Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11:9

Με πίστη ο Αβραάμ, αφού εξήλθε από τη χώρα των Χαλδαίων, παροίκησε στη γη της επαγγελίας, προσμένοντας την επουράνια πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα των πρωτοτόκων, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι μόνον ο Θεός. Με πίστη ο Ισαάκ, όταν προσφερόταν πάνω στο θυσιαστήριο, δεν δάκρυσε, γνωρίζοντας ότι προεικονίζει τον αμνό που μέλλει να άρει την αμαρτία του κόσμου. Με πίστη ο Ιακώβ προσκύνησε στηριζόμενος στο άκρο της ράβδου του, προμηνύοντας φανερά τον νικοποιό και τρισμακάριο σταυρό. Με πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, έδωσε εντολή στους υιούς του Ισραήλ σχετικά με τα οστά του, να τα εξαγάγουν από την Αίγυπτο, προκειμένου να μην τα λατρέψουν οι Αιγύπτιοι ως Θεό.

Είθε λοιπόν να είναι μαζί μας η έμπρακτη εφαρμογή των εντολών και το πηδάλιο της αγάπης· μέσω των οποίων κατευθυνόμενοι να φθάσουμε στη γη της επαγγελίας, στην οποία βρίσκεται η μεγάλη πόλη, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αλλά δες τον δίκαιο, πώς διδάσκει και εκείνους με τα ίδια του τα έργα τη δική του φιλοσοφία, και δεν ανέχεται να πάρει το μνήμα, προτού καταβάλει το δίκαιο τίμημα. Διότι, λέει, έστω κι αν εσείς έχετε φανεί τόσο καλοπροαίρετοι απέναντί μου, εγώ δεν θα ανεχθώ να πάρω από εσάς το μνήμα, αν δεν καταβάλω προηγουμένως το πρέπον τίμημα. Και αφού έδωσε, λέει, το αργύριο, πήρε το μνήμα· και έθαψε τη Σάρρα τη γυναίκα του στο σπήλαιο του αγρού, το διπλό, που βρίσκεται απέναντι από τη Μαμβρή. Και αυτός που ήταν τόσο περίλαμπρος και ονομαστός, και είχε τόση παρρησία ενώπιον του Θεού, και απολάμβανε, θα λέγαμε, από όλους τους ντόπιους τόση τιμή και περιποίηση, ώστε και οι γιοι του Χετ τον ονόμαζαν βασιλιά, δεν είχε αποκτήσει ούτε ένα βήμα γης. Γι' αυτό και ο μακάριος Παύλος, διακηρύσσοντας την αρετή αυτού του δικαίου, έγραφε και έλεγε: Με την πίστη παροίκησε ο Αβραάμ στη γη της επαγγελίας σαν σε ξένη γη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας. Έπειτα, διδάσκοντάς μας πώς παροίκησε με την πίστη, πρόσθεσε: Διότι ανέμενε την πόλη που έχει τα αληθινά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την ελπίδα, λέει, των μελλόντων αγαθών περιφρονούσε τα παρόντα, και με την προσδοκία των ανώτερων πραγμάτων φρόντιζε λιγότερο για τα ζητήματα του παρόντος βίου· και αυτά τα έπραττε πριν από την έλευση του νόμου, και πριν από τη χάρη.

Και έγινε, λέει, κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη· δηλαδή, εξαιτίας αυτού φάνηκε δίκαιος, από το ότι πίστεψε στον Θεό. Διότι αυτό είναι γνώρισμα ψυχής που διάκειται με γνησιότητα προς αυτόν, και η οποία κρίνει ότι τίποτε δεν είναι πιο αξιόπιστο από τα δικά του λόγια, όπως ακριβώς η απιστία είναι το αντίθετο. Είναι δε ολοφάνερο ότι η πίστη κατεργάζεται τη δικαιοσύνη. Όπως εμείς λάβαμε θεία προειδοποίηση για τη γέεννα, έτσι κι εκείνος. Και παρόλο που τότε τον περιγελούσαν, τον ονείδιζαν και τον χλεύαζαν, εκείνος δεν έδωσε καμία σημασία σε αυτά. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να αναχωρήσει για τον τόπο που έμελλε να λάβει ως κληρονομιά· και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας. Διότι ποιον είδε για να τον μιμηθεί, πες μου; Είχε πατέρα εθνικό και ειδωλολάτρη, δεν είχε ακούσει προφήτες, ούτε γνώριζε πού πήγαινε. Επειδή, λοιπόν, οι πιστοί από τους Εβραίους απέβλεπαν σε αυτούς, θεωρώντας ότι είχαν απολαύσει αμέτρητα αγαθά, τους αποδεικνύει ότι κανείς μέχρι τώρα δεν έλαβε τίποτα, αλλά όλοι παραμένουν χωρίς το τελικό έπαθλο, και ότι κανείς δεν δέχθηκε ακόμη τις ανταμοιβές.

Εκείνος και από την πατρίδα και από την οικία του αποστερήθηκε, και αναχώρησε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Και τι το αξιοθαύμαστο, αν αυτό συνέβη στον ίδιο, από τη στιγμή που και το σπέρμα του με τον ίδιο τρόπο κατοίκησε; Βλέποντας, λοιπόν, να δοκιμάζεται η υπόσχεση, δεν αποθαρρύνθηκε· διότι είχε πει: «Σε σένα θα δώσω αυτή τη γη και στο σπέρμα σου». Είδε τον Υιό να κατοικεί εκεί, και ο εγγονός πάλι είδε τον εαυτό του να κατοικεί σε ξένη γη, και καθόλου δεν ταράχθηκε. Διότι αυτό που συνέβη στον Αβραάμ έγινε απολύτως εύλογα, δεδομένου ότι η υπόσχεση επρόκειτο μετά από αυτά να εκπληρωθεί στο γένος του· μολονότι βέβαια και προς τον ίδιο είχε ειπωθεί: «Σε σένα και στο σπέρμα σου». Όχι «Μέσω του σπέρματός σου σε σένα», αλλά, «Σε σένα και στο σπέρμα σου»· και ούτε ο ίδιος ούτε ο Ισαάκ ούτε ο Ιακώβ απόλαυσαν την υπόσχεση. Διότι ο ένας δούλευε ως μισθωτός, ο άλλος εκδιωκόταν, και τούτος πάλι αναγκαζόταν να φύγει κυριευμένος από φόβο· και άλλα μεν τα κατέκτησε με πόλεμο, ενώ άλλα, αν δεν τύγχανε της θεϊκής αρωγής, θα χάνονταν. Γι' αυτό αναφέρει: «Μαζί με τους κληρονόμους της ίδιας υπόσχεσης». Όχι μόνο ο ίδιος, λέει, αλλά και οι κληρονόμοι. Έπειτα, πρόσθεσε και κάτι άλλο, σαφέστερο από τα προλεχθέντα, λέγοντας: «Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να λάβουν την εκπλήρωση των υποσχέσεων».

«Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν σε ξένη χώρα, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας.» «Διότι ανέμενε». Επειδή προς αυτούς απέβλεπαν οι πιστοί από τους Εβραίους, θεωρώντας ότι αυτοί απόλαυσαν αναρίθμητα αγαθά, αποδεικνύει ότι κανείς δεν τα έλαβε ακόμη. «Την πόλη που έχει τα θεμέλια.» Δηλαδή, την ασάλευτη. «Της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.» Διότι Αυτός, αφού ήλθε, τους τη χάρισε. Γιατί, αν δεν κατέβαινε ο Ιησούς και δεν ανέβαινε στον ουρανό, γινόμενος πρόδρομός μας, εμείς δεν θα είχαμε αξιωθεί εκείνων των μονών. «Με την πίστη, λοιπόν, και η ίδια η Σάρρα [έλαβε] δύναμη». Εδώ άρχισε με τρόπο ελεγκτικό, αν βέβαια αποδεικνύονται πιο λιγόψυχοι από μία γυναίκα. Διότι όλος ο λόγος προς αυτούς οικονομείται για τούτο τον σκοπό, ώστε να τους ανορθώσει, επειδή είχαν αποκάμει. «Έλαβε για καταβολή σπέρματος, και σε περασμένη ηλικία γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο Εκείνον που έδωσε την υπόσχεση.» Δηλαδή, στο να συγκρατήσει το σπέρμα. «Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο γεννήθηκαν, και μάλιστα νεκρωμένο, τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού, και σαν την άμμο την παρά το χείλος της θάλασσας, την αναρίθμητη.» Δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, λέει, το ότι δηλαδή έλαβε δύναμη για την καταβολή του σπέρματος, αλλά το ότι έγινε μητέρα τόσων, όσων ούτε οι πλέον εύφορες μήτρες δεν θα μπορούσαν.

Του ιδίου από την Προς Εβραίους Επιστολή — Εμείς όμως δεν είμαστε από εκείνους που δειλιάζουν και οδηγούνται στην απώλεια, αλλά από εκείνους που πιστεύουν για τη σωτηρία της ψυχής. Η πίστη είναι η βεβαιότητα για όσα ελπίζουμε, η απόδειξη πραγμάτων που δεν βλέπονται. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι πρεσβύτεροι. Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες δημιουργήθηκαν με τον λόγο του Θεού, ώστε αυτά που βλέπουμε να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα. Με την πίστη ο Άβελ προσέφερε στον Θεό καλύτερη θυσία από τον Κάιν, μέσω της οποίας έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, καθώς ο Θεός έδωσε μαρτυρία για τα δώρα του· και μέσω αυτής, αν και πέθανε, ακόμη λαλεί. Με την πίστη ο Ενώχ μετατέθηκε, για να μη δει τον θάνατο, και δεν βρισκόταν πλέον, διότι τον μετέθεσε ο Θεός· διότι πριν από τη μετάθεσή του είχε λάβει τη μαρτυρία ότι υπήρξε ευάρεστος στον Θεό. Χωρίς πίστη, όμως, είναι αδύνατον να του ευαρεστήσει κανείς· διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν. Με την πίστη ο Νώε, όταν έλαβε θεία αποκάλυψη για όσα δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του· μέσω της οποίας κατέκρινε τον κόσμο, και έγινε κληρονόμος της δικαιοσύνης που προέρχεται από την πίστη. Με την πίστη ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε να εξέλθει προς τον τόπο που επρόκειτο να λάβει ως κληρονομιά, και εξήλθε χωρίς να γνωρίζει πού πηγαίνει. Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας σαν να ήταν ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Με την πίστη και η ίδια η Σάρρα έλαβε δύναμη να συλλάβει σπέρμα, και παρά την προχωρημένη ηλικία της γέννησε, επειδή θεώρησε αξιόπιστο εκείνον που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό και από έναν άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα ήταν νεκρωμένος, γεννήθηκαν απόγονοι τόσοι στο πλήθος όσα τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο δίπλα στο χείλος της θάλασσας που είναι αναρίθμητη. Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να έχουν λάβει τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και αφού ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι εκείνοι που λένε τέτοια πράγματα φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν καιρό να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους· διότι τους ετοίμασε πόλη. Με την πίστη ο Αβραάμ προσέφερε τον Ισαάκ, όταν δοκιμαζόταν, και προσέφερε τον μονογενή του αυτός που είχε αναδεχθεί τις υποσχέσεις, προς τον οποίο είχε ειπωθεί ότι μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου, αναλογιζόμενος ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς· γι' αυτό και τον ξαναπήρε πίσω ως παραβολή. Με την πίστη ο Ισαάκ ευλόγησε τον Ιακώβ και τον Ησαύ για μελλοντικά πράγματα. Με την πίστη ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μνημόνευσε για την έξοδο των υιών Ισραήλ, και έδωσε εντολή για τα οστά του. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν γεννήθηκε, κρύφτηκε για τρεις μήνες από τους γονείς του, διότι είδαν ότι το παιδί ήταν χαριτωμένο, και δεν φοβήθηκαν το διάταγμα του βασιλιά. Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της θυγατέρας του Φαραώ, προτιμώντας μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας· θεωρώντας ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, διότι απέβλεπε στη μισθαποδοσία. Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· διότι έμεινε σταθερός σαν να έβλεπε τον αόρατο. Με την πίστη τέλεσε το Πάσχα και την πρόσχυση του αίματος, ώστε να μην τους αγγίξει ο εξολοθρευτής των πρωτοτόκων. Με την πίστη διέβησαν την Ερυθρά θάλασσα σαν από ξηρά, την οποία όταν δοκίμασαν οι Αιγύπτιοι καταποντίστηκαν. Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχούς, αφού κυκλώθηκαν για επτά ημέρες. Με την πίστη η Ραάβ η πόρνη δεν χάθηκε μαζί με τους απειθείς, επειδή δέχθηκε τους κατασκόπους με ειρήνη. Και τι άλλο να πω πλέον;

ο'. Εάν από τα έργα του νόμου δεν πρόκειται να δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που το είπε, ποιος θα φτάσει στην τελειότητα ενώπιον του Θεού μόνο από τους αγώνες και τους κόπους της ασκήσεως; Διότι μέσω της πράξεως θεμελιωνόμαστε στην έξη της αρετής και σταματούμε την ενέργεια των παθών, δεν φτάνουμε όμως στην τελειότητα μέσα στο πλήρωμα του Χριστού μόνο μέσω αυτής. Τι είναι λοιπόν αυτό που μας ανάγει στην τελειότητα; Η ενδιάθετη πίστη στον Θεό, η οποία είναι η υπόσταση αυτών που ελπίζουμε, μέσω της οποίας ο Άβελ προσέφερε στον Θεό ανώτερη θυσία από τον Κάιν και έλαβε τη μαρτυρία ότι είναι δίκαιος, και ο Αβραάμ, όταν κλήθηκε, υπάκουσε και εξήλθε για να παροικήσει στη γη της επαγγελίας.

Τέτοιος ήταν ο πατριάρχης Αβραάμ· διότι έχει γραφτεί: «Με την πίστη παροίκησε στη γη της επαγγελίας ως σε ξένη, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τους συγκληρονόμους της ίδιας επαγγελίας· διότι περίμενε την πόλη που έχει τα θεμέλια, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.» Τέτοιος ήταν και ο μέγας Μωυσής· «Διότι με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο χωρίς να φοβηθεί τον θυμό του βασιλιά· επειδή υπέμεινε καρτερικά, σαν να έβλεπε τον αόρατο.» Τέτοιοι ήταν και όλοι οι άγιοι, μη προσηλώνοντας το βλέμμα τους «στα ορατά, αλλά στα αόρατα»· ούτε επιθυμώντας τα πρόσκαιρα, αλλά τα αιώνια, και μέσω αυτών, στο μέτρο του δυνατού, διαμορφώνονταν σύμφωνα με τη θεία μίμηση. Αυτήν την επιθυμία, λοιπόν, ας αποκτήσουμε και εμείς, και έτσι δεν θα επιθυμήσουμε ποτέ τα ωραία της παρούσας ζωής ούτε θα θαυμάσουμε αυτούς που ζουν σαρκικά· μάλλον δε, θα αναστενάξουμε βαθιά για αυτούς, διότι, ενώ έχουν λάβει την υπόσχεση να κληρονομήσουν τα αγαθά των επαγγελιών, ματαιοπονούν γύρω από τον χρυσό και τον άργυρο και τις φθοροποιές ηδονές, υπομένοντας εκούσια την τύφλωση απέναντι στα καλά. «