Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:5

Τι έπαθες λοιπόν, πες μου, ώστε να χαλαρώσεις έτσι; Να θυμάσαι τι λέει ο Απόστολος: «Δεν αντισταθήκατε ακόμη μέχρι αίματος στον αγώνα σας εναντίον της αμαρτίας, και ξεχάσατε την προτροπή, η οποία σας απευθύνεται ως προς υιούς: Γιε μου, μην περιφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποκάμνεις όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται. Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως υιούς. Διότι ποιος είναι εκείνος ο υιός τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας μέτοχοι έχουν γίνει όλοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί.» Εάν με ευχαριστία υπομείνεις τη θλίψη, γίνεσαι υιός. Εάν όμως αδρανήσεις, γίνεσαι νόθος. Σε παρακαλώ, παιδί μου, εγώ ο Γέροντας τον νεότερο, εγώ που γέρασα στο μοναχικό σχήμα, έστω κι αν δεν ωφέλησα σε τίποτα, παρακαλώ εσένα που πρόσφατα εκάρης μοναχός. Και μακάρι αυτά να μην αποβούν εις κενόν, Κύριε Ιησού Χριστέ, ούτε μάταια! Νήψε, ξύπνησε από τη μέθη του βαρύτατου ύπνου, ξεσηκώσου μαζί με τον Πέτρο και τους υπόλοιπους αποστόλους κράζοντας προς τον Σωτήρα των πάντων Χριστό με δυνατή φωνή: «Επιστάτα, σώσε μας, χανόμαστε.» Και εξάπαντος θα έλθει και σε σένα, και θα επιτιμήσει τους ανέμους και τη θάλασσα, και θα σταματήσει την τρικυμία από το πλοίο σου, εννοώ τη φουρτούνα από την ψυχή σου.

Κάτι τέτοιο λέει ότι θα συμβεί σε αυτούς που βρίσκονται στη Σαμάρεια· διότι ισχυρίζεται ότι θα πάθουν ό,τι ακριβώς και το στάχυ, όταν πέφτει στα χέρια αυτών που θερίζουν· και ότι θα απομείνει σε αυτήν σαν καλαμιά, δηλαδή, λίγοι από τους πιο ασήμαντους, ή σαν δύο ή τρεις ρώγες ελιάς που διέφυγαν από το μάτι αυτών που τρυγούν, επειδή ήταν κρυμμένες στα ψηλότερα κλαδιά. <Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ: Εκείνη την ημέρα ο άνθρωπος θα έχει την πεποίθησή του σε Αυτόν που τον δημιούργησε, και τα μάτια του θα αποβλέπουν στον Άγιο του Ισραήλ· και δεν θα έχουν πια την πεποίθησή τους στους βωμούς, ούτε στα έργα των χεριών τους, τα οποία έφτιαξαν τα δάχτυλά τους, αλλά θα έχουν την πεποίθησή τους στον Άγιο του Ισραήλ. Και δεν θα αποβλέπουν στα ιερά δέντρα τους, ούτε στα βδελύγματά τους.> Ο σοφότατος Παύλος, γνωρίζοντας ότι το να παιδαγωγούνται αυτοί που κλήθηκαν μέσω αυτού στην επίγνωση της αλήθειας δεν είναι κάτι ανώφελο ούτε μάταιο, γράφει στην επιστολή του και λέει: «Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως προς υιούς· διότι ποιος είναι ο υιός τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας;» Παραθέτει μάλιστα και τα λόγια από τη θεόπνευστη Γραφή· διότι προσθέτει αμέσως: «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν. Διότι αυτόν που αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται». Επειδή ακριβώς ο Δημιουργός των όλων είναι αγαθός, «θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας.»

Ομιλία ΚΘ΄. Δεν έχετε ακόμη αντισταθεί μέχρις αίματος αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία· και έχετε ξεχάσει την παρότρυνση, η οποία σας απευθύνεται όπως σε υιούς: Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται. Εάν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως σε υιούς. Διότι ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του;

Και το μεν ένα αναπαύει την καταπονημένη ψυχή και την κάνει να αναπνεύσει, το δε άλλο την επαναφέρει όταν αυτή ραθυμεί και γίνεται νωθρή, και την κατεβάζει από την έπαρση. Για να μη γεννηθεί, λοιπόν, μέσα τους έπαρση από εκείνη τη μαρτυρία, πρόσεξε τι κάνει: «Δεν αντισταθήκατε ακόμη», λέει, «μέχρι αίματος, αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία· και έχετε ξεχάσει την παράκληση».

Και δεν πρόσθεσε αμέσως τα όσα ακολουθούν, αλλά αφού τους έδειξε όλους εκείνους που στάθηκαν σταθεροί μέχρι αίματος, και έπειτα αφού πρόβαλε τα πάθη, που αποτελούν το καύχημα του Χριστού, τότε με ευκολία τους επέπληξε. Αυτό λέει γράφοντας και προς τους Κορινθίους: «Δεν σας έχει βρει πειρασμός, παρά μόνο ανθρώπινος»· δηλαδή, μικρός. Διότι αυτό είναι αρκετό για να αφυπνίσει και να ανορθώσει την ψυχή, όταν σκεφτεί ότι δεν έφτασε στο έσχατο σημείο, και πειστεί από το παράδειγμα εκείνων που προηγήθηκαν. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Δεν υποστήκατε ακόμη θάνατο, η ζημιά σας περιορίστηκε στα χρήματα, στη δόξα, στον διωγμό· ο Χριστός όμως έχυσε το αίμα Του για εσάς, ενώ εσείς δεν το κάνατε ούτε για τους εαυτούς σας· Αυτός αγωνίστηκε μέχρι θανάτου για την αλήθεια, πολεμώντας για χάρη σας· ενώ εσείς δεν μπήκατε ακόμη σε κινδύνους που να απειλούν με θάνατο. Και έχετε λησμονήσει την παραίνεση· δηλαδή, αφήσατε τα χέρια σας να πέσουν, παραλύσατε. «Δεν αντισταθήκατε ακόμη», λέει, «μέχρι αίματος, αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία». Εδώ παρουσιάζει και την αμαρτία να πνέει με σφοδρότητα και να εξοπλίζεται· διότι το «αντισταθήκατε» λέγεται σε εκείνους που έχουν σταθεί όρθιοι στις θέσεις τους. Η οποία σας απευθύνεται, λέει, σαν σε υιούς: «Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν».

Άντλησε την παρηγοριά από τα ίδια τα γεγονότα· εκ περισσού όμως εισάγει και την παρηγοριά που προέρχεται από τα λόγια, μέσα από την εξής μαρτυρία: «Μην αποκάμνεις», λέει, «όταν ελέγχεσαι από Αυτόν». Άρα, αυτά προέρχονται από τον Θεό. Και τούτο αποτελεί όχι μικρή παρηγοριά, όταν μάθουμε ότι είναι έργο του Θεού το να έχει κανείς τη δύναμη να υπομένει τέτοια πράγματα, με τη δική Του παραχώρηση. Όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Γι' αυτό παρακάλεσα τον Κύριο τρεις φορές, και μου είπε: "Σου αρκεί η χάρη μου· διότι η δύναμή μου τελειοποιείται μέσα στην αδυναμία"». Συνεπώς, Εκείνος είναι που τα παραχωρεί. «Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται». Δεν μπορείς, λέει, να ισχυριστείς ότι υπάρχει κάποιος δίκαιος χωρίς θλίψη. Διότι, ακόμη και αν φαίνεται έτσι, εμείς δεν γνωρίζουμε τις άλλες του θλίψεις. Επομένως, είναι ανάγκη κάθε δίκαιος να περάσει μέσα από θλίψη. Άλλωστε, είναι απόφαση του Χριστού ότι η πλατιά και ευρύχωρη οδός οδηγεί στην απώλεια, ενώ η στενή και τεθλιμμένη οδός οδηγεί στη ζωή. Εάν, λοιπόν, από εκεί είναι δυνατόν να εισέλθει κανείς στη ζωή, και από πουθενά αλλού, άρα μέσα από τη στενή οδό εισήλθαν όλοι όσοι πορεύθηκαν προς τη ζωή. «Εάν υπομένετε την παιδαγωγία», λέει, «ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς όπως σε υιούς. Διότι ποιος υιός υπάρχει τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας;» Εάν, λοιπόν, παιδαγωγεί, άρα το κάνει για διόρθωση, και όχι για καταδίκη, ούτε για τιμωρία, ούτε για να προκαλέσει πόνο. Πρόσεξε πώς, από τα ίδια τα γεγονότα εξαιτίας των οποίων νόμιζαν ότι είχαν εγκαταλειφθεί, από αυτά ακριβώς τους προτρέπει να πιστέψουν ότι δεν είναι εγκαταλελειμμένοι.

Λέγοντας συγχρόνως ότι οι άγγελοι αποστέλλονται για διακονία, αναπτέρωσε το ηθικό εκείνων που είχαν απηυδήσει μέσα στους πειρασμούς, εφόσον βέβαια άγγελοι αποστέλλονται για τη σωτηρία τους. Και το ότι είχαν καταβαρυνθεί πάρα πολύ από τους πειρασμούς, το φανέρωσε ο ίδιος στα επόμενα της επιστολής, λέγοντας: «Δεν έχετε ακόμη αντισταθεί μέχρις αίματος ενάντια στην αμαρτία, και ήδη έχετε αποκάμει».

Εκείνος όμως, αντί για τούτο, υπέμεινε σταυρό, μη έχοντας καμία ανάγκη να σταυρωθεί. Διότι σταυρώθηκε για χάρη μας. «Αναλογιστείτε, λοιπόν, αυτόν που υπέμεινε τέτοια εναντίωση από τους αμαρτωλούς εναντίον του, για να μην αποκάμετε χάνοντας το θάρρος στις ψυχές σας. Δεν έχετε ακόμη αντισταθεί μέχρις αίματος αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία· και έχετε λησμονήσει την προτροπή, η οποία σας απευθύνεται όπως σε υιούς: Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν».

Και πάλι: «Διότι η προσωρινή ελαφριά θλίψη κατεργάζεται για εμάς ένα αιώνιο βάρος δόξας, εφόσον δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα». Διότι τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς. Ο Θεός είναι πιστός και δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε περισσότερο από όσο μπορείτε, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε. Και πάλι: «Δεν έχετε ακόμη αντισταθεί μέχρι αίματος αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία, και έχετε ξεχάσει την παρότρυνση η οποία σας απευθύνεται σαν σε υιούς: Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου και μην αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι ο Κύριος παιδαγωγεί όποιον αγαπά και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται. Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σας συμπεριφέρεται σαν σε υιούς. Διότι ποιος είναι ο υιός που δεν τον παιδαγωγεί ο πατέρας; Αν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί». Βλέπετε με ποιους συγκαταλέγει όσους δεν παιδαγωγούνται εδώ το σκεύος της εκλογής; Και πολύ δικαιολογημένα, θα έλεγα εγώ. Διότι, αν κάποιος έχει δύο παιδιά, για να δούμε με ένα παράδειγμα αυτό που λέμε, το ένα από νόμιμη σύζυγο και το άλλο από παράνομες σχέσεις, και παρεκτρέπονται και τα δύο, για ποιο από τα δύο θα ενδιαφερθεί ο πατέρας να το διορθώσει; Δεν θα επιδιώξει με κάθε τρόπο να συνετίσει το πρώτο, ακόμη κι αν χρειαστεί να μην υπολογίσει καθόλου την τιμωρία και τα χτυπήματα, ενώ για το δεύτερο θα νοιαστεί λιγότερο; Αυτό είναι προφανές σε όλους.

Και γράφοντας προς τους Εβραίους αυτός, και ελέγχοντάς τους για τη μικροψυχία τους απέναντι στις δυσχέρειες, παρακινώντας τους ταυτόχρονα σε ανδρεία και μεγαλοψυχία, αναφέρει: «Δεν έχετε ακόμη, λέει, αντισταθεί μέχρις αίματος αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία, και έχετε ξεχάσει την παρότρυνση η οποία σας απευθύνεται ως προς υιούς: "Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν· διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται". Εάν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως υιούς· διότι ποιος είναι ο υιός τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί».

Στο τέκνο Ναυκράτιο. Εκείνοι που έχουν προετοιμαστεί να ακούνε θλιβερά πράγματα, δεν εκπλήσσονται με τις δυσάρεστες ειδήσεις. Γι' αυτό και δεν ταραχθήκαμε, τέκνο μου, με τις ειδήσεις των επιστολών σου· είναι βέβαια εξαιρετικά θλιβερές (πώς θα μπορούσαν να μην είναι άλλωστε;), εφόσον καταστρέφονται ακόμη οι ιεροί ναοί του Θεού και ο διωγμός κατά των ευσεβών μαίνεται όλο και περισσότερο, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά. Πρέπει όμως να δοκιμαστεί κάθε ψυχή και να κοσκινιστεί κάθε τόπος, ώστε να διαχωριστεί το σιτάρι από το άχυρο, έστω κι αν είναι ελάχιστο· επειδή λίγοι, όπως είπε ο Κύριος, είναι οι εκλεκτοί. Μας λύπησε όχι λίγο η πτώση του Δημητριάδος· άλλωστε, «μην επαινέσεις άνθρωπο», λέει η Γραφή, «πριν από το τέλος του». Διότι, τι έχουμε υποστεί κι εμείς; Δεν έχουμε αντισταθεί ακόμη μέχρι αίματος αγωνιζόμενοι ενάντια στην ασέβεια και έχουμε ξεχάσει, για να το πούμε αποστολικά, την παράκληση. Αγωνιώ για τους αδελφούς που συνελήφθησαν όλοι μαζί, σκεπτόμενος πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα γι' αυτούς· πλην όμως έχουμε συνηθίσει, όπως εκείνοι στα χαλκουργεία το σφυροκόπημα, να μην παραξενευόμαστε από τα βαριά ακούσματα των συμφορών.

Όσα αμάρτησα ενώπιόν σου μολύνοντας και αχρηστεύοντας τον εαυτό μου, εσύ με απέπλυνες μέσω του μοναχικού σχήματος. Όσα παραπτώματα έκανα έπειτα από αυτά με λόγια ή με έργα, μέσω της εξομολογήσεως μου τα συγχώρησες· και τώρα, Κύριε, με ευεργετείς καθημερινά, και δεν με αφήνεις να καταπέσω τελείως εξαιτίας αυτού που με ενοχλεί· αλλά, όταν υποπίπτω λίγο, μου απλώνεις το χέρι, και πάλι με σηκώνεις λέγοντάς μου: «Σήκω, υιέ μου, και μην περιφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου». Μου χαρίζεις ευψυχία και καρτερία· ατονώ στα έργα και απελπίζομαι, και εσύ με ενδυναμώνεις απροσδόκητα· νομίζω πως δεν μπορώ να αντέξω στον πόλεμο του πάθους που με κεντρίζει σφοδρά ούτε για μία ώρα, και εσύ με βοηθάς να περάσω ημέρες και καιρούς και χρόνια.

Διότι εσείς είστε για εμένα και αδελφοί και τέκνα και πατέρες, φίλοι και συγγενείς, αγαπητοί και επιπόθητοι, χαρά και στέφανος, και όποιο άλλο όνομα οικειότητας μπορεί να πει κανείς. Και μαρτυρώ ότι και εσείς έχετε την ίδια διάθεση, και ούτε προς γονείς, ούτε προς αδελφούς, ούτε προς καταγωγή, ούτε προς πατρίδα, ούτε προς τίποτα άλλο από τα ορατά στρέφεστε, παρά μόνο προς τον Θεό, και μετά τον Θεό προς την ταπεινότητά μου. Και ας είναι η χάρη στον Θεό που μας ένωσε με αυτόν τον τρόπο εν Αγίω Πνεύματι, ώστε να αγαπάμε και να ανταγαπιόμαστε, να αγκαλιάζουμε με στοργή και να δεχόμαστε στοργή: «ένα σώμα και ένα πνεύμα να είμαστε, όπως και κληθήκαμε σε μία ελπίδα της κλήσεώς μας.» Λοιπόν, ας χαιρόμαστε, αδελφοί, και ας συγχαίρουμε ο ένας τον άλλον· και ας μην παραξενευόμαστε επειδή συμβαίνει πολλές φορές να επιπλήττεστε· αλλά, επειδή γίνεται από αγάπη και για το κοινό συμφέρον, ας υπομένουμε με μακροθυμία την παιδαγωγία. Διότι είναι γραμμένο: «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν· διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε γιο που αποδέχεται.» Και λέει και ο Απόστολος: «Εάν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως προς υιούς. Διότι ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί.» Έπειτα, το να πλουτεί κανείς και να έχει εξουσία, ή οτιδήποτε άλλο από αυτά που οι άνθρωποι επιδιώκουν με σπουδή, δεν αποκτάται χωρίς κόπο· αλλά με πολύν μόχθο και πόνο.