Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:32

Επίσης, ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος δεν αποστάτησαν επειδή στράφηκαν στα είδωλα, αλλά επειδή ναυάγησαν ως προς την πίστη. Πάλι, ο πατριάρχης Αβραάμ δεν στεφανώθηκε επειδή θανατώθηκε, αλλά επειδή αποδείχθηκε πιστός στον Θεό. Και οι άλλοι άγιοι, για τους οποίους ομιλεί ο Παύλος, ο Γεδεών, ο Βαράκ, ο Σαμψών, ο Ιεφθάε, ο Δαβίδ καθώς και ο Σαμουήλ, και όσοι ήταν μαζί τους, δεν έφτασαν στην τελείωση με το να χυθεί το αίμα τους, αλλά δικαιώθηκαν μέσω της πίστεως, και μέχρι σήμερα θαυμάζονται, επειδή ήταν έτοιμοι να υπομείνουν ακόμη και τον θάνατο για την ευσέβειά τους προς τον Κύριο. Αν δε πρέπει να προσθέσουμε και τα όσα συνέβησαν στην εποχή μας, γνωρίζετε πώς ο μακαριστός Αλέξανδρος αγωνίστηκε μέχρι θανάτου εναντίον αυτής της αιρέσεως, και πόσες θλίψεις και πόσο μεγάλους κόπους υπέμεινε, αν και ήταν γέροντας, και σε προχωρημένη ηλικία προστέθηκε και αυτός στους πατέρες του. Και πόσοι άλλοι κατέβαλαν τόσους πολλούς κόπους, διδάσκοντας εναντίον αυτής της ασεβείας, και έχουν το καύχημα της ομολογίας εν Χριστώ.

Ο Ιούδας, λοιπόν, δεν αποβλήθηκε από το αποστολικό αξίωμα επειδή προσέφερε θυσία στα είδωλα, αλλά επειδή έγινε προδότης. Και ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος δεν αποσκίρτησαν επειδή στράφηκαν στα είδωλα, αλλά επειδή «ναυάγησαν ως προς την πίστη». Ομοίως και ο πατριάρχης Αβραάμ δεν στεφανώθηκε επειδή θανατώθηκε, αλλά επειδή αποδείχθηκε πιστός στον Θεό. Και οι άλλοι άγιοι, για τους οποίους ο Παύλος αναφέρει, «ο Γεδεών, ο Βαράκ, ο Σαμψών, ο Ιεφθάε, ο Δαβίδ και ο Σαμουήλ» και όσοι ήταν μαζί τους, δεν έφτασαν στην τελείωση με την έκχυση του αίματός τους, αλλά δικαιώθηκαν μέσω της πίστεως και μέχρι σήμερα θαυμάζονται, διότι ήταν έτοιμοι να υπομείνουν ακόμη και τον θάνατο εξαιτίας της ευσέβειάς τους προς τον Κύριο. Εάν δε πρέπει να προσθέσουμε και τα γεγονότα των ημερών μας, γνωρίζετε πώς ο μακαριστός Αλέξανδρος αγωνίστηκε μέχρι θανάτου εναντίον αυτής της αιρέσεως, και πόσες θλίψεις και πόσο μεγάλους κόπους υπέμεινε, αν και ήταν γέροντας σε προχωρημένη ηλικία, έως ότου «προστέθηκε και αυτός στους πατέρες του». Και πόσοι ακόμη άλλοι υπέστησαν τόσους κόπους διδάσκοντας εναντίον αυτής της ασεβείας, και έχουν το καύχημα της ομολογίας εν Χριστώ.

Παρατήρησε, λοιπόν, ξεκάθαρα τον Θεό να νομοθετεί αυτά σε όσους προέρχονται από τον Ισραήλ: διότι οι χίλιοι εκλεκτοί από κάθε φυλή εκστράτευσαν εναντίον των Μαδιανιτών. Και κερδίζοντας τη νίκη, νομίζω, με κόπο και ιδρώτα, μοίρασαν αμέσως τα λάφυρα που συγκέντρωσαν από τον πόλεμο σε ολόκληρη τη συναγωγή, και με τα κατορθώματα αυτών που ανδραγάθησαν δοξαζόταν το υπόλοιπο πλήθος. «Διότι θα μοιράσετε», λέει, «τα λάφυρα, εσύ και ο ιερέας Ελεάζαρ, και οι αρχηγοί των πατριών της συναγωγής. Και θα μοιράσετε τα λάφυρα ανάμεσα στους πολεμιστές που βγήκαν στη μάχη, και ανάμεσα στην υπόλοιπη συναγωγή». Διότι το γεγονός ότι αυτό που υστερεί λιγάκι και ακολουθεί πίσω από το μεγαλείο τους, πρόκειται να συνδοξαστεί μαζί με τους εξαιρετικά εκλεκτούς και πιο επιφανείς, το υπέδειξε κατά κάποιον τρόπο και ο θεσπέσιος Παύλος. Διότι, αφού απαρίθμησε από τους αρχαιότερους αγίους εκείνους που διακρίθηκαν μέσω της πίστης και των οποίων η δόξα είναι λαμπρή εξαιτίας της ακριβούς ευσέβειάς τους προς τον Θεό, λέει: «Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, και δεν έλαβαν τις υποσχέσεις, επειδή ο Θεός προέβλεψε κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς». Και γράφει σε άλλους: «Ήδη έχετε φτάσει στην τελειότητα. Χωρίς εμάς βασιλεύσατε, και μακάρι να βασιλεύατε, ώστε να συμβασιλεύσουμε κι εμείς μαζί σας».

Μέσα από όλα αυτά, καθώς και από τα πολλά που παραλείφθηκαν, βεβαιώνεται σε όσους έχουν κατανόηση η ενυπόστατη, αγιοποιός και ενεργητική δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Διότι δεν θα μου έφτανε ο χρόνος εάν ήθελα να διηγηθώ όσα υπολείπονται περί του Αγίου Πνεύματος από τις δεκατέσσερις επιστολές του Παύλου, στις οποίες αυτός δίδαξε με ποικίλους τρόπους, αδιάλειπτα και με ευλάβεια. Έργο της δύναμης αυτού του ίδιου του Αγίου Πνεύματος θα ήταν, σε εμάς μεν να δώσει συγχώρεση για όσα παραλείψαμε εξαιτίας της στενότητας του χρόνου, σε εσάς δε τους ακροατές να εμφυτεύσει τελειότερη τη γνώση για όσα υπολείπονται, καθώς οι πιο επιμελείς από εσάς θα τα μάθουν από την πιο συχνή ανάγνωση των θείων Γραφών, έχοντας πλέον, και από αυτές εδώ τις παρούσες κατηχήσεις και από όσα προηγουμένως αναφέραμε, πιο βέβαιη την πίστη στον έναν Θεό Πατέρα Παντοκράτορα, και στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον μονογενή Υιό Του, και στο Άγιο Πνεύμα, τον Παράκλητο.

Και ότι μεν αυτά έχουν έτσι, και ότι το πνεύμα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης είναι το ίδιο, δες τον απόστολο που λέει για τους αρχαίους προφήτες: «δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ, τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τους υπόλοιπους προφήτες», «οι οποίοι περιπλανήθηκαν με προβιές και με δέρματα κατσικιών, υφιστάμενοι κακουχίες, στερήσεις και θλίψεις, για τους οποίους ο κόσμος δεν ήταν άξιος». Διότι βρήκαμε και τον Ησαΐα ντυμένο με σάκο, καθώς και τον Ηλία ομοίως. Και βλέπεις πώς μακαρίζονται στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη οι φτωχοί για την ευσέβειά τους και μακαρίζονται οι πλούσιοι για τη δικαιοσύνη τους; 82. Έπειτα πάλι λέει ο ίδιος ο Μάνης: Η Παλαιά Διαθήκη, λέει, προστάζει την τήρηση του Σαββάτου, και αν κάποιος δεν τηρούσε το Σάββατο, λιθοβολούνταν, όπως και εκείνος που μάζεψε ένα φορτίο με ξύλα παραδόθηκε στον θάνατο. Στην Καινή Διαθήκη, όμως, δηλαδή ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, είπε ότι «εγώ εργάζομαι και ο Πατέρας μου εργάζεται», και το Σάββατο οι μαθητές έκοβαν στάχυα, και το Σάββατο θεράπευσε. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και έλεγε: «σήκωσε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Ώ, τι μεγάλη άγνοια! Διότι τίποτα δεν είναι χειρότερο από την απειρία· η άγνοια τύφλωσε πολλούς. Πότε, άλλωστε, δεν καταλύθηκε το Σάββατο για κάποιον αγαθό σκοπό; Και πότε δεν δεσμεύτηκε από την πονηρία όχι μόνο το Σάββατο, αλλά κάθε ημέρα;

Επειδή λοιπόν και οι οικουμενικές και οι τοπικές σύνοδοι και ολόκληρο το πλήθος των θεοφόρων πατέρων διατάσσουν να υπόκειται σε ανάθεμα όποιος αφαιρεί ή προσθέτει κάτι στο Σύμβολο της Πίστεως. Αυτοί όμως προσθέτουν, και επομένως είναι σαφές ότι και στο Συνοδικό παραδίδονται εκάστοτε στο ανάθεμα. Διότι, λέει, «ανάθεμα σε όλους όσοι έχουν κοινωνία με τους αιρετικούς». Ποιοι είναι λοιπόν εκείνοι που έχουν κοινωνία με τους Αρμενίους και τους υπόλοιπους αιρετικούς; Δεν είναι αυτοί; Λέει επίσης και ο κανόνας: «Αν κάποιος αθετεί την εκκλησιαστική παράδοση, γραπτή ή άγραφη, ας είναι αναθεματισμένος». Έλα, λοιπόν, πες μου: Δεν είναι αυτοί που αθετούν την ένζυμη θυσία; Δεν είναι αυτοί που κατά την εβδομάδα της Τυρινής και την πρώτη εβδομάδα της Τεσσαρακοστής τρώνε κρέας; Δεν μολύνονται με τα πνικτά και με τα αίματα; Δεν κρεοφαγούν κάθε Τετάρτη; Δεν νηστεύουν τα Σάββατα; Δεν ασελγούν ολοφάνερα οι ιερείς τους; Πράττοντας όλα αυτά αντίθετα προς την εκκλησιαστική παράδοση, δεν παραδίδονται στο ανάθεμα για το καθένα από αυτά; Αν δε κάποιος επιχειρούσε να παραδώσει στη γραφή και τα υπόλοιπα, στα οποία ενέχονται παραβαίνοντας την ευσέβεια, θα του έλειπε και ο ίδιος ο χρόνος για να τα διηγηθεί. Επομένως, όποιος επικοινωνεί και συνδέεται με αυτούς κατά οποιονδήποτε τρόπο, καθίσταται κοινωνός και της δικής τους καταδίκης. 4. Αλλά ίσως κάποιος θα πει και κάτι τέτοιο, ότι επιτρέπεται στους βασιλείς, προς ωφέλεια του κοινού συμφέροντος, να συνάπτουν τέτοια συνοικέσια.

Αλλά βέβαια και εμείς αντλούμε και ο ληνός υπερχειλίζει, τα πιθάρια γεμίζουν, «υπερχειλίζουν τα υπολήνια»· όσο τρέχουμε, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το στάδιο· όσο προχωράει ο πλους, τόσο φανερώνεται το αμέτρητο της θάλασσας. Ελάτε λοιπόν να πούμε και εμείς τα λόγια του Παύλου: «Δεν θα μου φτάσει ο χρόνος για να διηγηθώ για τον Γεδεών, τον Βαράκ, τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τον Σαμουήλ και τους προφήτες»· διότι αυτούς τους συμπεριέλαβε στον εαυτό του ο πατέρας των πνευματικών συνάξεων που συγκροτούνται· διότι υπάρχει ανάγκη από πολλά λόγια και εγώ είμαι οδηγός στα πράγματα, επειδή ο λόγος αδυνατεί να εξηγήσει το έργο. Άλλο είναι το αποτύπωμα της σκιάς, και άλλο η ενέργεια της αλήθειας.

Άλλο πράγμα είναι η εικόνα και άλλο εκείνο του οποίου αποτελεί εικόνα αυτό που δεικνύεται· τα λόγια απεικονίζουν μεν το έργο, όμως η γλώσσα δεν μιλάει με τον ίδιο τρόπο που το χέρι ευεργετεί. Άλλο είναι ο ήχος των λέξεων, και άλλο η ευωδία των αγαθών έργων· η μεν πρώτη διαχέεται στον αέρα, η δε δεύτερη φθάνει στον ουρανό και πληροφορεί αυτούς που βρίσκονται επάνω, αυτή παρίσταται στους ουρανούς. «Δεν θα μου φτάσει», λέει, «ο χρόνος για να τα διηγηθώ». Και αν στον Παύλο δεν έφτασε ο χρόνος για να διηγηθεί τα κατορθώματα των αγίων, στον Παύλο μέσω του οποίου μιλούσε ο Χριστός, στον οποίο έφθασε το πλήρωμα της Εκκλησίας και κρυβόταν ανεξάντλητος θησαυρός γνώσεως —ήταν μεταλλείο της θείας επιστήμης, ερευνούσε τον νόμο και τους προφήτες με άνωθεν φωτισμό, και διέθετε γλώσσα που σάλπιζε σε ολόκληρο τον κόσμο σαν σε ένα θέατρο—, τότε τι θα κάνουμε εμείς οι φτωχοί και ενδεείς; Τι θα κάνουμε εμείς που ο λόγος μας είναι αδίδακτος, η γλώσσα μας αδύναμη, ο νους βραδύς και η καρδιά απαίδευτη, εμείς που ούτε την έξωθεν γνώση έχουμε διδαχθεί, ούτε και στο ελάχιστο εξασκούμαστε στην έσωθεν πνευματική ζωή;

Και τι άλλο να πω; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να τα διηγηθώ. Δεν παραθέτει πλέον, λοιπόν, τα ονόματα, αλλά αφού κατέληξε στην πόρνη και τους προκάλεσε εντροπή λόγω της ιδιότητας του προσώπου, δεν επεκτείνει πια τις ιστορίες, για να μη φανεί ότι μακρηγορεί· δεν τις παραλείπει όμως, αλλά τις διατρέχει με μεγάλη σύνεση, τηρώντας και τα δύο: και αποφεύγοντας τον κορεσμό και μη βλάπτοντας την πυκνότητα του λόγου· ούτε σιώπησε εντελώς, ούτε μιλώντας προκάλεσε κούραση, αλλά επιτυγχάνει και τα δύο. Διότι, όταν κάποιος αγωνίζεται με ισχυρά επιχειρήματα, εάν επιμένει στον αγώνα του, εξαντλεί τον ακροατή, ενοχλώντας αυτόν που έχει ήδη πεισθεί και δίνοντας την εντύπωση της κενοδοξίας· διότι πρέπει κανείς να προσαρμόζεται προς το ωφέλιμο. Και τι άλλο να πω, λέει; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών και τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τον Σαμουήλ και τους προφήτες. Μερικοί κατηγορούν τον Παύλο ότι τοποθετεί τον Βαράκ, τον Σαμψών και τον Ιεφθάε μεταξύ αυτών των προσώπων. Τι λες; Αυτός που συμπεριέλαβε την πόρνη, δεν θα συμπεριλάμβανε αυτούς; Διότι μη μου αναφέρεις τον υπόλοιπο βίο τους, αλλά το εάν πίστεψαν και έλαμψαν στην πίστη. Και των προφητών, λέει, οι οποίοι δια της πίστεως κατατρόπωσαν βασίλεια. Βλέπεις ότι εδώ δεν τους επιμαρτυρεί λαμπρό βίο· διότι δεν ήταν αυτό πρωτίστως το ζητούμενο· αλλά προς το παρόν γινόταν εξέταση της πίστεώς τους. Διότι πες μου, δεν τα κατόρθωσαν όλα με την πίστη; Πώς; Δια της πίστεως, λέει, κατατρόπωσαν βασίλεια όσοι ήταν με τον Γεδεών.

Όσους δε λέγουν ότι ο Υιός ή το Πνεύμα είναι τρεπτός ή αλλοιωτός, ή ότι προέρχεται από άλλη ουσία, ή ότι δημιουργήθηκε εκ του μη όντος, ή ότι υπήρξε καιρός κατά τον οποίο δεν υπήρχε, αυτούς ας τους αναθεματίζει η καθολική Εκκλησία. Είναι δε αρκετά αυτά για εκείνον που επιθυμεί να μάθει, έστω κι αν είναι λίγα· διότι είναι αδύνατον να τα αναπτύξω όλα διεξοδικά· καθώς δεν θα μου φτάσει ο χρόνος για να τα διηγηθώ. Διότι νομίζω ότι ούτε ο ίδιος ο κόσμος δεν θα μπορούσε να χωρέσει τα βιβλία που θα γράφονταν. Εμείς δε οι ανάξιοι, οι οποίοι αξιωθήκαμε να ωφεληθούμε από τις θείες Γραφές, ας προσκυνούμε τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Και τι άλλο να πω; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος για να διηγούμαι περί του Γεδεών, του Βαράκ, του Σαμψών και του Ιεφθάε, του Δαβίδ και του Σαμουήλ και των προφητών». Επομένως είναι αισχρό, λέει, εάν αποδεικνύεστε πιο άπιστοι ακόμη και από μία πόρνη. «Οι οποίοι διά της πίστεως κατατρόπωσαν βασίλεια». Δηλαδή, αυτοί που ήταν γύρω από τον Γεδεών.

«Μακάριοι είναι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν.» «Ενώ έλεγε αυτά, μια γυναίκα από το πλήθος ύψωσε τη φωνή της και του είπε: Μακάρια η κοιλιά που σε βάσταξε και οι μαστοί που θήλασες. Εκείνος όμως είπε: Μακάριοι είναι μάλλον όσοι ακούνε τον λόγο του Θεού και τον τηρούν.» «Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Και αν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή αν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι.» «Μακάριος είναι εκείνος που δεν κατακρίνει τον εαυτό του για ό,τι επιδοκιμάζει.» «Όλοι αυτοί πέθαναν έχοντας την πίστη, χωρίς να λάβουν τις υποσχέσεις, αλλά τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι αυτοί που λένε τέτοια λόγια, φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν τον χρόνο να επιστρέψουν. Τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους. Επειδή ετοίμασε γι' αυτούς πόλη.» Και λίγο πιο κάτω: «Και τι άλλο να πω πλέον; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών, και τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τον Σαμουήλ, και τους προφήτες, οι οποίοι μέσω της πίστης κατατρόπωσαν βασίλεια.»

Του ιδίου από την Προς Εβραίους Επιστολή — Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που δειλιάζουν και οδηγούνται στην απώλεια, αλλά από εκείνους που πιστεύουν για τη σωτηρία της ψυχής. Η πίστη είναι η βεβαιότητα για όσα ελπίζουμε, η απόδειξη πραγμάτων που δεν βλέπονται. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι πρεσβύτεροι. Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες δημιουργήθηκαν με τον λόγο του Θεού, ώστε αυτά που βλέπουμε να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα. Με την πίστη ο Άβελ προσέφερε στον Θεό καλύτερη θυσία από τον Κάιν, μέσω της οποίας έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, καθώς ο Θεός έδωσε μαρτυρία για τα δώρα του· και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί. Με την πίστη ο Ενώχ μετατέθηκε, για να μη δει τον θάνατο, και δεν βρισκόταν πλέον, διότι τον μετέθεσε ο Θεός· διότι πριν από τη μετάθεσή του είχε λάβει τη μαρτυρία ότι υπήρξε ευάρεστος στον Θεό. Χωρίς πίστη, όμως, είναι αδύνατον να του ευαρεστήσει κανείς· διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν. Με την πίστη ο Νώε, όταν έλαβε θεία αποκάλυψη για όσα δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του· μέσω της οποίας κατέκρινε τον κόσμο, και έγινε κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την πίστη και η ίδια η Σάρρα έλαβε δύναμη να συλλάβει σπέρμα, και παρά την προχωρημένη ηλικία της γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο εκείνον που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα ήταν νεκρωμένος, γεννήθηκαν απόγονοι τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο δίπλα στο χείλος της θάλασσας που είναι αναρίθμητη. Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και αφού ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι εκείνοι που λένε τέτοια πράγματα φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν καιρό να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους· διότι τους ετοίμασε πόλη. Με την πίστη ο Αβραάμ προσέφερε τον Ισαάκ, όταν δοκιμαζόταν, και προσέφερε τον μονογενή του αυτός που είχε αναδεχθεί τις υποσχέσεις, προς τον οποίο είχε ειπωθεί ότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου, αναλογιζόμενος ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς· γι' αυτό και τον ξαναπήρε πίσω ως παραβολή. Με την πίστη ο Ισαάκ ευλόγησε τον Ιακώβ και τον Ησαύ για μελλοντικά πράγματα. Με την πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μνημόνευσε για την έξοδο των υιών Ισραήλ, και έδωσε εντολή για τα οστά του. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε, κρύφτηκε για τρεις μήνες από τους γονείς του, διότι είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· θεωρώντας ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, διότι απέβλεπε στη μισθαποδοσία. Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· διότι έμεινε σταθερός σαν να έβλεπε τον αόρατο. Με την πίστη τέλεσε το Πάσχα και την πρόσχυση του αίματος, ώστε να μην τους αγγίξει ο εξολοθρευτής των πρωτοτόκων. Με την πίστη διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα σαν από ξηρά, την οποία όταν δοκίμασαν οι Αιγύπτιοι καταποντίστηκαν. Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχούς, αφού κυκλώθηκαν για επτά ημέρες. Με την πίστη η Ραάβ η πόρνη δεν χάθηκε μαζί με τους απειθείς, επειδή δέχθηκε τους κατασκόπους με ειρήνη. Και τι άλλο να πω πλέον;

Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες, οι οποίοι διά της πίστεως κατανίκησαν βασίλεια, έπραξαν δικαιοσύνη, πέτυχαν την πραγματοποίηση υποσχέσεων, έφραξαν στόματα λεόντων, έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, διέφυγαν τη σφαγή από μαχαίρι, ενδυναμώθηκαν από την ασθένεια, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή στρατόπεδα αλλοφύλων. Γυναίκες πήραν πίσω τους νεκρούς τους διά της αναστάσεως. Άλλοι βασανίστηκαν μέχρι θανάτου, χωρίς να δεχτούν την απελευθέρωσή τους, για να επιτύχουν μια καλύτερη ανάσταση. Έτεροι δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, αλλά και δεσμά και φυλάκιση. Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέρασαν δοκιμασίες, πέθαναν από σφαγή μαχαιριού, περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβατίσια και κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι τα πάντα, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, άνθρωποι για τους οποίους ο κόσμος δεν ήταν άξιος, περιπλανώμενοι σε ερήμους, σε βουνά, σε σπήλαια και σε τρύπες της γης. Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν την καλή μαρτυρία διά της πίστεως, δεν έλαβαν την εκπλήρωση της υπόσχεσης, επειδή ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μη φτάσουν στην τελειότητα χωρίς εμάς.

Τέτοιων πνευματικών αγρών ήταν γεωργός ο τρισόσιος και μέγας πατέρας μας Συμεών και τέτοιους μαθητές απέκτησε. Διότι, εάν επιχειρήσω να μνημονεύσω καθέναν από τους εκλεκτούς μαθητές του ξεχωριστά, δηλαδή τον σοφότατο εκείνο Λέοντα, που είχε το προσωνύμιο Ξυλοκώδων, τον Αντώνιο και τον Ιωαννίκιο, τον Σωτήριχο, τον Βασίλειο και τον Συμεών, καθώς και κάποιους άλλους άνδρες γεμάτους από τις επιθυμίες του Πνεύματος, δεν θα μου φτάσει, για να χρησιμοποιήσω αποστολική έκφραση, ούτε ο χρόνος ούτε το ίδιο το χαρτί για να διηγηθώ τα έργα τους. Αλλά αρκετά με αυτά.

Και ο περίφημος Παύλος, αφού πολλές φορές παραδόθηκε και κινδύνευσε μέχρι θανάτου, και αφού αγωνίστηκε πολύ και καυχήθηκε για πολλούς διωγμούς και θλίψεις, στην ίδια πόλη και αυτός αποκεφαλίστηκε με ξίφος, καταλήγοντας σε εκείνα για τα οποία καυχήθηκε· όπως και ότι στη Δαμασκό τον κατέβασαν μέσα σε κοφίνι από το τείχος τη νύχτα, και ξέφυγε από τα χέρια εκείνου που ζητούσε να τον συλλάβει. Διότι ο πρωταρχικός τους σκοπός ήταν να ευαγγελίζονται και να διδάσκουν τον λόγο του Θεού, μέσα από τα οποία, στηρίζοντας τους αδελφούς για να παραμένουν σταθεροί στην πίστη, έλεγαν και τούτο: «Ότι μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού». Διότι δεν ζητούσαν το δικό τους συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών, για να σωθούν. Και θα είχαμε πολλά να πούμε γι' αυτούς σχετικά με αυτά, όσον αφορά το να πράττουν σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, εάν, όπως λέει ο Απόστολος, δεν μας έλειπε ο χρόνος για να τα διηγηθούμε.