Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:22

Με πίστη ο Αβραάμ, αφού εξήλθε από τη χώρα των Χαλδαίων, παροίκησε στη γη της επαγγελίας, προσμένοντας την επουράνια πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα των πρωτοτόκων, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι μόνον ο Θεός. Με πίστη ο Ισαάκ, όταν προσφερόταν πάνω στο θυσιαστήριο, δεν δάκρυσε, γνωρίζοντας ότι προεικονίζει τον αμνό που μέλλει να άρει την αμαρτία του κόσμου. Με πίστη ο Ιακώβ προσκύνησε στηριζόμενος στο άκρο της ράβδου του, προμηνύοντας φανερά τον νικοποιό και τρισμακάριο σταυρό. Με πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, έδωσε εντολή στους υιούς του Ισραήλ σχετικά με τα οστά του, να τα εξαγάγουν από την Αίγυπτο, προκειμένου να μην τα λατρέψουν οι Αιγύπτιοι ως Θεό.

Παρατήρησε, λοιπόν, ξεκάθαρα τον Θεό να νομοθετεί αυτά σε όσους προέρχονται από τον Ισραήλ: διότι οι χίλιοι εκλεκτοί από κάθε φυλή εκστράτευσαν εναντίον των Μαδιανιτών. Και κερδίζοντας τη νίκη, νομίζω, με κόπο και ιδρώτα, μοίρασαν αμέσως τα λάφυρα που συγκέντρωσαν από τον πόλεμο σε ολόκληρη τη συναγωγή, και με τα κατορθώματα αυτών που ανδραγάθησαν δοξαζόταν το υπόλοιπο πλήθος. «Διότι θα μοιράσετε», λέει, «τα λάφυρα, εσύ και ο ιερέας Ελεάζαρ, και οι αρχηγοί των πατριών της συναγωγής. Και θα μοιράσετε τα λάφυρα ανάμεσα στους πολεμιστές που βγήκαν στη μάχη, και ανάμεσα στην υπόλοιπη συναγωγή». Διότι το γεγονός ότι αυτό που υστερεί λιγάκι και ακολουθεί πίσω από το μεγαλείο τους, πρόκειται να συνδοξαστεί μαζί με τους εξαιρετικά εκλεκτούς και πιο επιφανείς, το υπέδειξε κατά κάποιον τρόπο και ο θεσπέσιος Παύλος. Διότι, αφού απαρίθμησε από τους αρχαιότερους αγίους εκείνους που διακρίθηκαν μέσω της πίστης και των οποίων η δόξα είναι λαμπρή εξαιτίας της ακριβούς ευσέβειάς τους προς τον Θεό, λέει: «Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, και δεν έλαβαν τις υποσχέσεις, επειδή ο Θεός προέβλεψε κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς». Και γράφει σε άλλους: «Ήδη έχετε φτάσει στην τελειότητα. Χωρίς εμάς βασιλεύσατε, και μακάρι να βασιλεύατε, ώστε να συμβασιλεύσουμε κι εμείς μαζί σας».

Για να μην απελπιστούν, λοιπόν, από το μεγάλο χρονικό διάστημα και, μη αντέχοντας την ταλαιπωρία, χάσουν κάθε ελπίδα για την επιστροφή και αποθαρρυνθούν, τους έδωσε το μέγιστο εχέγγυο ελπίδας προλέγοντας την ανακομιδή των οστών του, ώστε εκείνοι, αναλογιζόμενοι μέσα τους ότι, αν ο δίκαιος δεν ήταν απόλυτα και με βεβαιότητα πεπεισμένος πως «Όλοι θα επιστρέψουμε», δεν θα έδινε εντολή για τα οστά του, να έχουν αναμφισβήτητη απόδειξη και βέβαιη ελπίδα για την επιστροφή στην πατρίδα. Και ότι αυτό είναι αληθές, και πως γι' αυτόν τον λόγο προείπε για τα οστά του, όχι επειδή μεριμνούσε για την ταφή του, αλλά για να διορθώσει τη δυσπιστία τους, άκουσε τι λέει ο Παύλος: «Με πίστη ο Ιωσήφ, καθώς έφτανε στο τέλος της ζωής του, μνημόνευσε την έξοδο των υιών Ισραήλ και έδωσε εντολή για τα οστά του».

Τι σημαίνει η έκφραση «με πίστη»; Σημαίνει ότι προέβλεπε τα όσα επρόκειτο να συμβούν ύστερα από πολλά χρόνια, και ότι οπωσδήποτε οι απόγονοί του θα ανακτούσαν την πατρίδα τους. Για να το αποδείξει λοιπόν αυτό, τα προείπε και τα δύο, και μπορούσε κανείς να δει ένα θαυμαστό και παράδοξο γεγονός κατά την Έξοδο, όταν μεταφέρονταν τα οστά. Διότι ο Ιωσήφ, ο οποίος τους οδήγησε κάτω στην Αίγυπτο, αυτός ο ίδιος προπορευόταν πάλι κατά την άνοδό τους, ενισχύοντάς τους στην υπομονή και στην ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Επειδή, βλέποντας εκείνοι τα λείψανα μπροστά στα μάτια τους, και ανακαλώντας έπειτα εξαιτίας αυτού στη μνήμη τους όλη εκείνη την ιστορία και αναλογιζόμενοι μέσα τους, ότι δηλαδή τον επιβουλεύτηκαν οι αδελφοί του, ότι ρίχτηκε σε λάκκο, ότι διέτρεξε έσχατο κίνδυνο, ότι έμεινε στη φυλακή και όλα τα άλλα που του είχαν συμβεί· και έπειτα, ότι μετά από όλα εκείνα έγινε βασιλιάς και πρώτος άρχοντας της Αιγύπτου, και κηδεμόνας και προστάτης τόσων ανθρώπων, αντλούσαν ισχυρές ελπίδες για την απαλλαγή τους από τα δεινά που διαρκώς τους έβρισκαν, διδασκόμενοι μέσω των οστών του δικαίου ότι κανένας από όσους πίστεψαν στον Θεό και περίμεναν τη δική Του βοήθεια δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ.

Διότι, ακόμη και αν κάποια λυπηρά και ανεπιθύμητα γεγονότα παρεμβάλλονται στις υποσχέσεις και μεσολαβούν στο ενδιάμεσο, ποτέ δεν θα μπορέσουν να απομακρύνουν από το τελικό αποτέλεσμα εκείνους που ελπίζουν, αλλά οπωσδήποτε θα εκπληρωθεί εκείνο που έχει προειπωθεί σύμφωνα με την άνωθεν απόφαση, καθιστώντας λαμπρότερους όσους αναμένουν με υπομονή όλα όσα έχουν θεσπιστεί από τον Θεό. Γι' αυτούς τους λόγους έδωσε εντολή σχετικά με τα οστά του.

Αναλογίσου, λοιπόν, ότι ως αντάλλαγμα για εκείνο το βραχύ χρονικό διάστημα, κατά το οποίο υπέμεινε τη δουλεία και το δεσμωτήριο, άσκησε τη βασιλική εξουσία επί ογδόντα έτη. Και για το γεγονός ότι τα έπραττε όλα με πίστη, και γι' αυτόν τον λόγο έδωσε εντολή για τη μετακομιδή των οστών του, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Με πίστη ο Ιωσήφ, όταν πλησίαζε στο τέλος της ζωής του, έκανε μνεία για την έξοδο των υιών του Ισραήλ». Και δεν σταμάτησε μέχρις εδώ, αλλά για να μάθεις την αιτία για την οποία παρήγγειλε να γίνει η μετακομιδή των οστών, λέει: «Και έδωσε εντολή σχετικά με τα οστά του».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΣΤ΄. Με πίστη, και για τα μελλοντικά γεγονότα, ευλόγησε ο Ισαάκ τον Ιακώβ και τον Ησαύ. Με πίστη ο Ιακώβ, καθώς πέθαινε, ευλόγησε καθέναν από τους υιούς του Ιωσήφ, και προσκύνησε στηριζόμενος στο άκρο της ράβδου του. Με πίστη ο Ιωσήφ, φτάνοντας στο τέλος της ζωής του, μνημόνευσε την έξοδο των υιών του Ισραήλ και έδωσε εντολή σχετικά με τα οστά του.

Από πού, λέγει, υποσχέθηκε στους υιούς του τόσα αγαθά, αν όχι από το ότι πίστευε στον Θεό; «Και προσκύνησε στηριζόμενος στο άκρο της ράβδου του. Με πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, έκανε μνεία για την έξοδο των υιών Ισραήλ». Εδώ, λέγει, όχι μόνο το είπε, αλλά και είχε τέτοια πεποίθηση για τα όσα επρόκειτο να συμβούν, ώστε το απέδειξε ο ίδιος και με το έργο του.

Δηλαδή, αν και ήταν ήδη γέροντας. «Και έδωσε εντολές σχετικά με τα οστά του. Με πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε,» Για να πιστέψει ο λαός ότι οπωσδήποτε θα υπάρξει λύτρωση γι' αυτόν. Διότι δεν θα έκανε μνεία για τη μεταφορά των οστών του, εάν δεν έβλεπε με βεβαιότητα ότι αυτή πρόκειται να συμβεί. «Κρύφτηκε επί τρεις μήνες από τους γονείς του, επειδή είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε,» Επειδή δεν ήταν καθόλου φοβερό να φανούν κατώτεροι από εκείνους τους αγίους, για τον λόγο αυτό, παραθέτει και ταπεινούς και άσημους άνδρες. «Αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού,» Αυτό το αναφέρει διδάσκοντάς τους να τα περιφρονούν όλα και να μην στενοχωρούνται για την αρπαγή των υπαρχόντων τους, από τη στιγμή μάλιστα που ο Μωυσής για χάρη της πίστεως εγκατέλειψε τους βασιλικούς θησαυρούς.

Του ιδίου από την Προς Εβραίους Επιστολή — Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που δειλιάζουν και οδηγούνται στην απώλεια, αλλά από εκείνους που πιστεύουν για τη σωτηρία της ψυχής. Η πίστη είναι η βεβαιότητα για όσα ελπίζουμε, η απόδειξη πραγμάτων που δεν βλέπονται. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι πρεσβύτεροι. Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες δημιουργήθηκαν με τον λόγο του Θεού, ώστε αυτά που βλέπουμε να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα. Με την πίστη ο Άβελ προσέφερε στον Θεό καλύτερη θυσία από τον Κάιν, μέσω της οποίας έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, καθώς ο Θεός έδωσε μαρτυρία για τα δώρα του· και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί. Με την πίστη ο Ενώχ μετατέθηκε, για να μη δει τον θάνατο, και δεν βρισκόταν πλέον, διότι τον μετέθεσε ο Θεός· διότι πριν από τη μετάθεσή του είχε λάβει τη μαρτυρία ότι υπήρξε ευάρεστος στον Θεό. Χωρίς πίστη, όμως, είναι αδύνατον να του ευαρεστήσει κανείς· διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν. Με την πίστη ο Νώε, όταν έλαβε θεία αποκάλυψη για όσα δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του· μέσω της οποίας κατέκρινε τον κόσμο, και έγινε κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την πίστη και η ίδια η Σάρρα έλαβε δύναμη να συλλάβει σπέρμα, και παρά την προχωρημένη ηλικία της γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο εκείνον που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα ήταν νεκρωμένος, γεννήθηκαν απόγονοι τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο δίπλα στο χείλος της θάλασσας που είναι αναρίθμητη. Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και αφού ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι εκείνοι που λένε τέτοια πράγματα φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν καιρό να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους· διότι τους ετοίμασε πόλη. Με την πίστη ο Αβραάμ προσέφερε τον Ισαάκ, όταν δοκιμαζόταν, και προσέφερε τον μονογενή του αυτός που είχε αναδεχθεί τις υποσχέσεις, προς τον οποίο είχε ειπωθεί ότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου, αναλογιζόμενος ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς· γι' αυτό και τον ξαναπήρε πίσω ως παραβολή. Με την πίστη ο Ισαάκ ευλόγησε τον Ιακώβ και τον Ησαύ για μελλοντικά πράγματα. Με την πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μνημόνευσε για την έξοδο των υιών Ισραήλ, και έδωσε εντολή για τα οστά του. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε, κρύφτηκε για τρεις μήνες από τους γονείς του, διότι είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· θεωρώντας ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, διότι απέβλεπε στη μισθαποδοσία. Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· διότι έμεινε σταθερός σαν να έβλεπε τον αόρατο. Με την πίστη τέλεσε το Πάσχα και την πρόσχυση του αίματος, ώστε να μην τους αγγίξει ο εξολοθρευτής των πρωτοτόκων. Με την πίστη διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα σαν από ξηρά, την οποία όταν δοκίμασαν οι Αιγύπτιοι καταποντίστηκαν. Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχούς, αφού κυκλώθηκαν για επτά ημέρες. Με την πίστη η Ραάβ η πόρνη δεν χάθηκε μαζί με τους απειθείς, επειδή δέχθηκε τους κατασκόπους με ειρήνη. Και τι άλλο να πω πλέον;