Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12:9

Όμως δεν ανέχεται όσους ρέπουν ασυγκράτητα στο να διαπράττουν το κακό. Και τούτο το αποκαλούμε οργή Του, χρησιμοποιώντας τις δικές μας ανθρώπινες εκφράσεις. Διότι δεν ήταν δυνατόν να υποδηλώσουμε σε κάποιους με άλλον τρόπο όσα είναι ανώτερα από εμάς, δηλαδή όσα ενυπάρχουν στη θεία και άρρητη φύση. Όταν, λοιπόν, δει ότι ρέπουν προς τη ραθυμία, ότι έχουν βυθιστεί στα τέλματα της φιλοσαρκίας, ότι θεωρούν ανάξιο λόγου το χρέος να διαπαιδαγωγούνται με τους δικούς Του νόμους και να πορεύονται ευθέως προς κάθε καλό και αγαθό έργο, τότε πλέον, μιμούμενος τους άριστους από τους πατέρες, υψώνει τη μάστιγα. Διότι θα ήταν επόμενο κάποιοι να φτάσουν στην τόλμη να μην Τον θεωρούν ούτε καν αγαθό, εάν δεν ανέκοπτε με σύμμετρες ενέργειες τη ραθυμία και δεν επανέφερε στο καλύτερο εκείνους που έχουν ως σκοπό να απομακρύνονται από τα πλέον ωφέλιμα για αυτούς, και να φέρονται με αχαλίνωτες ροπές του νου τους πάνω σε βράχια και να κατακρημνίζονται ασύνετα στο βάραθρο της απώλειας. Κάτι παρόμοιο θα βρούμε να έχει γράψει και ο ίδιος ο ιερώτατος Παύλος: «Εάν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σάς συμπεριφέρεται ως σε υιούς. Διότι ποιος είναι εκείνος ο Υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας;» Και επιπλέον αυτού λέει: «Έπειτα, είχαμε τους σαρκικούς μας πατέρες ως παιδαγωγούς, και τους σεβόμασταν. Δεν θα υποταχθούμε άραγε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, και θα ζήσουμε;»

βʹ. Βλέπεις ότι, όπως προείπα, δεν είναι δυνατόν να είναι κανείς υιός χωρίς να παιδαγωγείται; Διότι, όπως ακριβώς στα σπίτια οι πατέρες αδιαφορούν για τα νόθα παιδιά, έστω και αν δεν μαθαίνουν τίποτα, έστω και αν δεν γίνονται ένδοξα, για τους γνήσιους υιούς όμως ανησυχούν μήπως δείξουν ραθυμία· το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Εάν, λοιπόν, το να μην παιδαγωγείται κανείς είναι γνώρισμα των νόθων, πρέπει να χαιρόμαστε για την παιδαγωγία, εφόσον αυτή αποτελεί απόδειξη γνησιότητας. Ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως σε υιούς· γι' αυτό ακριβώς το λέει αυτό. Έπειτα, είχαμε τους κατά σάρκα πατέρες μας ως παιδαγωγούς και τους δείχναμε σεβασμό· δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, για να ζήσουμε; Και πάλι η προτροπή αντλείται από τα δικά τους παθήματα, από όσα οι ίδιοι υπέφεραν. Διότι, όπως ακριβώς λέει εκεί, «Αναμιμνήσκεσθε τις προηγούμενες ημέρες»· έτσι και εδώ, λέει, «Ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως σε υιούς», και δεν θα είχατε δικαίωμα να πείτε ότι δεν μπορούμε να το υποφέρουμε, καθώς σας αντιμετωπίζει ως υιούς αγαπητούς.

Τι σημαίνει, «Της αγιότητός του»; Δηλαδή, της καθαρότητας, ώστε να γίνουμε άξιοί του στο μέτρο των δυνατοτήτων μας. Εκείνος δείχνει ζήλο για να λάβετε, και κάνει τα πάντα για να σας δώσει· εσείς όμως δεν φροντίζετε ώστε να λάβετε. «Είπα», λέει, «στον Κύριο, Κύριός μου είσαι εσύ, διότι δεν έχεις ανάγκη από τα αγαθά μου». Έπειτα, λέει, είχαμε τους σαρκικούς μας πατέρες να μας διαπαιδαγωγούν και τους σεβόμασταν· δεν θα υποταχθούμε, λοιπόν, πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, για να ζήσουμε; «Στον Πατέρα των πνευμάτων»· εννοεί είτε των χαρισμάτων, είτε των προσευχών, είτε των ασώματων δυνάμεων. Εάν πεθαίνουμε με αυτόν τον τρόπο, τότε θα ζήσουμε.

Δʹ. Ας παρηγορήσουμε λοιπόν τον εαυτό μας με τούτα τα δύο: αφενός ότι εμείς δεν υβριζόμαστε (διότι δεν γνωρίζουν ποιοι πραγματικά είμαστε), και αφετέρου ότι, κι αν ακόμη θελήσουμε να εκδικηθούμε, εκείνοι θα υποστούν αργότερα βαρύτατη τιμωρία. Αλλά μακάρι κανείς να μην έχει τόσο σκληρή και απάνθρωπη ψυχή. Τι γίνεται, όμως, αν υβριζόμαστε από τους ομοφύλους μας; Διότι αυτό είναι το δυσβάσταχτο. Αντιθέτως, αυτό είναι το ελαφρύτερο. Γιατί άραγε; Επειδή δεν φέρουμε το ίδιο βαρέως τις ύβρεις όταν προέρχονται από πρόσωπα που αγαπούμε, σε σύγκριση με εκείνους που δεν γνωρίζουμε. Γι' αυτό άλλωστε, όταν προσπαθούμε να παρηγορήσουμε όσους έχουν υβριστεί, τους λέμε συχνά αυτά τα λόγια: «Αδελφός είναι αυτός που σε ύβρισε, υπόμεινέ το γενναία· πατέρας είναι, θείος είναι». Αν όμως ο τίτλος του αδελφού και του πατέρα προκαλεί τον σεβασμό, πολύ περισσότερο θα ίσχυε αυτό αν ανέφερα κάτι πιο γνήσιο από αυτά. Διότι δεν είμαστε μόνο αδελφοί μεταξύ μας, αλλά αποτελούμε μέλη και ένα κοινό σώμα. Και αν ο τίτλος του αδελφού προκαλεί τον σεβασμό, πολύ περισσότερο το όνομα του μέλους. Δεν άκουσες την κοσμική παροιμία που λέει ότι πρέπει να αποδεχόμαστε τους φίλους μαζί με τα ελαττώματά τους; Δεν άκουσες τον Παύλο να λέει: «Να βαστάζετε ο ένας τα βάρη του άλλου»; Δεν βλέπεις τους ερωτευμένους; Αναγκάζομαι βέβαια να κατευθύνω τον λόγο σε αυτό το θέμα, επειδή δεν μπορώ να αντλήσω το ανάλογο παράδειγμα από εσάς. Το ίδιο όμως κάνει και ο Παύλος, λέγοντας: «Έπειτα, είχαμε τους κατά σάρκα πατέρες μας ως παιδαγωγούς και τους σεβόμασταν».

Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται· υπομείνετε την παιδαγωγία· ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως προς υιούς. Διότι ποιος είναι υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, άρα είστε νόθοι, και όχι υιοί. Έπειτα, τους μεν σαρκικούς μας πατέρες τους είχαμε παιδαγωγούς, και τους σεβόμασταν· δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο» Εάν τα πάθη των πλησίον δεν μας αφυπνίζουν, λέγει, τουλάχιστον τα πάθη του Δεσπότου μας διεγείρουν προς τούτο, στο να αγωνιζόμαστε υπέρ των ψυχών μας. «Στον Πατέρα των πνευμάτων, και θα ζήσουμε; Διότι εκείνοι μεν για λίγες ημέρες, όπως τους φαινόταν ορθό, μας παιδαγωγούσαν· αυτός όμως για το συμφέρον μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αγιότητός του. Και κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως καρπό ειρηνικό σε εκείνους που δι' αυτής» Ή των χαρισμάτων εννοεί, ή των προσευχών, ή των δυνάμεων. «έχουν γυμναστεί αποδίδει δικαιοσύνης. Γι' αυτό ανορθώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα, και κάνετε ορθές πορείες για τα πόδια σας, ώστε να μην εκτραπεί το χωλό, αλλά μάλλον να θεραπευτεί.

Μαστιγώνει δε κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται· υπομείνετε χάριν παιδαγωγίας· ο Θεός σας συμπεριφέρεται ως υιούς. Διότι ποιος είναι υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του; Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, άρα είστε νόθοι και όχι υιοί. Έπειτα, τους μεν σαρκικούς μας πατέρες τους είχαμε ως παιδαγωγούς και τους σεβόμασταν, δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων, και θα ζήσουμε; Διότι εκείνοι μεν για λίγες ημέρες μας παιδαγωγούσαν κατά την κρίση τους, Αυτός όμως για το συμφέρον μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αγιότητάς Του. Και κάθε παιδαγωγία, προς το παρόν, δεν φαίνεται να προξενεί χαρά, αλλά λύπη· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν ασκηθεί μέσω αυτής.» Το συμφέρον στον καθένα επιφέρει ο αγαθός Δεσπότης.

Αυτό το υπέδειξες εν Αγίω Πνεύματι, με τα οποία εσύ ο ίδιος συναγωνιζόμενος μέσα από την επιμέλεια των ιερών τρόπων και των ιερότερων πράξεων, θεοτίμητε Πατέρα, υπερβαίνεις κάθε έπαινο τόσο πολύ, όσο είσαι ικανός να επιδείξεις την πνευματική σου δύναμη, θέτοντας ως τέρμα του δρόμου τη διαρκή επέκταση, και ως σκοπό του λόγου την αεικίνητη άνοδο προς τον Λόγο, ώστε και τη φύση να υπερβείς, και όλους τους τύπους να διαρρήξεις, και να συνομιλήσεις καθαρά με τον Καθαρότατο, σύμφωνα με την απόσυρση του εαυτού σου από τα πάντα και απέναντι στα πάντα, και την τέλεια υπέρβαση ως προς τη σχέση. Η οποία προξενεί κατά χάριν την απεριόριστη ροή που και περικλείει κάθε τι ορισμένο και το υπερβαίνει, και προετοιμάζει να εισχωρήσει σταθερά στα Άγια των αγίων –όπου εισήλθε ως πρόδρομος για χάρη μας ο υπέρ ημάς Ιησούς, λαμβάνοντας τη δική μας φύση– εκείνον που συνανυψώνεται πρακτικά μαζί Του μέσω της αρετής από δόξα σε δόξα, και που διασχίζει τους ουρανούς με πνευματική γνώση από γνώση σε γνώση, και που συναντά αγνώστως τον Πατέρα των πνευμάτων, μέσα στην κρυφιομύστη και πολυφωνότατη σιγή, κατά την παύση κάθε νοερής ενέργειας. Προς Αυτόν, αφού ανυψώθηκες υπερφυώς διά της χάριτος και της μακάριας σπουδής σου γύρω από τα ιερά έργα, ανυψώνεις και εκείνους που κείνται κάτω όπως εγώ, τείνοντας το χέρι με συμπάθεια μέσω του γράμματος και τον λόγο μέσω του νοήματος που κρύβεται σε αυτό, και πείθοντας με την προθυμία σου να εγκαταλείπουμε όσα μας απομακρύνουν από τον Θεό, και να τιμούμε, να ασκούμε και να προτιμούμε με όλη μας την καρδιά, αποδεσμευμένοι από καθετί άλλο, μόνο την ενωτική αγάπη Του και προς Αυτόν. Σύμφωνα με την οποία αγάπη, επειδή είναι απλή και ανείδεη, προτρέπεις να αποβάλουμε κάθε διπλότητα και απατηλή επικάλυψη τόσο της ίδιας της διάνοιας όσο και του φαινομένου, και να κατορθώσουμε την όντως μακάρια αρετή που φανερώνει τα μακάρια· την οποία αρετή είθε να μπορέσω να επιτύχω, στηριζόμενος στις ιερότατες προσευχές σου, εγκαταλείποντας την ευπερίστατη αμαρτία.

Όταν όμως απουσιάζει μια τέτοια ειρήνη, δεν είναι δυνατόν. Διότι, αν σε κάποιον οι ψυχικές δυνάμεις συμφιλιώνονται μέσω της γνώσης, σε αυτόν έχει κατορθωθεί και η αδιάλειπτη προσευχή. 76. Εάν ψάλλεις ύμνο προσευχής στον Θεό, και ένας αδελφός σταθεί στην πόρτα του κελιού σου χτυπώντας την, μην προτιμήσεις το έργο της προσευχής από το έργο της αγάπης, και παραβλέψεις τον αδελφό σου που χτυπά· διότι αυτό δεν είναι αρεστό στον Θεό. Διότι έλεος αγάπης θέλει, και όχι θυσία προσευχής. Αλλά αφού αφήσεις το δώρο της προσευχής, πρόσφερε λόγο αγάπης στον αδελφό, αναπαύοντάς τον. Και τότε, αφού επιστρέψεις, πρόσφερε το δώρο σου στον Πατέρα των πνευμάτων με δάκρυα και συντετριμμένη καρδιά, και πνεύμα ευθές θα ανανεωθεί στα έγκατά σου.

Διότι, τι το θαυμαστό υπάρχει σε αυτό, το να μην έχουν καμία δική τους κίνηση, αλλά να κινούνται από τον Θεό, όπως ακριβώς κινούνται τα μέλη από την κεφαλή; Και τι το σπουδαίο υπάρχει στο άλλο, το να υποταχθούν δηλαδή στον Πατέρα των πνευμάτων, όπως ακριβώς υποτάσσονται στους κατά σάρκα πατέρες; Το υπερφυές όμως είναι ο συνδυασμός και των δύο: όταν, διατηρώντας την αυτονομία της λογικής ως τέκνα, μπορέσουμε να υποταχθούμε όπως τα μέλη.