Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:19

Διότι άλλος από εμάς είναι δεμένος με τη φιλαργυρία και άλλος έχει εμπλακεί στην πορνεία· άλλος είναι συνδεδεμένος με τη μέθη, ενώ άλλος κυριεύεται από την κενοδοξία· και άλλος μεν αδικεί, άλλος αρπάζει τα αγαθά του πλησίον και του φτωχού, και άλλος λαμβάνει τόκο επί τόκου. Και τελικά όλοι ασθενήσαμε εξαιτίας των αδικιών μας και έχουμε ανάγκη από τη θεραπεία του Σωτήρος· και Τον έχουμε ανάγκη, για να αποστείλει και σε εμάς τους μαθητές Του και να μας λύσουν από τα δεσμά του διαβόλου. Διότι έτσι λέει προς τους μαθητές: «Πορευθείτε στην απέναντι κώμη και θα βρείτε ένα δεμένο πουλάρι· αφού το λύσετε, φέρτε το σε εμένα». Όταν δε ακούς για την απέναντι κώμη, να εννοείς τον επίγειο τόπο· διότι η πόλη είναι επουράνια. Όπως ακριβώς γράφει και ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και σε πυρ που καίει, αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων». Τέτοιοι ήταν όλοι οι άγιοι και οι όσιοι, οι οποίοι, ζώντας σύμφωνα με τον Παύλο, αυτήν επιθυμούν διακαώς. Διότι άκουσέ τον να λέει: «Εάν βέβαια θυμούνταν εκείνην από την οποία εξήλθαν, θα είχαν την ευκαιρία να επιστρέψουν· τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μία καλύτερη, δηλαδή την επουράνια».

Ονομάζει δε επουράνια, και πολύ δικαιολογημένα, την κλήση που γίνεται δια του Χριστού· διότι ο Θεός των όλων θα χαρίσει σε όσους έχουν κληθεί μέσω Αυτού, όχι πρόσκαιρα και ευμάραντα αγαθά και όσα έδινε στους αρχαιότερους ο νόμος δια του Μωυσή, αλλά όσα παρατείνονται για έναν αιώνιο βίο σε εκείνους που άπαξ αξιώθηκαν να τα λάβουν και η απόκτησή τους είναι αναφαίρετη. Αποκληθήκαμε δε και με άλλον τρόπο επουράνιοι, με τον Χριστό να πρωτεύει και να γίνεται για εμάς οδός και θύρα. Γι' αυτό εξάλλου και ο Παύλος λέει «Και καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου», και πάλι «Ο πρώτος άνθρωπος πλάστηκε από τη γη και είναι χοϊκός, ο δεύτερος από τον ουρανό. Όποιος είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, και όποιος είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι». Έχουμε γίνει λοιπόν επουράνιοι, διότι μορφωνόμαστε κατά τον Χριστό δια του Πνεύματος, ο Οποίος είναι από τον ουρανό· γι' αυτό, αν και περπατάμε πάνω στη γη, έχουμε «το πολίτευμα στους ουρανούς». Διότι εμείς δεν έχουμε προσέλθει όμοια με τους αρχαίους σε «φωτιά που ψηλαφιέται και σε γνόφο και σε σκοτάδι και σε θύελλα και σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή ρημάτων», αλλά μάλλον έχουμε προσέλθει «στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη και σε εκκλησία πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον κριτή Θεό των πάντων και σε πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από εκείνο του Άβελ».

Διότι ό,τι θα υπέτασσε στον εαυτό της η θεία φύση κατευνάζοντάς το, αυτό βεβαίως υποτάσσεται στα πόδια του Σωτήρα μας, όχι επειδή ενέργησε με ανθρώπινο τρόπο, ούτε επειδή έγινε σάρκα και εξαιτίας αυτού έχει τη δύναμη να κυριαρχεί επί των ανυπάκουων. Αλλά επειδή, αφού ανύψωσε τη μικρότητα της ανθρώπινης φύσης στο αξίωμα της ύψιστης φύσης, και αφού εγκαθίδρυσε τον εαυτό Του στους θρόνους της θεότητας ακόμη και με σάρκα, ο Μονογενής Λόγος του Θεού κυριαρχεί επί των πάντων, όχι δίχως τον Πατέρα. Διότι τα πάντα γίνονται εξίσου και από τους δύο, καθώς ο Πατέρας ενεργεί, έχοντας όμως δι' Υιού και μαζί με Αυτόν εν Πνεύματι την ενέργεια και τη θέληση για οτιδήποτε πράττεται. <Διότι δεν έχετε προσέλθει κ.λπ. είμαι έμφοβος και έντρομος.> Αυτήν την ιστορία θυμάται και τώρα ο Παύλος, και τον καιρό κατά τον οποίο ο Θεός κατήλθε με μορφή φωτιάς στο Σινά, και «η φωνή της σάλπιγγας ηχούσε δυνατά».

Τι λογής λοιπόν πρέπει να είμαστε εμείς τότε, αδελφοί μου; Ποιος φόβος, ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου, αδελφέ, τον Ισραήλ στην έρημο, ότι δεν μπόρεσαν να αντέξουν τον γνόφο και τον ζόφο και τους ήχους των σαλπίγγων, και τη φωνή Εκείνου που μιλούσε μέσα από το πυρ, αλλά έσπευσαν να ζητήσουν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος· διότι πραγματικά δεν άντεχαν αυτό που τους παραγγελλόταν, αν και Εκείνος δεν κατήλθε με τρόπο που να προκαλεί φόβο, ούτε τους μιλούσε με οργή, αλλά με παρηγορία, διαβεβαιώνοντάς τους ότι ο Θεός είναι μαζί τους.

Επομένως, πώς πρέπει να είμαστε εμείς, αδελφοί μου; Ποιος φόβος και ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου τον Ισραήλ στην έρημο, ότι δεν άντεξαν τον γνόφο και το σκοτάδι και τη φωνή του Θεού που μιλούσε μέσα από τη φωτιά, αλλά ζήτησαν επίμονα να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος· διότι πραγματικά δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή, παρόλο που Εκείνος δεν κατέβηκε με θυμό, ούτε τους μίλησε με οργή, αλλά με παρηγοριά τους διαβεβαίωνε ότι ο Ίδιος είναι μαζί τους.

Και όπως ακριβώς στο όρος Σινά, αφού ο Ισραήλ προετοιμάστηκε με τους καθαρμούς επί δύο ημέρες, την τρίτη ημέρα το πρωί αξιώνεται της θεοφάνειας, μη όντας πλέον απασχολημένος με το πλύσιμο των ενδυμάτων, αλλά δεχόμενος εμφανώς τον ίδιο τον Θεό, χάριν του οποίου ξέπλυνε τον ρύπο της ψυχής με τους προηγούμενους καθαρμούς, έτσι και τώρα η πνευματική θεωρία των προοιμίων του Άσματος των Ασμάτων, η οποία αναπτύχθηκε στους προηγούμενους λόγους κατά τις δύο προηγούμενες ημέρες, ωφέλησε τόσο πολύ, ώστε να ξεπλύνει και να αποκαθάρει από τον ρύπο της σάρκας το νόημα των όσων ελέχθησαν. Ο ίδιος δε ο Θεός Λόγος σήμερα, που είναι η τρίτη ημέρα μετά την πρώτη και τη δεύτερη, θα εμφανιστεί σε όσους έχουν καθαρθεί, κάνοντας φανερή και έκδηλη την παρουσία του, όχι με γνόφο και θύελλα και ήχο σάλπιγγας και με φοβερό πυρ που κατακαίει την περιοχή του όρους από τους πρόποδες ως την κορυφή, αλλά γλυκύς και ευπρόσιτος, έχοντας μεταβάλει εκείνη τη φοβερή μορφή σε νυμφική ευφροσύνη. Διότι, αφού η νύμφη παρακάλεσε να μάθει τους τόπους της αναπαύσεως στους οποίους διαμένει ο αγαθός ποιμένας, ώστε να μην πάθει κάτι το ανεπιθύμητο από άγνοια, στη συνέχεια οι φίλοι του νυμφίου τής υπέδειξαν ως ασφαλές κριτήριο της αλήθειας το να στρέφει η ψυχή το βλέμμα της προς τον εαυτό της και να τον γνωρίζει (διότι αποφάνθηκαν ότι το να αγνοεί τον εαυτό της αποτελεί την αρχή και την αιτία του να μη γνωρίζει τίποτε άλλο από όσα πρέπει).

Ομιλία ΛΒ΄. Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό, και σε φωτιά που καίει, σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και, (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα) ο Μωυσής είπε: «Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο»)· αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, το οποίο λαλεί ανώτερα από το αίμα του Άβελ.

Ήταν βέβαια θαυμαστά όσα αφορούσαν τον ναό, τα Άγια των αγίων· ήταν όμως επίσης φοβερά και εκείνα που είχαν συμβεί στο όρος Σινά, η φωτιά, το σκοτάδι, ο γνόφος, η θύελλα. Διότι εμφανίστηκε, λέει, ο Θεός στο Σινά μέσα από φωτιά, θύελλα και γνόφο. Η Καινή Διαθήκη, ωστόσο, δεν δόθηκε με κανένα από αυτά, αλλά έχει παραδοθεί από τον Χριστό με απλό λόγο. Δες, λοιπόν, πώς κάνει τις συγκρίσεις και αυτών· και εύλογα τα τοποθέτησε ύστερα. Διότι, όταν τους έπεισε με αναρίθμητα επιχειρήματα, όταν έδειξε και τη διαφορά ανάμεσα στις δύο Διαθήκες, τότε πλέον, θεωρώντας την πρώτη ήδη καταδικασμένη, με ευκολία προχωρεί και σε αυτά· και τι λέει; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που ψηλαφείται, και φλέγεται από φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος· διότι δεν μπορούσαν να βαστάξουν το πρόσταγμα: "Και αν θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί"». Φοβερά είναι αυτά, λέει, και τόσο φοβερά, ώστε να μην τα αντέχει ούτε η ακοή, ώστε ούτε θηρίο να τολμά να ανέβει. Αλλά δεν είναι τέτοια σε σύγκριση με εκείνα που ακολούθησαν· διότι τι είναι το Σινά μπροστά στον ουρανό; Και τι είναι η ψηλαφητή φωτιά μπροστά στον αψηλάφητο Θεό; «Διότι ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον», λέει.

Τι λοιπόν; Απαντά ο Θεός αρθρώνοντας φωνή, σαν να αγορεύει, και κάνοντας να ακούγονται καθαρά τα όσα νομοθετεί. Ας εξετάσουμε όμως από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν, λέει, να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος». Άρα, αυτοί έγιναν η αιτία του να φανερωθεί ο Θεός εν σαρκί. Και τι έλεγαν; «Ας μας μιλάει ο Μωυσής, και ας μη μας μιλάει ο Θεός».

Επομένως, τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, αδελφοί μου; Ποιος φόβος και ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου τον Ισραήλ στην έρημο, όταν δεν άντεξαν τον γνόφο και τον ζόφο και τη φωνή του Θεού που τους μιλούσε μέσα από το πυρ, αλλά παρακάλεσαν να μην τους απευθύνει πλέον άλλον λόγο. Διότι πραγματικά δεν μπορούσαν να υποφέρουν το πρόσταγμα, αν και Εκείνος δεν κατήλθε με θυμό, ούτε τους μιλούσε με οργή, αλλά με παρηγορία τους διαβεβαίωνε ότι Εκείνος είναι μαζί τους. Άκουσε λοιπόν, αδελφέ μου, εάν με παρηγορία δεν μπορέσαμε να αντέξουμε την έλευσή Του, τότε που ούτε οι ουρανοί διαλύθηκαν φλεγόμενοι, ούτε οι σάλπιγγες ήχησαν όπως πρόκειται να ηχήσει εκείνη η σάλπιγγα και να αφυπνίσει τους απ' αιώνος κεκοιμημένους, ούτε κάποιο πυρ κατέκλυσε την οικουμένη, ούτε τίποτα από τα μελλοντικά φοβερά γεγονότα δεν συνέβη· τι θα κάνουμε, όταν κατέλθει με οργή και αβάσταχτο θυμό, και καθίσει στον θρόνο της δόξας Του, και καλέσει τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, και από όλα τα πέρατα της γης, για να κρίνει τον λαό Του και να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Αλίμονο! Τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, όταν θα παραστεκόμαστε γυμνοί και εκτεθειμένοι, καθώς πρόκειται να προσαχθούμε στο φρικτό βήμα; Αλίμονο, αλίμονο! Πού θα είναι τότε η αλαζονεία; Πού θα είναι τότε η σωματική ρώμη; Πού θα είναι η ψεύτικη και ανώφελη ομορφιά; Πού θα είναι τότε η γλυκιά φωνή των ανθρώπων;

Ο Παύλος γνωρίζει την άνω Ιερουσαλήμ, για την οποία λέει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· όπως ακριβώς γνωρίζει την Εκκλησία ως Σιών, όταν λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και φλεγόμενο από φωτιά, και σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, αλλά έχετε προσέλθει στην πόλη Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Επειδή θέλησε να κληρονομήσει και αυτός την επαγγελία, λέει, και παρόλο που με δάκρυα αναζήτησε επίμονα αυτήν ακριβώς την επαγγελία, αποδοκιμάστηκε, επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας. Διότι δεν μετανόησε, λέει. Πώς άλλωστε, αφού έλεγε: «Πλησιάζουν οι ημέρες του πένθους του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου τον Ιακώβ»; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και που φλέγεται με φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα.» Έχοντας ήδη σε πολλά συγκρίνει τη Νέα με την Παλαιά, και έχοντας δείξει ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από εκείνη, πάλι και εδώ συγκρίνει συνοπτικά, τοποθετώντας τον Ιησού αντί του Μωυσή, και αντί για λαό μυριάδες αγγέλων, και αντί για όρος τον ουρανό. «Ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος. Διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή: Κι αν ακόμη θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί. Και τόσο φοβερό ήταν το θέαμα, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο. Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, που μιλάει καλύτερα από ό,τι εκείνο του Άβελ. Προσέξτε να μην απορρίψετε αυτόν που μιλάει.» Σαν να είναι δηλαδή παρών κάποιος βασιλιάς.

Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν αυτό που τους διατασσόταν), αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από τον Άβελ. Έτσι λοιπόν, τόσο ο προφητικός λόγος όσο και το αποστολικό κήρυγμα δίνουν φτερά στον νου μας προς τα ουράνια, και μας προτρέπουν να συλλογιζόμαστε και να ατενίζουμε τα εκεί κάλλη, και να παρατηρούμε την πανήγυρη των αγίων που κατοικούν και ευφραίνονται σε αυτά, και μας εισάγουν και μας υπόσχονται τα θεαυγή και ξεκάθαρα δόγματα του Ευαγγελίου: ότι δηλαδή οίκος του Θεού είναι η Εκκλησία του Θεού, όπως φρονεί και ο θείος Απόστολος.

Αυτός είναι ο παράδεισος, ω Γρηγόριε, στον οποίο αρπάχτηκε ο Παύλος και στον οποίο εισήλθε ο Μέγας Βασίλειος μαζί με τους υπόλοιπους αγίους, και στον οποίο άνοιξε την είσοδο για όλους τους αγίους του ο Χριστός, όπως ακριβώς διδάσκει την Εκκλησία του ο θείος Παύλος λέγοντας τα εξής: «Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για την είσοδο στα άγια διά του αίματος του Ιησού, την οποία εγκαινίασε για εμάς ως οδό πρόσφατη και ζωντανή διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του, και έχοντας μέγαν ιερέα στον οίκο του Θεού, ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά και με πλήρη βεβαιότητα πίστεως», και λίγο μετά: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, ούτε σε φωτιά που καίει, ούτε σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή ρημάτων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος», και στη συνέχεια: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή όλων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από το αίμα του Άβελ.» Αυτός είναι ο παράδεισος, η νέα Ιερουσαλήμ στους ουρανούς, στην οποία γνωρίζω ότι στέκεται και η πύρινη ρομφαία, η οποία στρέφεται και επιτρέπει την είσοδο σε αυτήν στους μεν αγίους, ενώ στους αναξίους την αποκλείει με τρόπο φοβερό.

Έτσι μετά από αυτό, και πάλι ένας θείος άγγελος, έχοντας λάβει τη μορφή πύρινου στύλου, αναδείχθηκε αλάνθαστος οδηγός του λαού, ως Χριστός, ο οποίος περιβάλλοντας το κάλλος του προσώπου του με μορφή νεφέλης, ορίζει στον λαό τους τόπους κατασκήνωσης και ανάπαυσης. Έτσι, καθώς αυτοί που θα ελάμβαναν τον νόμο πλησίαζαν στο όρος της νομοθεσίας, δέχθηκαν τις θεότυπες πλάκες μέσω πολλών αγγέλων, από τους οποίους άλλοι ηχούσαν με ήχο σαλπίγγων, άλλοι έδιναν πύρινη μορφή στο όρος, και άλλοι το γέμιζαν με καπνό μέσα σε γνόφο, σκοτάδι και θύελλα, προκειμένου να καταστήσουν έμφοβο τον λαό, ο οποίος έπασχε από έλλειψη φόβου προς τον Θεό. Έπειτα και πάλι, μέσω αγγέλου, ο Ιησούς του Ναυή λάμβανε το χαρμόσυνο μήνυμα της νίκης κατά των ομοφύλων.