Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:20

Διότι άλλος από εμάς είναι δεμένος με τη φιλαργυρία και άλλος έχει εμπλακεί στην πορνεία· άλλος είναι συνδεδεμένος με τη μέθη, ενώ άλλος κυριεύεται από την κενοδοξία· και άλλος μεν αδικεί, άλλος αρπάζει τα αγαθά του πλησίον και του φτωχού, και άλλος λαμβάνει τόκο επί τόκου. Και τελικά όλοι ασθενήσαμε εξαιτίας των αδικιών μας και έχουμε ανάγκη από τη θεραπεία του Σωτήρος· και Τον έχουμε ανάγκη, για να αποστείλει και σε εμάς τους μαθητές Του και να μας λύσουν από τα δεσμά του διαβόλου. Διότι έτσι λέει προς τους μαθητές: «Πορευθείτε στην απέναντι κώμη και θα βρείτε ένα δεμένο πουλάρι· αφού το λύσετε, φέρτε το σε εμένα». Όταν δε ακούς για την απέναντι κώμη, να εννοείς τον επίγειο τόπο· διότι η πόλη είναι επουράνια. Όπως ακριβώς γράφει και ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και σε πυρ που καίει, αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων». Τέτοιοι ήταν όλοι οι άγιοι και οι όσιοι, οι οποίοι, ζώντας σύμφωνα με τον Παύλο, αυτήν επιθυμούν διακαώς. Διότι άκουσέ τον να λέει: «Εάν βέβαια θυμούνταν εκείνην από την οποία εξήλθαν, θα είχαν την ευκαιρία να επιστρέψουν· τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μία καλύτερη, δηλαδή την επουράνια».

Διότι ό,τι θα υπέτασσε στον εαυτό της η θεία φύση κατευνάζοντάς το, αυτό βεβαίως υποτάσσεται στα πόδια του Σωτήρα μας, όχι επειδή ενέργησε με ανθρώπινο τρόπο, ούτε επειδή έγινε σάρκα και εξαιτίας αυτού έχει τη δύναμη να κυριαρχεί επί των ανυπάκουων. Αλλά επειδή, αφού ανύψωσε τη μικρότητα της ανθρώπινης φύσης στο αξίωμα της ύψιστης φύσης, και αφού εγκαθίδρυσε τον εαυτό Του στους θρόνους της θεότητας ακόμη και με σάρκα, ο Μονογενής Λόγος του Θεού κυριαρχεί επί των πάντων, όχι δίχως τον Πατέρα. Διότι τα πάντα γίνονται εξίσου και από τους δύο, καθώς ο Πατέρας ενεργεί, έχοντας όμως δι' Υιού και μαζί με Αυτόν εν Πνεύματι την ενέργεια και τη θέληση για οτιδήποτε πράττεται. <Διότι δεν έχετε προσέλθει κ.λπ. είμαι έμφοβος και έντρομος.> Αυτήν την ιστορία θυμάται και τώρα ο Παύλος, και τον καιρό κατά τον οποίο ο Θεός κατήλθε με μορφή φωτιάς στο Σινά, και «η φωνή της σάλπιγγας ηχούσε δυνατά».

Τι λογής λοιπόν πρέπει να είμαστε εμείς τότε, αδελφοί μου; Ποιος φόβος, ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου, αδελφέ, τον Ισραήλ στην έρημο, ότι δεν μπόρεσαν να αντέξουν τον γνόφο και τον ζόφο και τους ήχους των σαλπίγγων, και τη φωνή Εκείνου που μιλούσε μέσα από το πυρ, αλλά έσπευσαν να ζητήσουν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος· διότι πραγματικά δεν άντεχαν αυτό που τους παραγγελλόταν, αν και Εκείνος δεν κατήλθε με τρόπο που να προκαλεί φόβο, ούτε τους μιλούσε με οργή, αλλά με παρηγορία, διαβεβαιώνοντάς τους ότι ο Θεός είναι μαζί τους.

Επομένως, πώς πρέπει να είμαστε εμείς, αδελφοί μου; Ποιος φόβος και ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου τον Ισραήλ στην έρημο, ότι δεν άντεξαν τον γνόφο και το σκοτάδι και τη φωνή του Θεού που μιλούσε μέσα από τη φωτιά, αλλά ζήτησαν επίμονα να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος· διότι πραγματικά δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή, παρόλο που Εκείνος δεν κατέβηκε με θυμό, ούτε τους μίλησε με οργή, αλλά με παρηγοριά τους διαβεβαίωνε ότι ο Ίδιος είναι μαζί τους.

ϟΒʹ. Και από πού οδηγήθηκα σε αυτό το δέος; Για να μη με θεωρείτε πιο δειλό από το πρέπον, αλλά αντιθέτως να με επαινείτε σφόδρα για την προνοητικότητά μου. Ακούω, βέβαια, για τον ίδιο τον Μωυσή, όταν του μιλούσε ο Θεός, ότι, παρότι είχαν προσκληθεί πολλοί στο όρος, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Ααρών μαζί με τους δύο ιερείς γιους του, και εβδομήντα πρεσβύτεροι από τη γερουσία, στους υπόλοιπους μεν δόθηκε η εντολή να προσκυνήσουν από μακριά, ενώ μόνο ο Μωυσής να πλησιάσει, και να μην ανεβεί μαζί του ο λαός, επειδή δεν είναι δυνατόν σε όλους να βρεθούν κοντά στον Θεό, παρά μόνο αν κάποιος, όπως ο Μωυσής, μπορεί να χωρέσει τη δόξα του Θεού. Και ακόμη, πριν από αυτά, στην αρχή της νομοθεσίας, τους μεν άλλους οι σάλπιγγες, οι αστραπές, οι βροντές, το σκοτάδι, όλο το βουνό που έβγαζε καπνούς, και οι φρικτές απειλές, ότι «αν και θηρίο ακόμη αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί», και άλλα τέτοια φοβερά σημεία τους κρατούσαν κάτω, και ήταν σπουδαίο γι' αυτούς έστω και μόνο να ακούσουν τη φωνή του Θεού, αφού είχαν προηγουμένως εξαγνιστεί πάρα πολύ καλά. Ο Μωυσής όμως και ανεβαίνει, και προχωρεί μέσα στη νεφέλη, και λαμβάνει τον νόμο, και δέχεται τις πλάκες· για τους πολλούς τις πλάκες του γράμματος, ενώ για όσους υψώνονται πάνω από τους πολλούς, τις πλάκες του πνεύματος.

Αν πάλι είσαι ο Ααρών, ανέβα μαζί του, αλλά στάσου κοντά, έξω από τη νεφέλη. Αν πάλι είσαι κάποιος Ιθάμαρ ή Ελεάζαρ, και είσαι τρίτος μετά τον Μωυσή, ή κάποιος από τη γερουσία και τους Εβδομήκοντα, στάσου ακόμη πιο μακριά, λαμβάνοντας την τρίτη θέση στη σειρά. Αν όμως είσαι ένας από τον λαό και το πλήθος, το όρος δεν σε δέχεται, το οποίο αν αγγίξει έστω και θηρίο, θα λιθοβοληθεί. Μείνε κάτω, και άκουγε μόνο τη φωνή, και αυτό αφού προηγουμένως εξαγνίσεις και καθαρίσεις τον εαυτό σου, όπως ακριβώς έχεις διαταχθεί.

«Ακόμη και θηρίο», λέει, «εάν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί». Τόσο πολύ δεν ήταν άξιοι ούτε καν να το πατήσουν· μολονότι βεβαίως, μετά από αυτά, και πλησίασαν και είδαν πού στεκόταν ο Θεός. Επιτρέπεται μετά από αυτά να πλησιάσει κανείς και να δει· όταν όμως παρίσταται, απομακρύνσου· δεν επιτρέπεται σε εσένα περισσότερο από όσο στον κατηχούμενο.

Ομιλία ΛΒ΄. Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό, και σε φωτιά που καίει, σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και, (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα) ο Μωυσής είπε: «Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο»)· αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, το οποίο λαλεί ανώτερα από το αίμα του Άβελ.

Ήταν βέβαια θαυμαστά όσα αφορούσαν τον ναό, τα Άγια των αγίων· ήταν όμως επίσης φοβερά και εκείνα που είχαν συμβεί στο όρος Σινά, η φωτιά, το σκοτάδι, ο γνόφος, η θύελλα. Διότι εμφανίστηκε, λέει, ο Θεός στο Σινά μέσα από φωτιά, θύελλα και γνόφο. Η Καινή Διαθήκη, ωστόσο, δεν δόθηκε με κανένα από αυτά, αλλά έχει παραδοθεί από τον Χριστό με απλό λόγο. Δες, λοιπόν, πώς κάνει τις συγκρίσεις και αυτών· και εύλογα τα τοποθέτησε ύστερα. Διότι, όταν τους έπεισε με αναρίθμητα επιχειρήματα, όταν έδειξε και τη διαφορά ανάμεσα στις δύο Διαθήκες, τότε πλέον, θεωρώντας την πρώτη ήδη καταδικασμένη, με ευκολία προχωρεί και σε αυτά· και τι λέει; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που ψηλαφείται, και φλέγεται από φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί πλέον άλλος λόγος· διότι δεν μπορούσαν να βαστάξουν το πρόσταγμα: "Και αν θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί"». Φοβερά είναι αυτά, λέει, και τόσο φοβερά, ώστε να μην τα αντέχει ούτε η ακοή, ώστε ούτε θηρίο να τολμά να ανέβει. Αλλά δεν είναι τέτοια σε σύγκριση με εκείνα που ακολούθησαν· διότι τι είναι το Σινά μπροστά στον ουρανό; Και τι είναι η ψηλαφητή φωτιά μπροστά στον αψηλάφητο Θεό; «Διότι ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον», λέει.

Το ότι τα όσα συνέβησαν τότε στο όρος ήταν γεμάτα φρίκη, είναι φανερό από αυτά που έλεγαν: «Ας μη μας μιλήσει ο Θεός, αλλά ας μας μιλήσει ο Μωυσής». Διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν, λέει, την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα), που ο Μωυσής είπε: «Είμαι έκφοβος και έντρομος». Τι το παράξενο, λοιπόν, αν αναφέρει ότι ο λαός βίωσε τέτοια συναισθήματα, όταν και ο ίδιος που εισήλθε στον γνόφο, όπου βρισκόταν ο Θεός, λέει: «Είμαι έμφοβος και έντρομος»; Αντιθέτως, εσείς έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που έχουν καταγραφεί στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον μεσίτη της νέας διαθήκης, τον Ιησού, και σε αίμα ραντισμού που μιλάει ανώτερα από το αίμα του Άβελ. Δες μέσα από πόσα σημεία έδειξε την υπεροχή της Καινής απέναντι στην Παλαιά Διαθήκη. Διότι αντί της κάτω Ιερουσαλήμ υπάρχει η επουράνια: «Επειδή έχετε προσέλθει, λέει, στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ»· αντί του Μωυσή ο Ιησούς: «Και σε μεσίτη, λέει, νέας διαθήκης, τον Ιησού»· και αντί του λαού, όλοι οι άγγελοι: «Και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, λέει». Και ποιους ονομάζει πρωτοτόκους λέγοντας, «Και σε Εκκλησία πρωτοτόκων»; Όλους τους χορούς των πιστών. Και αυτούς τους ίδιους ονομάζει «πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Μη θλίβεστε, λοιπόν· μαζί με αυτούς θα είστε, λέει.

Επομένως, τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, αδελφοί μου; Ποιος φόβος και ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου τον Ισραήλ στην έρημο, όταν δεν άντεξαν τον γνόφο και τον ζόφο και τη φωνή του Θεού που τους μιλούσε μέσα από το πυρ, αλλά παρακάλεσαν να μην τους απευθύνει πλέον άλλον λόγο. Διότι πραγματικά δεν μπορούσαν να υποφέρουν το πρόσταγμα, αν και Εκείνος δεν κατήλθε με θυμό, ούτε τους μιλούσε με οργή, αλλά με παρηγορία τους διαβεβαίωνε ότι Εκείνος είναι μαζί τους. Άκουσε λοιπόν, αδελφέ μου, εάν με παρηγορία δεν μπορέσαμε να αντέξουμε την έλευσή Του, τότε που ούτε οι ουρανοί διαλύθηκαν φλεγόμενοι, ούτε οι σάλπιγγες ήχησαν όπως πρόκειται να ηχήσει εκείνη η σάλπιγγα και να αφυπνίσει τους απ' αιώνος κεκοιμημένους, ούτε κάποιο πυρ κατέκλυσε την οικουμένη, ούτε τίποτα από τα μελλοντικά φοβερά γεγονότα δεν συνέβη· τι θα κάνουμε, όταν κατέλθει με οργή και αβάσταχτο θυμό, και καθίσει στον θρόνο της δόξας Του, και καλέσει τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, και από όλα τα πέρατα της γης, για να κρίνει τον λαό Του και να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Αλίμονο! Τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, όταν θα παραστεκόμαστε γυμνοί και εκτεθειμένοι, καθώς πρόκειται να προσαχθούμε στο φρικτό βήμα; Αλίμονο, αλίμονο! Πού θα είναι τότε η αλαζονεία; Πού θα είναι τότε η σωματική ρώμη; Πού θα είναι η ψεύτικη και ανώφελη ομορφιά; Πού θα είναι τότε η γλυκιά φωνή των ανθρώπων;

Ο Παύλος γνωρίζει την άνω Ιερουσαλήμ, για την οποία λέει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· όπως ακριβώς γνωρίζει την Εκκλησία ως Σιών, όταν λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και φλεγόμενο από φωτιά, και σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, αλλά έχετε προσέλθει στην πόλη Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Ο Μωυσής έπραξε έτσι και ανέβηκε στο όρος. Και ο Θεός τον πρόσταξε να πει στον λαό ότι θα γίνουν για τον Θεό βασίλειο ιεράτευμα και άγιο έθνος, εάν υπακούσουν. Εκείνοι δε είπαν: «Όλα όσα είπε ο Θεός θα τα πράξουμε και θα υπακούσουμε». Τότε προστάζει τον λαό να εξαγνιστεί μέχρι την τρίτη ημέρα και να πλύνουν τα ενδύματά τους. Εδώ αναφέρεται και αυτό που λέγεται από τον Απόστολο στην προς Εβραίους επιστολή: «Και αν ακόμη αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί». Τότε το όρος καλυπτόταν από καπνό και ηχούσαν φωνές σαλπίγγων. Τότε ο Μωυσής λαμβάνει τις εντολές του νόμου, τη Δεκάλογο και τα υπόλοιπα δικαιώματα. Το δε «Θεούς δεν θα κακολογήσεις», δεν έχει ειπωθεί για τα είδωλα, αλλά για τους άρχοντες· διότι προσθέτει: «Άρχοντα του λαού σου δεν θα κακολογήσεις».

Επειδή θέλησε να κληρονομήσει και αυτός την επαγγελία, λέει, και παρόλο που με δάκρυα αναζήτησε επίμονα αυτήν ακριβώς την επαγγελία, αποδοκιμάστηκε, επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας. Διότι δεν μετανόησε, λέει. Πώς άλλωστε, αφού έλεγε: «Πλησιάζουν οι ημέρες του πένθους του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου τον Ιακώβ»; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και που φλέγεται με φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα.» Έχοντας ήδη σε πολλά συγκρίνει τη Νέα με την Παλαιά, και έχοντας δείξει ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από εκείνη, πάλι και εδώ συγκρίνει συνοπτικά, τοποθετώντας τον Ιησού αντί του Μωυσή, και αντί για λαό μυριάδες αγγέλων, και αντί για όρος τον ουρανό. «Ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος. Διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή: Κι αν ακόμη θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί. Και τόσο φοβερό ήταν το θέαμα, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο. Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, που μιλάει καλύτερα από ό,τι εκείνο του Άβελ. Προσέξτε να μην απορρίψετε αυτόν που μιλάει.» Σαν να είναι δηλαδή παρών κάποιος βασιλιάς.

Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν αυτό που τους διατασσόταν), αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από τον Άβελ. Έτσι λοιπόν, τόσο ο προφητικός λόγος όσο και το αποστολικό κήρυγμα δίνουν φτερά στον νου μας προς τα ουράνια, και μας προτρέπουν να συλλογιζόμαστε και να ατενίζουμε τα εκεί κάλλη, και να παρατηρούμε την πανήγυρη των αγίων που κατοικούν και ευφραίνονται σε αυτά, και μας εισάγουν και μας υπόσχονται τα θεαυγή και ξεκάθαρα δόγματα του Ευαγγελίου: ότι δηλαδή οίκος του Θεού είναι η Εκκλησία του Θεού, όπως φρονεί και ο θείος Απόστολος.