Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10:5

Αλλά δεν νομίζω ότι θα μπορούσε κανείς να φτάσει ποτέ σε τέτοιο σημείο παραφροσύνης, ώστε να μην θαυμάζει υπερβολικά τον Μονογενή, ο οποίος, για χάρη μας, δεν θεώρησε αρπαγή το λαμπρό και υπέρτατο αξίωμα του να βρίσκεται στη μορφή και στην ισότητα με τον Πατέρα, αλλά προτίμησε να υποστεί την εν σαρκί κένωση και, μαζί με αυτήν, τους λόγους που της αρμόζουν και της ταιριάζουν, και να το θεωρήσει αυτό ως μηδαμινό, εφόσον έτσι θα επιτυγχανόταν απολύτως για εμάς το να παραμείνουμε αβλαβείς, με την επιστροφή της φύσης μας στην αρχική της κατάσταση και την αναδημιουργία της στο πρόσωπό του προς μια νέα ζωή μέσω του αγιασμού εν Πνεύματι. Διατρανώνει, λοιπόν, ο Παύλος την αιτία της ενανθρωπήσεως, λέγοντας ότι ο Λόγος του Θεού δεν ανέλαβε τη φύση των αγγέλων, αλλά το σπέρμα του Αβραάμ, «γι' αυτό όφειλε να γίνει σε όλα όμοιος με τους αδελφούς του, ώστε να αναδειχθεί ελεήμων και πιστός αρχιερέας στα προς τον Θεό.» Και πάλι: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά έχουν κοινή συμμετοχή στο αίμα και στη σάρκα, και αυτός παρομοίως μετείχε σε αυτά, ώστε μέσω του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει την κυριαρχία του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο.» Και γιατί τα λέω αυτά, εφόσον σε όσους το επιθυμούν είναι δυνατόν να ακούσουν ξεκάθαρα τον Χριστό να αναφωνεί προς τον Θεό Πατέρα στους ουρανούς: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες, τότε είπα: Ιδού έρχομαι, για να κάνω, ω Θεέ, το θέλημά σου.» Και ποιο ήταν άραγε το σοφό και σωτήριο για εμάς θέλημα του Πατέρα;

Διότι, για να φαίνεται ότι τιμά τον Πατέρα και Εκείνον από τον οποίο προέρχεται γεννητώς, στεφανώνοντάς τον με τις έσχατες και ύψιστες επευφημίες, πότε λέει: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ζήτησας, αλλά μου ετοίμασες σώμα· τότε είπα: Ιδού, έρχομαι· στην αρχή του βιβλίου έχει γραφτεί για μένα, για να κάνω, ω Θεέ, το θέλημά σου»· και πότε πάλι ότι «Κατέβηκα από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε.» Ιδού λοιπόν, ιδού και μάλιστα με πολλή σαφήνεια, λέει ότι έχει κατέβει από τους ουρανούς, και ότι έχει τέτοια διάθεση ως προς το ότι πρέπει να εκτελεί εκουσίως αυτό που δοκεί στον γεννήτορα, ώστε, αν ήταν καθόλου δυνατόν να απομακρυνθεί σε διαφορετικότητα θελημάτων, θα αγνοούσε τα δικά του και θα οικειοποιούνταν μάλλον εκείνα του Πατέρα. Έχοντας λοιπόν τέτοιο σκοπό και τέτοια γνώμη, άραγε θα φαινόταν σε κάποιον ότι αποφεύγει ως άδοξο το να φαίνεται υποταγμένος, και ότι αποποιείται το να συνθέλει μαζί του σε οτιδήποτε; Β. Σε καμία περίπτωση. Α. Επομένως, αυτός που και τώρα είναι ομογνώμων και συνθελητής με τον γεννήτορα, μάλλον δε η βουλή και η θέληση του Πατέρα, με ποιον τρόπο θα υποταχθεί, και μάλιστα κατά καιρούς, ως μη νοούμενος ακόμη συνθελητής ή υποταγμένος;

Γνωρίζοντας δε το θέλημα του Θεού και Πατρός, ο κατά φύσιν Υιός Του, προκειμένου να προσφέρει και ταυτόχρονα να θυσιάσει ιεροπρεπώς τον εαυτό Του σε Αυτόν για όλους εμάς, έγινε άνθρωπος για χάρη μας. Και γι' αυτό αψευδής μάρτυράς μας θα μπορούσε να είναι ο μακάριος Παύλος, διότι είπε πάλι για Αυτόν: «Γι' αυτό, εισερχόμενος στον κόσμο λέει: Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αλλά μου ετοίμασες σώμα. Ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ζήτησας, τότε είπα: Ιδού, έρχομαι -στην αρχή του βιβλίου έχει γραφτεί για μένα- για να κάνω, Θεέ μου, το θέλημά σου.» Ποιος, λοιπόν, είναι αυτός που εισέρχεται στον κόσμο; Και πώς ακριβώς λέγεται ότι έχει εισέλθει; Μήπως επειδή προηγουμένως βρισκόταν έξω από αυτόν και, κατά κάποιον τρόπο, μακριά του;

Αυτό ήρθε τρίτο: το πρώτο, διαμέσου του Μωυσή και του Ααρών· το δεύτερο, κατά την εποχή που ζούσε ο Ιησούς του Ναυή, και μετά από αυτόν οι κριτές· το τρίτο δε μετά από αυτούς, κατά την εποχή που υπήρξαν οι μακάριοι προφήτες μέχρι τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Σε αυτούς τους καιρούς ο Ισραήλ στάθηκε άκαρπος. Διότι, όσον αφορά το αγαθό θέλημα του Θεού και Πατρός, και προφανώς και του Υιού, η λατρεία με σκιές και τύπους ήταν απαράδεκτη και εντελώς άκαρπη ως προς την πνευματική ευωδία. Έγινε, λοιπόν, και απόβλητη. Και αυτό το διδάσκει ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες.» Και μέσω του Ησαΐα: «Διότι ποιος ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Να πατήσετε την αυλή μου δεν θα επαναλάβετε· εάν φέρετε σιμιγδάλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα, μου είναι βδέλυγμα.» Αυτό, λοιπόν, που μισεί και βδελύσσεται ο Θεός, πώς θα μπορούσε να νοηθεί ότι είναι νοητός και πνευματικός καρπός ψυχής, και ευπρόσδεκτος σε Αυτόν; <Ιδού, υπήρχε μια γυναίκα που είχε πνεύμα ασθενείας δεκαοκτώ έτη.> (A f. 190, B f. 133) Υπήρχε δε στη Συναγωγή μια γυναίκα που επί δεκαοκτώ έτη ήταν σκυφτή από την ασθένεια. Ωφελεί όχι λίγο όσους σκέπτονται ορθά και αυτό: διότι πρέπει εμείς από παντού να συλλέγουμε το ωφέλιμο.

Επειδή, λέει, ω Πατέρα, δεν θέλησες τις θυσίες του νόμου, οι οποίες αποτελούσαν μόνο υπενθύμιση και έλεγχο των αμαρτιών, και όχι βέβαια άφεση, έρχομαι λαμβάνοντας το σώμα που εσύ ο ίδιος μου ετοίμασες. Διότι Πνεύμα Άγιο και δύναμη του Υψίστου επισκίασε την αγία Παρθένο.

Διότι είναι γραμμένο ότι: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν θα εμμείνει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο αυτού του νόμου, ώστε να τα εφαρμόσει». Ότι δε η αλήθεια θα ακολουθήσει οπωσδήποτε όσα είπα, θα το επιβεβαιώσει πάλι ο ιερότατος Παύλος. Διότι έγραψε: «Ο νόμος τέθηκε εξαιτίας των παραβάσεων». Και πάλι: «Ο νόμος παρεισέφρησε, για να πλεονάσει το παράπτωμα». Διότι, εφόσον όσοι βρίσκονταν υπό τον νόμο ασθενούσαν και αμάρταναν διαρκώς, το παράπτωμα πλεόνασε. Καθώς λοιπόν ο νόμος έλεγχε την ασθένεια εκείνων που του υπόκεινταν, κατέστη αναγκαίος για όσους βρίσκονταν στη γη αυτός που δικαιώνει μέσω της πίστεως και όχι μέσω των έργων του νόμου. Και αυτός ήταν ο Χριστός, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Ακόμη λίγο, πολύ λίγο, και αυτός που έρχεται θα έρθει, και δεν θα καθυστερήσει. Αν όμως δειλιάσει, η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν. Ο δίκαιος όμως θα ζήσει εκ της πίστεώς μου». Διότι θυσία και προσφορά δεν θέλησε ο Θεός των όλων. Ούτε σε ολοκαυτώματα και θυσίες υπέρ αμαρτίας ευαρεστήθηκε, επειδή, όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Χριστός, «Ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια». γʹ. Διδάσκοντας αυτά περνούσε τον χρόνο του στις συναγωγές, συνοδεύοντας τους λόγους του με θεία σημεία και κατορθώνοντας όσα αρμόζουν μόνο στη φύση που βρίσκεται πάνω από όλα, και μάλιστα εντελώς άκοπα, ή μάλλον με μόνο το παντοδύναμο νεύμα του.

Δεν κατανοούν λοιπόν ότι έχει διατηρηθεί σε αυτόν η απάθεια κατά το ότι είναι Θεός, αλλά του αποδίδεται και το ότι έπαθε για εμάς κατά σάρκα, κατά το ότι, ενώ είναι Θεός εκ φύσεως, έγινε σάρκα, δηλαδή τέλειος άνθρωπος. Διότι ποιος ήταν αυτός που έλεγε προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, σώμα όμως μου ετοίμασες· ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ζήτησας· τότε είπα: Ιδού έρχομαι, Θεέ, για να κάνω το θέλημά σου;» Διότι αυτός που είναι χωρίς σώμα ως Θεός, λέει ότι ετοιμάστηκε σώμα για τον ίδιο, ώστε, αφού το προσφέρει για εμάς, να μας θεραπεύσει όλους με τη δική του πληγή, σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη.

Διότι τον άνθρωπο, που βρισκόταν σε αποστροφή και είχε έρθει σε ρήξη με τον Θεό εξαιτίας της παράβασης και της πολλής αμαρτίας, ο Χριστός τον έστησε πάλι ενώπιον του Πατρός, ενσωματώνοντάς τον στον εαυτό Του ως στον πρώτο νέο άνθρωπο. «Διότι εισήλθε στον ουρανό ως πρόδρομος για χάρη μας, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού υπέρ ημών», όπως μας γράφει ο σοφός Παύλος. Διότι Αυτός που υπάρχει πάντοτε μαζί με τον δικό Του Πατέρα, λέγεται ότι εμφανίζεται τώρα επειδή προσφέρει ενώπιον του Πατρός τα ανθρώπινα έχοντάς τα πρώτος ενωμένα στον εαυτό Του, και μεταβάλλοντας εκείνη την αρχαία αποστροφή. «Διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας», σύμφωνα με τις Γραφές. ΠΑΛΛ. Είναι βέβαιο λοιπόν ότι το χρυσό θυσιαστήριο είναι πάλι εικόνα του Χριστού. ΚΥΡ. Και επιπλέον, θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί ότι Αυτός είναι το σύνθετο και λεπτό θυμίαμα. Διότι Αυτός είναι ο αρχιερέας: «Θα προσφέρει δηλαδή», λέει, «πάνω σε αυτό ο Ααρών θυμίαμα σύνθετο, λεπτό»· και είναι σύνθετο το θυμίαμα· διότι ο Λόγος, όντας Θεός, έγινε σάρκα. Και ο Εμμανουήλ κατά κάποιον τρόπο έχει συντεθεί για εμάς, έχοντας συνενωθεί άρρητα από τη θεία φύση και την ανθρωπότητα σε μια ενότητα που υπερβαίνει τον νου. Είναι δε λεπτό, επειδή δεν έχει το παχύ της κατά τον νόμο λατρείας. «Διότι θυσίες και προσφορές δεν θέλησες. Ολοκαύτωμα και θυσίες περί αμαρτίας δεν ευαρεστήθηκες. Σώμα όμως μου ετοίμασες», λέει· «τότε είπα: Ιδού έρχομαι, για να κάνω, ω Θεέ, το θέλημά σου.»

Όταν όμως ξημέρωσε το πρωί, δηλαδή όταν πλέον φανερώθηκε η τρίτη χρονική περίοδος, και το νοητό φως, δηλαδή ο Χριστός, καταύγασε τα πάντα κάτω από τον ήλιο, και αφού διαλύθηκε πλέον η παλαιά ομίχλη, δεν είναι πλέον δεκτός ο τρόπος της τότε λατρείας, αλλά είτε είναι το χθεσινό είτε το λίπος ή το θύμα της τρίτης ημέρας, δεν είναι πλέον δεκτό, αλλά είναι βδελυρό και απορριπτέο από τον Θεό, και λογίζεται ως μίασμα για εκείνους που επιλέγουν να τα προσφέρουν εκτός του κατάλληλου καιρού. Ή μήπως δεν θεωρείς αληθές, ότι, καθώς ο Χριστός καταλάμπει με τις ευαγγελικές διδασκαλίες τις ψυχές των αγίων και τις μυσταγωγεί άριστα στην πνευματική λατρεία, είναι πλέον περιττά και ανωφελή τα του νόμου; ΠΑΛΛ. Το λέω. Διότι θυμάμαι τον θεσπέσιο Παύλο, που αποκάλεσε σκύβαλα και ζημία τα καυχήματα του νόμου, εξαιτίας της υπεροχής της γνώσης του Χριστού. Και ακούω ότι έγραψε σε κάποιους: «Σας λέω λοιπόν ότι, εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός σε τίποτα δεν θα σας ωφελήσει.» ΚΥΡ. Ορθά μίλησες. Επομένως, είναι αμαρτία και μολυσμός, αφού φανερώθηκε ο Χριστός και παρήλθε ο καιρός κατά τον οποίο υπήρχε ο νόμος και οι προφήτες, να προσκολλάται κανείς στη σκιώδη λατρεία, και να επιχειρεί να προσφέρει στον Θεό πρόβατο ή λίπος ή λιβάνι, ενώ ο Υιός λέει ξεκάθαρα προς τον Θεό και Πατέρα: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, αλλά μου ετοίμασες σώμα.»

Ή πώς δεν εξευτελίζονται τα άχραντα μυστήρια, αφού φαίνονται να είναι σώμα και αίμα ανθρώπου; Και πώς είπε: «Μου ετοίμασες σώμα»; Και πώς είναι αναγκαίο να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει; Και πώς λύτρωσε τους αιχμαλώτους με το ίδιο του το αίμα; Ή πώς σταύρωσαν τον Κύριο της δόξας; Και πώς ο Λόγος έγινε σάρκα; Και πώς ο Πατέρας, αφού μίλησε στους προφήτες πολλές φορές και με πολλούς τρόπους, μίλησε κατά τους έσχατους καιρούς μέσω του Υιού;

Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες. Γι' αυτό, εισερχόμενος στον κόσμο, λέει: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αλλά σώμα ετοίμασες για μένα· σε ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες. Τότε είπα: Ιδού έρχομαι (στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για μένα) για να πράξω, Θεέ, το θέλημά σου». Λέγοντας πιο πάνω ότι «θυσία, και προσφορά, και ολοκαυτώματα, και θυσίες για την αμαρτία δεν θέλησας, ούτε ευαρεστήθηκες σε αυτές», οι οποίες προσφέρονται σύμφωνα με τον νόμο· τότε είπε: «Ιδού, έρχομαι για να πράξω, Θεέ, το θέλημά σου». Καταργεί το πρώτο, για να καθιερώσει το δεύτερο. Βλέπεις πάλι την υπεροχή; Μία, λέει, είναι αυτή η θυσία, ενώ εκείνες ήταν πολλές· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν είναι ισχυρές, επειδή είναι πολλές.

Διότι τίποτε δεν οδήγησε στην τελειότητα ο νόμος, λέει· και πάλι: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας»· και εκείνη μεν ήταν χειροποίητη, ενώ αυτή είναι αχειροποίητη· και η μεν είχε αίμα τράγων, ενώ αυτή έχει το αίμα του Δεσπότου· και στην πρώτη ο ιερέας στεκόταν όρθιος, ενώ σε αυτήν είναι καθήμενος· επειδή, λοιπόν, όλα εκείνα ήταν κατώτερα, ενώ αυτά είναι ανώτερα, για τον λόγο αυτόν λέει: «Έχοντας, λοιπόν, αδελφοί, παρρησία».

Επειδή διαφορετικά δεν θα είχαν παύσει να προσφέρονται, λόγω του ότι οι λατρευτές, έχοντας καθαριστεί μία φορά, δεν θα είχαν πλέον καμία συνείδηση αμαρτιών. Απεναντίας, με αυτές τις θυσίες γίνεται υπενθύμιση των αμαρτιών κάθε χρόνο. Διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες. Γι' αυτό, εισερχόμενος στον κόσμο, λέει: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αλλά σώμα μου ετοίμασες. Σε ολοκαυτώματα και σε θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες. Τότε είπα: Ιδού, προσέρχομαι. Στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για μένα, για να πράξω, ω Θεέ, το θέλημά σου». Δηλαδή, όχι την ίδια την αλήθεια.

Εβρ. 9,24-25 Η φράση «εισήλθε στον ίδιο τον ουρανό» πρέπει να ληφθεί συνεκτικά ως εξής: «ούτε για να προσφέρει τον εαυτό του πολλές φορές, εισήλθε στον ίδιο τον ουρανό»· διότι το να προσφέρουν θυσίες «πολλές φορές» «με αίμα» χαρακτηρίζει εκείνους που εισέρχονται στα «αντίτυπα των αληθινών», αλλά όχι εκείνον που εισήλθε «στον ίδιο τον ουρανό». Εβρ. 10,5-9 «Εισερχόμενος στον κόσμο» είπε ο Χριστός, και όχι «αφού εισήλθε»· και εισερχόταν προφανώς, όταν υποσχόταν στον Δαβίδ και διαβεβαίωνε ότι από τον καρπό της κοιλίας του θα τον καθίσει στον θρόνο του εις τον αιώνα. «Εισερχόμενος» λοιπόν «στον κόσμο» μέσω των συμφωνιών προς τον Δαβίδ, λέγει μέσω αυτού και το εξής, ότι εφόσον «θυσία και προσφορά δεν θέλησες, ούτε ευδόκησες» σε όσα τελούνταν βάσει του νόμου. Και δεν είπε ότι «δεν ευδοκείς ούτε θέλεις», αλλά «δεν θέλησες ούτε ευδόκησες», σχεδόν λέγοντας ότι από την ίδια τους την καταβολή και εισαγωγή οι θυσίες δεν σου ήταν καθόλου επιθυμητές και ευάρεστες. Αλλά ακόμη κι αν κάποια από αυτές έγινε δεκτή, έγινε δεκτή εξαιτίας της αδυναμίας εκείνων που την προσέφεραν. Επειδή λοιπόν αυτά τα απέρριψες και «κατασκεύασες σώμα για εμένα», τότε ήρθα για να «πράξω το θέλημά σου»· διότι αυτό έχει ειπωθεί για εμένα όχι απλώς και παρεμπιπτόντως, αλλά καθιστώντας την προφητεία για το πρόσωπό μου ως το κύριο κεφάλαιο και τη βασική υπόθεση του βιβλίου.