιλείς της Συρίας και των Περσών, δεν επέτρεψαν στον Ιούδα να παραμείνει αλώβητος, προσθέτοντας στις πόλεις του Ισραήλ και κάποιες από αυτές που ανήκαν σε αυτούς από τον Ιούδα και τον Βενιαμίν. Ότι δε αφορμή για κάθε συμφορά τους έγινε αναμφισβήτητα η ασέβεια και η ύβρις προς τον Θεό, το δίδαξε λέγοντας ότι το πάθημα της αδυναμίας δεν θα τους συνέβαινε διαφορετικά, παρά μόνο εξαιτίας των αδικιών τους. Χρήσιμη λοιπόν και πραγματικά πολυτιμότατη είναι η ευσέβεια προς τον Θεό, μέσω της οποίας θα μπορούσε κανείς και να κυριαρχεί επί των εθνών και να έχει τη δύναμη να κατορθώνει τα πάντα εύκολα. Και αληθεύοντας έλεγε ο Σωτήρας: «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Ψάλλει δε κάπου και ο Δαβίδ, έχοντας επιλέξει να φρονεί ορθά: «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος». <Με πρόβατα και μοσχάρια θα πορευτούν για να αναζητήσουν τον Κύριο, και δεν πρόκειται να τον βρουν· διότι απομακρύνθηκε από αυτούς· επειδή εγκατέλειψαν τον Κύριο· επειδή γεννήθηκαν σε αυτούς αλλότρια τέκνα. Τώρα θα καταφάγει αυτούς και τις κληρονομιές τους η ερυσίβη.> Αληθές αποδεικνύεται από τα ίδια τα πράγματα, ότι, καθώς λέει ο θεσπέσιος Παύλος, «Είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες», και είναι απρόσιτος ο Θεός μέσω του νόμου. Και λέγοντας νόμο, εννοώ τη λατρεία κατά τον νόμο, αυτή που τελείται μέσω αιμάτων και θυσιών.

Αρχή πάλι της γυναίκας είναι ο άνδρας, επειδή από τον άνδρα της πάρθηκε. Αρχή δε του Χριστού είναι ο Θεός, επειδή εξ αυτού κατά φύση προέρχεται ο Υιός, και έχει ως άναρχη αρχή αυτόν που τον γέννησε, μαζί με το να συνυπάρχει αιώνια με αυτόν. Αυτούς τους στίχους και ο Παύλος στην προς Εβραίους Επιστολή λέει ότι έχουν ειπωθεί εκ προσώπου του Σωτήρος. Διότι, αφού είπε ότι το αίμα των ζώων δεν μπορούσε να αφαιρέσει τις αμαρτίες, επιφέρει: «Γι' αυτό, εισερχόμενος ο Χριστός στον κόσμο, λέει προς τον Πατέρα, ότι κανέναν τρόπο προσφοράς της κατά νόμον δεν επέλεξες, ούτε περί σωτηρίας, ούτε περί αμαρτίας, αλλά μου ετοίμασες σώμα· και έφθασα, λέει, δηλαδή, είπα, ήρθα, για να πράξω το θέλημά σου.» Έπειτα προσθέτει: «Καταργεί το πρώτο, για να εγκαθιδρύσει το δεύτερο»· δηλαδή απορρίπτει τις θυσίες, για να επικυρώσει τη θυσία που προσφέρθηκε από τον ίδιο· διότι αναβαίνει ως οσμή ευωδίας προς τον Θεό και Πατέρα μέσω του δικού του σώματος. <Και τον νόμο σου στο μέσο της καρδιάς μου.> (A f. 220 b, B f. 146) Έχοντας δε το δικό σου θέλημα κρυμμένο μέσα μου (διότι αυτό, νομίζω, δηλώνει το, «στο μέσο της κοιλίας μου»), θα το καταστήσω ολοφάνερο στους γνησίους. Διότι είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε, ότι τα πιο υψηλά από τα διδάγματα ο Χριστός τα δίδασκε στους εκλεκτούς, και δεν απευθυνόταν σε όλους απλώς και αδιακρίτως.

Διότι μας τρέφει για την αμάραντη ζωή με τις μυστικές ιερουργίες, παρόλο που ο Ααρών ασκούσε την ιερωσύνη σαρκικά. Επειδή μέσω αυτού γίνονταν θυσίες βοδιών και σφαγές προβάτων, και στάχτη δαμαλίδων ράντιζε αυτούς που είχαν μιανθεί, με σκοπό την καθαρότητα της σάρκας· και κάποια άλλα εκτός από αυτά, τα οποία δεν τελειοποιούσαν ως προς τη συνείδηση τους λατρευτές. «Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων να αφαιρεί αμαρτίες». Εφόσον, λοιπόν, έχει εισαχθεί για εμάς ένας άλλος τρόπος ιερουργίας, ο οποίος απομακρύνεται από τα πρώτα και αρχαιότερα έθιμα, εξάπαντος είναι διαφορετικός και ο ιερέας.

«Εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και από τα υπόλοιπα ας κατατρώγει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.» Για εμάς όμως ισχύει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια.» Είναι λοιπόν καλός ποιμένας, και σε όλα αυτός κατέχει τα πρωτεία. Ονομάστηκε όμως και πρόβατο, επειδή ακριβώς έγινε σαν εμάς. Και πράγματι, ο σοφός Ιωάννης τον υπέδειξε στα πλήθη των Ιουδαίων, λέγοντας: «Να ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.» Διότι χιλιάδες σφάζονταν, σύμφωνα με τον τύπο του νόμου, αλλά κανένας δεν εξάλειψε την αμαρτία του κόσμου. «Διότι είναι αδύνατο το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες.» Την αμαρτία του κόσμου όμως εξάλειψε ο αμνός ο άμωμος, ο αληθινός, το άμωμο ιερήιο. Επομένως, λογίστηκε και ως πρόβατο μαζί με εμάς. Για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί και υιός της Εκκλησίας, ως πρωτότοκος ανάμεσα σε αδελφούς. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και το όνομα Ιωσήφ ερμηνεύεται ως προσθήκη και αύξηση Θεού. Διότι το άγιο πλήθος των τέκνων της Εκκλησίας πάντοτε επιδίδεται σε αύξηση. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έχει λεχθεί προς αυτήν: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα, Σιών, και δες τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα.» Και πάλι: «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη χώρα των Περσών.»

Επομένως, ο Χριστός είναι απρόσιτος σε όσους ζουν υπό τον νόμο και την παιδαγωγική λατρεία. Διότι είναι ανάγκη να ξεπλυθεί προηγουμένως ο μολυσμός και να αποτριφτεί ο ρύπος που προέρχεται από την αμαρτία. Και είναι αδύνατον το αίμα των ταύρων να αφαιρέσει την αμαρτία. Διότι κανείς δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου. Εφόσον λοιπόν η αμαρτία δεν έχει ακόμη καταργηθεί, κατ' ανάγκην ισχύει η φθορά και ο θάνατος εξακολουθεί να κατακυριαρχεί επί των μολυσμένων. Πρέπει, επομένως, εκείνοι που επιθυμούν να δουν το μυστήριο του Χριστού, να αποβάλουν προηγουμένως τη λατρεία των τύπων και των σκιών, η οποία δεν είναι ανώτερη ούτε από τη φθορά ούτε από την αμαρτία. Διότι τότε θα κατανοήσει κανείς και θα εισέλθει στην άγια γη, δηλαδή στην Εκκλησία.

β'. Αλλά τι είπε προς τον Ιησού ο μέγας Μωυσής; «Να είσαι ανδρείος και δυνατός. Διότι εσύ θα εισέλθεις προ του προσώπου αυτού του λαού στη γη, την οποία ορκίστηκε ο Κύριος στους πατέρες μας να τους δώσει, και εσύ θα τους την παραδώσεις ως κληρονομιά». Δες, λοιπόν, την προαγόρευση του νόμου. Δεν αγνόησε ο Μωυσής τη δόξα του Σωτήρος, την ασύγκριτη υπεροχή Του απέναντι σε κάθε άγιο, ή μάλλον απέναντι σε όλη τη λογική κτίση. Γνώρισε το ακαταμάχητο χέρι Του, την παντοδύναμη και αήττητη εξουσία Του, και σχεδόν καταπλήσσονταν βλέποντας τους εχθρούς να πέφτουν, τον θάνατο να ατονεί, τον Σατανά να τρέπεται σε φυγή, και το άλλοτε ανίκητο και δυσκαταγώνιστο θηρίο περίτρομο και ηττημένο, το στόμα της αμαρτίας να φράσσεται, λεπρούς να καθαρίζονται, δαίμονες να τρέμουν, και την αγριεμένη θάλασσα να γαληνεύει με έναν μόνο λόγο. Δεν αγνόησε ότι ο νόμος που δόθηκε δι' αυτού δεν δικαίωσε κανέναν· διότι ήταν αδύνατον το αίμα των ταύρων και των τράγων να αφαιρέσει την αμαρτία.

Μήπως σου φαίνεται απίθανος ο λόγος; ΠΑΛΛ. Όχι βέβαια· διότι ο Μωυσής αποτελεί το πρόσωπο του νόμου. ΚΥΡ. Έχει κληθεί, λοιπόν, ο Ισραήλ και το ποίμνιο που ζει σύμφωνα με τον νόμο και υπό τον νόμο. «Διότι ο Κύριος», λέει, «ο Θεός των Εβραίων μάς έχει προσκαλέσει». Και υπάκουσε στον Θεό που τον κάλεσε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής: «Διότι όλα όσα είπε ο Κύριος ο Θεός, θα τα πράξουμε και θα υπακούσουμε». Επειδή όμως η δύναμη της υποταγής στον νόμο δεν είναι επαρκής για κάθαρση, διότι «είναι αδύνατον το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», εμποδίζεται ο Μωυσής να πλησιάσει τον Θεό: «Μην πλησιάζεις εδώ», λέει. Διότι το αγαθό είναι απρόσιτο μέσω του νόμου· και η δύναμη της πολιτείας κατά τον Μωυσή δεν είναι απολύτως ικανή για να μπορέσει να οδηγήσει στον Θεό. Τον παρουσιάζει όμως σε Αυτόν ο Χριστός μέσω αγιασμού. Διότι πρέπει να είναι άγιοι εκείνοι που επιδιώκουν να ενωθούν με τον άγιο Θεό: «Διότι θα είστε άγιοι», λέει, «επειδή εγώ είμαι άγιος». Και ότι ο τρόπος ζωής σύμφωνα με τον νόμο δεν είναι εντελώς άμεμπτος, το δίδαξε αμέσως, λέγοντας: «Λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι ο τόπος στον οποίο στέκεσαι είναι γη αγία». Διότι πρόσταξε τον ιεροφάντη Μωυσή να βγάλει το υπόδημα από το πόδι του, αποδεικνύοντας ότι η πορεία της ζωής κατά τον νόμο δεν είναι ακόμη καθαρή, ούτε απολύτως απαλλαγμένη από τα έργα της φθοράς και της νεκρότητας, και από τη συνήθεια των Ελλήνων διδασκόταν για χάρη μας ο θείος Μωυσής ότι δεν είναι θεμιτό να πλησιάζει τον Θεό αυτός που φέρει υπολείμματα νεκρότητας και φθοράς.

Επομένως, πλένονταν από πριν, αν και ήταν αγιασμένοι σύμφωνα με τον νόμο, καθαρίζεται δε όχι βέβαια το καθαρό, αλλά το ρυπαρό και ακάθαρτο. Κάτι τέτοιο άλλωστε είπε και ο ίδιος ο Χριστός: «Εκείνος που έχει λουστεί δεν έχει ανάγκη παρά μόνο να νίψει τα πόδια του, διότι είναι καθαρός.» Γράφει επίσης και ο σοφότατος Παύλος, ότι είναι αδύνατον το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες. Ατελής, λοιπόν, είναι ο νόμος ως προς τον αγιασμό, εάν δεν προστεθεί, σε όσους διψούν την οικειότητα με τον Θεό, το σωτήριο βάπτισμα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Ιωάννης, αν και ήταν άριστα στεφανωμένος με ύψιστα καυχήματα, και γνωρίζοντας πώς να προχωρήσει στην αρετή σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχει ήδη φτάσει στο ανώτατο σημείο, παρακαλούσε να βαπτιστεί από τον Σωτήρα, λέγοντας: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα.» ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Τα χέρια και τα πόδια που νίβονται υποδηλώνουν την καθαρότητα και το ανόθευτο του έργου και της πορείας, τρόπον τινά, προς καθετί που πρέπει να πραχθεί. Όταν δε έχουμε εξασκηθεί σε αυτό, μας επιτρέπεται να εισέλθουμε στην εσωτερική σκηνή, να προσφέρουμε στον Θεό πνευματικές θυσίες, και να αφιερώνουμε κατά κάποιον τρόπο την ευωδία της ευαγγελικής πολιτείας ως θυμίαμα.

Το ότι βέβαια ο νόμος δεν έφερε τίποτα σε τελειότητα, «διότι είναι αδύνατον το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», θα μπορούσες να το κατανοήσεις αμέσως, και μάλιστα χωρίς κανέναν κόπο, εάν αναλογιστείς και τη χρησιμότητα του λουτήρα. Διότι αυτός βρισκόταν στη μέση της πρώτης σκηνής λαμπρός και περίβλεπτος, πλένοντας εκ των προτέρων με νερό εκείνους που εισέρχονταν στα Άγια των αγίων.

Γι' αυτό λοιπόν και ρητά έλεγαν: «Διότι είμαστε συνεργοί του Θεού»· και περιέρχονταν βέβαια ολόκληρη την υφήλιο, ιερουργώντας στα έθνη το Ευαγγέλιο του Χριστού. Διότι έχουν κληθεί σε αποστολή μέσω του Χριστού, και ο λόγος είναι αληθινός. Αλλά βεβαίως το γεγονός αυτό ήταν οπωσδήποτε θελητό και από τον Πατέρα· διότι μία είναι η απόφαση για όλα όσα πράττονται, επειδή ο Υιός είναι και βουλή και σοφία και θέληση του Πατέρα. Επομένως, ο Ααρών αποτελεί τύπο του Χριστού, και της ιερωσύνης που νοείται εν πνεύματι και αληθεία, σαν μια προανάδειξη, όπως μέσα σε σκιές ακόμη αμυδρές. Κατανόησε δε ότι προστάζεται ο Μωυσής να φέρει κοντά του τον Ααρών· διότι ο νόμος είναι κατά κάποιον τρόπο ασθενής και ατελής, εάν αποχωριστεί από τον Χριστό. «Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες». Ο Χριστός όμως, αφού προσέφερε μία θυσία υπέρ των αμαρτωλών, ετελείωσε στο διηνεκές αυτούς που αγιάζονται. Ας γνωρίζουν λοιπόν οι φίλοι της σκιάς ακόμη και του γράμματος, και όσοι εκτιμούν τα μωσαϊκά προστάγματα, πως εάν δεν φέρουν κοντά τους τον αρχιερέα και απόστολο της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό, ο ζήλος τους για την τυπική λατρεία θα καταλήξει στο μηδέν. Διότι ποια θα μπορούσαν να είναι τα καυχήματα της ζωής σύμφωνα με τον νόμο ενώπιον του φιλάρετου Θεού;

Αλλά επειδή δεν ήλθε μόνο για πτώση, αλλά και για ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, όπως ακριβώς λέγεται για αυτόν «ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ», εύλογα μετά τα προειρημένα προσθέτει ο Δανιήλ το «και για να απαλείψει αμαρτίες και για να εξιλεώσει αδικίες». Διότι, επειδή είναι «αδύνατον το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», και επειδή όλο το γένος των ανθρώπων είχε ανάγκη από έναν ζωντανό και αληθινό ιλασμό (του οποίου τύπο αποτελούσε το ιλαστήριο που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή), και αυτός ήταν ο Σωτήρας και Κύριός μας, ο αμνός του Θεού, για τον οποίο έχει ειπωθεί «ίδε ο αμνός του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου», και πάλι «αυτός είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας, και όχι μόνο για τις δικές μας αλλά και για τις αμαρτίες όλου του κόσμου», όντας ο ίδιος και απολύτρωση, σύμφωνα με τον Παύλο που λέει «ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση»· εύλογα λοιπόν διδάσκει ότι η παρουσία του είναι ταυτόχρονα συμπλήρωση και ολοκλήρωση της αμαρτίας εκείνων που ασέβησαν απέναντί του, αλλά ταυτόχρονα και εξάλειψη και καθαρισμός αμαρτιών και ιλασμός των αδικιών για εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν. Και ο Ακύλας εξάλλου, αφού είπε «για να συντελέσει την αθέτηση και για να τελειώσει την αμαρτία», πρόσθεσε το «για να εξιλεώσει την ανομία», θέτοντας σαφώς ότι αυτός είναι ιλασμός για κάθε ανομία που είχε γίνει παλαιά από άγνοια.

Τότε, υπό μορφή διηγήματος, ο λόγος εκθέτει όλη τη φιλάνθρωπη οικονομία, διηγούμενος την από τα άνω κάθοδο του ανθρώπου, την ενέδρα των ληστών, την αφαίρεση του άφθαρτου ενδύματος, τα τραύματα της αμαρτίας, την προέλαση του θανάτου στο ήμισυ της φύσεως, καθώς η ψυχή παρέμεινε αθάνατη, και την ανωφελή διέλευση του νόμου, αφού ούτε ο ιερέας ούτε ο Λευίτης θεράπευσαν τις πληγές εκείνου που περιέπεσε στους ληστές· διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες. Αντιθέτως, Εκείνος που περιβλήθηκε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση μέσω της απαρχής του φυράματος, στην οποία υπήρχε η μερίδα κάθε έθνους, Ιουδαίου και Σαμαρείτη και Έλληνα και όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων, Αυτός, μαζί με το σώμα Του, το οποίο αποτελεί το υποζύγιο, αφού έφτασε στον τόπο της κακώσεως του ανθρώπου, θεράπευσε τα τραύματα, τον ανέπαυσε πάνω στο δικό Του κτήνος και έκανε πανδοχείο για αυτόν τη δική Του φιλανθρωπία, στην οποία αναπαύονται όλοι όσοι κοπιάζουν και είναι φορτωμένοι. Εκείνος δε που βρίσκεται μέσα σε Αυτόν, δέχεται οπωσδήποτε μέσα του Εκείνον στον οποίο βρέθηκε, όπως ακριβώς είπε ο Λόγος: «Εκείνος που μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Αφού, λοιπόν, Τον δεχθεί στον δικό του χώρο, φιλοξενεί μέσα του τον αχώρητο, από τον οποίο λαμβάνει τα δύο νομίσματα, εκ των οποίων το ένα είναι η εξ όλης της ψυχής αγάπη προς τον Θεό, και το άλλο η αγάπη προς τον πλησίον όπως προς τον εαυτό του, όπως ακριβώς απάντησε και ο νομικός.

Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες. Γι' αυτό, εισερχόμενος στον κόσμο, λέει: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αλλά σώμα ετοίμασες για μένα· σε ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες. Τότε είπα: Ιδού έρχομαι (στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για μένα) για να πράξω, Θεέ, το θέλημά σου». Λέγοντας πιο πάνω ότι «θυσία, και προσφορά, και ολοκαυτώματα, και θυσίες για την αμαρτία δεν θέλησας, ούτε ευαρεστήθηκες σε αυτές», οι οποίες προσφέρονται σύμφωνα με τον νόμο· τότε είπε: «Ιδού, έρχομαι για να πράξω, Θεέ, το θέλημά σου». Καταργεί το πρώτο, για να καθιερώσει το δεύτερο. Βλέπεις πάλι την υπεροχή; Μία, λέει, είναι αυτή η θυσία, ενώ εκείνες ήταν πολλές· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν είναι ισχυρές, επειδή είναι πολλές.

Επειδή, λοιπόν, αυτός ήταν ο αμνός που θυσιαζόταν για τη ζωή του κόσμου, ο άμωμος αμνός, όπως άλλωστε και ο Ιωάννης τον διακήρυττε ως αμνό, δεν υπήρχε ανάγκη για άλλον αμνό. Διότι είναι αληθινά τα λόγια του Παύλου: «είναι αδύνατον», λέγει, «αίμα τράγων και ταύρων να αφαιρέσει αμαρτίες». Για τη σφαγή δε του αμνού, έτσι αναφωνεί ο συγκορυφαίος του Παύλου, ο Πέτρος, λέγοντας: «Από την πληγή του οποίου ιαθήκαμε». Επειδή, λοιπόν, αυτός ήταν ο αμνός που προτύπωνε ο νόμος μέσω των Γραφών, ποια ανάγκη υπάρχει για άλλον αμνό, εφόσον είναι παρών αυτός ο ίδιος ο αληθινός;

Επειδή διαφορετικά δεν θα είχαν παύσει να προσφέρονται, λόγω του ότι οι λατρευτές, έχοντας καθαριστεί μία φορά, δεν θα είχαν πλέον καμία συνείδηση αμαρτιών. Απεναντίας, με αυτές τις θυσίες γίνεται υπενθύμιση των αμαρτιών κάθε χρόνο. Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες. Γι' αυτό, εισερχόμενος στον κόσμο, λέει: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αλλά σώμα μου ετοίμασες. Σε ολοκαυτώματα και σε θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες. Τότε είπα: Ιδού, προσέρχομαι. Στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για μένα, για να πράξω, ω Θεέ, το θέλημά σου». Δηλαδή, όχι την ίδια την αλήθεια.

Διότι έπρεπε, εφόσον η αληθινή θυσία προσφέρθηκε μία φορά στο τέλος των αιώνων για τις αμαρτίες, δηλαδή αφού σφαγιάστηκε ο αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, να μην υπολείπονται πλέον, αλλά να έχουν παύσει εντελώς οι πολλές και τυπικές θυσίες που προσφέρονταν για τις αμαρτίες. Διότι είναι αδύνατον, όπως λέει και ο ίδιος ο απόστολος, το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες, αφού προσφέρθηκε μία φορά ο αμνός του Θεού· διότι με μία προσφορά έχει τελειοποιήσει, λέει, για πάντα αυτούς που αγιάζονται. Όπως λοιπόν είπε ότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες, με τον ίδιο τρόπο ανέφερε και το επόμενο, ότι «αν αμαρτάνουμε εκούσια μετά την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες», και τα εξής. Διότι και η φρικτή τελετή του σώματος του Κυρίου που τελείται από εμάς δεν είναι προσφορά διαφόρων θυσιών, αλλά ανάμνηση της θυσίας που προσφέρθηκε μία φορά· διότι λέει «αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου» και «όσες φορές το κάνουμε αυτό, τον θάνατο του Κυρίου καταγγέλλουμε». Αυτά λοιπόν αντέτεινε ο Ευλόγιος από την Αλεξάνδρεια για την ανατροπή της δοξασίας των Ναυατιανών.

Διότι, όπως ακριβώς ένας ποιμένας μπορεί να θεραπεύσει το ψωριασμένο πρόβατο και να το προστατεύσει από τους λύκους, ομοίως και ο αληθινός ποιμένας, ο Χριστός, όταν ήλθε, μπόρεσε μόνος Του να θεραπεύσει και να επαναφέρει το χαμένο και ψωριασμένο πρόβατο, τον άνθρωπο, από την ψώρα και τη λέπρα της αμαρτίας. Διότι οι προγενέστεροι ιερείς και Λευίτες και δάσκαλοι δεν μπόρεσαν να θεραπεύσουν την ψυχή με τις προσφορές των δώρων και των θυσιών και με τους ραντισμούς του αίματος, εφόσον βεβαίως ούτε τους εαυτούς τους δεν μπόρεσαν να θεραπεύσουν. Επειδή και οι ίδιοι περιβάλλονταν από ασθένεια· «διότι είναι αδύνατον», λέγει, «το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες». Ο δε Κύριος έλεγε, δείχνοντας την αδυναμία των ιατρών εκείνης της εποχής: «Οπωσδήποτε θα μου πείτε αυτήν την παραβολή· ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου», εννοώντας: «Δεν είμαι εγώ όπως εκείνοι που ούτε τους εαυτούς τους δεν μπορούν να θεραπεύσουν. Εγώ είμαι ο αληθινός ιατρός και ο καλός ποιμένας που θυσίασε τη ζωή του “υπέρ των προβάτων”, αυτός που μπορεί να θεραπεύσει “κάθε νόσο και κάθε ασθένεια” της ψυχής. Εγώ είμαι το άμωμο πρόβατο που “προσφέρθηκε μία φορά”, και που μπορώ να θεραπεύσω αυτούς που προσέρχονται σε εμένα». Διότι η αληθινή ίαση της ψυχής προέρχεται μόνο από τον Κύριο· διότι λέγει: «ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου», δηλαδή της ψυχής που πίστεψε σε Αυτόν και Τον αγάπησε με όλη της την καρδιά.

Διότι, αν κάποιος δεν κατέβει από το ύψος της διάνοιας, δεν πέφτει στα χέρια των δαιμόνων. Αυτοί, αφού έξδυσαν τον άνθρωπο και τον στέρησαν από τα ενδύματα της αρετής, τότε του επέφεραν τις πληγές της αμαρτίας. Διότι, πρώτα μας απογυμνώνουν από κάθε αγαθό λογισμό και από τη σκέπη του Θεού, και έπειτα επιβάλλουν τις πληγές της αμαρτίας. Άφησαν δε ημιθανή την ανθρώπινη φύση, είτε διότι η ψυχή είναι αθάνατη, ενώ το σώμα θνητό, ώστε το μισό του ανθρώπου να υποταχθεί στον θάνατο, είτε διότι η ανθρώπινη φύση δεν είχε φτάσει σε πλήρη απόγνωση, αφού υπήρχε η ελπίδα ότι θα βρει τη σωτηρία εν Χριστώ. Ώστε δεν είχε θανατωθεί παντελώς, αλλά, όπως με το παράπτωμα του Αδάμ εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο, έτσι με το δικαίωμα του Χριστού επρόκειτο να καταργηθεί ο θάνατος. Ως ιερέα και Λευίτη, να εννοείς τον Νόμο και τους προφήτες. Διότι αυτοί ήθελαν μεν να δικαιώσουν την ανθρώπινη φύση, αλλά δεν μπόρεσαν. «Διότι είναι αδύνατον», λέει ο Παύλος, «αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες». Σπλαχνίστηκαν λοιπόν τον άνθρωπο και σκέφτηκαν να τον θεραπεύσουν. Έπειτα όμως, νικημένοι από την ισχύ των πληγών, υποχώρησαν πάλι προς τα πίσω. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το «αντιπαρήλθε».