Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:21

Διότι άλλος από εμάς είναι δεμένος με τη φιλαργυρία και άλλος έχει εμπλακεί στην πορνεία· άλλος είναι συνδεδεμένος με τη μέθη, ενώ άλλος κυριεύεται από την κενοδοξία· και άλλος μεν αδικεί, άλλος αρπάζει τα αγαθά του πλησίον και του φτωχού, και άλλος λαμβάνει τόκο επί τόκου. Και τελικά όλοι ασθενήσαμε εξαιτίας των αδικιών μας και έχουμε ανάγκη από τη θεραπεία του Σωτήρος· και Τον έχουμε ανάγκη, για να αποστείλει και σε εμάς τους μαθητές Του και να μας λύσουν από τα δεσμά του διαβόλου. Διότι έτσι λέει προς τους μαθητές: «Πορευθείτε στην απέναντι κώμη και θα βρείτε ένα δεμένο πουλάρι· αφού το λύσετε, φέρτε το σε εμένα». Όταν δε ακούς για την απέναντι κώμη, να εννοείς τον επίγειο τόπο· διότι η πόλη είναι επουράνια. Όπως ακριβώς γράφει και ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και σε πυρ που καίει, αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων». Τέτοιοι ήταν όλοι οι άγιοι και οι όσιοι, οι οποίοι, ζώντας σύμφωνα με τον Παύλο, αυτήν επιθυμούν διακαώς. Διότι άκουσέ τον να λέει: «Εάν βέβαια θυμούνταν εκείνην από την οποία εξήλθαν, θα είχαν την ευκαιρία να επιστρέψουν· τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μία καλύτερη, δηλαδή την επουράνια».

Διότι ό,τι θα υπέτασσε στον εαυτό της η θεία φύση κατευνάζοντάς το, αυτό βεβαίως υποτάσσεται στα πόδια του Σωτήρα μας, όχι επειδή ενέργησε με ανθρώπινο τρόπο, ούτε επειδή έγινε σάρκα και εξαιτίας αυτού έχει τη δύναμη να κυριαρχεί επί των ανυπάκουων. Αλλά επειδή, αφού ανύψωσε τη μικρότητα της ανθρώπινης φύσης στο αξίωμα της ύψιστης φύσης, και αφού εγκαθίδρυσε τον εαυτό Του στους θρόνους της θεότητας ακόμη και με σάρκα, ο Μονογενής Λόγος του Θεού κυριαρχεί επί των πάντων, όχι δίχως τον Πατέρα. Διότι τα πάντα γίνονται εξίσου και από τους δύο, καθώς ο Πατέρας ενεργεί, έχοντας όμως δι' Υιού και μαζί με Αυτόν εν Πνεύματι την ενέργεια και τη θέληση για οτιδήποτε πράττεται. <Διότι δεν έχετε προσέλθει κ.λπ. είμαι έμφοβος και έντρομος.> Αυτήν την ιστορία θυμάται και τώρα ο Παύλος, και τον καιρό κατά τον οποίο ο Θεός κατήλθε με μορφή φωτιάς στο Σινά, και «η φωνή της σάλπιγγας ηχούσε δυνατά».

Οι Ιουδαίοι, διαβάζοντας αυτά, δεν ακούνε. Διότι έκλεισαν τα αυτιά της καρδιάς τους, για να μην ακούσουν. Εμείς όμως ας πιστεύουμε στον Ιησού Χριστό, που ήρθε εν σαρκί και ενανθρώπησε, επειδή διαφορετικά δεν μπορούσαμε να Τον χωρέσουμε. Διότι, επειδή εμείς δεν μπορούσαμε να δούμε ή να απολαύσουμε Εκείνον σύμφωνα με τη φύση Του, Εκείνος έγινε αυτό που είμαστε εμείς, ώστε έτσι να αξιωθούμε να Τον απολαύσουμε. Διότι, εάν δεν μπορούμε να δούμε καθαρά τον ήλιο, που δημιουργήθηκε την τέταρτη ημέρα, άραγε θα μπορούσαμε να δούμε τον Θεό, τον Δημιουργό του; Ο Κύριος κατέβηκε μέσα σε φωτιά στο όρος Σινά, και ο λαός δεν το άντεξε, αλλά είπαν στον Μωυσή: Μίλησέ μας εσύ και θα ακούσουμε, και ας μη μας μιλήσει ο Θεός, μήπως και πεθάνουμε. Και πάλι: Διότι, ποιος θνητός άκουσε τη φωνή του ζωντανού Θεού να μιλάει μέσα από τη φωτιά και θα ζήσει; Εάν το να ακούσει κανείς τη φωνή του Θεού να μιλάει προκαλεί τον θάνατο, πώς το να Τον δει δεν θα προξενούσε τον θάνατο; Και γιατί απορείς; Και ο ίδιος ο Μωυσής λέει: Είμαι κατάφοβος και έντρομος.

Πρόσεξε δε ότι ο άγιος Πέτρος είχε πλήρη συναίσθηση και δεν βρισκόταν σε έκσταση φρενών. Διότι, όταν άκουσε το «σήκω, σφάξε και φάε», δεν υπάκουσε σαν να μην είχε σώο τον νου του, αλλά λέει προς τον Κύριο: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε· διότι ποτέ δεν εισήλθε στο στόμα μου κάτι βέβηλο ή ακάθαρτο». Και ο άγιος Δαβίδ επίσης είπε: «Εγώ είπα: κάθε άνθρωπος είναι ψεύτης». Εκείνος όμως που λέει «Εγώ είπα», μιλούσε με προσωπική επίγνωση, και για τους ανθρώπους έλεγε ότι ψεύδονται· άρα ο ίδιος δεν έλεγε ψέματα, αλλά, εκπλησσόμενος και θαυμάζοντας τη φιλανθρωπία του Θεού και όσα του είχαν εξαγγελθεί από τον Κύριο, θαύμαζε υπερβολικά, και βλέποντας ότι κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη το έλεος του Θεού, απέδωσε μόνο στον Κύριο την αλήθεια, ενώ αναγνώρισε ότι κάθε άνθρωπος υπόκειται σε επιτίμιο, προκειμένου να φανερώσει το αληθινό Πνεύμα, το οποίο μίλησε μέσω των προφητών και τους αποκάλυψε τα βάθη της ακρίβειας της γνώσης του Θεού. Βρέθηκε βέβαια και ο Αβραάμ σε έκσταση, όχι όμως σε έκσταση φρενών, αλλά σε έκσταση φόβου. Διότι έβλεπε καμίνι και λαμπάδες κατά τη δύση του ηλίου. Και άλλοι προφήτες, όταν έβλεπαν τα οράματα, μιλούσαν με υγιή διάνοια, όπως λέει ο Μωυσής: «Είμαι έντρομος και τρέμω». Και ο Αβραάμ κατανόησε τα όσα του είπε ο Κύριος: «Να γνωρίζεις καλά», του λέει, «ότι οι απόγονοί σου θα είναι πάροικοι σε ξένη γη για τετρακόσια χρόνια».

Έπειτα, το φως του ουρανού, ενώ προηγουμένως υπήρχε καθαρή αιθρία, σκοτείνιασε από τον ζόφο, έτσι ώστε το όρος να καταστεί αόρατο, περικυκλωμένο ολόγυρα από τον γνόφο. Και η φωτιά που ξεπρόβαλλε μέσα από τον γνόφο καθιστούσε το θέαμα φοβερό σε όσους το αντίκριζαν, κατατρώγοντας από παντού την περιοχή του όρους, με αποτέλεσμα να τυλίγεται στους καπνούς καθετί το ορατό εξαιτίας της κυκλικής εξάπλωσης του πυρός. Ο δε Μωυσής οδηγούσε τον λαό προς την άνοδο, χωρίς ούτε ο ίδιος να αντικρίζει με θάρρος το θέαμα, αλλά έχοντας καταπτοηθεί στην ψυχή από το δέος και τρέμοντας στο σώμα από τον φόβο, έτσι ώστε να μην αποκρύπτει την ταραχή της ψυχής του ούτε από τους Ισραηλίτες, αλλά να ομολογεί ενώπιόν τους ότι είχε καταπλαγεί από τα φαινόμενα και ότι το σώμα του δεν παρέμενε ατάραχο.

Διότι είναι στολή της θεότητας, επειδή ο Λόγος που ενανθρώπησε την ενδύθηκε και συναναστράφηκε μαζί μας με αυτήν, μέσω του σώματός μας. Και καθένας που την ενδύεται, πραγματικά εξομοιώνεται με Εκείνον που κατέβηκε από το ύψος Του και κάλυψε την αρετή της μεγαλωσύνης Του και σκέπασε τη δόξα Του με την ταπεινοφροσύνη, ώστε να μην καταφλεγεί η κτίση από τη θέα Του, διότι η κτίση δεν μπορούσε να Τον αντικρίσει, εάν δεν ελάμβανε ένα μέρος από αυτήν και κατ' αυτόν τον τρόπο να συναναστραφεί μαζί της. Και δεν μπορούσε να ακούσει τα λόγια του στόματός Του πρόσωπο με πρόσωπο, διότι ούτε οι υιοί του Ισραήλ μπόρεσαν να ακούσουν τη φωνή Του, όταν τους μίλησε μέσα από τη νεφέλη. Και πώς θα μπορούσε η κτίση να δεχθεί φανερά τη θέα Του; <Τόσο πολύ ταράχθηκαν> ώστε είπαν στον Μωυσή: Ας μιλήσει ο Θεός μαζί σου, και εσύ κάνε μας να ακούσουμε τα λόγιά Του· και ας μη μιλήσει ο Θεός μαζί μας, για να μην πεθάνουμε; Τόσο φοβερό ήταν το όραμα, ώστε ο μεσίτης να πει: Είμαι έμφοβος και έντρομος. Διότι φανερώθηκε στο όρος Σινά αυτή η αρετή της δόξης, και ολόκληρο το όρος κάπνιζε και έτρεμε από τον φόβο της αποκαλύψεως που γινόταν σε αυτό, ώστε ακόμη και τα θηρία που πλησίαζαν στα κατώτερα μέρη του όρους πέθαιναν.

Πώς λοιπόν φανερά μπορούσε η κτίση να αντέξει τη θέα του; Διότι ήταν τόσο φοβερό το θέαμα του Θεού, ώστε ο μεσίτης να πει: «είμαι έμφοβος και έντρομος». Διότι φανερώθηκε στο όρος Σινά αυτή η δύναμη της δόξας. Και το όρος έβγαζε καπνό και έτρεμε από τον φόβο της αποκαλύψεως που συντελούνταν σε αυτό, ώστε ακόμη και τα θηρία που πλησίαζαν στα κατώτερα μέρη του να πεθαίνουν. Και ετοιμάστηκαν και προετοιμάστηκαν οι υιοί του Ισραήλ, εξαγνίζοντας τους εαυτούς τους σύμφωνα με την εντολή του Μωυσή για τρεις ημέρες, ώστε να γίνουν άξιοι να ακούσουν τη φωνή του Θεού και να αντικρίσουν την αποκάλυψή του. Και όταν έφτασε ο καιρός, δεν μπόρεσαν να αντέξουν τη θέα του φωτός του και τη σφοδρότητα της φωνής των βροντών του.

Ομιλία ΛΒ΄. Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό, και σε φωτιά που καίει, σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και, (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα) ο Μωυσής είπε: «Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο»)· αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη και Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, το οποίο λαλεί ανώτερα από το αίμα του Άβελ.

Το ότι τα όσα συνέβησαν τότε στο όρος ήταν γεμάτα φρίκη, είναι φανερό από αυτά που έλεγαν: «Ας μη μας μιλήσει ο Θεός, αλλά ας μας μιλήσει ο Μωυσής». Διότι δεν μπορούσαν να αντέξουν, λέει, την προσταγή: «Ακόμη και θηρίο αν αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί»· και (τόσο φοβερό ήταν το θέαμα), που ο Μωυσής είπε: «Είμαι έκφοβος και έντρομος». Τι το παράξενο, λοιπόν, αν αναφέρει ότι ο λαός βίωσε τέτοια συναισθήματα, όταν και ο ίδιος που εισήλθε στον γνόφο, όπου βρισκόταν ο Θεός, λέει: «Είμαι έμφοβος και έντρομος»; Αντιθέτως, εσείς έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που έχουν καταγραφεί στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον μεσίτη της νέας διαθήκης, τον Ιησού, και σε αίμα ραντισμού που μιλάει ανώτερα από το αίμα του Άβελ. Δες μέσα από πόσα σημεία έδειξε την υπεροχή της Καινής απέναντι στην Παλαιά Διαθήκη. Διότι αντί της κάτω Ιερουσαλήμ υπάρχει η επουράνια: «Επειδή έχετε προσέλθει, λέει, στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ»· αντί του Μωυσή ο Ιησούς: «Και σε μεσίτη, λέει, νέας διαθήκης, τον Ιησού»· και αντί του λαού, όλοι οι άγγελοι: «Και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, λέει». Και ποιους ονομάζει πρωτοτόκους λέγοντας, «Και σε Εκκλησία πρωτοτόκων»; Όλους τους χορούς των πιστών. Και αυτούς τους ίδιους ονομάζει «πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Μη θλίβεστε, λοιπόν· μαζί με αυτούς θα είστε, λέει.

Ο Παύλος γνωρίζει την άνω Ιερουσαλήμ, για την οποία λέει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· όπως ακριβώς γνωρίζει την Εκκλησία ως Σιών, όταν λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και φλεγόμενο από φωτιά, και σε γνόφο και σκοτάδι και θύελλα, αλλά έχετε προσέλθει στην πόλη Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Άλλους τους κάνουν να απογυμνώνουν τα ορφανά, άλλους να καταπονούν τις χήρες, άλλους να μην εισέρχονται ούτε καν στην εκκλησία, και άλλους τους κατακρημνίζουν σε μύρια πάθη, τα οποία είναι αναρίθμητα· εάν μάλιστα τα διηγηθώ, δεν θα μου φθάσει ο χρόνος της ζωής μου. Δείτε, αδελφοί, σε πόσα κακά περιπίπτουμε κάθε μέρα και δεν προσέχουμε. Αλλά, αλίμονο, τι θα απογίνω καθώς τα διηγούμαι αυτά; Πιστέψτε με, αδελφοί, ότι και μόνο την ώρα που τα γράφω αυτά, είμαι κατάφοβος και έντρομος, και με κατέλαβε φρίκη και εξίσταμαι, και μου έρχεται να δακρύσω, όταν αναλογιστώ με πόσα πονηρά και δαιμονικά πάθη δελεαζόμαστε. Γιατί, λοιπόν, αμελούμε; Τι περιμένουμε; Ποιον καιρό προσδοκούμε; Γιατί καταφρονούμε τη δική μας σωτηρία; Γιατί δεν φροντίζουμε για τα της εξόδου μας; Γιατί αμελούμε, γιατί αναβάλλουμε; Έως πότε η αθυμία, έως πότε η τρυφή, έως πότε η μέθη, έως πότε οι ηδονές, έως πότε η ηδυπάθεια, έως πότε η απληστία, έως πότε οι αρπαγές, έως πότε η αδικία; Έως πότε η καταδίωξη των πτωχών; Έως πότε οι λεηλασίες των πενήτων; Έως πότε ο πλούτος, έως πότε τα χρήματα, έως πότε ο χρυσός; Έως πότε η φιλαργυρία, η αγχόνη των ψυχών; Έως πότε ο φθόνος, έως πότε το ψεύδος, έως πότε η καταλαλιά, έως πότε η λοιδορία, έως πότε οι αισχρές και ακόλαστες επιθυμίες; Γιατί πλανώμαστε; Τι αναμένουμε; Γιατί κοπιάζουμε άκαιρα; Γιατί χλευάζουμε τους εαυτούς μας; Γιατί καταπονούμε τους εαυτούς μας μάταια; Γιατί τρέχουμε πίσω από τα ξένα; Γιατί ταρασσόμαστε; Γιατί κοπιάζουμε;

Επειδή θέλησε να κληρονομήσει και αυτός την επαγγελία, λέει, και παρόλο που με δάκρυα αναζήτησε επίμονα αυτήν ακριβώς την επαγγελία, αποδοκιμάστηκε, επειδή δεν βρήκε τόπο μετανοίας. Διότι δεν μετανόησε, λέει. Πώς άλλωστε, αφού έλεγε: «Πλησιάζουν οι ημέρες του πένθους του πατέρα μου, και θα σκοτώσω τον αδελφό μου τον Ιακώβ»; «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και που φλέγεται με φωτιά, και σε γνόφο, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα.» Έχοντας ήδη σε πολλά συγκρίνει τη Νέα με την Παλαιά, και έχοντας δείξει ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από εκείνη, πάλι και εδώ συγκρίνει συνοπτικά, τοποθετώντας τον Ιησού αντί του Μωυσή, και αντί για λαό μυριάδες αγγέλων, και αντί για όρος τον ουρανό. «Ούτε σε ήχο σάλπιγγας και σε φωνή λόγων, την οποία όσοι άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος. Διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν την προσταγή: Κι αν ακόμη θηρίο αγγίξει το όρος, θα λιθοβοληθεί. Και τόσο φοβερό ήταν το θέαμα, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο. Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και σε Εκκλησία πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού, που μιλάει καλύτερα από ό,τι εκείνο του Άβελ. Προσέξτε να μην απορρίψετε αυτόν που μιλάει.» Σαν να είναι δηλαδή παρών κάποιος βασιλιάς.

Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος που μπορεί να ψηλαφηθεί, και σε φωτιά που καίει, και σε σκοτάδι, και σε θύελλα, και σε ήχο σάλπιγγας, και σε φωνή λόγων, για την οποία όσοι την άκουσαν παρακάλεσαν να μην τους απευθυνθεί άλλος λόγος (διότι δεν μπορούσαν να υποφέρουν αυτό που τους διατασσόταν), αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό, τον κριτή των πάντων, και στα πνεύματα των δικαίων που έχουν φτάσει στην τελειότητα, και στον Ιησού, τον μεσίτη της νέας διαθήκης, και στο αίμα του ραντισμού που λαλεί καλύτερα από τον Άβελ. Έτσι λοιπόν, τόσο ο προφητικός λόγος όσο και το αποστολικό κήρυγμα δίνουν φτερά στον νου μας προς τα ουράνια, και μας προτρέπουν να συλλογιζόμαστε και να ατενίζουμε τα εκεί κάλλη, και να παρατηρούμε την πανήγυρη των αγίων που κατοικούν και ευφραίνονται σε αυτά, και μας εισάγουν και μας υπόσχονται τα θεαυγή και ξεκάθαρα δόγματα του Ευαγγελίου: ότι δηλαδή οίκος του Θεού είναι η Εκκλησία του Θεού, όπως φρονεί και ο θείος Απόστολος.