Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:11

Φανερώθηκε, λοιπόν, σε εμάς και ένα άλλο αγαθό από τη διδασκαλία των Παροιμιών, η απόκτηση του φόβου, η οποία εισήχθη σε εμάς μέσω της σοφίας. Το δεύτερο στις εξαγγελίες ήταν το να γνωρίσουμε την παιδεία. Η παιδεία είναι μια αγωγή ωφέλιμη για την ψυχή, η οποία πολλές φορές την καθαρίζει επίπονα από τις κηλίδες της κακίας, και η οποία προς το παρόν βέβαια δεν φαίνεται να αποτελεί αιτία χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως, σε όσους έχουν γυμναστεί μέσω αυτής, αποδίδει ειρηνικό καρπό προς σωτηρία.

Δείχνει δε το γλυκύ και ωφέλιμο αποτέλεσμα της παιδείας, λέγοντας τα εξής: «Κάθε παιδεία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως, σε όσους έχουν γυμναστεί μέσω αυτής, αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης.» <Και αυτή δεν γνώρισε ότι εγώ της έδωσα το σιτάρι και το κρασί και το λάδι, και πλήθυνα το ασήμι της· αυτή όμως έφτιαξε ασημένια και χρυσά είδωλα για τον Βάαλ.> Ότι λοιπόν δεν θα επέλεγε, λέει, να ακολουθεί πλέον τους εραστές της, κανείς δεν θα αμφέβαλλε. Διότι θα το κατορθώσει αυτό, και μάλιστα πολύ εύκολα, με το να φραχτεί η οδός της, και να υψωθεί τείχος στα μονοπάτια της, και με κανέναν απολύτως τρόπο να μην ευοδωθεί. Επειδή όμως, εκτός από το να νομίζει ότι ο Βάαλ είναι θεός, του προσέφερε ως ευχαριστία και αυτά που της είχαν χορηγηθεί από εμένα, γι' αυτό θα λάβω τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να μάθει εκ νέου ποιος είναι αυτός που δίνει, και ο οποίος έχει την εξουσία των πάντων. Διότι εγώ έδωσα τα αναγκαία για τη ζωή· το σιτάρι και το κρασί και το λάδι, και της πλήθυνα το ασήμι. Αλλά, ενώ έπρεπε να ευχαριστεί για τις δικές μου δωρεές, τα χρησιμοποίησε για τη δόξα του Βάαλ. Πράγμα που αποτελεί σαφή απόδειξη της έσχατης αναισθησίας και συνάμα αχαριστίας· και το γεγονός αυτό είναι ικανότατο και απολύτως δίκαιο για να παροτρύνει σε οργή τον Θεό, έστω κι αν νοείται ως πηγή και αρχή κάθε πραότητας.

«Διότι εκείνοι μεν μας παιδαγωγούσαν για λίγο χρόνο, όπως τους φαινόταν καλό, ενώ Αυτός για το συμφέρον μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αγιότητάς Του. Κάθε παιδαγωγία, βέβαια, προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης. Αργότερα όμως, σε όσους έχουν γυμναστεί μέσω αυτής, αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης.» Επομένως, ο Θεός παιδαγωγεί από αγάπη.

Διότι, αν όσοι ασθενούν σωματικά βιάζουν τη φύση τους για να τηρήσουν όλα όσα τους προστάζουν οι ιατροί, δεν πρέπει πολύ περισσότερο εμείς να υπακούμε σε εκείνους στους οποίους έχει εμπιστευθεί η θεραπεία των ψυχών μας; Ας θελήσουμε, λοιπόν, να εκμάθουμε και τα προστάγματα του Αγίου Πνεύματος. Διότι, αν οι εξηγητές αυτού του κόσμου επιδίδονται με επιμέλεια στην ανάγνωση της ανύπαρκτης σοφίας —αφού η σοφία του κόσμου τούτου είναι μωρία ενώπιον του Θεού— πολύ περισσότερο πρέπει εμείς να μελετούμε και να διδασκόμαστε τα λόγια του Θεού για τη σωτηρία των ψυχών μας. Και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει αυτούς που ερευνούν τις μαρτυρίες του, λέγοντας: μακάριοι όσοι ερευνούν τις μαρτυρίες του· διότι με όλη τους την καρδιά θα τον αναζητήσουν. Και πάλι σε άλλον ψαλμό λέει: μακάριος ο λαός που γνωρίζει τον αλαλαγμό. Άκουσε και τον Απόστολο που λέει: κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης· αργότερα, όμως, αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε όσους έχουν γυμναστεί δι' αυτής. Στον Οποίον ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

«Ο ήλιος ας μη δύει επί του παροργισμού σας», λέγει ο απόστολος, ο οποίος παραγγέλλει να εορτάζουμε όχι με παλαιά ζύμη, ούτε με ζύμη κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας. Αυτό δε που γνωρίσαμε για το ένα είδος της κακίας, αναλόγως διδασκόμαστε ότι ισχύει και για τα υπόλοιπα είδη της. Η δε πικρίδα αποβάλλει τη νωθρότητα και τη χαλαρότητα του βίου, και εισάγει στη θέση τους τον εγκρατή, σκληραγωγημένο και δυσάρεστο στις αισθήσεις βίο, επειδή κάθε διαπαιδαγώγηση προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης.

Διότι αναφέρει κάπου και ο θείος Απόστολος ότι κάθε παιδαγωγία προς το παρόν μεν δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη (δηλαδή το περίβλημα του ροδιού με το οποίο έρχονται πρώτα σε επαφή όσοι το πιάνουν), αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό· αυτό ακριβώς είναι η γλυκύτητα των εδώδιμων σπόρων στο εσωτερικό του.

Βλέπεις πού οδηγεί ο μακαρισμός, καθώς γίνεται πρόξενος σε σένα ενός τόσο μεγάλου αγαθού μέσω αυτού που φαίνεται λυπηρό; Αυτό έχοντας κατανοήσει, λέει και ο Απόστολος ότι: «Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι υπόθεση χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν γυμναστεί μέσω αυτής». Επομένως, η θλίψη είναι το άνθος των προσδοκώμενων καρπών. Για χάρη του καρπού, λοιπόν, ας δρέψουμε και το άνθος· ας διωχθούμε για να τρέξουμε· και τρέχοντας δεν θα τρέξουμε μάταια, αλλά ας είναι ο δρόμος μας στραμμένος προς το βραβείο της άνω κλήσεώς μας· ας τρέξουμε έτσι, ώστε να το κατακτήσουμε. Τι είναι αυτό που κατακτάται;

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως, σε όσους έχουν ασκηθεί μέσω αυτής, αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης. Γι' αυτό, ανορθώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα· και χαράξτε ευθείες πορείες για τα πόδια σας, ώστε το χωλό να μην παρεκκλίνει, αλλά μάλλον να θεραπευτεί.

Και όχι μόνο ως προς αυτό υπάρχει η διαφορά, αλλά και με άλλον τρόπο. Πώς; Επειδή ούτε η χρονική διάρκεια είναι ίση, αλλά πολύ μεγαλύτερη και περισσότερη. Εδώ μάλιστα υπάρχει και κάτι περισσότερο στα πνευματικά ζητήματα. Από αυτό, λοιπόν, επιχειρεί ο Παύλος να εισαγάγει την παρηγοριά και επικαλείται πάλι την κοινή κρίση, στην οποία κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί, ούτε να πολεμήσει την κοινή συναίνεση. Διότι, όταν κάποιος πει κάτι που είναι από όλους ομολογουμένως αποδεκτό, όλοι συγκατατίθενται και κανείς δεν αντιλέγει. Λυπάστε, λέει· αυτό είναι απολύτως λογικό. Διότι τέτοιο πράγμα είναι η παιδαγωγία, τέτοιο είναι το ξεκίνημά της. Γι’ αυτό και πρόσθεσε τα εξής: «Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να φέρνει χαρά, αλλά λύπη». Πολύ σωστά είπε: «δεν φαίνεται»· διότι η παιδαγωγία δεν είναι πράγματι υπόθεση λύπης, αλλά μόνο έτσι φαίνεται. Και δεν ισχύει αυτό για τη μία παιδαγωγία και για την άλλη όχι, αλλά για κάθε παιδαγωγία. «Διότι κάθε παιδαγωγία», λέει, «δεν φαίνεται να είναι υπόθεση χαράς, αλλά λύπης»· δηλαδή, και η ανθρώπινη, και η πνευματική. Βλέπεις πώς επιχειρηματολογεί ξεκινώντας από τις κοινές αντιλήψεις; «Φαίνεται», λέει, «ότι προκαλεί λύπη»· άρα στην πραγματικότητα δεν προκαλεί. Διότι ποια λύπη είναι αυτή που γεννά χαρά; Καμία· όπως ακριβώς ούτε είναι πραγματική ηδονή εκείνη που γεννά θλίψη.

Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται· υπομείνετε την παιδαγωγία· ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως προς υιούς. Διότι ποιος είναι υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, άρα είστε νόθοι, και όχι υιοί. Έπειτα, τους μεν σαρκικούς μας πατέρες τους είχαμε παιδαγωγούς, και τους σεβόμασταν· δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο» Εάν τα πάθη των πλησίον δεν μας αφυπνίζουν, λέγει, τουλάχιστον τα πάθη του Δεσπότου μας διεγείρουν προς τούτο, στο να αγωνιζόμαστε υπέρ των ψυχών μας. «Στον Πατέρα των πνευμάτων, και θα ζήσουμε; Διότι εκείνοι μεν για λίγες ημέρες, όπως τους φαινόταν ορθό, μας παιδαγωγούσαν· αυτός όμως για το συμφέρον μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αγιότητός του. Και κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως καρπό ειρηνικό σε εκείνους που δι' αυτής» Ή των χαρισμάτων εννοεί, ή των προσευχών, ή των δυνάμεων. «έχουν γυμναστεί αποδίδει δικαιοσύνης. Γι' αυτό ανορθώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα, και κάνετε ορθές πορείες για τα πόδια σας, ώστε να μην εκτραπεί το χωλό, αλλά μάλλον να θεραπευτεί.

Μαστιγώνει δε κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται· υπομείνετε χάριν παιδαγωγίας· ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως υιούς. Διότι ποιος είναι υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, άρα είστε νόθοι και όχι υιοί. Έπειτα, τους μεν σαρκικούς μας πατέρες τους είχαμε ως παιδαγωγούς και τους σεβόμασταν, δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, και θα ζήσουμε; Διότι εκείνοι μεν για λίγες ημέρες μας παιδαγωγούσαν κατά την κρίση τους, Αυτός όμως για το συμφέρον μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αγιότητάς Του. Και κάθε παιδαγωγία, προς το παρόν, δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν ασκηθεί μέσω αυτής.» Το συμφέρον στον καθένα επιφέρει ο αγαθός Δεσπότης.

ΛΟΓΟΣ ΚΓ'. Το να σπεύδουμε προς τους άθλους με δρόμο χωρίς επιστροφή. ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΤΕΚΝΑ, είναι καλό να μην αποκρύπτουμε την ευεργεσία του Θεού, αλλά να την αναγγέλλουμε όταν η περίσταση το καλεί, αυτήν που τώρα βλέπω σε εσάς, ώστε και εξαιτίας αυτού να γίνουμε ακόμη πιο πρόθυμοι. Διότι ήδη, μέσα από τη διαρκή υπενθύμιση και τη, θα λέγαμε, καθημερινή διδασκαλία, έχετε φτάσει σε πνευματική προκοπή, σε αγαθή κατάσταση και σε θεοφιλή ζήλο. Και το ότι είναι αλήθεια αυτό που λέω, και εσείς οι ίδιοι το μαρτυρείτε· το μαρτυρεί και η αλήθεια· το μαρτυρώ και εγώ ο ταλαίπωρος, που έλαβα ανακούφιση από τους πόνους, και σαν να βρέθηκα σε γαλήνη μετά από πολλή μέριμνα, φτάνοντας στην ησυχία της δικής σας ευταξίας και αγαλλιώντας στην ψυχή μου. Και είναι όντως αψευδής ο λόγος, ότι κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε όσους έχουν ασκηθεί μέσω αυτής. Αλλά το κατόρθωμα δεν είναι δικό μου, ούτε προέρχεται από τη δική μου επιμέλεια, ούτε από τον δικό μου κόπο· είναι δώρο του Θεού, δική σας προθυμία, και πατρική βοήθεια.

Και όντως είναι αληθινός ο λόγος, ότι «κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε όσους έχουν γυμναστεί μέσω αυτής». Αλλά δεν είναι δικό μου το κατόρθωμα, ούτε προέρχεται από δική μου επιμέλεια, ούτε από δικό μου κόπο. Δώρο Θεού είναι, δική σας η προθυμία, βοήθεια πατρική. Και γιατί λοιπόν εγώ ο άχρηστος, εισερχόμενος στους κόπους άλλων, χαίρομαι και τέρπομαι; Εξάλλου είμαστε ένα, εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς, και το κατόρθωμα και των δύο λογίζεται και στους δύο. Είθε να δώσει ο Κύριος, ο φοβερός σε δύναμη και κραταιός σε ισχύ, και από εδώ και στο εξής να ενδυναμωθώ και να τονωθώ και εγώ στο να ηγούμαι οσίως με την αναζήτηση και διερεύνηση των αγίων Του εντολών, και εσάς, τέκνα μου, να σας διαφυλάξει πλήρως σε αδιάσπαστη υποταγή, ανυπόκριτη υπακοή και αμετάθετη πίστη, αποδεικνύοντάς σας ολοένα και περισσότερο ενάρετους και αναδεικνύοντάς σας σπουδαίους, προχωρώντας προς κάθε πνευματικό αγώνα με ανδρεία και θάρρος, προς θλίψη, προς στενοχώρια, προς επιτίμιο, προς πνευματική μελέτη, προς ταλαιπωρία, προς πείνα, [προς δίψα], προς όλα τα υπόλοιπα μακάρια ασκητικά κατορθώματα, ώστε, αφού αναδειχθείτε αήττητοι, να δεχθείτε το στεφάνι της υπομονής κατά την ημέρα της μισθαποδοσίας του Δίκαιου Κριτή.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΝΣΤ'. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΕΡΒΑΛΛΟΥΜΕ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΑΣ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΤΡΕΦΟΥΜΕ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΜΕ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ. Αδελφοί και πατέρες, επειδή κάθε αρχή είναι δύσκολη, και η έναρξη της νηστείας, λόγω της αλλαγής των τροφών και των ασκήσεων, προκαλεί κάποια δυσκολία και τραχύτητα· με την επιμονή όμως και την εξοικείωση αυτή απαλύνεται και εξομαλύνεται· γι' αυτό και έχει γραφτεί: «Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να αποτελεί πρόξενο χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν γυμναστεί μέσω αυτής». Γι' αυτό και εμείς, αφού αξιωθήκαμε να περάσουμε την πρώτη εβδομάδα της νηστείας, ας γίνουμε πιο πρόθυμοι για τη συνέχεια μέσω της εμπειρίας, γνωρίζοντας ότι η προθυμία δυναμώνει και την ψυχή και το σώμα, κάνοντας τα βαριά ελαφριά και τα δυσχερή ευχερή· όπως αντίθετα η ραθυμία κάνει τα ελαφριά βαριά και τα ευχερή δυσχερή. Ας μην καταπονούμε ωστόσο τον εαυτό μας πέρα από τις δυνάμεις μας στους πνευματικούς αγώνες, αλλά μαζί με το πνευματικό ας διαφυλάσσουμε και την υγεία του σώματος. Διότι ποιο είναι το όφελος να βαδίζουμε με σφοδρότητα από την αρχή και να καταπίπτουμε γρηγορότερα, αντί μάλλον να προχωρούμε με προσοχή αποβλέποντας στην απόσταση μέχρι το κατάλυμα;