Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:26

Και όλα αυτά ορισμένοι τα εξέλαβαν ως αναφερόμενα στην πολιορκία επί Ουεσπασιανού, ερμηνεύοντας αλληγορικά το καθένα από όσα έχουν ειπωθεί. Σε εμάς όμως φαίνεται ότι εδώ έχει γίνει μετάβαση από τους χρόνους των διωγμών στον καιρό πριν από την έλευση του ψευδόχριστου, κατά τον οποίο έχει προφητευθεί ότι θα υπάρξουν τόσο μεγάλες θλίψεις, ίσως για να μην απελπιστούν οι άνθρωποι έχοντας εξοικειωθεί με αυτές ενόψει των βασάνων που θα επιφέρει ο Αντίχριστος, τέτοιων που ποτέ δεν έχουμε γνωρίσει να έχουν συμβεί. Εξάλλου, βρίσκουμε σε πολλά σημεία της Γραφής τον όρο «σεισμός» να σημαίνει τη μετάθεση των πραγμάτων. Διότι το «ακόμη μία φορά θα σείσω» δηλώνει τη μετάθεση αυτών που σαλεύονται, όπως λέει ο Απόστολος. Και στην Παλαιά Διαθήκη έχει ειπωθεί σχετικά με την πορεία των Ισραηλιτών έξω από την Αίγυπτο: «η γη σείστηκε, και μάλιστα οι ουρανοί έσταξαν». Το δε μαύρισμα του ηλίου και το σκοτεινό και αιματώδες της σελήνης υποδεικνύουν το σκότος για όσους θα καταληφθούν από τη θεία οργή — διότι έτσι πολλές φορές έχει ερμηνεύσει αυτά και ο μακάριος Κύριλλος —, ενώ η πτώση των αστέρων, όπως ήδη έχει γραφεί για εκείνους που εξαπατήθηκαν από τον Αντίοχο, σημαίνει ότι ακόμη και εκείνοι που θεωρούνται φωστήρες στον κόσμο θα πέσουν, λυγίζοντας μπροστά στα γεγονότα, ώστε, όπως λέει ο Κύριος, να πλανηθούν, αν είναι δυνατόν, και οι εκλεκτοί εξαιτίας του μεγέθους της θλίψης.

Η αγγελική φωνή από τον ουρανό λέει: «γέγονε», δηλαδή έχει εκπληρωθεί το θείο πρόσταγμα. Οι δε αστραπές, οι φωνές και οι βροντές υποδηλώνουν το καταπληκτικό όσων συμβαίνουν και τη μέλλουσα παρουσία του Χριστού, όπως ακριβώς παλαιότερα υποδήλωναν την κατάβαση του Θεού στο όρος Σινά, ενώ ο σεισμός υποδηλώνει τη μεταποίηση των όντων, όπως ακριβώς το εξέλαβε ο απόστολος στο χωρίο: «ακόμη μία φορά θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό».

Διότι προηγουμένως ο νόμος είχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών· όταν όμως ο Χριστός εξαγγέλθηκε στους ανθρώπους και παρουσιάστηκε λέγοντας: «Εγώ ο ίδιος που ομιλώ είμαι παρών· τότε», όπως είπε ο Παύλος, «η φωνή Του σάλευσε τη γη, έχοντας δώσει προηγουμένως την υπόσχεση: Ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό. Το δε "ακόμη μία φορά" δηλώνει τη μετάθεση εκείνων που σαλεύονται, ώστε να παραμείνουν τα μη σαλευόμενα. Γι' αυτό, παραλαμβάνοντας βασιλεία ασάλευτη, έχουμε χάρη, διά της οποίας λατρεύουμε ευάρεστα τον Θεό». Και αυτή την ασάλευτη βασιλεία που αναφέρει αυτός, ο Δαβίδ την ψάλλει ως στερεωμένη: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενδύθηκε ευπρέπεια· ο Κύριος ενδύθηκε δύναμη και περιζώστηκε».

Διότι προηγουμένως ο νόμος αποτελούσε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών· όταν όμως ο Χριστός αναγγέλθηκε στους ανθρώπους και παρουσιάστηκε λέγοντας: «Εγώ ο ίδιος που μιλώ είμαι παρών· τότε», όπως είπε ο Παύλος, «η φωνή Του σάλευσε τη γη, ενώ προηγουμένως είχε υποσχεθεί: Ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό. Το δε "ακόμη μία φορά" δηλώνει τη μετάθεση όσων σαλεύονται, ώστε να παραμείνουν τα ασάλευτα. Γι' αυτό, παραλαμβάνοντας βασιλεία ασάλευτη, έχουμε χάρη, δια της οποίας λατρεύουμε ευάρεστα τον Θεό». Αυτήν δε τη βασιλεία, την οποία αυτός αποκαλεί ασάλευτη, ο Δαβίδ την υμνεί ως στερεωμένη: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενδύθηκε μεγαλοπρέπεια· ενδύθηκε ο Κύριος δύναμη και περιζώστηκε».

Η θέα ήταν απρόσιτη σε όσους την έβλεπαν, και ο ήχος των σαλπίγγων δυσβάστακτος· γι' αυτό έλεγαν: «Αυτή τη μεγάλη φωτιά δεν θα τη δούμε πλέον, και δεν θα ακούσουμε τη φωνή του Κυρίου του Θεού μας». <Τώρα όμως έχει δώσει υπόσχεση λέγοντας: Ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη αλλά και τον ουρανό.> Διότι γνώρισε ο ουρανός το μυστήριο, το γνώρισε παρομοίως και ολόκληρη η γη· διότι έχουν γίνει δύο επιφανείς μεταβολές της ζωής σε όλο τον αιώνα, οι οποίες ονομάζονται δύο διαθήκες, και σεισμοί της γης, λόγω του περιβόητου του γεγονότος· η μία από τα είδωλα προς τον νόμο, και η άλλη από τον νόμο προς το ευαγγέλιο· και ευαγγελιζόμαστε έναν τρίτο σεισμό, τη μετάβαση από τα εδώ στα εκεί, στα πράγματα που πλέον δεν κινούνται ούτε σαλεύονται. <Γι' αυτό, παραλαμβάνοντας βασιλεία ασάλευτη, ας έχουμε χάρη.> Εδώ ευχαρίστως θα ρωτούσα εκείνους που νομίζουν ότι κάποτε θα παύσει η βασιλεία του Χριστού, ποιου τη βασιλεία θα πούμε ότι μνημονεύει τώρα ο απόστολος, την οποία μάλιστα λέει ότι θα είναι στερεωμένη και θα έχει πάντοτε το ακατάσειστο; Διότι νομίζω ότι αυτό δηλώνει η λέξη «Ασάλευτο»· άραγε αναφέρεται σε αυτά για τη βασιλεία του Υιού, ή για εκείνη που πρόκειται να δοθεί στους ίδιους τους αγίους;

Είπε και η θεία Γραφή ότι τους τόπους των Αγίων ούτε μάτι τους είδε, ούτε αυτί τους άκουσε, ούτε η καρδιά τους φαντάστηκε. Ποια είναι λοιπόν πλέον η ανάγκη για τα πρόσκαιρα πράγματα στην αιώνια κατάσταση; Ποιος θα είναι ο αριθμός των ετών, όταν θα έχει έλθει ο αιώνιος χρόνος; Και πώς θα υπάρξουν έτη, εφόσον δεν θα υπάρχουν νύχτες, ή αριθμός εβδομάδων, αφού δεν θα υπάρχουν μήνες; Διότι ο μέλλων αιώνας έχει μόνο μία ημέρα. Είπε και ο Προφήτης: δεν θα υπάρχει νύχτα ούτε ημέρα, αλλά προς το βράδυ θα υπάρχει φως. Γι' αυτό και ο Ησαΐας είπε ότι το φως του ήλιου θα είναι επταπλάσιο, και της σελήνης θα είναι όπως του ήλιου· διότι δεν θα υπάρχει έκλειψη. Ούτε πάλι θα υπάρχει ημισέληνος και πανσέληνος, εφόσον δεν θα υπάρχει ανάγκη για την κυκλική πορεία των μηνών προς καθορισμό των εποχών. Ο ήλιος δεν θα αλλάζει πλέον τις πορείες του ούτε θα παραλλάσσει τις ανατολές του· διότι δεν θα υπάρχει ανάγκη ούτε για χειμώνα ούτε για καλοκαίρι κατά την ανάσταση· επειδή ολόκληρος ο μέλλων αιώνας θα είναι μία ημέρα, και τίποτα εκεί δεν θα κινηθεί προς μεταβολή και αλλοίωση. Είπε και ο Απόστολος ότι ακόμη μία φορά θα σειστεί όχι μόνο η γη, αλλά και ο ουρανός, δηλαδή θα αλλοιωθούν κατά τη συντέλεια, ώστε να παραμείνουν τα μη σαλευόμενα.

ΚΕ΄. Ακούω τη Γραφή να λέει ότι ακόμη μία φορά θα σειστεί ο ουρανός και η γη, εφόσον βέβαια έχουν πάθει το ίδιο και πρωτύτερα· με αυτόν τον τρόπο, νομίζω, δηλώνεται η εμφανής καινοτομία των πραγμάτων. Και για τον τελευταίο σεισμό πρέπει να πιστέψουμε τον Παύλο, ο οποίος λέει ότι δεν είναι άλλος από τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, καθώς και τη μεταποίηση και μετάθεση τούτου του σύμπαντος σε μια ακίνητη και ασάλευτη κατάσταση. Τον τωρινό όμως σεισμό δεν τον θεωρώ διόλου μικρότερο από τους προηγούμενους· διότι μέσω αυτού αποκόπτεται από εμάς κάθε φιλόσοφος και φιλόθεος, ο οποίος πριν από τον αναμενόμενο καιρό έχει το πολίτευμά του στα άνω. Αυτοί, έστω κι αν στα άλλα ζητήματα είναι ειρηνικοί και μετριοπαθείς, δεν ανέχονται να δείξουν επιείκεια σε τούτο το σημείο, στο να προδίδουν δηλαδή τον Θεό μέσω της σιωπής· τουναντίον, αποδεικνύονται υπερβολικά πολεμικοί και ανυποχώρητοι (τέτοια είναι άλλωστε η θέρμη του ζήλου), και ευκολότερα θα έπρατταν κάτι που δεν πρέπει, παρά θα παρέλειπαν κάτι το επιβεβλημένο. Μαζί τους αποκόπτεται και ένα διόλου μικρό πλήθος λαού, όπως ακριβώς σε ένα σμήνος πουλιών που πετούν μαζί με εκείνα που πέταξαν πρώτα, και ούτε τώρα ακόμη δεν παύει να συμπαρασύρεται.

Ποιον εννοεί; Μου φαίνεται, τον Μωυσή. Αυτό που λέει είναι το εξής: Αν δεν απέφυγαν την τιμωρία εκείνοι που απέρριψαν αυτόν που νομοθετούσε στη γη, πώς εμείς θα τον απορρίψουμε, όταν νομοθετεί από τον ουρανό; Εδώ αποδεικνύει, όχι ότι είναι άλλος εκείνος· μη γένοιτο· δεν παρουσιάζει διαφορετικά πρόσωπα, αλλά ότι φαίνεται φοβερός εκπέμποντας φωνή από τον ουρανό. Είναι λοιπόν το ίδιο πρόσωπο και αυτός και εκείνος, αλλά αυτός είναι φοβερός· διότι δεν αναφέρει διαφορά προσώπων, αλλά του τρόπου της παροχής. Από πού είναι φανερό; Από όσα πρόσθεσε λέγοντας: «Διότι αν εκείνοι δεν απέφυγαν την τιμωρία, επειδή απέρριψαν αυτόν που έδινε τις θείες εντολές πάνω στη γη, πολύ περισσότερο εμείς, που αποστρεφόμαστε αυτόν που προέρχεται από τους ουρανούς». Τι λοιπόν; Είναι αυτός άλλος από εκείνον; Πώς λοιπόν λέει: «Του οποίου η φωνή τότε συγκλόνισε τη γη»; Διότι η φωνή αυτού που έδωσε τότε τον νόμο συγκλόνισε τη γη. Τώρα όμως έχει υποσχεθεί λέγοντας: «Ακόμη μία φορά εγώ θα συγκλονίσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό». Το δε «ακόμη μία φορά», δηλώνει τη μετάθεση αυτών που συγκλονίζονται, ως κτιστών πραγμάτων. Άρα, όλα θα αφαιρεθούν από τη μέση και θα ανασυγκροτηθούν εξαρχής προς το καλύτερο· διότι αυτό υπονοεί λέγοντας αυτά εδώ. Γιατί λοιπόν πονάς, υποφέροντας μέσα σε έναν κόσμο που δεν είναι μόνιμος, θλιβόμενος μέσα σε έναν κόσμο που λίγο αργότερα θα παρέλθει; Αν η ανάπαυση βρισκόταν στο τέλος του κόσμου αυτού, τότε θα έπρεπε να θλίβεσαι βλέποντας προς το τέλος. «Για να μείνουν», λέει, «αυτά που δεν συγκλονίζονται».

Ποιων «πρωτοτόκων» όμως, λέει, παρά των πιστών; «Διότι εάν εκείνοι δεν διέφυγαν την τιμωρία, επειδή αρνήθηκαν εκείνον που τους αποκάλυπτε το θείο θέλημα πάνω στη γη, πολύ περισσότερο εμείς, εάν αποστραφούμε αυτόν που μας μιλά από τους ουρανούς». Εννοεί τον Μωυσή· και το νόημα είναι το εξής: Εάν, αρνούμενοι αυτόν που υποσχόταν τα επίγεια, δεν διέφυγαν (και εννοεί τον Μωυσή, διότι όλα εκείνα ήταν τυπικά, όπως οι αγροί, τα κτήματα και η γη των Χαναναίων), πόσο περισσότερο θα τιμωρηθούν εκείνοι που αρνούνται αυτόν που υπόσχεται τα επουράνια! «Του οποίου η φωνή συγκλόνισε τότε τη γη, ενώ τώρα έχει υποσχεθεί, λέγοντας: Ακόμη μία φορά εγώ θα συγκλονίσω». Δηλαδή και η νομοθεσία στο όρος Σινά έγινε ξακουστή, καθώς και η λύτρωση από την Αίγυπτο. Διότι, λέει, «Θεέ, όταν πορευόσουν μπροστά από τον λαό σου, όταν διέσχιζες την έρημο, η γη συγκλονίστηκε».

Δηλαδή, αυτή που έφτασε σε ολόκληρη την υπ' ουρανόν. «Όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό· και το "άπαξ", δηλώνει,» Με αυτό εννοεί ότι η παράδοση της Καινής Διαθήκης ειρηνοποίησε τα επουράνια και τα επίγεια, και ότι γνωρίστηκε μέσω της Εκκλησίας στις αρχές και στις εξουσίες η πολυποίκιλη σοφία του Θεού. «Τη μετάθεση όσων σαλεύονται, ως κτιστών πραγμάτων, για να παραμείνουν όσα δεν σαλεύονται· γι' αυτό, παραλαμβάνοντας βασιλεία ασάλευτη,» Με αυτό εννοεί ότι μετέθεσε τον νόμο σε πνευματική πολιτεία. «Ας έχουμε χάρη, διά της οποίας λατρεύουμε ευάρεστα τον Θεό με σεβασμό και ευλάβεια. Διότι ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓ'. «Η φιλαδελφία ας παραμένει.» Ας λατρεύουμε με ευχαριστία, λέει, όχι με γογγυσμούς, ούτε αποκάμνοντας στις θλίψεις. «Τη φιλοξενία να μην την ξεχνάτε· διότι μέσω αυτής...» Δεν είπε ξενοδοχίας, αλλά φιλοξενίας· δηλαδή, μην παρέχετε απλώς κατάλυμα, αλλά να αγαπάτε τους ξένους. «...κάποιοι φιλοξένησαν αγγέλους χωρίς να το καταλάβουν. Να θυμάστε τους φυλακισμένους, σαν να είστε συνδεδεμένοι μαζί τους, και όσους κακοπαθούν, επειδή και εσείς βρίσκεστε στο σώμα.» Διότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δόθηκε μεγάλος μισθός στον Αβραάμ, επειδή τους φιλοξένησε χωρίς να γνωρίζει ότι ήταν άγγελοι.

Τώρα όμως υπόσχεται λέγοντας: «Ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω, όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό», λέγει ο Κύριος. Το δε «ακόμη μία φορά» δηλώνει τη μετάθεση όσων σαλεύονται, ώστε να παραμείνουν τα μη σαλευόμενα. Εάν λοιπόν διδασκόμαστε ότι αυτό θα γίνει μία φορά και δεν θα ξανασαλευθούν, πώς είναι μαθητές του Ευαγγελίου εκείνοι που διασύρουν το μέγα δώρο της αναστάσεώς μας και το καύχημα της Εκκλησίας, και μας εξαγγέλλουν πάλι την έκπτωση των σωμάτων; Διότι, εάν είναι κακό το να διαιωνίζονται αυτά, για ποιο λόγο και ανασταίνονται; Ως χαρμόσυνο μήνυμα και ως χαρά εξαγγέλλεται η ανάστασή τους. Και ο μέγας Παύλος υπέμενε τις αλυσίδες που τον περιέβαλαν για χάρη αυτής της ελπίδας, και όταν δικαζόταν για την ελπίδα και την ανάσταση των νεκρών, έχοντας ελπίδα στον Θεό ότι πρόκειται να υπάρξει ανάσταση των νεκρών, δικαίων και αδίκων, διδάσκει να μη θεωρείται απίστευτο το κήρυγμά του. Εάν ο Θεός εγείρει τους νεκρούς, προς τι αυτό, εάν βέβαια είναι καλό το να υπάρχουν οι ψυχές χωρίς σώμα, αφού απαλλαγούν μία φορά από αυτά; Γιατί δεν παραμένουν ευθύς εξαρχής στην αθάνατη κατάσταση μετά τον θάνατο, αν όχι όλων, τουλάχιστον των δικαίων; Αντιθέτως μάλιστα, ο ίδιος ο Κύριος, ευαγγελιζόμενος δωρεές και ευεργεσίες προς εμάς, διακηρύσσει: «Έρχεται ώρα κατά την οποία όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του ανθρώπου, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν».

Αν λοιπόν εκείνοι δεν μπόρεσαν πάνω στο όρος να ατενίσουν καθαρά τη μεταμόρφωσή του, αλλά έπεφταν με το πρόσωπο στη γη, με ποια μάτια, πες μου, εμείς που ζούμε μέσα στις αμαρτίες θα τον ατενίσουμε τότε, όταν θα τον δούμε όχι να μεταμορφώνεται πάνω στο όρος, αλλά να κατέρχεται από τον ουρανό με θεϊκή δόξα και να συνταράσσει, όπως είναι γραμμένο, και τον ουρανό και τη γη —«ακόμη μία φορά», λέει, «εγώ θα συγκλονίσω τον ουρανό και τη γη»—, όταν θα τον δούμε να φτάνει σε εμάς με ήχους σαλπίγγων των επουράνιων δυνάμεων και με φωνές αγαλλιάσεως και τριαδικούς ύμνους και ανέκφραστο φως, με χίλιες χιλιάδες και μύριες μυριάδες λαμπροφορεμένων αγγέλων και μεγάλων θεαμάτων; Πώς λοιπόν τότε θα δούμε τη δόξα του και το απρόσιτο φως, του οποίου το φως της μεταμορφώσεως δεν μπόρεσαν να αντικρίσουν οι απόστολοι;

Αναγγέλλει δε τον πρώτο σεισμό ο θεσπέσιος Δαβίδ με τούτα τα λόγια: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ»· διότι προσθέτει: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Και τον δεύτερο τον αναγγέλλει λέγοντας: «Προσφέρετε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, και εισέλθετε στις αυλές του», αλλά όχι στην ιουδαϊκή και μοναδική αυλή· διότι αμέσως συνάπτει: «Ας σαλευτεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε». Και πάλι: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν πολλά νησιά». Έπειτα: «Έλαμψαν οι αστραπές σου στην οικουμένη· είδε και σαλεύτηκε η γη». Και υπάρχουν πολλά τέτοια χωρία σε αυτόν. Και ο Ησαΐας λέει: «Όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη». Ο δε θεσπέσιος Παύλος καταγράφει ταυτόχρονα και τον δεύτερο και τον τρίτο σεισμό, όταν αναφωνεί τα λόγια του προφήτη Αγγαίου: «Του οποίου η φωνή σάλευσε τότε τη γη· τώρα όμως "ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό"». Τα ίδια παρουσιάζει να γράφει και ο θεολόγος Γρηγόριος.