Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:8

Με πίστη ο Αβραάμ, αφού εξήλθε από τη χώρα των Χαλδαίων, παροίκησε στη γη της επαγγελίας, προσμένοντας την επουράνια πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα των πρωτοτόκων, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι μόνον ο Θεός. Με πίστη ο Ισαάκ, όταν προσφερόταν πάνω στο θυσιαστήριο, δεν δάκρυσε, γνωρίζοντας ότι προεικονίζει τον αμνό που μέλλει να άρει την αμαρτία του κόσμου. Με πίστη ο Ιακώβ προσκύνησε στηριζόμενος στο άκρο της ράβδου του, προμηνύοντας φανερά τον νικοποιό και τρισμακάριο σταυρό. Με πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, έδωσε εντολή στους υιούς του Ισραήλ σχετικά με τα οστά του, να τα εξαγάγουν από την Αίγυπτο, προκειμένου να μην τα λατρέψουν οι Αιγύπτιοι ως Θεό.

Αλλ' αυτός, αφού βγήκε έξω από τον εαυτό του και από τη δική του γη, εννοώ δηλαδή από το ταπεινό και γήινο φρόνημα, και αφού ανύψωσε, όσο ήταν δυνατό, τη διάνοιά του πάνω από τα κοινά όρια της φύσης, εγκαταλείποντας τη συγγένεια της ψυχής προς τις αισθήσεις, έτσι ώστε να μην αμαυρωθεί ως προς την κατανόηση των αοράτων παρενοχλούμενος από οτιδήποτε προβάλλεται στις αισθήσεις, χωρίς ούτε η ακοή να περιηχεί ούτε η όραση να παραπλανά τη διάνοια προς τα φαινόμενα, αλλά, όπως λέει ο απόστολος, περιπατώντας δια της πίστεως και όχι δια της οράσεως, ανυψώθηκε τόσο πολύ χάρη στο μεγαλείο της γνώσεως, ώστε να θεωρηθεί το ανώτατο όριο της ανθρώπινης τελειότητας, έχοντας γνωρίσει τον Θεό τόσο, όσο ήταν δυνατό να χωρέσει αυτή η μικρή και φθαρτή ανθρώπινη δύναμη αφού πρώτα υπερεκτάθηκε. Γι' αυτό ακριβώς και ο Κύριος όλης της κτίσεως, σαν να έγινε κατά κάποιον τρόπο εύρημα του πατριάρχη, ονομάζεται ιδιαιτέρως Θεός του Αβραάμ. Αλλά όμως, τι λέει για εκείνον ο λόγος της Γραφής; Ότι εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει, μην μπορώντας να μάθει ούτε καν το όνομα του Αγαπημένου, χωρίς ωστόσο να δυσανασχετεί ούτε να αισχύνεται γι' αυτήν του την άγνοια. Αυτό, λοιπόν, αποτελούσε γι' αυτόν και την ασφαλή καθοδήγηση προς το ζητούμενο: το να μην καθοδηγείται από κανένα από τα εύκολα προς κατανόηση πράγματα κατά τις σκέψεις του περί του Θεού, και να μην επιτρέψει ποτέ στη διάνοιά του, εγκλωβιζόμενη σε κάποιο από τα κατανοητά πράγματα, να ανακόψει την πορεία της προς το επέκεινα των γινωσκομένων.

Διότι άκουσε τον μακάριο Παύλο να διακηρύσσει την πίστη του, την οποία επέδειξε εξαρχής και από τα προοίμια· διότι λέγει: «Με πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει στον τόπο που επρόκειτο να λάβει, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει»· υπαινισσόμενος σε εμάς εκείνο που ελέχθη από τον Θεό: «Έξελθε από τη γη σου, και έλα στη γη που θα σου δείξω». Είδες βεβαία πίστη; Είδες ειλικρινές φρόνημα;

Και έγινε, λέει, κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη· δηλαδή, εξαιτίας αυτού φάνηκε δίκαιος, από το ότι πίστεψε στον Θεό. Διότι αυτό είναι γνώρισμα ψυχής που διάκειται με γνησιότητα προς αυτόν, και η οποία κρίνει ότι τίποτε δεν είναι πιο αξιόπιστο από τα δικά του λόγια, όπως ακριβώς η απιστία είναι το αντίθετο. Είναι δε ολοφάνερο ότι η πίστη κατεργάζεται τη δικαιοσύνη. Όπως εμείς λάβαμε θεία προειδοποίηση για τη γέεννα, έτσι κι εκείνος. Και παρόλο που τότε τον περιγελούσαν, τον ονείδιζαν και τον χλεύαζαν, εκείνος δεν έδωσε καμία σημασία σε αυτά. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να αναχωρήσει για τον τόπο που έμελλε να λάβει ως κληρονομιά· και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας. Διότι ποιον είδε για να τον μιμηθεί, πες μου; Είχε πατέρα εθνικό και ειδωλολάτρη, δεν είχε ακούσει προφήτες, ούτε γνώριζε πού πήγαινε. Επειδή, λοιπόν, οι πιστοί από τους Εβραίους απέβλεπαν σε αυτούς, θεωρώντας ότι είχαν απολαύσει αμέτρητα αγαθά, τους αποδεικνύει ότι κανείς μέχρι τώρα δεν έλαβε τίποτα, αλλά όλοι παραμένουν χωρίς το τελικό έπαθλο, και ότι κανείς δεν δέχθηκε ακόμη τις ανταμοιβές.

Με πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε, χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει.

Του ιδίου από την Προς Εβραίους Επιστολή — Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που δειλιάζουν και οδηγούνται στην απώλεια, αλλά από εκείνους που πιστεύουν για τη σωτηρία της ψυχής. Η πίστη είναι η βεβαιότητα για όσα ελπίζουμε, η απόδειξη πραγμάτων που δεν βλέπονται. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι πρεσβύτεροι. Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες δημιουργήθηκαν με τον λόγο του Θεού, ώστε αυτά που βλέπουμε να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα. Με την πίστη ο Άβελ προσέφερε στον Θεό καλύτερη θυσία από τον Κάιν, μέσω της οποίας έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, καθώς ο Θεός έδωσε μαρτυρία για τα δώρα του· και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί. Με την πίστη ο Ενώχ μετατέθηκε, για να μη δει τον θάνατο, και δεν βρισκόταν πλέον, διότι τον μετέθεσε ο Θεός· διότι πριν από τη μετάθεσή του είχε λάβει τη μαρτυρία ότι υπήρξε ευάρεστος στον Θεό. Χωρίς πίστη, όμως, είναι αδύνατον να του ευαρεστήσει κανείς· διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν. Με την πίστη ο Νώε, όταν έλαβε θεία αποκάλυψη για όσα δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του· μέσω της οποίας κατέκρινε τον κόσμο, και έγινε κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την πίστη και η ίδια η Σάρρα έλαβε δύναμη να συλλάβει σπέρμα, και παρά την προχωρημένη ηλικία της γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο εκείνον που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα ήταν νεκρωμένος, γεννήθηκαν απόγονοι τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο δίπλα στο χείλος της θάλασσας που είναι αναρίθμητη. Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και αφού ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι εκείνοι που λένε τέτοια πράγματα φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν καιρό να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους· διότι τους ετοίμασε πόλη. Με την πίστη ο Αβραάμ προσέφερε τον Ισαάκ, όταν δοκιμαζόταν, και προσέφερε τον μονογενή του αυτός που είχε αναδεχθεί τις υποσχέσεις, προς τον οποίο είχε ειπωθεί ότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου, αναλογιζόμενος ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς· γι' αυτό και τον ξαναπήρε πίσω ως παραβολή. Με την πίστη ο Ισαάκ ευλόγησε τον Ιακώβ και τον Ησαύ για μελλοντικά πράγματα. Με την πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μνημόνευσε για την έξοδο των υιών Ισραήλ, και έδωσε εντολή για τα οστά του. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε, κρύφτηκε για τρεις μήνες από τους γονείς του, διότι είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· θεωρώντας ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, διότι απέβλεπε στη μισθαποδοσία. Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· διότι έμεινε σταθερός σαν να έβλεπε τον αόρατο. Με την πίστη τέλεσε το Πάσχα και την πρόσχυση του αίματος, ώστε να μην τους αγγίξει ο εξολοθρευτής των πρωτοτόκων. Με την πίστη διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα σαν από ξηρά, την οποία όταν δοκίμασαν οι Αιγύπτιοι καταποντίστηκαν. Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχούς, αφού κυκλώθηκαν για επτά ημέρες. Με την πίστη η Ραάβ η πόρνη δεν χάθηκε μαζί με τους απειθείς, επειδή δέχθηκε τους κατασκόπους με ειρήνη. Και τι άλλο να πω πλέον;

ο'. Εάν από τα έργα του νόμου δεν πρόκειται να δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που το είπε, ποιος θα φτάσει στην τελειότητα ενώπιον του Θεού μόνο από τους αγώνες και τους κόπους της ασκήσεως; Διότι μέσω της πράξεως θεμελιωνόμαστε στην έξη της αρετής και σταματούμε την ενέργεια των παθών, δεν φτάνουμε όμως στην τελειότητα μέσα στο πλήρωμα του Χριστού μόνο μέσω αυτής. Τι είναι λοιπόν αυτό που μας ανάγει στην τελειότητα; Η ενδιάθετη πίστη στον Θεό, η οποία είναι η υπόσταση αυτών που ελπίζουμε, μέσω της οποίας ο Άβελ προσέφερε στον Θεό ανώτερη θυσία από τον Κάιν και έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, και ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε και εξήλθε για να παροικήσει στη γη της επαγγελίας.