Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 13:14

Διότι άλλος από εμάς είναι δεμένος με τη φιλαργυρία και άλλος έχει εμπλακεί στην πορνεία· άλλος είναι συνδεδεμένος με τη μέθη, ενώ άλλος κυριεύεται από την κενοδοξία· και άλλος μεν αδικεί, άλλος αρπάζει τα αγαθά του πλησίον και του φτωχού, και άλλος λαμβάνει τόκο επί τόκου. Και τελικά όλοι ασθενήσαμε εξαιτίας των αδικιών μας και έχουμε ανάγκη από τη θεραπεία του Σωτήρος· και Τον έχουμε ανάγκη, για να αποστείλει και σε εμάς τους μαθητές Του και να μας λύσουν από τα δεσμά του διαβόλου. Διότι έτσι λέει προς τους μαθητές: «Πορευθείτε στην απέναντι κώμη και θα βρείτε ένα δεμένο πουλάρι· αφού το λύσετε, φέρτε το σε εμένα». Όταν δε ακούς για την απέναντι κώμη, να εννοείς τον επίγειο τόπο· διότι η πόλη είναι επουράνια. Όπως ακριβώς γράφει και ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Διότι δεν έχετε προσέλθει σε όρος ψηλαφητό και σε πυρ που καίει, αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανηγυρική σύναξη μυριάδων αγγέλων». Τέτοιοι ήταν όλοι οι άγιοι και οι όσιοι, οι οποίοι, ζώντας σύμφωνα με τον Παύλο, αυτήν επιθυμούν διακαώς. Διότι άκουσέ τον να λέει: «Εάν βέβαια θυμούνταν εκείνην από την οποία εξήλθαν, θα είχαν την ευκαιρία να επιστρέψουν· τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μία καλύτερη, δηλαδή την επουράνια».

Ίσως, λοιπόν, ο Κύριος απέστειλε και τις ίδιες τις δυνάμεις που μαθήτευαν κοντά του, μαζί με τον Πέτρο και όσους ήταν μαζί του, στο απέναντι χωριό για να λύσουν το πουλάρι. Διότι άκουσε τον ευαγγελιστή που λέει για τον Κύριο: «και ιδού», λέει, «άγγελοι ήλθαν και τον διακονούσαν». Σχετικά δε με την ανθρωπότητα, αναφωνεί ο Δαβίδ λέγοντας: «Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος, άρτο ουρανού τους έδωσε». Κανείς, λοιπόν, που ζει στο σώμα και περισπάται από αυτήν τη ζωή, ας μην νομίζει ότι βρίσκεται μέσα σε πόλη. Διότι δεν είναι δυνατόν αυτός που «φρονεί τα της σαρκός» να βρεθεί σε αυτήν τη μεγάλη πόλη, αλλά ένας τέτοιος άνθρωπος διαμένει ακόμη σε χωριό. Διότι «το φρόνημα της σαρκός είναι έχθρα προς τον Θεό». Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε ότι αυτός που κατοικεί σε χωριό δεν πολιτεύεται με την ψυχή, δεν στρατηγεί με τη γνώμη του, δεν εξουσιάζει τον εαυτό του· διότι αυτά είναι αληθώς χαρακτηριστικά μεγάλης πόλης. Διότι, όταν κάποιος πολιτεύεται με αρετή και στρατηγεί με σωφροσύνη και βουλεύεται με σοφία και άρχει με εγκράτεια, τότε θα γίνει μιμητής των αγίων. Επειδή οι άγιοι «δεν έχουν εδώ μόνιμη πόλη, αλλά», καθώς προείπα, «αναζητούν τη μελλοντική», «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Άκουσε, πράγματι, τον απόστολο που λέει: ενώ επί της γης «περιπατούμε», το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς. Ας είναι, λοιπόν, αγαπητοί, και το δικό σας «πολίτευμα στους ουρανούς».

Αλλά πρόσεξε πάλι πώς τα ίδια εκπληρώνονται και σε εκείνους που μέσω της πίστεως ανυψώνονται στη φιλία του Σωτήρα μας Χριστού· άκουσαν και αυτοί: «Έξελθε από τη γη σου». Και ότι το έπραξαν πρόθυμα, άκουσε τι λένε: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική· της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.» Διότι είναι μέτοικοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη, έχοντας το πολίτευμά τους στα άνω, και εγκαταλείποντας την πατρίδα τους, όσον αφορά το φιλόθεο φρόνημα, και επιθυμώντας διακαώς την άνω κατοικία. Διότι αυτήν τους υπέδειξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο· και όταν έλθω, θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς.» Άκουσαν να εξέλθουν από τη συγγένειά τους. Και πώς θα το αποδείξουμε αυτό; Θα σου παραθέσουμε τον ίδιο τον Χριστό να λέει: «Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα δεν είναι άξιός μου.» Και το ότι τα του Θεού έχουν προτιμηθεί από την επίγεια και σαρκική συγγένεια, και ότι η αγάπη προς τον Χριστό έχει τεθεί ως πολύ ανώτερη, για όσους τον σέβονται αληθινά δεν επιδέχεται καμία αμφισβήτηση.

Έπειτα, μαθαίνοντας ότι το όραμα αναφέρεται σε μελλοντικούς καιρούς και ότι τα προαναγγελθέντα μετατίθενται για πολύ αργότερα, σχεδόν αναστενάζοντας από απόλυτη πλέον δυσθυμία, λέει: «Θα αναπαυθώ την ημέρα της θλίψεώς μου, για να ανεβώ στον λαό της παροικίας μου». Διότι δεν θα εμπλακώ, λέει, σε τέτοια κακά, ούτε πρόκειται να βρεθώ σε αυτή τη ζωή όταν ενσκήψει ο καιρός, κατά τον οποίο οπωσδήποτε θα συμβούν τέτοια κακά στους απογόνους του Ισραήλ. Διότι θα αναχωρήσω από εδώ, και θα μεταβώ προς τον λαό που έχει ζήσει ως πάροικος σε αυτή τη ζωή, ακριβώς όπως άλλωστε και εγώ. Διότι πάροικοι και παρεπίδημοι είναι όλοι οι άγιοι σε αυτόν τον κόσμο. Γι' αυτό λοιπόν λένε: «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική». Ψάλλει εξάλλου κάπου και ο Δαβίδ προς τον Θεό των όλων: «Δώσε μου άνεση, διότι πάροικος είμαι εγώ στη γη και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου». Αξιοθαύμαστος λοιπόν είναι ο σκοπός των αγίων, οι οποίοι δεν ανέχονται ούτε καν να βλέπουν εκείνα εξαιτίας των οποίων παροργίζεται ο Θεός· απεναντίας έχουν μάθει να θεωρούν πιο ευχάριστη και από την ίδια τη ζωή τη μετάσταση από αυτόν τον κόσμο, εάν δεν τηρούνται από εμάς όσα συντελούν στη δόξα του Θεού.

Οι Εκκλησίες, λοιπόν, που βρίσκονται σε θέση πλοίων και διαπλέουν αυτήν τη νοητή θάλασσα, δέχονται τους πιστούς και τους μεταφέρουν σαν σε κάποια άλλη, αγνή χώρα, στη βασιλεία των ουρανών, και στην εν Χριστώ ελπίδα, και στον αγιασμό μέσω του Πνεύματος, και στην πατρίδα των αγίων, την αρετή. Διότι, όντας πάροικοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, δεν έχουν εδώ μόνιμη πόλη, αλλά σπεύδουν προς εκείνην της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.

Και τούτο θα το βεβαιώσει λέγοντας ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα μας που είναι στους ουρανούς· σε εσάς δε και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες». Αν λοιπόν λαμβάνεται υπόψη από τον Θεό ακόμη και ο αριθμός των τριχών, ακριβώς επειδή γνωρίζει σαφώς τα πάντα γι' αυτούς και τα φροντίζει· με ποιον τρόπο άραγε θα αγνοείτο ο χρόνος της ίδιας της ζωής; «Διότι οι οφθαλμοί του Κυρίου», λέγει, «είναι στραμμένοι επί τους δικαίους». Και ο μεν δεύτερος αμέσως μετά τον Κάιν, ο Ενώς, απέκτησε πόλη στη γη που έφερε το όνομά του· μολονότι οι άγιοι θεωρούν ως καύχημα το να φρονούν και να λέγουν: «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Θεωρώντας και ονομάζοντας παροικία τη ζωή στον παρόντα βίο. Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Δώσε μου άνεση, διότι εγώ είμαι πάροικος στη γη και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου». Για εκείνους δε που φρονούν τα επίγεια, στον 48ο ψαλμό λέγει: «Ονόμασαν με τα ονόματά τους τα κτήματά τους». Από τον Σηθ όμως προήλθε ο θεσπέσιος Ενώς, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Αυτός ήλπισε να επικαλείται το όνομα του Κυρίου του Θεού του». Διότι το εν Χριστώ γένος είναι άγιο και ιερό, και έχει την ελπίδα της δόξας που υπερβαίνει τον άνθρωπο.

Αναχωρεί, λοιπόν, σαν από τον κόσμο ο Χριστός μαζί με τις νύμφες του, δηλαδή τις Εκκλησίες, και τρόπον τινά μετοικεί πανοικεί, αναφωνώντας νοητά στους δικούς του: «Εγερθείτε, ας φύγουμε από εδώ». Ο τρόπος όμως αυτής της αναχωρήσεως δεν είναι αισθητός, ούτε βέβαια θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σωματικά με μετάβαση από έναν τόπο σε άλλον. Διότι είναι εντελώς ανάρμοστο να σκέφτεται ή να λέγει κανείς κάτι τέτοιο. Αντίθετα, ολοκληρώνεται ωφέλιμα με τη μετάβαση από το κοσμικό φρόνημα στην επιθυμία να πράττουμε εκείνα που ευαρεστούν τον Θεό. Διότι, όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μέλλουσα, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Γράφει δε και ένας άλλος από τους αγίους αποστόλους: «Σας παρακαλώ, ως παροίκους και παρεπιδήμους, να απέχετε από τις σαρκικές επιθυμίες, οι οποίες στρατεύονται κατά της ψυχής». Ενώ λοιπόν περπατούμε πάνω στη γη, ας πολιτευόμαστε σαν να βρισκόμαστε στον ουρανό, προσπαθώντας να ζούμε όχι πλέον σαρκικά, αλλά μάλλον αγιοπρεπώς και πνευματικά. Μας παρακινεί προς τούτο γράφοντας ο Παύλος: «Μη συσχηματίζεστε με αυτόν τον αιώνα, αλλά να μεταμορφώνεστε με την ανακαίνιση του νου σας, ώστε να διαπιστώνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο». Επειδή λοιπόν δεν έχουμε συσχηματιστεί με τον κόσμο, ξεφεύγοντας από την κοσμική απάτη, θα γίνουμε μιμητές Του.

«Γι' αυτό ονόμασε τον τόπο εκείνο Σκηνές.» Ακούς πώς κατοίκησε σε σκηνές. Και αυτό θα μπορούσε να αποτελεί σαφές σημείο της προς το καλύτερο μεταστροφής της διάνοιάς του σε Ισραήλ. Διότι, αφού έστησε σκηνές, κατοίκησε σε αυτές. Διότι, για έναν νου που πλέον βλέπει και έχει αξιωθεί της θεοπτίας, και έχει τραφεί και ανυψωθεί προς την τελειότητα με την πρόοδο προς το καλύτερο, πολύτιμος καρπός ενώπιον του Θεού θα ήταν το να μην υπολογίζει πλέον καθόλου τα πράγματα αυτού του κόσμου, αλλά μάλλον να θεωρεί την ενσώματη ζωή ως παροικία. Διότι αυτός ο νους είναι αγιοπρεπής και αποτελεί ακριβή ένδειξη ενός εξαίρετου και ανώτερου τρόπου ζωής. Θα πειθόσουν για αυτό από τον μακάριο Δαβίδ, ο οποίος είχε φτάσει πλέον σε αυτή την υπεροχή και έψαλλε: «Άφησέ με, διότι είμαι πάροικος επί της γης και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου». Γράφει επίσης και ο Παύλος προς όσους έχουν φτάσει στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού και έχουν αναδειχθεί σε τέλειους άνδρες: «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική», της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Το να επιλέξει, λοιπόν, ο θεσπέσιος Ιακώβ, δηλαδή ο Ισραήλ, να κατοικήσει σε σκηνές, θα μπορούσε να αποτελεί σημείο, και σε κανέναν από όσους σκέφτονται ορθά δεν είναι ασφαλώς ασαφές, ότι εκείνοι που πλέον ανοίγουν τα μάτια τους προς τον Θεό και έχουν τον νου τους φωτισμένο, πρέπει να θεωρούν τα πράγματα τούτου του κόσμου ως παροικία.

Θα άρμοζε μάλιστα σε αυτούς κατεξοχήν να διακηρύσσουν και να λένε: «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Διότι, ενώ βαδίζουν στη γη, έχουν το πολίτευμά τους στον ουρανό, και δεν προσκολλώνται καθόλου στα πράγματα αυτού του κόσμου· αντίθετα, επιδιώκουν διακαώς τα του μέλλοντος αιώνος. Διότι έχουν αποφασίσει να ακολουθούν, μέσω μιας πραγματικά ευγενούς και άρτιας ζωής, τον Χριστό, ο οποίος για εμάς έγινε σαν και εμάς και παροίκησε σε αυτόν τον κόσμο. Διότι Εκείνος δεν φρόνησε για τα πράγματα αυτού του κόσμου, κάθε άλλο· αλλά μάλλον αναδείχθηκε για εμάς πρότυπο της υπερκόσμιας και απολύτως άμεμπτης ζωής.

Μας εγκατέλειψαν ορφανούς και πορεύτηκαν προς τη δική τους πατρίδα· εγκατέλειψαν τη φθορά και προχώρησαν προς την αφθαρσία· έδυσαν από τον κόσμο και ανέτειλαν προς τον Χριστό· βγήκαν από τη γη και κατοίκησαν στην άνω Ιερουσαλήμ· εγκατέλειψαν την ευδαιμονία του βίου και έφτασαν στην άνω μακαριότητα· άφησαν τους μάταιους θορύβους και οδοιπόρησαν προς την απουσία θορύβου· βγήκαν από τη χειμωνιάτικη τρικυμία του κόσμου και προσορμίστηκαν σε ολόγαληνους λιμένες· εγκατέλειψαν τη σκοτεινή σκιά του βίου και ανέδραμαν προς τον ήλιο της δικαιοσύνης· και ενώ ήταν παρόντες ανάμεσά μας, δεν ήταν μαζί μας, αλλά είχαν τον νου τους στραμμένο προς τον Θεό· και ενώ βρίσκονταν πάνω στη γη, η πολιτεία τους βρισκόταν στους ουρανούς· και ενώ ζούσαν εν σαρκί, δεν υπήρχαν εν σαρκί· διότι δεν είχαν εδώ μόνιμη πόλη, αλλά μόνο την επουράνια πόλη· δεν είχαν εδώ δική τους πατρίδα, αλλά μόνο την άνω πατρίδα· δεν είχαν εδώ πρόσκαιρο πλούτο, αλλά τον επουράνιο πλούτο.

Με υψηλότερο δε νόημα παρομοιάζει την Εκκλησία με πλοίο, και τον ανθρώπινο βίο με θάλασσα, εξαιτίας του ασταθούς και αεικίνητου χαρακτήρα των πραγμάτων μέσα σε αυτόν. Και με το αναρίθμητο γένος των ερπετών εννοεί το πολυειδές και οιονεί πολυπρόσωπο πλήθος των ανθρώπων, καθώς η διαφοροποίηση νοείται ως προς την ποικιλία των έξεων. Διότι η μεν φύση είναι σε όλους η ίδια, και ο τρόπος της γεννήσεως δεν είναι διαφορετικός, αλλά ο νους μας είναι πολυσχιδής και η καρδιά μας έχει πολλές γνώμες. Και γνωρίζοντάς το αυτό, έλεγε κάποιος: «Όπως τα πρόσωπα δεν είναι όμοια με τα άλλα πρόσωπα, έτσι ούτε και οι διάνοιες των ανθρώπων». Και πλοία, τα οποία διαπορεύονται σε αυτήν τη νοητή θάλασσα, λέμε πως είναι, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, οι άγιες Εκκλησίες του Σωτήρος μας, οι οποίες βρίσκονται μεν μέσα στον κόσμο, αλλά στέκονται ψηλότερα από τον κόσμο, όπως ακριβώς βλέπει κανείς και τα εμπορικά πλοία, τα οποία βρίσκονται μεν μέσα στο νερό, αλλά εξέχουν πάνω από τα νερά. Οι Εκκλησίες λοιπόν, διαπλέοντας σαν πλοία τη νοητή θάλασσα των υδάτων, δέχονται μεν τους πιστούς, τους μεταφέρουν δε σαν σε κάποια άλλη γη ή χώρα, στη βασιλεία των ουρανών, και στην εν Χριστώ ελπίδα και στον αγιασμό διά του Πνεύματος, και στην αρετή, την πατρίδα των αγίων. Διότι, όντας πάροικοι και παρεπίδημοι επί της γης, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, δεν έχουν εδώ μόνιμη πόλη· αλλά σπεύδουν προς εκείνην, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.

Γνωρίζοντας δε αυτό, κάποιος έλεγε: Όπως δεν είναι όμοια τα πρόσωπα μεταξύ τους, έτσι δεν είναι ούτε οι διάνοιες των ανθρώπων. Λέμε, λοιπόν, ότι τα πλοία που διαπλέουν αυτήν τη θάλασσα είναι οι άγιες Εκκλησίες του Σωτήρος μας, οι οποίες αφενός μεν βρίσκονται μέσα στον κόσμο, αφετέρου δε είναι ανώτερες από τον κόσμο· όπως ακριβώς μπορεί να δει κανείς τα εμπορικά πλοία, τα οποία βρίσκονται μεν μέσα στα νερά, αλλά στέκονται πάνω από αυτά. Οι Εκκλησίες, επομένως, έχοντας θέση πλοίων που πλέουν κατά τον δικό τους τρόπο σε αυτήν τη νοητή θάλασσα, δέχονται μεν τους πιστούς, τους μεταφέρουν δε, σαν σε κάποια άλλη γη ή χώρα, στη βασιλεία των ουρανών και στην εν Χριστώ ελπίδα, και στον αγιασμό του Πνεύματος, και στην πατρίδα των αγίων, την αρετή. Διότι, όντας πάροικοι, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και παρεπίδημοι πάνω στη γη, δεν έχουν εδώ μόνιμη πόλη· αλλά σπεύδουν προς εκείνην, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός. Εκεί διαπλέουν τα πλοία. Και αυτή είναι μια μεγίστη ανάγκη των ανθρώπων.

«Έχουμε θυσιαστήριο, από το οποίο δεν έχουν δικαίωμα να φάνε αυτοί που λατρεύουν στη σκηνή. Διότι τα σώματα των ζώων, των οποίων το αίμα εισφέρεται για την αμαρτία στα Άγια μέσω του αρχιερέα, κατακαίονται έξω από το στρατόπεδο. Γι' αυτό και ο Ιησούς, για να αγιάσει τον λαό με το δικό του αίμα,» Με ήπιο τρόπο υπονοεί όσους εισηγούνται την αποχή από τις τροφές. «έπαθε έξω από την πύλη. Ας εξερχόμαστε, λοιπόν, προς αυτόν έξω από το στρατόπεδο, φέροντας τον ονειδισμό του. Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική. Μέσω αυτού, λοιπόν, ας προσφέρουμε διαρκώς θυσία αινέσεως στον Θεό, δηλαδή καρπό» Δηλαδή, πάσχοντας τα ίδια ας γίνουμε κοινωνοί στα παθήματα του Χριστού. «χειλέων που ομολογούν το όνομά του. Την δε αγαθοεργία και την αλληλεγγύη να μην τις λησμονείτε· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός.» Εννοεί το να προσφέρουμε ευχαριστία, και να υπομένουμε γενναία τα πάντα, ακόμη και αυτά που φαίνονται λυπηρά. Αυτό μας κάνει να βρισκόμαστε κοντά στον Θεό· τότε έχουμε και τον Θεό οφειλέτη μας. Όταν όμως δεν υπομένουμε σωστά τα παθήματα, εμείς είμαστε οφειλέτες και υπόλογοι στον Θεό, και πολλές φορές αυτά γίνονται για εμάς αιτία καταδίκης· ενώ τα άλλα συντελούν στην έκτιση των αμαρτημάτων μας. «Να πείθεστε στους ηγουμένους σας, και να υποτάσσεστε.»

Να μη ζυγίζεις την αρετή με μικρά σταθμά. Εκείνος που φροντίζει καλά τον εαυτό του, φροντίζεται από τον Θεό. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των πρόσκαιρων και των αιώνιων· και ότι σφάλλουν τα μέγιστα όσοι προτιμούν τα παρόντα έναντι των μελλόντων. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.» «Στο κεφάλι τους θα υπάρχει άνεση, αγαλλίαση και ευφροσύνη. Έφυγε πλέον η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» «Εισέλθετε από τη στενή πύλη, διότι πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που εισέρχονται από αυτήν· διότι στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν.» «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, αδελφοί, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται σαν να μη χαίρονται· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου.» «Διότι η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς, από υπερβολή σε υπερβολή, ένα αιώνιο βάρος δόξας· εφόσον εμείς δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα. Διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια.» «Εάν μόνο σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.» «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική.» «Καινούργιους ουρανούς, και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις του προσδοκούμε, όπου κατοικεί η δικαιοσύνη.»

Πρόσεξε ότι και ο νόμος και όλα όσα σχετίζονται με αυτόν, καθώς και όλη η δική μας λατρεία, είναι χειροποίητα άγια που μέσω της ύλης μάς οδηγούν στον άυλο Θεό. Και ο μεν νόμος και όλα τα του νόμου ήταν μια σκιαγραφία της μελλοντικής εικόνας, δηλαδή της δικής μας λατρείας, η δε δική μας λατρεία είναι εικόνα των μελλοντικών αγαθών, ενώ τα ίδια τα πράγματα είναι η άνω Ιερουσαλήμ, η άυλη και αχειροποίητη, όπως λέει ο ίδιος ο θείος απόστολος: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά επιζητούμε τη μελλοντική», η οποία είναι η άνω Ιερουσαλήμ, «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Διότι τα πάντα, τόσο τα του νόμου όσο και τα της δικής μας λατρείας, έγιναν χάριν εκείνης. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Πάνω απ' όλα, ας θυμηθούμε αυτά τα τρία με βαθιά επίγνωση ψυχής: τίνος υιοί γίναμε κατά χάριν; ποια είναι η πατρίδα μας; και ποια είναι η κληρονομιά μας; Το πρώτο μας το διδάσκει ο υιός της βροντής, ο Ιωάννης, λέγοντας: «όσοι δε τον δέχτηκαν, σε αυτούς έδωσε το δικαίωμα να γίνουν τέκνα Θεού, σε αυτούς που πιστεύουν στο όνομά του· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό». Το δεύτερο μας το δείχνει ο θειότατος Παύλος γράφοντας τα εξής: «διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως σωτήρα τον Κύριο Ιησού»· και πάλι: «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε πανήγυρη μυριάδων αγγέλων, και στην εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι καταγεγραμμένοι στους ουρανούς»· και πάλι: «διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική».

Δεν είναι μάταιοι οι αγώνες των μαρτύρων, τα κατορθώματα, τα βασανιστήρια· διότι μήπως δεν είχαν την ίδια σάρκα με εμάς; μήπως δεν πονούσαν όταν υποβάλλονταν σε τόσες τιμωρίες; μήπως δεν απελπίζονταν ακόμη και για τη ζωή τους, όπως λέει ο απόστολος; Αλλά με τον φόβο των αιώνιων κολάσεων και με τον πόθο των ουράνιων αμοιβών προτίμησαν μάλλον, ως συνετοί, τον θάνατο της σάρκας παρά τον αιώνιο. Υπέμειναν, δεν πτοήθηκαν, δεν δείλιασαν· και έχοντας κατά νου τα μελλοντικά ως παρόντα, προχωρούσαν με χαρά προς τα βασανιστήρια και θεωρούσαν δωρεές τις πολλές ταλαιπωρίες. Διότι σε εμάς χαρίστηκε, χάριν του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύουμε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχουμε για αυτόν· και πάλι αλλού λέει: διότι μέσα σε πολλή δοκιμασία θλίψεως φανερώθηκε η περίσσεια της χάριτός τους. Έτσι έχαιραν, έτσι αγαλλιούσαν πάσχοντας για τον Χριστό όλοι οι άγιοι. Ας γευτούμε και εμείς, αγαπητοί, την αγάπη του Χριστού, ας περπατήσουμε στα ίχνη των αγίων, ας διαρρήξουμε τις προσκολλήσεις αυτού του αιώνα. Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, η άνω Ιερουσαλήμ είναι η πατρίδα και η πόλη μας. Ώ άνδρες δυνατοί στο πνεύμα, ώ τέκνα Θεού (διότι αυτοί οι λόγοι δεν είναι δικοί μου, του ταπεινού και αμαρτωλού), ας μη λυγίσουμε, ακόμη κι αν όλοι τραπούν σε φυγή, πράγμα που μακάρι να μη γίνει, αλλά εμείς, όπως παλιά ενδυναμωθήκαμε από τον Θεό, έτσι και τώρα ας αγωνιστούμε. Μαζί μας είναι ο Θεός, όλοι οι απ' αιώνος άγιοι, μαζί μας είναι η Ανατολή και η Δύση.