Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:36

Κείμενο ρκηʹ. «Όλοι οι άγιοι δια της πίστεως κατατρόπωσαν βασίλεια». Ερμηνεία. Ο Αβραάμ, ο Μωυσής, ο Ιησούς του Ναυή· «έπραξαν δικαιοσύνη», ο Αβραάμ, ο Φινεές, και ο Δαβίδ· «πέτυχαν τις υποσχέσεις», ο Ιησούς του Ναυή και ο Χάλεβ· «έφραξαν στόματα λεόντων», ο Δανιήλ στον λάκκο· «έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς», οι τρεις παίδες στην κάμινο· «ξέφυγαν από τα στόματα της μαχαίρας», ο Ηλίας και ο Δαβίδ. «Ενδυναμώθηκαν ύστερα από ασθένεια», όπως ο Εζεκίας. «Έγιναν ισχυροί στον πόλεμο», όπως ο Σαμψών που με μια σιαγόνα γαϊδάρου κατέστρεψε χίλιους αλλοφύλους. «Γυναίκες έλαβαν πίσω τους νεκρούς τους μέσω της αναστάσεως», η Σουναμίτιδα και η Σαραφθία· «Άλλοι δε ετυμπανίσθησαν», εννοώντας τον Ιάκωβο τον αδελφό του Κυρίου, και τους λοιπούς, όσοι αποκεφαλίστηκαν· διότι τυμπανισμός ονομάζεται ο αποκεφαλισμός· «Έτεροι δε δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις», ο Ησαΐας, ο Ιερεμίας, και ο Μιχαίας. «Λιθοβολήθηκαν», ο Στέφανος και ο Ναβουθέ. «Πριονίστηκαν», ο Ησαΐας· με ξύλινο πριόνι τον πριόνισαν οι Ιουδαίοι. «Δοκιμάστηκαν», όπως ο Ιώβ. «Πέθαναν από σφαγή μαχαίρας», ο Ιάκωβος, ο Ζαχαρίας, και οι λοιποί. «Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν καλή μαρτυρία δια της πίστεως, δεν αποκόμισαν την υπόσχεση».

Σας αναμένουν, αδελφοί, τα στεφάνια των μαρτύρων· έτοιμες είναι οι χορείες των ομολογητών να σας τείνουν τα χέρια και να σας υποδεχθούν στις τάξεις τους. Θυμηθείτε τους παλαιούς αγίους, διότι κανείς, ζώντας μέσα στην τρυφή ή κολακευόμενος, δεν αξιώθηκε τα στεφάνια της υπομονής, αλλά όλοι, αφού δοκιμάστηκαν ως διά πυρός μέσα από μεγάλες θλίψεις, απέδειξαν τη γνησιότητά τους. Διότι άλλοι μεν δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, άλλοι πριονίστηκαν, και άλλοι θανατώθηκαν από μαχαίρι. Αυτά είναι τα καυχήματα των αγίων.

Παρατήρησε, λοιπόν, ξεκάθαρα τον Θεό να νομοθετεί αυτά σε όσους προέρχονται από τον Ισραήλ: διότι οι χίλιοι εκλεκτοί από κάθε φυλή εκστράτευσαν εναντίον των Μαδιανιτών. Και κερδίζοντας τη νίκη, νομίζω, με κόπο και ιδρώτα, μοίρασαν αμέσως τα λάφυρα που συγκέντρωσαν από τον πόλεμο σε ολόκληρη τη συναγωγή, και με τα κατορθώματα αυτών που ανδραγάθησαν δοξαζόταν το υπόλοιπο πλήθος. «Διότι θα μοιράσετε», λέει, «τα λάφυρα, εσύ και ο ιερέας Ελεάζαρ, και οι αρχηγοί των πατριών της συναγωγής. Και θα μοιράσετε τα λάφυρα ανάμεσα στους πολεμιστές που βγήκαν στη μάχη, και ανάμεσα στην υπόλοιπη συναγωγή». Διότι το γεγονός ότι αυτό που υστερεί λιγάκι και ακολουθεί πίσω από το μεγαλείο τους, πρόκειται να συνδοξαστεί μαζί με τους εξαιρετικά εκλεκτούς και πιο επιφανείς, το υπέδειξε κατά κάποιον τρόπο και ο θεσπέσιος Παύλος. Διότι, αφού απαρίθμησε από τους αρχαιότερους αγίους εκείνους που διακρίθηκαν μέσω της πίστης και των οποίων η δόξα είναι λαμπρή εξαιτίας της ακριβούς ευσέβειάς τους προς τον Θεό, λέει: «Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, και δεν έλαβαν τις υποσχέσεις, επειδή ο Θεός προέβλεψε κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς». Και γράφει σε άλλους: «Ήδη έχετε φτάσει στην τελειότητα. Χωρίς εμάς βασιλεύσατε, και μακάρι να βασιλεύατε, ώστε να συμβασιλεύσουμε κι εμείς μαζί σας».

Ο καιρός της μετανοίας είναι λίγος, ενώ η βασιλεία των ουρανών δεν έχει τέλος. Τους Αγίους τους μακαρίζουμε και τα στεφάνια τους τα επιθυμούμε, αλλά τους αγώνες τους δεν θέλουμε να τους μιμηθούμε. Ή νομίζετε ότι στεφανώθηκαν χωρίς κόπους και θλίψεις, χωρίς να ιδρώσουν, όπως ακριβώς επιθυμείτε και εσείς; Θέλεις να ακούσεις ποια ανάπαυση είχαν στη ζωή τους οι Άγιοι; Άλλοι μεν βασανίστηκαν, άλλοι δε δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, καθώς και δεσμά και φυλακή. Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέθαναν σφαγμένοι από μαχαίρι, περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβιές και με κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, αυτοί για τους οποίους ο κόσμος δεν ήταν άξιος, πλανώμενοι σε ερήμους και βουνά, σε σπήλαια και στις τρύπες της γης.

Και όλοι οι Άγιοι βάδισαν αυτή τη στενή οδό, όπως λέει ο Απόστολος, ότι δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέρασαν από δοκιμασίες, πέθαναν από σφαγή μαχαιριού, περιπλανήθηκαν με προβιές και με κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, πλανώμενοι σε ερήμους και όρη και σπήλαια και στις οπές της γης.

Αλλά βεβαίως και «τυμπανίσθηκε», «πέθανε με σφαγή μαχαιριού», «δοκίμασε δεσμά και φυλακή» «και μαστιγώσεις», «λιθοβολήθηκε, πριονίστηκε»· διότι, καθώς πολλοί τα υπέφεραν αυτά για την ευσέβεια, ο ίδιος συμπάσχει με όλους ως πατέρας όλων· «περιπλανήθηκε με προβιές, με δέρματα κατσικιών», μιμούμενος τον Ηλία στην πραότητα· «στερούμενος» ως προς τη σάρκα και «θλιβόμενος», διότι γνώριζε ότι οι θλίψεις είναι η οδός προς τη βασιλεία των ουρανών· «κακουχούμενος», επειδή ο Αντώνιος προτιμούσε «να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας». «Δεν ήταν άξιος γι' αυτόν ο κόσμος»· γι' αυτό, ενώ ζούσε ακόμη, μετέστησε τον εαυτό του στον ουρανό. Έπειτα, ας διατρέξουμε το μεγάλο πλήθος των προφητών. Ο Χριστός, η κεφαλή, ας επισφραγίσει τα παρόντα εγκώμια, λέγοντας ακόμη και τώρα: «η βασιλεία των ουρανών κατακτιέται με βία και οι βιαστές την αρπάζουν»· διότι ο Αντώνιος έλιωνε το σώμα του, χαλιναγωγούσε την ψυχή του, τιμωρούσε τις ηδονές, απείχε από την τρυφή, αψηφούσε τον κορεσμό, χρησιμοποιούσε τον ύπνο μόνο τόσο όσο για να ωφελεί τη φύση του, θεωρούσε βδελυρή ακόμη και την ονομασία της πορνείας, και ελάχιστα από τα γήινα απήλαυσε. Ήταν όλος δοσμένος στον ουρανό, όλος στραμμένος στην άνω ζωή, θεωρώντας ζημία τα επίγεια πράγματα. Ζούσε μόνο για τις αρετές, όντας νεκρός ως προς τα πάθη.

Διότι, όσον αφορά τις παθήσεις του σώματος, το να προσηλώνει κανείς το βλέμμα του σε όσους πάσχουν επιτείνει τη νόσο του ασθενούντος, και πολλές φορές δημιουργεί ασθένεια ενώ αυτή δεν υφίσταται· όπως για παράδειγμα κάποιοι, βλέποντας ασθενείς οφθαλμούς, προσβλήθηκαν από την ασθένεια μόνο και μόνο από τη θέασή τους. Στην περίπτωση όμως της ψυχής δεν συμβαίνει έτσι, αλλά το αντίθετο, και το να φέρνουμε συνεχώς στον νου μας όσους έχουν υποστεί παρόμοια δεινά, καθιστά ελαφρύτερη σε εμάς την αθυμία για τις δικές μας συμφορές. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος με αυτόν τον τρόπο παρηγορεί τους πιστούς, προβάλλοντας ως παράδειγμα όχι μόνο τους ζωντανούς αγίους, αλλά και αυτούς που έχουν αποθάνει. Διότι, απευθυνόμενος στους Εβραίους, οι οποίοι κινδύνευαν να κλονιστούν και να εκπέσουν, προβάλλει τους αγίους άνδρες, τον Δανιήλ, τους τρεις παίδες, τον Ηλία, τον Ελισσαίο, λέγοντας τα εξής: «Έφραξαν στόματα λεόντων, έσβησαν δύναμη πυρός, διέφυγαν στόματα μαχαίρας, λιθοβολήθηκαν, δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, και ακόμη δεσμά και φυλακή· περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβιές και με κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, εκείνοι για τους οποίους δεν ήταν άξιος ο κόσμος».

Τι θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ως προς αυτό; Ότι με διαφορετικό τρόπο καθοδηγούσε ο Θεός τότε το πλήθος και τον πιο αδύναμο λαό, και με διαφορετικό τρόπο τους γενναίους και εκείνους που ήδη εφάρμοζαν τη φιλοσοφία της Καινής Διαθήκης. Διότι στους πολλούς, που σέρνονταν στη γη και δεν μπορούσαν να δουν τίποτα το υψηλό, ούτε να εκτείνουν την ελπίδα της ψυχής τους προς την απόλαυση των μελλοντικών αγαθών, παρείχε αυτά τα παρόντα αγαθά, παρηγορώντας την αδυναμία της ψυχής τους, και μέσω αυτών καθοδηγώντας τους προς την εργασία της αρετής και εμφυτεύοντάς τους την επιθυμία των καλών. Τον Ηλία, όμως, και τον Ελισσαίο, τον Ιερεμία, τον Ησαΐα, και γενικώς όλους τους προφήτες, και όσους ανήκαν στη χορεία των αγίων και μεγάλων ανδρών, τους προσκαλούσε προς τους ουρανούς και προς τα αγαθά που έχουν ετοιμαστεί εκεί για όσους έχουν ευδοκιμήσει. Γι' αυτό και ο Παύλος δεν τους απαρίθμησε απλώς όλους, αλλά αναφέρθηκε σε εκείνους που περιφέρονταν με προβιές, με κατσικίσια δέρματα, εκείνους που βρέθηκαν σε καμίνι, σε δεσμωτήριο, εκείνους που αποτυμπανίστηκαν, που λιθοβολήθηκαν, που έζησαν στην πείνα, στην πενία, στις ερήμους, στα σπήλαια, στις οπές της γης, εκείνους που υπέστησαν μύρια δεινά. Και έπειτα είπε ότι όλοι αυτοί πέθαναν έχοντας την πίστη, και ότι δεν έχουν λάβει ακόμη τις επαγγελίες· υπονοώντας σε εμάς όχι το ιουδαϊκό πλήθος, αλλά εκείνους που έζησαν όπως ο Ηλίας. Εάν όμως πει κάποιος: Και αυτοί οι ίδιοι, για ποιον λόγο δεν έχουν λάβει ακόμη και τώρα τα στεφάνια που τους οφείλονται;

Άραγε, λοιπόν, έχουν στερηθεί τους στεφάνους του μαρτυρίου; Και ποιος θα τολμούσε να το πει αυτό; Διότι προπάντων, και αυτός ο ίδιος ο τρόπος του θανάτου τους είναι ικανός να πείσει τους πάντες ότι συγκαταλέγονται στους πρώτους των μαρτύρων. Εάν δε ζητάς να δεις και θεϊκή απόφαση να έχει εκδοθεί υπέρ αυτών, άκουσε τι λέει ο Παύλος· διότι όσα εκείνος ομιλεί, είναι φανερό ότι προέρχονται από το Πνεύμα. «Διότι νομίζω», λέει, «ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Τι λέει λοιπόν αυτός; Αρχίζοντας από τον Άβελ και λέγοντας ότι ο Άβελ προσέφερε στον Θεό ανώτερη θυσία παρά ο Κάιν, και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί· έπειτα προχωρώντας στους προφήτες, και φθάνοντας έως τον Ιωάννη, και λέγοντας: «Πέθαναν με σφαγή μαχαίρας, άλλοι δε ετυμπανίσθησαν»· και αφού διηγήθηκε πολλούς και διάφορους θανάτους, πρόσθεσε τα εξής: «Λοιπόν και εμείς, έχοντας γύρω μας ένα τόσο μεγάλο νέφος μαρτύρων, αποθέτοντας κάθε βάρος, ας τρέχουμε με υπομονή». Βλέπεις ότι και τον Άβελ ονόμασε μάρτυρα, και τον Νώε, και τον Αβραάμ, και τον Ισαάκ, και τον Ιακώβ. Διότι κάποιοι μεν από αυτούς πέθαναν κατ' αυτόν τον τρόπο για τον Θεό· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Καθημερινά πεθαίνω»· μολονότι δεν πέθαινε πραγματικά, αλλά μόνο με την προαίρεσή του υπέμενε κάτι τέτοιο.

«Άλλοι δε δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, ακόμη δε και δεσμά και φυλακή. Λιθοβολήθηκαν.» Όπως ο Στέφανος. «Πριονίστηκαν, δοκιμάστηκαν, πέθαναν με σφαγή από μαχαίρι.» Εννοεί τους προφήτες που βρήκαν τέτοιο θάνατο, λέει, όπως τον Ησαΐα, διότι πριονίστηκε με ξύλινο πριόνι. «Περιπλανήθηκαν με προβιές, με κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι.» Όπως ο Ηλίας. «Για τους οποίους δεν ήταν άξιος ο κόσμος. Περιπλανήθηκαν σε ερήμους και σε βουνά, και σε σπήλαια και στις οπές της γης· και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν την καλή μαρτυρία μέσω της πίστεως, δεν απέκτησαν την επαγγελία, διότι ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην φθάσουν στην τελειότητα χωρίς εμάς.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒʹ. «Λοιπόν και εμείς, εφόσον έχουμε γύρω μας ένα τόσο μεγάλο νέφος». Εννοεί εκείνους της χορείας του Ηλία. Τι επρόκειτο, λοιπόν, να απολαύσουν εδώ;

Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες, οι οποίοι διά της πίστεως κατανίκησαν βασίλεια, έπραξαν δικαιοσύνη, πέτυχαν την πραγματοποίηση υποσχέσεων, έφραξαν στόματα λεόντων, έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, διέφυγαν τη σφαγή από μαχαίρι, ενδυναμώθηκαν από την ασθένεια, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή στρατόπεδα αλλοφύλων. Γυναίκες πήραν πίσω τους νεκρούς τους διά της αναστάσεως. Άλλοι βασανίστηκαν μέχρι θανάτου, χωρίς να δεχτούν την απελευθέρωσή τους, για να επιτύχουν μια καλύτερη ανάσταση. Έτεροι δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, αλλά και δεσμά και φυλάκιση. Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέρασαν δοκιμασίες, πέθαναν από σφαγή μαχαιριού, περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβατίσια και κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι τα πάντα, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, άνθρωποι για τους οποίους ο κόσμος δεν ήταν άξιος, περιπλανώμενοι σε ερήμους, σε βουνά, σε σπήλαια και σε τρύπες της γης. Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν την καλή μαρτυρία διά της πίστεως, δεν έλαβαν την εκπλήρωση της υπόσχεσης, επειδή ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μη φτάσουν στην τελειότητα χωρίς εμάς.

Διότι λέγει και ο Απόστολος σχετικά με τους δικαίους που αγωνίσθηκαν ποικιλοτρόπως: «οι οποίοι κατατρόπωσαν βασίλεια, εργάσθηκαν τη δικαιοσύνη, πέτυχαν την εκπλήρωση υποσχέσεων, έφραξαν στόματα λεόντων, έσβησαν τη δύναμη του πυρός, διέφυγαν στόματα μαχαίρας, ενδυναμώθηκαν μέσα από την ασθένεια, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή στρατόπεδα αλλοφύλων. Γυναίκες έλαβαν τους νεκρούς τους μέσω της αναστάσεως», και προσθέτει αναγκαίως εκτός από αυτούς και έτερους δικαίους που αγωνίσθηκαν με το να υποφέρουν, λέγοντας: «άλλοι δε βασανίσθηκαν, μην αποδεχόμενοι την απολύτρωση, για να επιτύχουν μία καλύτερη ανάσταση· άλλοι δε δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, και ακόμη δεσμά και φυλάκιση· λιθοβολήθηκαν, πριονίσθηκαν, πέθαναν με σφαγή μαχαίρας, περιπλανήθηκαν με προβιές και κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, πλανώμενοι σε ερήμους και όρη και σπήλαια και στις οπές της γης, για τους οποίους δεν ήταν άξιος ο κόσμος». Βλέπεις πώς, για εκείνους που αγαπούν αληθινά τον Θεό, ο αγώνας και η άθληση πραγματοποιούνται ποικιλοτρόπως μέσω της ίδιας πίστεως, ώστε μέσω αυτών να δοξασθεί ο Θεός και, αφού γυμνασθούν και δοκιμασθούν τα λογικά και αυτεξούσια κτίσματα της ανθρωπότητας, να φανερωθούν τα τίμια σκεύη και τα άτιμα ομοίως να αποδειχθούν από την αυτεξούσια προαίρεσή τους.

Για ποιον λόγο οι αδελφοί Ναυκράτιος και Αρσένιος βρίσκονται έως τώρα υπό αυστηρή φρούρηση, και ομοίως ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος; Για ποιον λόγο ο ενάρετος ηγούμενος Στέφανος είναι εξόριστος από το δικό του μοναστήρι μαζί με πενήντα μαθητές, μαζί με εκατόν δέκα ακόμη ομού μετά του επισκόπου, έχοντας προηγουμένως αναθεματίσει τη μοιχοσύνοδο επειδή κατέλυσε το ευαγγέλιο, όπως ακριβώς αναφέρει η επιστολή που εστάλη από αυτόν; Για ποιον λόγο ο ευλαβέστατος ηγούμενος Αντώνιος βρίσκεται φρουρούμενος στο Αμόριο, έχοντας αναθεματίσει ομοίως με τον προηγούμενο τη μοιχοσύνοδο μαζί με την αδελφότητά του; Για ποιον λόγο η συνοδεία του αδελφού Αιμιλιανού δέθηκε και οδηγήθηκε στη Θυνία από τον Νικομηδείας, υφιστάμενοι μαστιγώσεις και εμπαιγμούς, ενώ όσοι τους επιτέθηκαν λεηλάτησαν τα υπάρχοντα της μονής σαν να ήταν πολεμικά λάφυρα; Για ποιον λόγο διώκεται στη Χερσώνα ο θεοσεβέστατος επίσκοπος Λέων, ο επονομαζόμενος Βαλελάδης, και είναι φυλακισμένος ο σεβαστός ηγούμενος Αντώνιος μαζί με άλλους δύο; Για ποιον λόγο στη Λίπαρη, πέρα από τη Σικελία, κρατούνται οι αδελφοί μας στη φυλακή; Για ποιον λόγο οι περί τον Λιτόιο τέθηκαν υπό φρούρηση στη Χερσώνα και από εκεί εστάλησαν φρουρούμενοι στον βασιλιά, και στη συνέχεια φυλακίστηκαν στο Βυζάντιο και κρατούνται περιορισμένοι σε μοναστήρια;

Ω, ποιος δεν θα έχυνε δάκρυ; Ποιος δεν θα έβγαζε στεναγμό, που αναπέμπεται από τα βάθη της καρδιάς; Οι οδοί της Σιών πενθούν, επειδή δεν υπάρχουν αυτοί που να τις διαβαίνουν με ευσέβεια. Και πράγματι, όλοι εξέκλιναν, και ταυτόχρονα εξαχρειώθηκαν· αυτοί που θεωρούνται ιεράρχες και οι ιερείς, οι μοναχοί και οι λαϊκοί, κάθε γένος και κάθε ηλικία. Άλλοι μεν ναυάγησαν τελείως ως προς την πίστη, άλλοι δε, αν και δεν καταποντίστηκαν ως προς το φρόνημα, κινδυνεύουν εξίσου συμμετέχοντας στην αιρετική κοινωνία από τον φόβο του σωματικού θανάτου. Πλην όμως, έχουν απομείνει κάποιοι οι οποίοι δεν έκλιναν γόνυ στον Βάαλ, και είναι τόσοι, όσοι έχουν αριθμηθεί από τον Κύριο· προ πάντων ο πρώτιστος, η ιερή μας κεφαλή, που είναι ομόταγος με τη δική σου τελειότητα, ιεράρχες και ιερείς του Κυρίου, μοναχοί και μοναχές. Από αυτούς, άλλοι μεν δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, άλλοι δε δεσμά και φυλακή, τρεφόμενοι με λίγο ψωμί και νερό, άλλοι περιορίστηκαν σε εξορίες, και άλλοι διαμένουν σε ερήμους και όρη και σπήλαια και στις οπές της γης· μερικοί δε, αφού μαστιγώθηκαν, αναχώρησαν παρευθύς μαρτυρικά προς τον Κύριο. Υπάρχουν και κάποιοι που, αφού κλείστηκαν σε σάκους, ρίχτηκαν στη θάλασσα μέσα στη νύχτα, όπως έγινε φανερό από εκείνους που τους είδαν.

Προς τους αδελφούς στη Μονή Στουδίου. Χαίρετε εν Κυρίω, αδελφοί και πατέρες, χαίρετε, στρατιώτες του Χριστού, χαίρετε, αδελφική τριάδα, που αποκτήσατε τον πλούτο της χάριτος της Αγίας Τριάδος, πραγματικά άξιοι τέτοιων χαιρετισμών, επειδή για τον Χριστό υπομένετε γενναία την πιο δεινή φυλάκιση, βασανιζόμενοι από τον αλάστορα Λεόντιο. Ω της αποστασίας του ιουδαιόφρονος! Αν ήταν άγριο θηρίο, τόσα χρόνια που αδειάζει την κακία του και πίνει το αίμα σας, θα είχε χορτάσει. Αυτός όμως παραμένει αχόρταγος αιμοπότης, αγριεύοντας σαν δαιμονισμένος, χωρίς να νιώθει κανένα έλεος, ούτε οικτιρμό φιλανθρωπίας για εσάς, τα αρνία του Χριστού, αλλά σας καταθλίβει και με κάθε τρόπο μηχανεύεται μαζί με τον σατανά να σας καταβροχθίσει, για να καυχηθεί ο δράκοντας, για να τρομάξει μέσω υμών και όλους εμάς. Αλλά σε καμία περίπτωση· διότι είναι πιστός ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να δοκιμαστείτε πάνω από τις δυνάμεις σας, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και τη διέξοδο ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε. Αναλογιστείτε τους αγίους από αιώνων, ότι κανένας δεν ευαρέστησε τον Θεό χωρίς δοκιμασίες και πολλές θλίψεις. Άλλος πριονίστηκε, άλλος λιθοβολήθηκε, άλλος κάηκε στη φωτιά, άλλος αποτυμπανίστηκε. Και πού υπάρχει χρόνος για να απαριθμήσουμε το νέφος των μαρτύρων που μας περιβάλλει;