Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 13:9

Γι' αυτό έχει ειπωθεί ότι έλαβε ομοίωμα σαρκός αμαρτίας. Επομένως, ανέλαβε μεν τη δική μας σάρκα με τα φυσικά της πάθη, αλλά δεν διέπραξε αμαρτία. Αλλά, όπως ακριβώς ο θάνατος που μεταδόθηκε σε εμάς στη σάρκα μέσω του Αδάμ καταπόθηκε από τη θεότητα, έτσι και η αμαρτία εξαλείφθηκε από τη δικαιοσύνη που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, ώστε εμείς κατά την ανάσταση να ξαναλάβουμε τη σάρκα ούτε υπόδικη στον θάνατο ούτε ένοχη για αμαρτία. Αυτά είναι, αδελφοί, τα μυστήρια της Εκκλησίας, αυτές είναι οι παραδόσεις των Πατέρων. Απευθύνουμε έκκληση σε κάθε άνθρωπο που φοβάται τον Κύριο και αναμένει την κρίση του Θεού να μην παρασύρεται από ποικίλες διδασκαλίες. Εάν κάποιος ετεροδιδασκαλεί και δεν συμφωνεί με τους υγιείς λόγους της πίστεως, αλλά, παραμερίζοντας τα λόγια του Πνεύματος, θεωρεί τη δική του διδασκαλία προτιμότερη από τα ευαγγελικά διδάγματα, να φυλάγεστε από αυτόν. Είθε να παραχωρήσει ο Κύριος να συναντηθούμε κάποτε από κοντά, ώστε όσα διέφυγαν από τον γραπτό λόγο μας να τα αναπληρώσουμε μέσω της προσωπικής μας επικοινωνίας. Διότι σας γράψαμε λίγα από τα πολλά, μην επιθυμώντας να υπερβούμε το μέτρο της επιστολής, και ταυτόχρονα όντας πεπεισμένοι ότι για όσους φοβούνται τον Κύριο αρκεί και η διά ολίγων υπενθύμιση.

Ή, προφανώς, ο Ιησούς Χριστός ήταν χθες και σήμερα σωματικώς, ο ίδιος είναι πνευματικώς και στους αιώνες. <Με διδαχές ποικίλες και ξένες μην παρασύρεστε.> Το να παρασύρεται κανείς λέγεται μεταφορικά από αυτούς που μαίνονται και περιφέρονται εδώ κι εκεί· ή από εκείνους που παρασύρονται εύκολα όμοια με τα καλάμια, γέρνοντας με ευκολία προς αυτό που διαρκώς τα σπρώχνει, και δεν έχουν τίποτα το βέβαιο· αν και ο Παύλος έχει διακηρύξει φωναχτά: «Να γίνεστε εδραίοι, αμετακίνητοι»· και ο ίδιος ο Δεσπότης θεωρεί τον εξαιρετικά ευμετάβολο και εύκολα πτοούμενο χαρακτήρα ως τη μέγιστη κατηγορία για όσους τον έχουν, και ορίζει την αποστροφή του ως τιμωρία για αυτήν τη νόσο· διότι είπε τα εξής για κάποιους: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς»· διότι, βεβαίως, εκείνο που είναι σταθερά και αμετακίνητα θεμελιωμένο προς οτιδήποτε συντελεί στην ωφέλεια, είναι ασφαλές και απαραβίαστο. <Διότι, των ζώων των οποίων το αίμα εισφέρεται κ.λπ.> Υπάρχουν βέβαια και πάρα πολλοί άλλοι λόγοι περί αυτών, αλλά ας παραλειφθούν τώρα λόγω του πλήθους τους· πέθανε όμως κατά τη σάρκα ο Χριστός, για να μας καθαρίσει με το δικό του αίμα. <Λοιπόν ας εξερχόμαστε προς αυτόν κ.λπ.>

Λόγος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Γρηγορίου Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, ο πρώτος από το πρώτο μέρος: Ως προς τι και μέχρι ποιου σημείου είναι ωφέλιμη η ενασχόληση με τους λόγους. Απόκριση πρώτη. Αδελφέ, «είναι καλό να στερεώνεται η καρδιά με τη χάρη», για να εκφραστώ αποστολικά, αλλά με τον λόγο πώς θα μπορούσε κανείς να καταδείξει το αγαθό που υπερβαίνει τον λόγο; Πρέπει, λοιπόν, και ως προς αυτό να ευχαριστείς τον Θεό που παραχώρησε τέτοια χάρη, η οποία δεν περνά ούτε καν από τον νου εκείνων που νομίζουν ότι τα γνωρίζουν όλα λόγω της περίσσειας της σοφίας τους.

Το παιδί δεν γνωρίζει να διακρίνει τη φαύλη από τη δόκιμη τροφή· πολλές φορές, μάλιστα, βάζει και χώμα στο στόμα του, και δέχεται το βλαβερό, και τα κάνει όλα χωρίς διάκριση· αλλά ο τέλειος δεν είναι έτσι. Τέτοιοι είναι εκείνοι που δίνουν αβασάνιστα προσοχή στους πάντες και παραδίδουν την ακοή τους αδιάκριτα σε αδόκιμους. Και αυτούς τους επικρίνει, επειδή περιφέρονται επιπόλαια, και παραδίδουν τον εαυτό τους πότε στους μεν και πότε στους δε. Αυτό ακριβώς υπαινίχθηκε και προς το τέλος, λέγοντας: «Να μην παρασύρεσθε από διδαχές ποικίλες και ξένες». Αυτό σημαίνει το: «Προς διάκριση του καλού και του κακού». Διότι ο λάρυγγας γεύεται τις τροφές, αλλά η ψυχή δοκιμάζει τους λόγους.

Αυτά τα συμβουλεύει ώστε να μην είναι φιλάργυροι. «Να αρκείσθε», λέει, «στα παρόντα». Έπειτα, και εδώ υπάρχει η παρηγοριά, ώστε να μην απελπίζονται· διότι ο Ίδιος, λέει, έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε θα σε εγκαταλείψω». Ώστε να μπορούμε με θάρρος να λέμε: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος». Ιδού πάλι η παρηγοριά μέσα στους πειρασμούς. «Να θυμάστε τους προεστώτες σας». Αυτό από πιο πριν αγωνιούσε να το πει· γι' αυτό έλεγε: «Να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους». Αυτό ακριβώς συμβούλευε και στους Θεσσαλονικείς, ώστε να τους αποδίδουν εξαιρετικά μεγάλη τιμή. «Να θυμάστε», λέει, «τους προεστώτες σας, οι οποίοι σας κήρυξαν τον λόγο του Θεού· και, παρατηρώντας προσεκτικά την κατάληξη της βιοτής τους, να μιμείστε την πίστη τους». Ποια είναι η λογική αλληλουχία εδώ; Εξαιρετική, βεβαίως· διότι λέει: «Παρατηρώντας τη βιοτή τους, δηλαδή τον τρόπο της ζωής τους, να μιμείστε την πίστη τους»· διότι η πίστη προέρχεται από καθαρό βίο. Ή με τον όρο «πίστη» εννοεί τη βεβαιότητα. Πώς; Διότι αποδεικνύει ότι, επειδή πίστεψαν με βεβαιότητα στα μελλοντικά αγαθά, κατόρθωσαν να επιδείξουν άριστη πολιτεία. Διότι δεν θα επιδείκνυαν καθαρό βίο, εάν αμφισβητούσαν και είχαν αμφιβολίες για τα μελλοντικά. Επομένως, και εδώ το ίδιο πράγμα θεραπεύει. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και στους αιώνες. Μην παρασύρεστε από διδασκαλίες ποικίλες και ξένες· διότι είναι καλό να στερεώνεται η καρδιά με τη χάρη, και όχι με τροφές, από τις οποίες δεν ωφελήθηκαν όσοι πορεύθηκαν σύμφωνα με αυτές.

Επειδή και τώρα οι Ιουδαίοι λέγουν ότι θα έλθει κάποιος άλλος· αυτοί, αφού αποστέρησαν τους εαυτούς τους από Αυτόν που αληθινά υπάρχει, θα περιπέσουν στον Αντίχριστο. «Να μην παρασύρεσθε», λέγει, «από ποικίλες και ξένες διδαχές». Δεν επιθυμεί να παρασύρονται όχι μόνο από ξένες, αλλά ούτε και από ποικίλες διδαχές· διότι γνωρίζει ότι και από τις δύο γεννιέται όλεθρος για όσους παρασύρονται. «Διότι είναι καλό να στηρίζεται η καρδιά με τη χάρη, και όχι με τροφές, από τις οποίες δεν ωφελήθηκαν όσοι πορεύθηκαν σύμφωνα με αυτές». Εδώ υπαινίσσεται ήπια αυτούς που εισάγουν την τήρηση των διατάξεων περί τροφών· διότι με την πίστη όλα είναι καθαρά· επομένως, χρειάζεται πίστη και όχι τροφές. «Διότι έχουμε θυσιαστήριο, από το οποίο δεν έχουν το δικαίωμα να φάνε αυτοί που λατρεύουν στη σκηνή». Δεν είναι, λέγει, τα δικά μας όπως τα ιουδαϊκά, όπου ούτε καν στον αρχιερέα δεν είναι θεμιτό να μετέχει σε αυτά. Επομένως, επειδή είπε «μην τηρείτε διατάξεις», και αυτό έδινε την εντύπωση ότι προέρχεται από κάποιον που υποτιμά τα δικά του, πάλι το αναστρέφει.

«Ιησούς Χριστός», λέγει, «χθες και σήμερον ο αυτός, και εις τους αιώνας». Αυτό που εννοεί είναι το εξής: Μην νομίσετε ότι τότε θαυματούργησε, ενώ τώρα δεν θαυματουργεί. Ο ίδιος είναι, και επειδή είναι ο ίδιος, δεν υπάρχει περίπτωση κατά την οποία να μην μπορεί να ενεργήσει τα ίδια έργα. Ίσως αποβλέποντας σε αυτό είπε: «Να θυμάστε τους προεστώτες σας». «Με διδαχές ποικίλες και ξένες να μην παρασύρεστε». —Ξένες, δηλαδή διαφορετικές από εκείνες που ακούσατε από εμάς. Ποικίλες, δηλαδή κάθε είδους. Διότι τέτοιου είδους διδαχές δεν έχουν τίποτα το βέβαιο, αλλά είναι αλλοπρόσαλλες, και κυρίως ως προς το ζήτημα των τροφών διαφέρουν. Γι' αυτό, εστιάζοντας σε αυτό το σημείο, προσθέτει: «Διότι είναι καλό να στηρίζεται η καρδιά με τη χάρη, όχι με τροφές». Αυτές είναι οι ποικίλες, αυτές είναι οι ξένες διδαχές. Εδώ τους επικρίνει για την προσκόλλησή τους στην τήρηση των διατάξεων περί τροφών. Διότι αποδεικνύει ότι από την τήρηση των διατάξεων περί τροφών εξέπεσαν στην ετεροδιδασκαλία, και εξαιτίας αυτών παρασύρθηκαν προς τις ποικίλες και ξένες διδαχές. Και παρατήρησε ότι δεν τολμά να το πει αυτό φανερά, αλλά το εκφράζει σαν αίνιγμα. Διότι με το να πει: «Μη παρασύρεστε με ποικίλες και ξένες διδαχές», και: «Είναι καλό να στηρίζεται η καρδιά με τη χάρη, όχι με τροφές», σχεδόν επαναλαμβάνει τον λόγο του Χριστού, με τον οποίο έλεγε: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο εκείνο που εισέρχεται, αλλά εκείνο που εξέρχεται».

Και δείχνει ότι το παν είναι η πίστη· αν αυτή φέρει τη στερέωση, η καρδιά στέκεται με ασφάλεια. Άρα η πίστη στερεώνει· επομένως, οι λογισμοί κλονίζουν, διότι η πίστη είναι αντίθετη προς τον λογισμό. «Στα οποία δεν ωφελήθηκαν», λέει, «όσοι πορεύτηκαν σύμφωνα με αυτά». Διότι ποιο είναι το κέρδος, λέει, από την τήρηση των διατάξεων, πες μου; Δεν οδηγεί μάλλον στην απώλεια; Δεν υποτάσσει στην αμαρτία τον άνθρωπο αυτόν; Αν πρέπει να τηρείται κάτι, πρέπει να τηρείται εκείνο από το οποίο θα προκύψει ωφέλεια σε όσους το τηρούν. Καλή τήρηση είναι η αποφυγή της κακίας, η ευθύτητα της καρδιάς, η ευσέβεια προς τον Θεό, η ορθή πίστη. «Στα οποία», λέει, «δεν ωφελήθηκαν όσοι πορεύτηκαν»· δηλαδή, εκείνοι που τα τήρησαν διά παντός. Μία τήρηση υπάρχει: το να απέχει κανείς από την αμαρτία. Διότι ποιο είναι το όφελος, όταν μάλιστα κάποιοι είναι τόσο μιαροί, ώστε να μην μπορούν να συμμετέχουν στις θυσίες;

Προσέχετε ακριβώς πώς συμπεριφέρεστε, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Ποιος θα έχει δικαιολογία για την αμέλειά του, όταν ακούει τόσες πολλές παραγγελίες; Και αλλού πάλι: Μην αποδέχεστε αιρετικό άνθρωπο μετά από μία και δεύτερη νουθεσία· και πάλι: Μην παρασύρεστε από ποικίλες και ξένες διδασκαλίες· και πάλι: Οι αιρετικοί άνθρωποι θα προκόψουν προς το χειρότερο, πλανώντας και πλανώμενοι· και αλλού: Για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτα δεν είναι καθαρό. Ακούστε πάλι, εσείς που τελείτε τα δείπνα της αγάπης μαζί τους· πώς θα ξεφύγετε από την οργή που έρχεται εναντίον σας, εσείς που μολύνεστε μαζί με αυτούς στα φαγητά και στα ποτά; Πώς τολμάτε να προσέρχεστε στα θεία και φρικτά μυστήρια του Χριστού; Ή δεν ακούσατε τον μακάριο Παύλο να βροντοφωνάζει ότι: Δεν μπορείτε να πίνετε το ποτήριο του Κυρίου και το ποτήριο των δαιμόνων· δεν μπορείτε να μετέχετε στην τράπεζα του Κυρίου και στην τράπεζα των δαιμονίων.

Να ενθυμείσθε τους καθοδηγητές σας, οι οποίοι σας κήρυξαν τον λόγο του Θεού. Ας είναι, λέγει, τίμιος και ας μη μολύνεται με την επικοινωνία με άλλη. «Των οποίων, εξετάζοντας προσεκτικά το τέλος της διαγωγής τους, να μιμείσθε την πίστη. Ο Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα είναι ο ίδιος, και εις τους αιώνας. Μην παρασύρεσθε από διδασκαλίες ποικίλες και ξένες. Διότι είναι καλό» Παρατηρώντας τον βίο και την πολιτεία τους, λέγει, να μιμείσθε την πίστη τους. Τι σημαίνει «εξετάζοντας προσεκτικά [αναθεωροῦντες]»; Το να φέρνετε συνεχώς στο μυαλό σας, να εξετάζετε, να συλλογίζεσθε, να αναζητάτε, να ερευνάτε με ακρίβεια, ότι η διαγωγή τους έχει καλό τέλος. «Με τη χάρη να στερεώνεται η καρδιά,» αντί του «με την πίστη». «Όχι με τροφές, από τις οποίες δεν ωφελήθηκαν όσοι πορεύθηκαν σύμφωνα με αυτές.»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. — Περί διδασκάλων. «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Εάν εξαγάγεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα είσαι σαν το στόμα μου, και αυτοί θα στραφούν προς εσένα, όμως εσύ δεν θα στραφείς προς αυτούς.» «Δεν είναι ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε ο δούλος ανώτερος από τον κύριο. Αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» «Μην παρασύρεστε από ποικίλες και ξένες διδασκαλίες.» Η αξιοπιστία του διδάσκοντος καθιστά μεν τον λόγο ευπρόσδεκτο, κάνει δε τους μαθητευομένους πιο προσεκτικούς.

Μακάρι σε εμάς να δοθεί η χάρη να υποταχθούμε στη δικαιοσύνη του Θεού, η οποία επιτελείται στον εσωτερικό άνθρωπο, μέσα στον οποίο έχει στηθεί το βήμα του Χριστού μαζί με το άχραντο αγιαστήριο. Διότι, λέει, «αυτό είναι κόπος ενώπιόν μου, έως ότου εισέλθω στο αγιαστήριο του Θεού», ώστε «η μαρτυρία της συνειδήσεως» να καυχηθεί «στον σταυρό του Χριστού», ο οποίος λυτρώνει από τη φθορά τη ζωή μας και καθαρίζει τη συνείδησή μας από «νεκρά έργα», προκειμένου να λατρεύσουμε τον Θεό «εν πνεύματι» και να μην έχουμε «την πεποίθησή μας στη σάρκα», ώστε να γνωρίζουμε τι προσκυνούμε, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «εμείς προσκυνούμε αυτό που γνωρίζουμε». Διότι γι' αυτά ο μάρτυρας στον ουρανό είναι πιστός, επειδή «μιλάμε ενώπιον του Θεού εν Χριστώ», μη έχοντας κανένα άλλο φρόνημα παρά το ότι «είναι καλό να στερεώνεται η καρδιά με τη χάρη» και «να μην παρασύρεται από ποικίλες και ξένες διδασκαλίες». Προσευχόμαστε δε να ελευθερωθείς από την ανθρώπινη δόξα, η οποία όπως φαίνεται παγιδεύει πανούργα και επιδέξια για να μην αποκτήσει κανείς την καθοδήγηση από τη δύναμη του Θεού, ώστε ούτε να νικηθείς ποτέ από την περιφρόνηση των ανθρώπων, ούτε πάλι να υπερηφανευτείς από τους μακαρισμούς τους. Υπάκουσε σε αυτόν που σε οδηγεί «σε όλη την αλήθειά» του.