Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 13:16

Το Σάββατο να μην νηστεύεις ολόκληρη την ημέρα· διότι είναι απρεπές να νηστεύεις όλη την ημέρα του Σαββάτου μέχρι τη δύση του ηλίου· επιτρέπεται όμως έως την έκτη ή την έβδομη ώρα· το δε περισσότερο αποτελεί ιουδαϊκή αίρεση. Και μία φορά το λέγω: ας μη δύει ο ήλιος το Σάββατο, παρά μόνο το Μέγα Σάββατο κατά τη νύχτα του Πάσχα. Η δε νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής και της Αγίας Τεσσαρακοστής είναι καθορισμένη έως την ενάτη ώρα· και εάν κάνεις κάτι περισσότερο σύμφωνα με τη δική σου προαίρεση, θα λάβεις τον μισθό σου. Όταν δε νηστεύεις και αναπαύεσαι, πρόσεχε να μην κυριευθείς από αλαζονεία και υπερηφάνεια· διότι η έπαρση είναι παγίδα του διαβόλου, εξαιτίας της οποίας έπεσε από τον ουρανό· παρομοίως δε μέσω αυτής καταβάλλει παγιδεύοντας τους ανθρώπους. Κανείς να μη σε πλανήσει ώστε να νηστεύεις την Κυριακή, ή σε δεσποτική εορτή καθόλου· ούτε να γονατίζεις· διότι αυτό δεν προβλέπεται από τον θεσμό της Εκκλησίας, όπως προείπαμε. Και πρόσεχε να μη σε πλανήσουν κάποιοι Μαρκιανιστές ή άλλη αίρεση ώστε να νηστεύεις το Σάββατο ή την Κυριακή. Μόνο να μην αμελείς τις συνάξεις, την ψαλμωδία, την ανάγνωση και τα άχραντα μυστήρια· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. Να προετοιμάζεις τον εαυτό σου άξιο για την άχραντη κοινωνία του τιμίου σώματος και αίματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ώστε να μην τρως και πίνεις προς κατάκριμα.

Κατά την εικόνα εκείνη, οδήγησε και εσύ ο ίδιος τον δικό σου νέο Ισαάκ στο όρος, προσφέροντας ζώσα θυσία στον ζώντα Θεό, ώστε να γίνεις και εσύ ⟨ιερέας του Θεού του Υψίστου⟩, προσφέροντας αίνο στον Θεό· ⟨διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός⟩, τέτοιοι ιερείς λατρεύουν τον Θεό.

Ας φέρουμε, λοιπόν, τον ονειδισμό του, δηλαδή τον σταυρό για χάρη μας. Έτσι και ο ίδιος είπε: «Όποιος δεν λαμβάνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου». Το δε «έξω από την πύλη», φαίνεται να εννοεί έξω από τον κόσμο. Διότι η επιθυμία να ακολουθούμε τον Χριστό μάς απομακρύνει από την κοσμική ζωή. <Την δε ευποιία και την κοινωνία κ.τ.λ.>. Εσύ, όμως, πρόσεξε πάλι πώς εδώ ο Παύλος αποκαλεί Θεό τον Υιό. Διότι, εάν αυτός είναι που φέρνει ολόκληρο το δημιούργημα σε κρίση και αποδίδει «στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του», και για αυτόν τον λόγο αποδέχεται εκείνους που ευεργετούν τον πλησίον, λέγοντας: «Ελάτε, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία, διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω», και τα εξής, πώς δεν θα είναι Θεός αυτός που έχει αποκληθεί έτσι μέσω της αψευδούς φωνής των αγίων, και ο οποίος αποδέχεται τις θυσίες όσων αγαθοεργούν, αποδίδοντας στον καθένα την αμοιβή που του αρμόζει και εισάγοντας στη βασιλεία των ουρανών τον χορό των αγίων;

Διότι έχουμε την πεποίθηση ότι θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας του· και θα είμαστε μαζί του και θα συμβασιλεύσουμε μαζί του, ταγμένοι αφενός μεταξύ των υιών του Θεού, και έχοντας πλουτίσει αφετέρου με το θείο και ζωοποιό Πνεύμα του. Του προσφέρουμε δε και εμείς νοητή καρποφορία, την εξομολόγηση και τις ευχαριστήριες ωδές. Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. «Ακούστε με, και οι βασιλείς, τείνετε τα ώτα σας προς εμένα, διότι νόμος θα εξέλθει από εμένα, και η κρίση μου θα γίνει φως των εθνών.» Επειδή υπόσχεται να αναδείξει πάρα πολύ μεγάλο και αναρίθμητο το πλήθος αυτών που πιστεύουν σε αυτόν, έτσι συνομιλεί με αυτό, σαν να έχει ήδη συγκεντρωθεί.

Έπρεπε λοιπόν μάλλον να απέχουν από την εργασία, επειδή αυτό πρόσταζε ο θείος νόμος, όμως, μολονότι απείχαν, προσέφεραν τις καθορισμένες θυσίες στον Θεό, καθώς το γράμμα του νόμου υποδείκνυε αινιγματικά ότι πρέπει συνετά, αφού απέχουμε από σαρκικές μέριμνες, να ιερουργούμε στον Θεό πνευματικές θυσίες, και μάλιστα εκείνες που αποτελούν οσμή νοητής ευωδίας. Η δύναμη της αργίας του Σαββάτου, επομένως, αποτελούσε τύπο της αποχής από τις αμαρτίες και τις σαρκικές επιθυμίες. Έτσι οφείλουμε να προσέχουμε και εμείς να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα. Διότι, αφού παύσουμε, όπως είπα, κάθε γήινη και σαρκική μέριμνα, σαββατίζουμε νοητά, όχι τελώντας θυσίες με αίματα και καπνούς, αλλά ευφραίνοντάς Τον με ιερές ασχολίες, και προσφέροντας τους εαυτούς μας ως οσμή ευωδίας. Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός, όπως έχει γραφτεί. Πρέπει, λοιπόν, να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα, αλλά επιπλέον να διατηρούμε και τα χέρια μας καθαρά. Το πώς γίνεται αυτό, το δίδαξε ο Ίδιος λέγοντας: Με το να μην διαπράττουμε αδίκημα. Διότι δεν είναι δυνατόν να μπορούμε να τηρούμε την κρίση και να πράττουμε δικαιοσύνη, όταν επιθυμούμε να αδικούμε και όταν μολύνουμε το χέρι με τους ρύπους της αμαρτίας. Ως χέρι όμως δεν θα εννοείς οπωσδήποτε το σωματικό, αλλά αντί για το χέρι θα εννοήσεις την πρακτική ενέργεια, με την οποία προσεγγίζουμε κάθε πράγμα. <Ας μη λέει ο αλλογενής που προσκολλάται στον Κύριο: Άραγε ο Κύριος θα με αποχωρίσει από τον λαό Του.>

Ας ακούσει, λοιπόν, καταλληλότερα και ο νοητός Ιούδας αυτούς τους λόγους: «Διότι δεν είναι Ιουδαίος εκείνος που είναι εξωτερικά, ούτε είναι περιτομή εκείνη που γίνεται εξωτερικά στη σάρκα· αλλά Ιουδαίος είναι εκείνος που είναι εσωτερικά, και περιτομή είναι της καρδιάς, εν πνεύματι και όχι κατά το γράμμα, του οποίου ο έπαινος δεν προέρχεται από τους ανθρώπους αλλά από τον Θεό». Ένας τέτοιος άνθρωπος, λοιπόν, θα εορτάσει λαμπρά, έχοντας σταθερή την πίστη του, προφανώς την πίστη προς τον Χριστό, όντας αγιασμένος από το Πνεύμα και διαπρέποντας με τη χάρη της υιοθεσίας. Θα προσφέρει στον Θεό πνευματικές θυσίες, αφιερώνοντας τον εαυτό του ως οσμή ευωδίας, και καλλιεργώντας ταυτόχρονα κάθε είδος αρετής: σωφροσύνη, εγκράτεια, ανδρεία, υπομονή, αγάπη, ελπίδα, φιλοπτωχεία, χρηστότητα, μακροθυμία· διότι «με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός». Ας γνωρίζει, βεβαίως, ο νοητός Ιούδας σχετικά με κάθε εχθρό και με όσους κυριαρχούσαν παλαιότερα, ότι δεν θα συνεχίσουν πλέον να προχωρούν προς τη φθορά, δηλαδή θα εκλείψουν, καθώς προφανώς θα σταλούν στην κόλαση.

ΑΛΛΟ. «Να μην ξεχνάτε δε την αγαθοεργία και την αλληλεγγύη· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός». Δες πάλι πώς εδώ ο Παύλος αποκαλεί Θεό τον Υιό. Διότι, αν αυτός είναι που φέρνει όλη την κτίση σε κρίση και αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, και γι' αυτόν τον λόγο αποδέχεται αυτούς που ευεργετούν τον πλησίον, λέγοντας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω· δίψασα και με ποτίσατε»· πώς δεν θα είναι Θεός, εφόσον αποκαλείται έτσι από την αψευδή φωνή των αγίων, αποδέχεται τις θυσίες εκείνων που αγαθοεργούν, αποδίδει στον καθένα την αρμόζουσα αμοιβή και εισάγει στη βασιλεία των ουρανών τον χορό των αγίων;

Άραγε λοιπόν δεν θα τιμήσουμε τον Θεό με τις αναίμακτες προσφορές, εμείς που έχουμε αποδεχθεί τη δικαίωση μέσω της πίστης και έχουμε αποβάλει τη λατρεία που γινόταν με σκιές και τύπους; ΚΥΡ. Σωστά μιλάς. Διότι είναι γραμμένο: «Τίμα τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου, και πρόσφερέ του απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου»· «διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», σύμφωνα με τα λόγια των αγίων. ΠΑΛΛ. Είναι μάταιο λοιπόν να βιαζόμαστε να θυσιάζουμε βόδια και να εκπληρώνουμε αυτά που μας έχουν εισαχθεί μέσω της παλαιάς εντολής. Διότι οι σφαγές προβάτων και τα λιβανωτά, καθώς και τα άζυμα, και το σιμιγδάλι ζυμωμένο με λάδι, τα τρυγόνια και τα περιστέρια, ήταν, εκείνο τον καιρό, τα αφιερώματα εκείνων που προσκυνούσαν. Αλλά πες μου, γιατί από την αρχή δεν τα απέρριψε αυτά, ενώ τώρα ο Θεός φαίνεται να νομοθετεί αυτά με τα οποία ευφραίνεται, και μας αποκαλύπτει τους τρόπους της πνευματικής θυσίας; ΚΥΡ. Άραγε νομίζεις, και τολμάς να πεις, ότι το θείο δεν αποφάσισε σωστά στην αρχή, αλλά, σαν να είχε αποτύχει από το τέλεια αγαθό, μόλις και μετά βίας μπόρεσε να βρει το ανώτερο; Ή τουλάχιστον ότι επέλεξε τότε αυτά που ήταν σαν σκιές, θεωρώντας ότι αυτά του αρέσουν διαρκώς, και ύστερα υπέστη κάποιο πάθος νεωτερισμού όπως εμείς, στρέφοντας την προτίμησή του σε άλλα, και εισάγοντας για εμάς μια καινούργια λατρεία που δεν ήταν γνωστή παλαιότερα; ΠΑΛΛ. Όχι βέβαια. Διότι νομίζω πως αυτά είναι ανοησίες.

Και αυτό διδάσκει γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Μέσω αυτού, λοιπόν, ας προσφέρουμε αδιάκοπα θυσία αινέσεως στον Θεό, δηλαδή καρπό χειλέων που ομολογούν το όνομά του.» Και πάλι: «Την δε αγαθοεργία και την κοινωνία μην τις ξεχνάτε. Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός.» Διότι ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι οι καρποί που προσφέρουμε εμείς στον Θεό, εμείς που έχουμε δικαιωθεί εν πίστει, παρά η εκτενής και διηνεκής δοξολογία; Και η καθαρότατη θυσία της άμεμπτης ζωής, η απαράμιλλη ευωδία. ΠΑΛΛ. Πολύ ορθά και αληθινά διατυπώθηκε ο λόγος μας, ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται ελάχιστα μεν από τον νόμο, πολύ περισσότερο δε διά της πίστεως στον Χριστό και της ευαγγελικής μυσταγωγίας.

«Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν «εν πνεύματι και αληθεία», σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρα. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ορθά μίλησες. Και θα έλεγα κι εγώ ότι πρέπει να ευδοκιμούμε με θυσίες που είναι ανώτερες από τον νόμο· διότι θα συμφωνήσω. Όμως, πες μου τούτο: άραγε η παλαιά σκηνή που στηνόταν στην έρημο δεν αποτελούσε για εμάς τύπο της Εκκλησίας των εθνών, φανερώνοντας ακόμα κάπως αμυδρά το κάλλος της αληθινότερης; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Βεβαιότατα. Και προ ολίγου είπα ότι και το να επιλέγονται με τον καλύτερο τρόπο για τις ιερές λειτουργίες οι προερχόμενοι από το αίμα του Λευί, θα αποτελούσε πάλι τύπο εκείνων που έχουν κληθεί με πίστη σε ιερή και άμωμη ζωή, εννοώ βέβαια την εν Χριστώ. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Θέλεις λοιπόν να πούμε μερικά πράγματα για την αγία σκηνή και για την κατά νόμον ιεροσύνη, εξετάζοντας ενδελεχώς τα όσα έχουν θεσπιστεί οσίως και για τα δύο; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Δεν είναι καθόλου εύκολο το πράγμα· διότι, νομίζω, θα χρειαστεί πολύς κόπος και ιδρώτας σε εμάς, ω Παλλάδιε, τόσο για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε αυτά, όσο και για να τα εκφράσουμε. Αλλά, αν σου φαίνεται καλό, ας προχωρήσουμε έχοντας εμπιστοσύνη στον Θεό· διότι τον άκουσες να λέει ξεκάθαρα: «Ποιος έδωσε στόμα στον άνθρωπο; Και ποιος έκανε τον βαρύκοο και τον κωφό, τον βλέποντα και τον τυφλό; Όχι εγώ, ο Κύριος ο Θεός; Τώρα λοιπόν πήγαινε και εγώ θα ανοίξω το στόμα σου». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Εμπρός λοιπόν, έχοντας βοηθό και σε αυτό τον χορηγό της σοφίας. ΚΥΡΙΛΛΟΣ:

Διότι υπάρχουν αναρίθμητες χώρες και πόλεις σε όλη την οικουμένη στις οποίες άγιες και θεοφιλείς ψυχές ανθρώπων λειτουργούν στον Θεό, ζώντας βεβαίως σύμφωνα με τον νόμο και πολιτευόμενες ευαγγελικά, και προσφέροντας ως θυσία σε Αυτόν, σαν οσμή ευωδίας, προφανώς πνευματικής, την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα, τη φιλοπτωχία. «Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», σύμφωνα με τις Γραφές. Αλλά όλοι αυτοί, σαν σε μία και κοινή μητέρα, προστρέχουν στην επουράνια Ιερουσαλήμ, την Εκκλησία των πρωτοτόκων, την άνω ωραία πόλη, την αληθινή σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· εκεί θα λειτουργήσουμε καθαρότερα, αφού αφαιρεθεί από εμάς εντελώς η αμαρτία, και αφού καταπαύσει ο λέοντας και ο δράκοντας, ο βασιλίσκος και η ασπίδα. Διότι «εκεί», λέει, «θα υπάρχει καθαρός δρόμος, και θα ονομαστεί άγιος δρόμος, και δεν θα βρεθεί εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί». Εκεί θα φάμε μερίδα που έχει μοιραστεί. Διότι έχει γραφτεί: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ή μήπως δεν είναι ανάλογη με τους κόπους του καθενός η ανταπόδοση των αγαθών, έστω και σε μεγαλύτερο μέτρο λόγω της γενναιοδωρίας του Δεσπότη; «Διότι μέτρο», λέει, «καλό, συμπιεσμένο, που ξεχειλίζει και έχει κουνηθεί, θα δώσουν στον κόρφο σας». ΠΑΛΛ. Σωστά τα είπες. Όμως πες μου αυτό: δεν επιτρεπόταν, δηλαδή, στους Λευίτες να ιερουργούν ενώ βρίσκονταν στις δικές τους πόλεις και στα χωριά τους; ΚΥΡ.

Αυτό είναι μεγαλύτερο από το προηγούμενο. Ο καθένας ας ερευνά στις εκκλησίες μήπως υπάρχει κάποιος φτωχός ή ξένος, και αφού τον βρει ας σπεύσει να τον πάρει στο σπίτι του και να τον αναπαύσει. Ας δείχνει ο καθένας προθυμία στο να προλάβει να πάρει τον φτωχό πριν από όλους όσους θέλουν να το κάνουν· διότι μαζί με τον φτωχό εισέρχεται στο σπίτι και ο Χριστός, ο Οποίος για χάρη μας έγινε φτωχός· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. Και αν εκείνος που δέχεται προφήτη λαμβάνει μισθό προφήτη, άραγε εκείνος που υποδέχεται τον ίδιο τον Χριστό, τι λογής μισθό λαμβάνει; Είναι φανερό ότι θα λάβει αυτά που έχουν γραφτεί: εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν. Εκείνος που βάζει τον φτωχό στο ίδιο του το σπίτι, συνάγει τον Χριστό, ο Οποίος είπε: Μακάριοι οι ελεήμονες. Εκείνος που ελεεί φτωχό δανείζει στον Θεό, ο Οποίος είπε: Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, σε εμένα το κάνατε. Εκείνος που δέχεται τον ξένο κάτω από τη στέγη του, υποδέχεται τον Χριστό, ο Οποίος είπε: Ο δε Υιός του Θεού δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι.

Ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση, και με ψαλμούς ας αλαλάξουμε προς αυτόν. Ας προσφέρουμε αδιάκοπα θυσία αινέσεως στον Θεό, δηλαδή τον καρπό των χειλέων που ομολογούν το όνομά του, και ας μην ξεχνούμε την αγαθοεργία και την προσφορά· διότι σε τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός, ώστε να αποπλύνουμε τον ρύπο της αμαρτίας, και θα ανακαινιστεί σαν του αετού η πνευματική μας νεότητα. Όπως ακριβώς συνέβη και με τον μακάριο πρεσβύτη Συμεών, ώστε και εμείς, ειρηνικά και με περίσσεια χαρά, με αγαθή πεποίθηση και σωτήρια ελπίδα να τρέξουμε προς την έξοδο του βίου μας, και να μην αναχωρήσουμε από τον παρόντα βίο με αισχύνη και δέος, και, κατά κάποιον τρόπο, παρά τη θέλησή μας, όπως εκείνοι που έχουν επίγνωση των δικών τους πονηρών πράξεων και αισθάνονται ως δυσάρεστη και απεχθή την επιστασία του βασιλιά. Ας μιμηθούμε την έντονη και ανυποχώρητη επιμονή της μακαρίας Άννας στις νηστείες και τις προσευχές· ας μη φανούμε κατώτεροι από μία γυναίκα, και μάλιστα η οποία ζούσε υπό τη σκιά του Νόμου, όπου η αρετή και η ευδοκίμηση σε τέτοια έργα ήταν σπάνια.

Και ποιος θα μπορούσε να απαριθμήσει όλες τις παρόμοιες πτώσεις, στις οποίες παρασύρεται κανείς επειδή δεν επιθυμεί να συνταχθεί με εκείνους που ευδοκιμούν κατά Θεόν; Διότι ανάμεσα σε αυτούς γνωρίσαμε και εκείνους που υπομένουν την πείνα μέχρι θανάτου, θεωρώντας ότι «ο Θεός ευαρεστείται σε τέτοιου είδους θυσίες», αλλά και άλλους που έχουν αποστατήσει προς την εκ διαμέτρου αντίθετη κατεύθυνση, οι οποίοι, τηρώντας την αγαμία μόνο κατ' όνομα, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τον κοινό βίο. Αυτοί όχι μόνο ικανοποιούν την κοιλιά τους με ό,τι προκαλεί ηδονή, αλλά συγκατοικούν φανερά με γυναίκες και ονομάζουν τη συμβίωση αυτή αδελφότητα, συγκαλύπτοντας δήθεν τη δυσμενή υποψία με ένα σεμνότερο όνομα· εξαιτίας αυτών, ο σεμνός αυτός και καθαρός τρόπος ζωής βλασφημείται σφόδρα από όσους βρίσκονται εκτός της Εκκλησίας.

Αυτά δεν τα λέγει τυχαία, αλλά επειδή γνωρίζει ότι θλίβονται· διότι η ψυχή μέσα στις θλίψεις απελπίζεται και χάνει την αιδώ της. Αλλά εμείς ας μην γίνουμε έτσι, λέγει. Ιδού, πάλι είπε το ίδιο, αυτό ακριβώς που έλεγε και πιο πάνω: «Να μην εγκαταλείπουμε την επισυναγωγή μας». Έτσι θα μπορέσουμε να τα πράττουμε όλα με συστολή· διότι πολλές φορές, επειδή ντρεπόμαστε τους ανθρώπους, αποφεύγουμε να πράξουμε πολλά από τα πονηρά. Την δε ευποιία και την κοινωνία μην τις λησμονείτε.

Γ΄. Αυτά έλεγε τότε ο Παύλος, τώρα όμως τα λέω εγώ· και δεν λέω τα ίδια μόνο προς τους παρόντες αδελφούς, αλλά και προς τους απόντες. Κανείς δεν άρπαξε τα υπάρχοντά σας· αλλά και αν κάποιοι τα έχουν αρπάξει, να δείχνετε φιλοξενία από όσα σας έχουν απομείνει. Διότι ποια απολογία θα έχουμε πλέον εμείς, όταν εκείνοι ακούνε αυτά τα λόγια ακόμη και μετά την αρπαγή των υπαρχόντων τους; Και πρόσεξε, εδώ λέει: «Την αγαθοεργία μην την ξεχνάτε», ενώ έχει πει πιο πάνω: «Τη φιλοξενία»· δεν εννοεί κάτι διαφορετικό, αλλά το ίδιο πράγμα με άλλη λέξη. Και δεν είπε: «Την ξενοδοχία μην την ξεχνάτε», αλλά, «Τη φιλοξενία»· δηλαδή, μην παρέχετε απλώς κατάλυμα στους ξένους, αλλά να το κάνετε αγαπώντας τους ξένους. Και δεν ανέφερε τη μελλοντική και επιφυλασσόμενη αμοιβή, για να μην τους κάνει πάλι πιο ράθυμους, αλλά εκείνη που έχει ήδη δοθεί· διότι πρόσθεσε: «Μέσω αυτής μερικοί, χωρίς να το καταλάβουν, φιλοξένησαν αγγέλους». Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν.

Ποια θυσία όμως εννοεί; Ο ίδιος το ερμήνευσε λέγοντας: Καρπό χειλέων που ομολογούν το όνομά Του· δηλαδή, προσευχές, ύμνους, ευχαριστία· διότι αυτά είναι ο καρπός των χειλέων. Εκείνοι προσέφεραν πρόβατα, μοσχάρια, και τα έδιναν στον ιερέα· εμείς όμως ας μην προσφέρουμε τίποτε από αυτά, αλλά ευχαριστία, και την κατά πάντα, όσο είναι δυνατόν, μίμηση του Χριστού· αυτό ας βλαστήσουν τα χείλη μας. Την αγαθοεργία και την προσφορά προς τους άλλους μην την ξεχνάτε· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. Ας δώσουμε, λέει, τέτοια θυσία σε Αυτόν, για να την αναφέρει στον Πατέρα· διότι διαφορετικά δεν αναφέρεται, αν δεν γίνει διά του Υιού· μάλλον δε και με συντετριμμένη καρδιά. Όλα αυτά τα είπε έτσι εξαιτίας εκείνων από τους ακροατές που έχουν ακόμη ασθενέστερη πνευματική κατάσταση· διότι το ότι η χάρη ανήκει στον Υιό είναι φανερό· επειδή πώς αλλιώς η τιμή είναι ίση; Ώστε όλοι, λέει, να τιμούν τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα. Αν, όταν δοξάζεται ο Πατέρας, δεν συνδοξάζεται και ο Υιός, πού βρίσκεται η ίση τιμή; Επειδή, λοιπόν, καρπός των χειλέων που ομολογούν το όνομά Του είναι το να Τον ευγνωμονούμε, δηλαδή, για τα πάντα, και για όσα έπαθε για εμάς· ας τα υπομένουμε όλα με ευχαριστία, έστω κι αν είναι φτώχεια, έστω κι αν είναι ασθένεια, έστω κι αν είναι οτιδήποτε άλλο· διότι το τι μας συμφέρει, Αυτός μόνος το γνωρίζει. Διότι, λέει, το τι να προσευχηθούμε όπως πρέπει, δεν το γνωρίζουμε.

«Έχουμε θυσιαστήριο, από το οποίο δεν έχουν δικαίωμα να φάνε αυτοί που λατρεύουν στη σκηνή. Διότι τα σώματα των ζώων, των οποίων το αίμα εισφέρεται για την αμαρτία στα Άγια μέσω του αρχιερέα, κατακαίονται έξω από το στρατόπεδο. Γι' αυτό και ο Ιησούς, για να αγιάσει τον λαό με το δικό του αίμα,» Με ήπιο τρόπο υπονοεί όσους εισηγούνται την αποχή από τις τροφές. «έπαθε έξω από την πύλη. Ας εξερχόμαστε, λοιπόν, προς αυτόν έξω από το στρατόπεδο, φέροντας τον ονειδισμό του. Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική. Μέσω αυτού, λοιπόν, ας προσφέρουμε διαρκώς θυσία αινέσεως στον Θεό, δηλαδή καρπό» Δηλαδή, πάσχοντας τα ίδια ας γίνουμε κοινωνοί στα παθήματα του Χριστού. «χειλέων που ομολογούν το όνομά του. Την δε αγαθοεργία και την αλληλεγγύη να μην τις λησμονείτε· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός.» Εννοεί το να προσφέρουμε ευχαριστία, και να υπομένουμε γενναία τα πάντα, ακόμη και αυτά που φαίνονται λυπηρά. Αυτό μας κάνει να βρισκόμαστε κοντά στον Θεό· τότε έχουμε και τον Θεό οφειλέτη μας. Όταν όμως δεν υπομένουμε σωστά τα παθήματα, εμείς είμαστε οφειλέτες και υπόλογοι στον Θεό, και πολλές φορές αυτά γίνονται για εμάς αιτία καταδίκης· ενώ τα άλλα συντελούν στην έκτιση των αμαρτημάτων μας. «Να πείθεστε στους ηγουμένους σας, και να υποτάσσεστε.»

Ο καθένας ας προσφέρει όπως προαιρείται η καρδιά του, όχι με λύπη ή από ανάγκη. Διότι ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με χαρά. Έχοντας πάντοτε κάθε αυτάρκεια, να περισσεύετε σε κάθε αγαθό έργο, καθώς είναι γραμμένο: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς.» «Να θυμόμαστε τους φτωχούς.» «Στους πλουσίους του παρόντος αιώνα παραγγέλλω να μην υπερηφανεύονται, ούτε να στηρίζουν την ελπίδα τους στην αβεβαιότητα του πλούτου, αλλά στον Θεό, ο οποίος παρέχει τα πάντα πλουσιοπάροχα προς απόλαυση· να αγαθοεργούν, να πλουτίζουν σε καλά έργα, να είναι πρόθυμοι να μεταδίδουν στους άλλους, να είναι αλληλέγγυοι, αποθησαυρίζοντας για τον εαυτό τους ένα καλό θεμέλιο για το μέλλον.» «Εσείς, αδελφοί, μην αποκάμνετε να πράττετε το καλό.» «Την ευποιία και την αλληλεγγύη μην τις λησμονείτε.»

«Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός». «Το έλεος θριαμβεύει έναντι της κρίσεως». Πλούσιος είναι εκείνος που ελεεί πολλούς, και αυτός που, κατά μίμηση του Θεού, προσφέρει από όσα έχει. Διότι ο Θεός έδωσε σε όλους ανεξαιρέτως από τα δικά Του δημιουργήματα. Κατανοήστε, λοιπόν, οι πλούσιοι, ότι οφείλετε να διακονείτε, εφόσον λάβατε περισσότερα από όσα εσείς οι ίδιοι χρειάζεστε· μάθετε ότι σε άλλους λείπουν αυτά που σε εσάς περισσεύουν. Ντραπείτε που κατακρατείτε τα ξένα· μιμηθείτε την ισότητα του Θεού, και κανείς δεν θα είναι φτωχός.