Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:16

Εδώ, όμως, όπου η κληρονομιά είναι βέβαιη και αμετάβλητη, όπου διαθέτης είναι ο Χριστός και διαθήκη το Ευαγγέλιο και μάρτυρες οι απόστολοι, όπου υπάρχει ο ουρανός και τα αγαθά του, «όσα δεν είδε μάτι και δεν άκουσε αυτί και δεν τα διανοήθηκε ανθρώπου καρδιά, όσα ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν», πόσο περισσότερο οφείλουμε να σπουδάσουμε για να κληρονομήσουμε; «Υπέρ της κληρονομούσης». Και ο κορυφαίος των προφητών δικάζεται υπέρ αυτής ως ρήτορας, λέγοντας: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε». Ο αντάρτης του ουρανού έγινε στη γη αντίδικος της νύμφης σου, όπως είναι γραμμένο: «Ο αντίδικός σας, ο διάβολος, σαν λιοντάρι περιπατεί, ζητώντας ποιον να καταπιεί». Αλλά επειδή αυτός ο αντίδικος πολλούς αποκληρονόμησε εξαρχής, υπέρ αυτής της κληρονόμου ικετεύω σε: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε». Κληρονόμος του Νώε ήταν ο Χαμ ως γιος του, αλλά αφού τον έκανε να γελάσει για τη γύμνια του πατέρα του, τον άφησε γυμνό από την κληρονομιά του πατέρα του, και αφαιρώντας του την ελευθερία, τον έντυσε με δουλεία και μετέτρεψε την ευλογία του σε κατάρα: «Καταραμένος να είναι ο Χαναάν· δούλος των δούλων θα είναι στους αδελφούς του». Επειδή, λοιπόν, αυτός και τώρα θέλει η νύμφη σου να γυμνωθεί, ώστε να σε δει γυμνό στο πάθος όπως τον Νώε και να σε περιγελάσει, ώστε να την κάνεις αποκληρονόμο λέγοντας: «Πηγαίνετε από εμένα, οι καταραμένοι· ήμουν γυμνός και δεν με ντύσατε» – ώστε λοιπόν ο αντίδικός της διάβολος να ντροπιαστεί και η νύμφη να βρεθεί εντός της κληρονομιάς, δίδαξέ την, Δέσποτα Χριστέ, να μη γελάσει τη γύμνια σου, αλλά να μάθει ότι η δική σου γύμνια έντυσε τον κόσμο, ότι, όπως, αν και πλούσιος, έγινες φτωχός για εμάς, για να πλουτίσουμε εμείς, έτσι και εσύ, που ντύνεσαι τον ουρανό και τη γη, γυμνώθηκες, για να ντύσεις τον κόσμο. «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε». Τον Ισμαήλ μαζί με την Αιγύπτια μητέρα του τον αποκληρονόμησε εντελώς εξαιτίας των παιγνίων. «Διότι, βλέποντας η Σάρρα τον γιο της Άγαρ της Αιγύπτιας να παίζει με τον Ισαάκ τον γιο της, είπε στον Αβραάμ: Διώξε τη δούλη και τον γιο της· διότι δεν πρόκειται να κληρονομήσει ο γιος της δούλης μαζί με τον γιο μου, τον Ισαάκ». Επειδή, λοιπόν, και τώρα η αποκληρονόμος συναγωγή των Ιουδαίων περιπαίζει την εκκλησία για τον σταυρό, εκείνην διώξε και αυτήν εισάγαγε. «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε». Αφού μόλυνε τον Ησαύ με πορνεία, προκάλεσε να χάσει την κληρονομιά των πρωτοτοκίων, έκανε τον γιο δούλο του αδελφού του και όρισε τον Ησαύ ως δεύτερο Χαναάν. «Μήπως», λέει, «υπάρχει κάποιος πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για φαγητό έχασε τα πρωτοτόκια» και την πατρική ευλογία.

Και για να καταδείξουμε αυτό το μεγάλο κατόρθωμα και μέσα από τα λόγια του Αποστόλου, αφού υπενθυμίσουμε μία του φράση, ας ολοκληρώσουμε τον λόγο: «Να επιδιώκετε την ειρήνη», λέει, «με όλους, και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο». Διότι, το ότι μιλάει για αυτό, είναι φανερό από όσα πρόσθεσε στη συνέχεια, λέγοντας: «Να μην υπάρχει κανείς πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ». Όσο ουράνιο, λοιπόν, και αγγελικό είναι το κατόρθωμα της αγνείας, τόσο με βαρύτερες επιβουλές από τους αντιπάλους πολεμείται. Και για τον λόγο αυτόν οφείλουμε να φροντίζουμε επιμελώς να ασκούμε όχι μόνο την εγκράτεια του σώματος, αλλά και τη συντριβή της καρδιάς, και τις συχνές προσευχές με στεναγμούς· ώστε το καμίνι της δικής μας σάρκας, το οποίο ο Βαβυλώνιος βασιλιάς ανάβει καθημερινά με τους ερεθισμούς της επιθυμίας, να σβηστεί με τη δροσιά της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος. Επιπλέον δε σε αυτά, το μεγαλύτερο όπλο μας ενάντια σε αυτόν τον εχθρό αποτελεί η κατά Θεόν αγρυπνία. Διότι, όπως ακριβώς η αγνεία και η προφύλαξη κατά τη διάρκεια της ημέρας προετοιμάζουν τη νυχτερινή αγιοσύνη, έτσι και η νυχτερινή κατά Θεόν αγρυπνία την ημερινή με τη...

Τι βεβήλωσε τον Ησαύ και τον έκανε δούλο του αδελφού του; Δεν ήταν ένα και μόνο γεύμα, για το οποίο πούλησε τα πρωτοτόκια; Και τον Σαμουήλ δεν τον χάρισε στη μητέρα του η προσευχή που συνοδευόταν από νηστεία; Τι κατέστησε τον μεγάλο ήρωα Σαμψών ακαταγώνιστο; Δεν ήταν η νηστεία, μαζί με την οποία συνελήφθη στην κοιλιά της μητέρας του;

Ίσως βέβαια, πριν από τη δημιουργία του ανθρώπου, να απέμενε κάποιος τόπος μετανοίας και για τον διάβολο, και η αλαζονεία (αν και επρόκειτο για παλαιότερο νόσημα) να μπορούσε εντούτοις να θεραπευθεί, εφόσον ο ίδιος θα γιάτρευε τον εαυτό του μέσω της μετανοίας, και να τον αποκαταστήσει στην αρχική του κατάσταση. Αφ' ότου όμως έγινε η δημιουργία του κόσμου και η φύτευση του Παραδείσου, και τέθηκε ο άνθρωπος μέσα σε αυτόν, και δόθηκε η εντολή του Θεού, και εκδηλώθηκε ο φθόνος του διαβόλου, και ακολούθησε ο φόνος του τιμημένου πλάσματος, —αποκλείστηκε για εκείνον και ο τόπος της μετανοίας. Διότι, αν ο Ησαύ δεν βρήκε τόπο μετανοίας, επειδή πούλησε τα πρωτοτόκιά του, ποιος τόπος μετανοίας απομένει για εκείνον που σκότωσε τον πρωτόπλαστο άνθρωπο και μέσω αυτού εισήγαγε τον θάνατο; —Λένε μάλιστα ότι και ο λεκές που δημιουργείται στο ένδυμα από το ανθρώπινο αίμα δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να ξεπλυθεί, αλλά η αλλοίωση που προκλήθηκε άπαξ από τη βαφή του αίματος παλιώνει μαζί με αυτό. Επομένως, ούτε για εκείνον είναι δυνατόν, αποβάλλοντας τον λεκέ του αίματος, να γίνει πλέον καθαρός.

Μέσω της νηστείας παρέλαβε την εντολή, η οποία γράφτηκε με το δάχτυλο του Θεού πάνω στις πλάκες. Και ενώ ψηλά στο όρος η νηστεία γίνεται πρόξενος της νομοθεσίας, κάτω η γαστριμαργία οδήγησε στη μανία της ειδωλολατρίας. Διότι τη σαράντα ημερών καρτερία του θεράποντα, ο οποίος νήστευε και προσευχόταν, την κατέστησε άχρηστη μια μοναδική οινοποσία. Τις πλάκες δηλαδή που έλαβε η νηστεία, γραμμένες με το δάχτυλο του Θεού, αυτές τις συνέτριψε η μέθη· διότι ο προφήτης δεν έκρινε άξιο έναν λαό που μεθά να δέχεται νομοθεσία από τον Θεό. Τι ήταν αυτό που βεβήλωσε τον Ησαύ και τον έκανε δούλο του αδελφού του; Δεν ήταν μία και μόνη βρώση, για την οποία πούλησε τα πρωτοτόκια;

Και ο Ησαύ, εξάλλου, κατηγορήθηκε για την ακρασία ως το μεγαλύτερο από τα κακά, καθώς πούλησε τα πρωτοτόκιά του αντί για ένα μόνο γεύμα. Και η πρώτη παρακοή εισήλθε στον άνθρωπο εξαιτίας της ακρασίας. Αντιθέτως, όλοι οι άγιοι έλαβαν την καλή μαρτυρία μέσω της εγκράτειας. Και ολόκληρη η ζωή των αγίων και των μακαρίων, καθώς και το παράδειγμα του ίδιου του Κυρίου κατά την ένσαρκη παρουσία του, μας ωφελεί ως προς αυτό. Ο Μωυσής, μέσω της μακράς παραμονής του σε νηστεία και προσευχή, έλαβε τον νόμο και άκουσε τα λόγια του Θεού, «όπως», αναφέρει, «θα μιλούσε κανείς στον φίλο του». Ο Ηλίας αξιώθηκε τότε την οπτασία του Θεού, όταν και εκείνος έφτασε στο ίδιο μέτρο εγκράτειας. Τι να πούμε δε για τον Δανιήλ; Πώς αξιώθηκε τις θαυμαστές οπτασίες; Δεν συνέβη μετά την εικοστή ημέρα της νηστείας του; Και πώς οι τρεις παίδες έσβησαν τη δύναμη του πυρός; Όχι μέσω της εγκράτειας; Αλλά και ολόκληρος ο αυστηρός τρόπος ζωής του Ιωάννη είχε ως αφετηρία του την εγκράτεια. Από αυτήν ξεκίνησε και ο Κύριος τη φανέρωσή του. Και λέγοντας εγκράτεια δεν εννοούμε βεβαίως την παντελή αποχή από τις τροφές (διότι αυτό συνιστά βίαιη διάλυση της ζωής), αλλά την ηθελημένη αποχή από τις απολαύσεις, η οποία ασκείται για την καθαίρεση του σαρκικού φρονήματος και αποβλέπει στον σκοπό της ευσέβειας.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΙΔΟΥΜΑΙΑΣ. Και για την προκείμενη όραση νομίζω ότι πρέπει να διηγηθώ εκ των προτέρων την υπόθεση. Διότι έτσι και όχι διαφορετικά θα την κατανοήσουν οι αναγνώστες. Δύο λοιπόν γιοι γεννήθηκαν στον Ισαάκ, ο Ησαύ και ο Ιακώβ. Και ο μεν Ησαύ ονομάστηκε Εδώμ, που σημαίνει γήινος· διότι τέτοιος ήταν ο βίος του, και για ένα γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του, όπως είναι γραμμένο. Ο δε Ιακώβ ήταν άνθρωπος άκακος, που κατοικούσε σε σπίτι· διότι έτσι αναφέρει γι' αυτόν η Ιερή Γραφή. Και από μεν τον Ιακώβ, ο οποίος μετονομάστηκε Ισραήλ, προήλθαν οι Ιουδαίοι· από δε τον Ησαύ, δηλαδή τον Εδώμ, προήλθαν οι Ιδουμαίοι, δηλαδή οι Αγαρηνοί, και αυτοί είναι οι Σαρακηνοί. Επομένως, οι Ιδουμαίοι είναι αδελφοί και στενοί συγγενείς των απογόνων του Ισραήλ. Ήταν επίσης όμορες και συνόρευαν η χώρα των Ιουδαίων με τη χώρα των Ιδουμαίων. Αλλά ούτε η συγγένεια ούτε βέβαια η γειτνίαση μεταξύ τους εξασφάλιζε στα δύο γένη την ομοψυχία. Διότι βρίσκονταν σε διαμάχη, και επειδή οι Ιδουμαίοι ζούσαν σύμφωνα με τα έθιμα και τους νόμους των Ελλήνων (ειδωλολατρών), λεηλατούσαν συχνά τη χώρα των Ιουδαίων και τολμούσαν να διαπράττουν εις βάρος τους τα πιο αισχρά έργα.

Στις ίδιες κατηγορίες θα ενείχοντο και όσοι προτάσσουν την απόλαυση των σαρκικών πραγμάτων έναντι των πνευματικών, και επιλέγουν τα πρόσκαιρα αντί των αιωνίων, και τα σαλευόμενα αντί των μη σαλευομένων, και οι οποίοι καταφρονούν μεν τη δόξα που προέρχεται από τον Θεό, αλλά έχουν απερίσκεπτα προτιμήσει τα λαμπρά πράγματα των ανθρώπων, τα οποία παρέρχονται σαν σκιές για όσους τα κατέχουν. Πολύ ωφέλιμα, επίσης, διακηρύσσει ο θεσπέσιος Παύλος: «Ας μην είναι κανείς», λέει, «πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί μιας μερίδας φαγητού πούλησε τα πρωτοτόκιά του». <Και άρπαξε ως μαρτυρία τη φρίκη του.> Πάλι κάνει μνεία ενός άλλου γεγονότος, ικανού να στηλιτεύσει τον Ιδουμαίο, ότι δηλαδή πάντοτε υπήρξε σκαιός και πονηρός, και άκρως εχθρικός και πολεμιότατος προς τους εξ αίματος συγγενείς του.

Λοιπόν, λέει, ω Ισραήλ, σας αγάπησα. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα σας έλεγα ψέματα, εάν σας έλεγα αυτό, αλλά μάλλον θα γνωρίσετε ότι ο λόγος μου είναι ορθός και αληθινός, εάν ανατρέξετε στην αρχή του γένους σας για τον τρόπο της αγάπης. Επειδή και οι δύο κατάγονταν από τον Ισαάκ, όμως ο Ιακώβ ήταν αγαθός στους τρόπους και φιλόθεος, ενώ ο άλλος ήταν σκληρός, δύστροπος και έτοιμος για βεβήλωση. Γι' αυτό τον λόγο έκλινα προς τον Ιακώβ, και τον κλήρο που δόθηκε στον Ησαύ τον αφάνισα, και τον παρέδωσα στην ερήμωση. Διαφύλαξα όμως με τη δική μου ευσπλαχνία τον κλήρο του Ιακώβ, δηλαδή εσάς, ήτοι τη χώρα που κατοικήσατε. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι το όνομα Ησαύ ερμηνεύεται «Δρυς»· όντας σκληρός και άκαμπτος, και ελάχιστα υστερώντας σε σκληρότητα από τα ξύλα της δρυός, ο Ησαύ, επειδή πούλησε και τα πρωτοτόκια του για ένα μόνο γεύμα, ονομάστηκε και Εδώμ, που σημαίνει γήινος. Γι' αυτό και το ιερό γράμμα λέει ότι ονομάστηκε Ιδουμαία η χώρα όσων κατάγονταν από τον Ησαύ, την οποία κατά καιρούς υπέταξαν οι Ιουδαίοι και την κατέστησαν εντελώς άβατη και ακατοίκητη. Και τι άραγε θα ήθελε να δηλώσει στους απογόνους του Ισραήλ το νόημα της προφητείας; Εκείνο, νομίζω. Ότι, δηλαδή, λέει πως αγάπησε τον Ιακώβ, και για κανέναν άλλο λόγο, παρά επειδή υπήρξε άνθρωπος «άπλαστος, που κατοικούσε σε σπίτι»· ενώ μίσησε τον Ησαύ, επειδή έγινε γήινος και «βέβηλος», σύμφωνα με τη φωνή του μακάριου Παύλου.

Επειδή δε προσθέτει σε αυτά το «Δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν», λέμε ότι ο λόγος αυτός έχει διατυπωθεί με επικριτικό ύφος. Διότι θέλει πλέον να δηλώσει ότι έχουν κληθεί στην ιερουργία, και στο να ανάβουν το πυρ στο θυσιαστήριο, όχι για να καταλύσουν τη δόξα Εκείνου που τους κάλεσε, αλλά για να τον τιμούν με τους πρέποντες τρόπους, και να λαμβάνουν τα προνόμια της ιερωσύνης. Όσοι, όμως, δεν φρόντισαν για τέτοια σεπτά καθήκοντα, ούτε απέφυγαν να προσβάλλουν τον Θεό από σεβασμό προς την ιερουργία, δικαίως πλέον θα τιμωρούνταν. Διότι δεν θα ήταν μικρό έγκλημα, και πολύ εύλογα, το να θεωρεί κανείς ως μηδαμινή τη συμμετοχή στις δωρεές του Θεού, και να αποποιείται τόσο απερίσκεπτα τις τιμές που προέρχονται από τον Θεό. Γι' αυτό άλλωστε έχει ονομαστεί γήινος και βέβηλος ο Ησαύ, επειδή «για ένα γεύμα παραχώρησε τα πρωτοτόκιά του». Επομένως, όταν λέει «Δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν», θέλει να δηλώσει ότι η ιερωσύνη βεβαίως δεν στερείται ανταμοιβής, όμως δεν μένει και εκτός κρίσεως, εάν κάποιος δεν την προσεγγίζει με τον τρόπο και τη λογική που αρμόζει.

Ο δε ακόρεστος εραστής των αρίστων πραγμάτων, αναζητούσε από παντού εκείνα μέσω των οποίων θα γινόταν λαμπρός. Διότι εξαγόρασε τα πρωτοτόκια, καθώς ο Ησαύ τα παραπετούσε και είχε απερίσκεπτα προτιμήσει τον κορεσμό της κοιλιάς από τα ίδια του τα αξιώματα. Γι' αυτό λοιπόν ονομάστηκε Εδώμ, δηλαδή γήινος. Αφού αποτελεί ξεκάθαρη απόδειξη ενός αληθινά γήινου και εξαιρετικά ποταπού φρονήματος το να περιφρονήσει κανείς τη δόξα που του ανήκει και να θεωρήσει τα πρεσβεία της γνώσης ως απολύτως τίποτα, αλλά να επιλέξει αντ' αυτών ως καλύτερη και προτιμότερη την πρόσκαιρη ηδονή, και να αναδείξει ως ανώτερο το στιγμιαία ευχάριστο, έστω κι αν αυτό επιφέρει μεγάλη ζημία. Επομένως και ο θεσπέσιος Παύλος δίκαια αποκαλούσε πόρνο και βέβηλο εκείνον που έχει επιλέξει να ζει τόσο αισχρά. Παραθέτοντας τον Ησαύ ως έναν τύπο όσων έχουν ολισθήσει σε τέτοια φαυλότητα, κατέκρινε και κατηγορούσε την αχαλίνωτη τάση προς τις επιθυμίες, τις σαρκικές δηλαδή και πιο γήινες, λέγοντας: «Να μην είναι κανείς πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Επομένως, αντιπαραβάλλοντας με ακρίβεια τους τρόπους των νεανίσκων τόσο με το σκοτάδι της ιουδαϊκής πολιτείας, όσο και με το ειλικρινές και ελεύθερο φρόνημα του πλήθους των εθνών, ας πούμε τα πρέποντα.

Και τον λόγο περί σωφροσύνης, ας τον ακούσει κατά προτεραιότητα το τάγμα των μοναχών και των παρθένων, αυτών που κατορθώνουν τον ισάγγελο βίο μέσα στον κόσμο· [και στη συνέχεια και ο υπόλοιπος λαός της Εκκλησίας]. Μεγάλο στεφάνι σας περιμένει, αδελφοί· μην ανταλλάξετε μια τόσο μεγάλη αξία με μια μικρή ηδονή. Ακούστε τον Απόστολο που λέει: Ας μην είναι κανείς πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του. Έχοντας, λοιπόν, εγγραφεί στα αγγελικά βιβλία χάρη στην πρόθεσή σου για σωφροσύνη, πρόσεχε μήπως διαγραφείς και πάλι, εξαιτίας της πράξης της πορνείας.

Ελάτε λοιπόν, αγαπητοί, εφόσον υπάρχει ακόμα καιρός σωτηρίας, ας φροντίσουμε να αποβάλουμε κάθε ρυπαρότητα και κάθε κακία, και ας αγωνιστούμε τον καλόν αγώνα, ώστε να επιτύχουμε την αιώνια ζωή, στην οποία και κληθήκαμε, και ομολογήσαμε την καλή ομολογία, έχοντας λάβει το σχήμα της αγιωσύνης. Ας πολιτευθούμε, λοιπόν, επάξια αυτής της κλήσεως, και με κάθε ταπεινοφροσύνη και μακροθυμία ας ανεχόμαστε ο ένας τον άλλον μέσα στην αγάπη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και ας σπεύσουμε να διατηρούμε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης. Ας μην κάνουμε τίποτα από εριστικότητα ή κενοδοξία. Ας μη φυτρώσει μέσα μας ρίζα πικρίας, ούτε να υποδουλώσουμε τους εαυτούς μας στα πονηρά πάθη, δηλαδή στη γαστριμαργία, η οποία είναι μητέρα της ακολασίας. Κανείς μας ας μη μιμείται τον Ησαύ, ο οποίος, αγαπώντας την κοπριά των εντέρων, πούλησε τα πρωτοτόκιά του, θεωρώντας ως θεό την κοιλιά του. Διότι αυτά που ήταν αφιερωμένα στον Θεό, τα πρόδωσε για τη γαστριμαργία, έχοντας βεβηλωθεί με αυτά και έχοντας γίνει ξένος προς τον Θεό. Ας μην του μοιάσουμε, λοιπόν, αυτόν που ονομάστηκε από τον Απόστολο πόρνος και βέβηλος. Διότι λέει, να μην υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, αλλά ας ζηλώσουμε τον απλό και άκακο βίο του Ιακώβ, ώστε μαζί του να κληρονομήσουμε την ευλογία· διότι, λέει, ο Ιακώβ ήταν άνθρωπος άκακος και ειλικρινής, που κατοικούσε σε σπίτι.

Εάν αμαρτήσεις σε άνθρωπο, οφείλεις πενήντα δηνάρια· εάν ασεβήσεις προς τον Θεό, οφείλεις πεντακόσια. Αυτές λοιπόν οι δύο οφειλές ανήκουν στην ψυχή και το σώμα· η οφειλή των πενήντα ανήκει στο σώμα, ενώ αυτή των πεντακοσίων στη διάνοια. Εκείνος που αρνείται την πίστη, κάνει το κακό από την ψυχή του, είτε επειδή προκλήθηκε εξωτερικά, είτε από μνήμη, είτε από θυμό, είτε από περιφρόνηση· ενώ εκείνος που πορνεύει, το κάνει και από τα δύο, την ψυχή και το σώμα, είτε λόγω σαρκικής πύρωσης, είτε λόγω οίησης, είτε λόγω τρυφηλότητας, είτε εξαιτίας κάποιας καταστροφής του οίκου του από εχθρούς. Η ψυχή χρησιμοποίησε τη γλώσσα για την άρνηση, και το σώμα χρησιμοποίησε την ενέργεια της ψυχής για το αποτέλεσμα της πορνείας. Γι' αυτό, επειδή συνεργάζονται, κατακρίνονται και τα δύο μαζί. Επομένως οφείλουν μαζί και να μετανοήσουν. Στην ασέβεια του φόνου η ψυχή χρησιμοποίησε την τέχνη της καρδιάς· στην επιδίωξη της φιλαργυρίας έδρασαν και τα δύο μαζί· μαζί οφείλουν και να μετανοήσουν. Επειδή λοιπόν ο Ησαύ δεν μετανόησε ορθά, απορρίφθηκε. Επομένως, δεν στάθηκε αδύναμη η μετάνοια να εξιλεώσει τον παράνομο, αλλά η ελαφρότητα της πράξης του είχε ρίζα πικρίας μέσα στη διάνοιά του, όπως είπε ο Παύλος. Έκοψε την επιφανειακή βλάστησή της, αλλά άφησε τη ρίζα· και φαινόταν μεν ως μετάνοια, αλλά δεν ήταν μετάνοια, παρά μόνο εξωτερική επικάλυψη.

Είναι γραμμένο λοιπόν: «Αμμωνίτες και Μωαβίτες δεν θα εισέλθουν στην Εκκλησία του Κυρίου μέχρι τρίτης και τέταρτης γενεάς, και έως τον αιώνα.» Ο Μωάβ και ο Αμμάν έγιναν υιοί του Λωτ από παράνομη συνεύρεση με τις θυγατέρες του, και από το σπέρμα των Σοδόμων· τους απογόνους των οποίων, τους Μωαβίτες και τους Αμμωνίτες, ο νόμος του Μωυσή τους καθιστά απόβλητους. Αλλά ο παρών νόμος αναγγέλλει άριστα χαρμόσυνη είδηση στον Μωάβ λέγοντας: «Ο Μωάβ, λέβητας της ελπίδας μου»· σε άλλο δε έθνος, το οποίο προέρχεται από τον Ησαύ, προμηνύει τα αγαθά, προσθέτοντας στη συνέχεια: «Στην Ιδουμαία θα απλώσω το υπόδημά μου.» Ιδουμαία δε ονομάστηκε από τον Εδώμ· και αυτός ήταν ο Ησαύ, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ας μην είναι κανείς πόρνος, ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ.» Και χιλιάδες άλλες προφητείες έχουν ειπωθεί εναντίον των Ιδουμαίων και της Ιδουμαίας. Αλλά ο παρών λόγος αναγγέλλει τα άριστα και σε αυτούς, καθώς ο Θεός λέγει: «Στην Ιδουμαία θα απλώσω το υπόδημά μου.» Στη συνέχεια, και για τα υπόλοιπα έθνη αδιακρίτως προσθέτει: «Σε εμένα υποτάχθηκαν αλλόφυλοι», ή «έγιναν φίλοι». Λέβητα δε της δικής του ελπίδας ονομάζει τον Μωάβ, ή λέβητα του δικού του λουτρού, ή της δικής του αμεριμνησίας· επειδή διαφορετικά δεν του ήταν δυνατόν, αφού μια φορά έγινε απόβλητος, να προσέλθει στην Εκκλησία του Θεού, παρά μόνο μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας. Όπως λοιπόν αφού ξεπλύθηκε μέσα σε λέβητα και καθαρίστηκε από την προηγούμενη ασέβεια, αξιώνεται της χάριτος, και έτσι αποκτά την αμεριμνησία.

Και ο ίδιος ο Παύλος παρέδωσε στον Σατανά εκείνον που πόρνευσε στην Κόρινθο και δεν επικύρωσε την αγάπη του προς αυτόν, ούτε τον δέχθηκε, μέχρις ότου επέδειξε επαρκώς τη μετάνοιά του. Σώσε οπωσδήποτε τη δική σου ψυχή από τόσα πολλά κακά, ω άνθρωπε, τόσο από τα παρόντα, όσο και από τα μέλλοντα, τα οποία μάλιστα είναι διπλά, και στον μέλλοντα και στον παρόντα αιώνα. Διότι το γένος του Ησαύ είναι απορριπτέο, επειδή εκείνος ήταν πόρνος και βέβηλος, και από τον Ροβοάμ αφαιρείται το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας, επειδή ο πατέρας του, ο Σολομώντας, ήταν γυναικομανής όσο λίγοι και πέθανε χωρίς να υποστεί αυτός την τιμωρία χάρη στον Δαβίδ, ο οποίος το μίασμα που του προξενήθηκε μία φορά, το εξάλειψε διαρκώς με ποταμούς δακρύων και με τα άλλα έργα της μετάνοιας.

Ότι δε έτσι έχουν τα πράγματα, άκουσε αυτά που έχουν ειπωθεί από αυτόν: «Μήπως υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για μια μερίδα φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του; Διότι γνωρίζετε ότι και μετέπειτα, όταν ήθελε να κληρονομήσει την ευλογία, αποδοκιμάστηκε». Βλέπεις, για να παραλείψω προς το παρόν το ότι πούλησε τα δικαιώματα του πρωτοτόκου, ότι ούτε αρετή είχε ασκήσει, αλλά στηριζόμενος στα δικαιώματα που είχε πουλήσει, ήθελε να κληρονομήσει την ευλογία που, όπως είπα, οφείλεται στην αρετή—πράγμα που ήταν αδύνατο. Διότι, ακόμη κι αν, μαζί με την εύνοια του πατέρα του, είχε και την τιμή των πρωτοτοκίων, δεν θα είχε τύχει των θείων ευλογιών. Γιατί η αρετή είναι αυτή που στεφανώνεται από τον Θεό. Επειδή όμως είχε πουλήσει νόμιμα και τα πρωτοτόκια, η νίκη του Ιακώβ είναι αναμφισβήτητη. Διότι, αν κάποιος πούλησε έναν αγρό, έλαβε το τίμημα και έβαλε τον αγοραστή στη νομή του κτήματος, και αργότερα, χωρίς να επιστρέψει το τίμημα—τι λέω να επιστρέψει; ούτε καν αν το επιστρέφει επιτρέπουν οι νόμοι να αφαιρεθεί το κτήμα παρά τη θέληση του αγοραστή;

ΤΚʹ. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΟΝΑΧΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ. Στο χωρίο, «Μήπως υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ». Εφόσον γνωρίζεις με ακρίβεια ότι ο κορεσμός γεννά τα πάθη και η γαστριμαργία παρασύρει στις λαγνείες, περιττά, νομίζω, ρώτησας ποια ερμηνεία έχει το «Μήπως υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ», από τη στιγμή που η Γραφή τον ελέγχει ως προδότη των πρωτοτοκίων εξαιτίας του κορεσμού της κοιλιάς. Διότι, αφού τον παρουσίασε ως γαστρίμαργο, αυτό ήταν αρκετό για να αποδείξει συγχρόνως ότι είναι και πόρνος και βέβηλος.

Να προσέχετε μήπως κάποιος υστερήσει από τη χάρη του Θεού· μήπως βλαστήσει κάποια ρίζα πικρίας και προκαλέσει ταραχή, και εξαιτίας της μολυνθούν πολλοί· μήπως υπάρξει κάποιος πόρνος ή βέβηλος. Βλέπεις πώς παντού αναθέτει στον καθένα την κοινή σωτηρία; Προτρέποντας, λέει, ο ένας τον άλλον καθημερινά, όσο καιρό λέγεται το «σήμερα».

Δεν είπε «πικρή», αλλά «πικρίας». Διότι, ενώ είναι δυνατόν μια πικρή ρίζα να φέρει γλυκούς καρπούς, η ρίζα όμως που αποτελεί πηγή και αιτία της πικρίας είναι αδύνατον να φέρει ποτέ γλυκό καρπό. Διότι τα πάντα σε αυτήν είναι πικρά, τίποτα δεν έχει το ευχάριστο, τα πάντα είναι πικρά, τα πάντα αηδή, τα πάντα γεμάτα μίσος και βδελυγμία. «Και δι' αυτής», λέγει, «μιανθούν πολλοί». Δηλαδή, για να μη συμβεί αυτό, να αποκόπτετε τους ασελγείς. «Μήπως υπάρξει κάποιος πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί ενός γεύματος πούλησε τα πρωτοτόκιά του». Και σε τι ήταν πόρνος ο Ησαύ; Δεν λέει αυτό εδώ, ότι δηλαδή ο Ησαύ ήταν πόρνος, αλλά τίθεται σε αντιδιαστολή προς το: «Να επιδιώκετε τον αγιασμό»· το δε «βέβηλος» έχει λεχθεί για εκείνον. Ας μην είναι, λοιπόν, κανείς σαν τον Ησαύ, βέβηλος, δηλαδή γαστρίμαργος, ακρατής, κοσμικός, που ξεπουλάει τα πνευματικά αγαθά. «Ο οποίος αντί ενός γεύματος πούλησε τα πρωτοτόκιά του». Δηλαδή, αυτός που εξαιτίας της δικής του ραθυμίας πούλησε αυτήν την τιμή που προερχόταν από τον Θεό, και χάριν μιας μικρής ηδονής έχασε την ύψιστη τιμή και δόξα. Αυτό απευθύνεται εύστοχα σε αυτούς, αυτό είναι γνώρισμα του βδελυρού, αυτό του ακάθαρτου.

Μερικοί ισχυρίζονται ότι εδώ υπονοείται και ο ίδιος ο Λωτ, και ότι εξαιτίας του το είπε αυτό. Να θυμάστε τους φυλακισμένους σαν να είστε δεμένοι μαζί τους, και εκείνους που κακοπαθούν, αφού και εσείς οι ίδιοι βρίσκεστε μέσα σε σώμα. Ο γάμος ας είναι τίμιος σε όλα και η κλίνη αμίαντη· διότι τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός. Ο τρόπος της ζωής σας ας είναι αφιλάργυρος, και να αρκείστε σε όσα έχετε στο παρόν. Πρόσεξε πόσο πολύς είναι ο λόγος του για τη σωφροσύνη. Είπε: «Να επιδιώκετε την ειρήνη και τον αγιασμό»· και πάλι: «Να μην υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος»· και τώρα πάλι λέει: «Τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός». Και παντού η απαγόρευση συνοδεύεται από επιτίμιο.

Διότι ή εισήγαγε την κενοδοξία ή την αλαζονεία, ή, αν όχι αυτό, τον γογγυσμό, ή, αν τίποτε από αυτά, την αμφισβήτηση. Δες, λοιπόν, πώς τα εκκαθαρίζει αυτά ο Παύλος. Είπε για την ταπεινοφροσύνη όσα ακριβώς είπε, καταργώντας την αλαζονεία· μίλησε για την κενοδοξία, συντρίβοντας την έπαρση· και αλλού μεν λέει, «όχι μόνο κατά την παρουσία μου»· εδώ όμως μιλάει για τον γογγυσμό και το πνεύμα της αμφισβήτησης. Γιατί άραγε, όταν εξάλειφε αυτό το πάθος στους Κορινθίους, μνημόνευσε και τους Ισραηλίτες, ενώ εδώ δεν είπε τίποτα τέτοιο, αλλά απλώς έδωσε εντολή; Επειδή εκεί μεν αυτό είχε ήδη συμβεί· γι' αυτό και του χρειάστηκε πιο σφοδρό χτύπημα και μεγαλύτερη επίπληξη· εδώ όμως προτρέπει, ώστε να μη συμβεί. Ήταν, επομένως, περιττό να διασφαλίσει με αυστηρότερο τρόπο εκείνους που δεν είχαν αμαρτήσει ακόμη· επειδή, και όταν τους παρακινούσε στην ταπεινοφροσύνη, δεν παρέθεσε το παράδειγμα από το Ευαγγέλιο, όπου τιμωρήθηκαν οι αλαζόνες, αλλά άντλησε την προτροπή από το παράδειγμα του Θεού, και τους μιλάει ως σε ελεύθερους, ως σε γνήσια τέκνα, όχι ως σε δούλους. Διότι, ως προς τα αγαθά, ο μεν ευγνώμων και ευγενής παρακινείται από εκείνους που τα κατορθώνουν, ενώ ο αχάριστος δεν παρακινείται από αυτούς, αλλά από εκείνους που τιμωρούνται· ο πρώτος παρακινείται από την τιμή, ο δεύτερος από την κόλαση. Γι' αυτό και γράφοντας στους Εβραίους έλεγε, φέρνοντας στο προσκήνιο τον Ησαύ, ο οποίος αντί ενός γεύματος πούλησε τα πρωτοτόκια· και πάλι λέει: «Εάν δειλιάσει, η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν».

Περιφρόνησε τον αδελφό του ο Κάιν, περιφρόνησε αμέσως και τον Θεό. Πώς περιφρόνησε; Δες πώς απαντά υβριστικά στον Θεό: Μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου; Περιφρόνησε πάλι τον αδελφό του ο Ησαύ, και περιφρόνησε τον Θεό. Γι' αυτό έλεγε ο Θεός ότι, τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ τον μίσησα. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: Ας μην είναι κανείς πόρνος ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ. Περιφρόνησαν τον Ιωσήφ οι αδελφοί του, περιφρόνησαν και τον Θεό. Οι Ισραηλίτες περιφρόνησαν τον Μωυσή· γι' αυτό περιφρόνησαν και τον Θεό. Έτσι και οι υιοί του Ηλεί περιφρονούσαν τον λαό, περιφρονούσαν και τον Θεό.

Ο Θεός είναι διπλά ελεήμων προς σωτηρίαν, εξασφαλίζοντας για αυτούς τη σωτηρία μέσω της μετάνοιας, και για τους απογόνους τους που πρόκειται να επιδοθούν στην αρετή, φυλάσσοντας την ευεργεσία Του. Και για να επαναλάβω τον συλλογισμό, ο Θεός μακροθυμεί, ώστε και ο αμαρτωλός να μετανοήσει, και να μην αποκλείσει τη σωτηρία για όσους γεννηθούν από αυτόν. Διότι, ακόμη και αν ο ίδιος ο αμαρτωλός σφάλλει αμετανόητα, πολλές φορές σπλαχνίζεται τη ρίζα, για να προφυλάξει τους καρπούς· πολλές φορές, λοιπόν, αναμένοντας και τη δική τους σωτηρία. Και άκου πώς γίνεται αυτό. Ο Θάρρα, ο πατέρας του Αβραάμ, ήταν και προσκυνητής και κατασκευαστής ειδώλων· αλλά δεν εξέτισε εδώ την ποινή της ασέβειάς του, και δικαιολογημένα. Διότι, αν ο Θεός είχε προλάβει να αποκόψει τη ρίζα, από πού θα είχε αναβλαστήσει αυτός ο τόσο μεγάλος καρπός της πίστεως; Τι ήταν πιο μοχθηρό από τον Ησαύ; Τι πιο αναίσχυντο από εκείνη την κακία; Δεν ήταν πόρνος και βέβηλος, όπως λέει ο Παύλος; Δεν ήταν μητραλοίας και πατραλοίας; Δεν ήταν φονιάς του αδελφού του, τουλάχιστον ως προς την πρόθεσή του; Δεν ήταν μισητός από τον Θεό, όπως μαρτυρεί η Γραφή λέγοντας: «Τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ εμίσησα»; Εάν λοιπόν ήταν πόρνος και αδελφοκτόνος και βέβηλος και μισητός, γιατί δεν αφανίζεται; Γιατί δεν αποκόπτεται; Γιατί δεν δέχεται αμέσως την αρμόζουσα τιμωρία; Γιατί; Είναι πραγματικά καλό, αδελφοί, να αναφέρουμε την αιτία. Εάν είχε αποκοπεί, ο κόσμος θα έχανε έναν μέγιστο καρπό δικαιοσύνης· και άκου ποιος είναι αυτός.

Βλέπεις πόσο σπουδαίο πράγμα είναι η γενναία ψυχή και πώς αρκεί από μόνη της για την αρετή, έστω και αν δεν τυγχάνει καμίας φροντίδας; Μολονότι οι πρόγονοί του όχι μόνο δεν ήταν ενάρετοι, αλλά είχαν επιδείξει και μεγάλη κακία. Για τον πρόγονό του, λοιπόν, αναφέρει ο Παύλος: «Να μην υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του.»

«Να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο. Να προσέχετε μήπως κανείς στερείται τη χάρη του Θεού.» Αντί να πει, σε αυτούς που υπέμειναν για πολύ και καρτέρησαν· και χρησιμοποίησε εύφημο όνομα. Άρα λοιπόν η παιδαγωγία είναι μια άσκηση, η οποία καθιστά τον αθλητή ισχυρό, ακαταγώνιστο στους αγώνες και αήττητο στους πολέμους. «Μήπως κάποια ρίζα πικρίας που βλαστάνει σας ενοχλεί, και εξαιτίας της μιανθούν πολλοί.» Και αν έχει υπάρξει κάποια τέτοια ρίζα, λέει, μην αφήσεις κανένα βλαστάρι να αναπτυχθεί, αλλά κόψε την, για να μη φέρει καρπούς. «Μήπως υπάρχει κανείς πόρνος, ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Εδώ πρέπει να τοποθετηθεί στίξη, ώστε να ολοκληρωθεί το νόημα, και έπειτα να προστεθεί το «ή βέβηλος, όπως ο Ησαύ». Βέβηλος δε, σημαίνει γαστρίμαργος και ακρατής. «Διότι γνωρίζετε ότι και μετέπειτα, όταν θέλησε να κληρονομήσει την ευλογία, αποδοκιμάστηκε. Επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας, αν και την αναζήτησε με δάκρυα.» Εδώ το νόημα αποδίδεται με υπερβατό σχήμα. Επομένως, στη φράση «όταν θέλησε να κληρονομήσει την επαγγελία», ένωσε το «αφού την αναζήτησε με δάκρυα», ώστε να προκύπτει αυτό ακριβώς το νόημα.

«Εκείνοι που έτρωγαν τα πολυτελή εδέσματα χάθηκαν στους δρόμους· εκείνοι που ανατράφηκαν μέσα σε πορφύρα περιβλήθηκαν με κοπριά.» «Πίσω από τις επιθυμίες σου μην πορεύεσαι, και από τις ορέξεις σου να εγκρατεύεσαι. Εάν προσφέρεις στην ψυχή σου την ικανοποίηση της επιθυμίας, θα την κάνεις περίγελο των εχθρών σου.» «Μην ευφραίνεσαι με πολλή πολυτέλεια. Πόνος στα σπλάχνα ακολουθεί τον άπληστο άνθρωπο. Η όρεξη της κοιλίας και η σαρκική συνεύρεση ας μη με κυριεύσουν.» «Μην είσαι άπληστος σε κάθε απόλαυση. Διότι στα πολλά φαγητά θα υπάρξει αρρώστια. Ο άνθρωπος που αποβλέπει σε ξένο τραπέζι, ο βίος του δεν υπολογίζεται καν ως ζωή.» «Αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε.» «Προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας βρει ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει πάνω σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» «Τους εχθρούς του σταυρού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους.» «Ας μην υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα πιάτο φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Όταν το αίμα σου βρίσκεται σε ευεξία και αναβράζει, η πολυσαρκία γίνεται αφορμή για αμαρτία.

Επειδή λοιπόν όπου υπάρχουν τα πράγματα, εκεί ταιριάζουν και τα όσα λέγονται κατάλληλα για αυτά, είναι φανερό ότι δεν απευθύνεται μόνο στους Ιουδαίους, αλλά και σε όλους όσους αμαρτάνουν εκουσίως, πρώτοι από τους οποίους είναι αυτοί που λέγουν ότι μετά το βάπτισμα δεν υπάρχει μετάνοια και γι' αυτό το λόγο αυθαίρετα πλέον παρασύρονται και εργάζονται την ανομία, φέρνοντας ως μαρτυρία και τα όσα έχουν ειπωθεί για τον Ησαύ, εναντιωνόμενοι στον εαυτό τους από κάθε πλευρά. Διότι και η Θεία Γραφή μέμφεται τον Ησαύ επειδή δεν μετανόησε για την αμαρτία της βεβήλωσης των πρωτοτοκίων και της συνουσιαστικής επιμιξίας με τα έθνη, λέγοντας: «Μήπως υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για μια τροφή πούλησε τα πρωτοτοκιά του. Διότι γνωρίζετε ότι και μετέπειτα, όταν θέλησε να κληρονομήσει την ευλογία, αποδοκιμάστηκε, αν και την αναζήτησε με δάκρυα· διότι δεν βρήκε τόπο μετανοίας.» Για την ευλογία λοιπόν λέει ότι την αναζήτησε με δάκρυα, όχι για τη μετάνοια. Και αυτό είναι αληθές, επειδή και στη Γένεση βρήκαμε ότι για την ευλογία έκλαψε και την ζήτησε με δάκρυα, ενώ για την αμαρτία δεν μετανόησε πουθενά, αλλά μάλλον πρόσθεσε κιόλας λέγοντας: «Θα έρθουν οι ημέρες του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου Ιακώβ.»

Πώς συμφωνεί με αυτά και ο θείος Παύλος; «Να επιδιώκετε», λέει, «την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο, προσέχοντας μήπως στερηθεί κανείς τη χάρη του Κυρίου, μήπως φυτρώσει καμιά ρίζα πικρίας και σας ενοχλήσει, και εξαιτίας της μολυνθούν πολλοί, μήπως υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του». Και πάλι λέει: «εάν αμαρτάνουμε εκούσια μετά τη λήψη της επίγνωσης της αλήθειας, δεν απομένει πλέον καμία θυσία για τις αμαρτίες, αλλά μια φοβερή αναμονή της κρίσης και η ορμή της φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους. Αν κάποιος», λέει, «αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς έλεος με τη μαρτυρία δύο ή τριών. Πόσο νομίζετε χειρότερης τιμωρίας θα κριθεί άξιος εκείνος» που αμαρτάνει εκούσια μετά «την επίγνωση της αλήθειας» και υβρίζει «το πνεύμα της χάριτος», «με το οποίο αγιάστηκε»;

Γ΄. Το κακό της αμαρτίας. Γ΄. Το κακό της αμαρτίας είναι το να σε στερεί, αδελφέ, από την αιώνια κληρονομιά του Παραδείσου, όπως προείπαμε, την οποία είχε ετοιμασμένη να σου δώσει ο ουράνιος Πατέρας σου. Και ποιος μπορεί να πει, πόσο από όλους τιμάται ένας πρωτότοκος υιός και κληρονόμος ενός Βασιλιά; πόσο από όλους φθονείται; πόσο μακαρίζεται; βέβαια κανείς. Έτσι, αντίθετα, δεν μπορεί κανείς να πει πόσο μωρός είναι, πόσο καταγέλαστος γίνεται από όλους εκείνος που θα πουλούσε τα πρωτοτόκιά του αυτά και την κληρονομιά του για κάτι ελάχιστο, όπως ο Ησαύ τα πούλησε για λίγη φακή. Σύγκρινε τώρα εσύ, αμαρτωλέ, τον ουρανό με τη γη, την κληρονομιά της άφθαρτης βασιλείας που έχασες, με τα πρωτοτόκια του Ησαύ και με την επίγεια κληρονομιά της φθαρτής βασιλείας, και θα καταλάβεις πόσο πιο αξιογέλαστος και μωρός είσαι. Γι' αυτό έγραφε ο Απόστολος: «Ας μην υπάρχει κανείς πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί για μία μερίδα φαγητού παραχώρησε τα πρωτοτόκιά του· διότι γνωρίζετε ότι και μετέπειτα, όταν θέλησε να κληρονομήσει την ευλογία, αποδοκιμάστηκε· διότι δεν βρήκε περιθώριο μετάνοιας, παρόλο που την αναζήτησε με δάκρυα».

Ας μείνουμε λοιπόν μακριά, αδελφοί, από τη συμβουλή του όφεως· ας μην αποδεχόμαστε τις επιβουλές των παθών που προετοιμάζονται από τη δική του κακουργία. Ο βδελυρός εργάτης της ανομίας έρχεται κατασκευάζοντας διάφορα γευστήρια, όπως ακριβώς είδε κάποιος από τους αγίους, προσφέροντας στον καθένα ανάλογα με το πάθος προς το οποίο αντιλαμβάνεται ότι έχουμε ροπή. Δίνει λοιπόν στον έναν το γευστήριο της πορνείας, και μάλιστα όχι ένα, αλλά πολυειδές και πολύμορφο (διότι σε διάφορα σώματα βρίσκει διαφορετικούς τρόπους για να βλάψει εκείνους που το επιθυμούν)· σε άλλον του φθόνου, το να πληγώνεται δηλαδή και να κατασπαράσσεται από την προκοπή των αδελφών του, κατά τη μίμηση του Κάιν· σε άλλον της λαιμαργίας, το να κυριεύεται από ακόρεστη επιθυμία για φαγητά, όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί μιας βρώσεως πούλησε τα πρωτοτόκια· σε άλλον της ιδιογνωμοσύνης, το να κρατήσει κάτι κρυφά και να το αποθησαυρίσει, όπως ο φιλάργυρος Γιεζή, ο οποίος αντί για ευλογία κληρονόμησε λέπρα από τον προφήτη Ελισσαίο· σε άλλον της φατρίας και συνωμοσίας εναντίον του ίδιου του διδασκάλου του, όπως ο προδότης Ιούδας, που πούλησε τον Κύριο της δόξης για μικρά κέρδη· και γενικά στον έναν αυτό και στον άλλον εκείνο (διότι είναι ποικίλος και πολύτροπος)· ρίχνει στην ψυχή τα δηλητήρια της καταλαλιάς εναντίον του πλησίον· εκτοξεύει βέλη μίσους και απεχθείας, σφενδονίζει λίθους κενοδοξίας και υπερηφανίας.

Κατήχηση ΜΘ' Περί εγκρατείας και της προκείμενης σε εμάς ομολογίας. Αδελφοί και πατέρες, τις παρούσες ημέρες οι περισσότεροι άνθρωποι τις ονομάζουν εορτές, επειδή σε αυτές κραιπαλούν και μεθούν, χωρίς να κατανοούν ότι οι ημέρες αυτές απαιτούν αποχή από τα κρέατα, και όχι εκπλήρωση κραιπάλης και μέθης. Διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό ειδωλολατρικής εορτής· των χριστιανών όμως χαρακτηριστικό είναι να εφαρμόζουν την αυτάρκεια, «και να μην φροντίζουν για τη σάρκα ώστε να ικανοποιούν τις επιθυμίες της», όπως διδάσκει ο Απόστολος. Αλλά όμως το κακό, έχοντας καταντήσει νόμος, οδηγεί τον κόσμο όπως θέλει. Εμείς όμως, αδελφοί, ας αποφύγουμε την ακράτεια ακόμη και σε όσα ήδη μας έχει επιτραπεί να μεταλαμβάνουμε, γνωρίζοντας ότι η ακράτεια είναι μητέρα της αμαρτίας. Διότι και ο προπάτοράς μας Αδάμ, όσο διάστημα εγκρατευόταν από την απαγορευμένη τροφή στον παράδεισο, χαιρόταν και ευφραινόταν, γεμάτος από θείες αποκαλύψεις και μυήσεις· όταν όμως φέρθηκε με ακράτεια και γεύθηκε από το δέντρο της παρακοής, αμέσως εξορίστηκε από την τρυφή του παραδείσου, και η ακράτεια έγινε για αυτόν γεννήτρια θανάτου. Έτσι λοιπόν και οι Σοδομίτες, ασελγώντας «μέσα σε αφθονία άρτων», επισύρανε πάνω τους την οργή του Θεού, και κατακλύστηκαν με πυρ και θειάφι· έτσι και ο μισητός Ησαύ, επειδή δελεάστηκε από λαίμαργα μάτια, για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του· αλλά «και ο λαός του Θεού κάθισε να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν».