Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 2:13

Όταν πάλι εισάγει τον Πρωτότοκο στην οικουμένη, λέγει: «Και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού». Έτσι και ο Θεός λέγει διά του στόματος του μακαρίου Δαβίδ: «Μία φορά ορκίσθηκα στην αγιότητά μου, ότι δεν θα ψευσθώ προς τον Δαβίδ· το σπέρμα του θα παραμένει στον αιώνα, και ο θρόνος του θα είναι ενώπιόν μου όπως ο ήλιος, και όπως η σελήνη η εδραιωμένη στον αιώνα, και ο μάρτυς στον ουρανό είναι πιστός». Και πάλι: «Θα θέσω στη θάλασσα το χέρι του και στους ποταμούς τη δεξιά του· αυτός θα με επικαλεσθεί: Πατέρας μου είσαι εσύ, Θεός μου και αντιλήπτωρ της σωτηρίας μου· και εγώ θα τον θέσω πρωτότοκο, υψηλό ανάμεσα στους βασιλείς της γης». Αυτός είναι ο Λόγος του Θεού και Υιός μονογενής, και ποιητής των αιώνων, και δημιουργός των πάντων. Από πού λοιπόν εισέρχεται στην οικουμένη; Και πώς είναι πρωτότοκος ο Μονογενής; Πώς; Διά της οικονομίας της ενανθρωπήσεώς του. Αν όμως και μετά την ενανθρώπηση τον προσκύνησαν οι άγγελοι, δεν του απέδιδαν οπωσδήποτε αυτή την τιμή και πριν από την ενανθρώπηση; Και ο Θεός ήταν παντού, και εισήλθε στην οικουμένη ως άνθρωπος· «ήταν μέσα στον κόσμο, και ο κόσμος έγινε δι’ αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε· ήλθε στα ίδια, και οι δικοί του δεν τον παρέλαβαν». Αν λοιπόν ήταν μέσα στον κόσμο, πώς ήλθε; Και αν ήλθε, πώς ήταν μέσα στον κόσμο; Αλλά και μέσα στον κόσμο ήταν ως Θεός, και ήλθε ως άνθρωπος· έτσι και Μονογενής είναι ως Θεός, και πρωτότοκος ως άνθρωπος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Αυτός πάντοτε δεχόταν τον σεβασμό από τους αγγέλους, διότι ήταν πάντοτε Θεός· τον προσκύνησαν όμως και ως άνθρωπο. Και προς μεν τους αγγέλους λέγει: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός»· προς δε τον Υιό: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι στον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου· αγάπησες τη δικαιοσύνη και εμίσησες την ανομία· γι’ αυτό σε έχρισε ο Θεός σου με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Διά τούτο έδειξε σαφώς ότι οι άγγελοι έχουν κτιστή φύση, ενώ του μονογενούς Υιού η φύση είναι άκτιστη και αΐδια· διότι ως Θεός έχει αιώνιο τον θρόνο, άναρχη τη βασιλεία και ατελεύτητη. Το δε «αγάπησες τη δικαιοσύνη και εμίσησες την ανομία», και όσα ακολουθούν, έχουν λεχθεί κατά το ανθρώπινο· διότι και ο προφήτης Ησαΐας, αφού προανήγγειλε τα περί του Εμμανουήλ, πρόσθεσε και αυτά: «Πριν γνωρίσει το παιδί το καλό ή το κακό, αποστρέφεται την πονηρία, για να εκλέξει το αγαθό». Και η χρίση δεν αναφέρεται στη θεότητα, αλλά στην ανθρωπότητα· «Έλαιο γαρ, λέγει, αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Μέτοχοι δε και εμείς και κοινωνοί είμαστε, όχι της θεότητος, αλλά της ανθρωπότητος, καθώς έχει γραφεί: «Και αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται, όλοι είναι από έναν»· και αυτό είναι ανθρώπινο· διότι κτιστή είναι η φύση που προσέλαβε, και ένας είναι και δικός μας και εκείνης ο Ποιητής. Αλλά δι’ εκείνης αγιαζόμαστε, γι’ αυτό και δεν ντρέπεται να τους αποκαλεί αδελφούς, λέγοντας: «Θα απαγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσον της Εκκλησίας θα σε υμνήσω». Και πάλι: «Εγώ θα έχω την πεποίθησή μου επ’ αυτόν». Και πάλι: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός».

Σχετικά με τον ισχυρισμό των αιρετικών ότι το Πνεύμα είναι δώρο από τον Θεό. Εμείς λέμε ότι είναι δώρο ζωής (διότι μας ελευθέρωσε· επειδή ο νόμος του Πνεύματος της ζωής μάς ελευθέρωσε), και δώρο δυνάμεως: «Διότι θα λάβετε δύναμη, όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα σε εσάς». Εμείς δε υποδεικνύουμε και τον Υιό και την υιοθεσία, ότι δηλαδή το Άγιο Πνεύμα τα χάρισε στους ανθρώπους· και λίγο πιο κάτω: «Πώς δεν θα μας τα χαρίσει όλα μαζί με αυτόν;» και αλλού: «Για να γνωρίσουμε τα όσα μας χαρίστηκαν από τον Θεό». Ο Παύλος, ομιλώντας για το μυστήριο της ενανθρωπήσεως στην προς Εβραίους επιστολή, αφού παρέθεσε τη φράση που λέγει: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός», την αναπτύσσει περαιτέρω αναφερόμενος στον Χριστό, λέγοντας: «Επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν κοινή μετοχή σε αίμα και σάρκα, έτσι και αυτός παρομοίως μετέσχε σε αυτά, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο». Ως παιδιά του εδώ ονομάζει τους αποστόλους, για τους οποίους διδάσκει ότι ο Κύριος Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί στο όρος Σιών, θα επιτελέσει μέσω αυτών σημεία και τέρατα στον οίκο του Ισραήλ. Λέγει δε ότι αυτοί ακριβώς θα γίνουν φανεροί, αφού σφραγιστούν στο πρόσωπο με τη σφραγίδα του Χριστού, και αφού εκπαιδευτούν ώστε να μη μαθαίνουν πλέον τον νόμο του Μωυσή, καθότι αυτός δεν ισχύει πλέον, και ότι ο αποκαλούμενος οίκος του Ιακώβ έχει εγκαταλειφθεί από τον Θεό.

Διότι τόσο αυτός που αγιάζει (λέγει) όσο και αυτοί που αγιάζονται, προέρχονται όλοι από έναν. Για τον λόγο αυτόν δεν επαισχύνεται να τους ονομάζει αδελφούς, λέγοντας: Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου. Και πάλι: Ιδού εγώ και τα παιδιά τα οποία μου έδωσε ο Θεός.

Όταν λοιπόν ο Μονογενής Λόγος του Θεού, αν και κατά φύσιν Θεός και Κύριος και συνεδρεύων με τον Θεό και Πατέρα, συγκατέβηκε στο μέτρο της ανθρωπότητας, και γι' αυτό τον λόγο συγκαταλέχθηκε ως αδελφός με εκείνους που κλήθηκαν μέσω της πίστεως στην υιοθεσία του Θεού· τότε ακριβώς, τηρώντας άριστα την πάνσοφη τάξη της θείας οικονομίας, έλεγε για εμάς άλλοτε μεν: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου», και άλλοτε: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι έχουν παραδοθεί σε αυτόν τα πάντα από τον Θεό και Πατέρα, και γίναμε κλήρος του, αν και παλαιότερα ήμασταν «μερίδες αλεπούδων», όπως λέει ο Δαβίδ. Επειδή, οι άθλιοι, ήμασταν υποταγμένοι παρά τη θέλησή μας στις αγέλες των δαιμόνων· όμως ο Χριστός με το δικό του αίμα μας απέκτησε όλους και μας έκανε κληρονομιά του. Και γι' αυτό είπε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς: «Εκείνους που μου έδωσες από τον κόσμο δικοί σου ήταν και τους έδωσες σε εμένα, και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς». Διότι, αν και είναι Υιός κατά φύσιν, λέει ότι εξαιτίας της ανθρώπινης φύσεως συμμετείχε μαζί με εμάς κατά χάριν σε αυτή τη δόξα, ωστόσο, παραμένοντας αυτό που ήταν, μας έδωσε τη δική του δόξα. Επειδή μας σφράγισε με το δικό του Πνεύμα για υιοθεσία, και εν αυτώ «κράζουμε: Αββά, ο Πατήρ». Επομένως εμείς, που συγκαταλεχθήκαμε στα τέκνα του Θεού, έχουμε γίνει κοινωνοί αίματος και σαρκός, δηλαδή βρισκόμαστε σε αίμα και σάρκα και σε φθαρτά και γήινα σώματα.

Επομένως, επανήλθε στη ζωή, και πάλι τον αντίκρισε ο Πατέρας, και μαζί του το γένος που προέρχεται από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν, δηλαδή προφανώς όσους πίστεψαν, «το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, τον περιούσιο λαό». Για αυτούς χαίρεται και ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας: «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Και ο μεν Ιωσήφ τους οδήγησε στον πατέρα του, και εκείνοι προσκύνησαν. Έπειτα, ενώ ο Μανασσής, ο οποίος ήταν πρωτότοκος, στεκόταν στα δεξιά του, και ο νεότερος, ο Εφραίμ, στα αριστερά, ο Ιακώβ έβαλε πάνω τους τα χέρια του εναλλάσσοντάς τα, και τον μεν Εφραίμ τον τίμησε με την επίθεση του δεξιού του χεριού, ενώ τον Μανασσή τον θεώρησε άξιο της δεύτερης θέσης, θέτοντας πάνω του το αριστερό χέρι, και με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε την ευλογία προς αυτούς. Διότι έχουμε γίνει δεκτοί ως προσκυνητές, τόσο οι πρώτοι όσο και οι λαοί μετά από εκείνους, όχι επειδή μας προσήγαγε ο Μωυσής ή οι προφήτες - καθώς ο νόμος ήταν ανεπαρκής για τη σωτηρία - αλλά ο ίδιος ο Υιός. Διότι «μέσω αυτού», όπως ανέφερα, «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή». Και ο σκοπός του βέβαια ήταν να τοποθετήσει τον Ισραήλ μπροστά από το ποίμνιο των εθνών.

Διότι έπρεπε σε αυτόν, για τον οποίο υπάρχουν τα πάντα και μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, ο οποίος οδήγησε πολλούς γιους στη δόξα, να κάνει τέλειο τον αρχηγό της σωτηρίας τους μέσω των παθημάτων. Διότι και αυτός που αγιάζει και εκείνοι που αγιάζονται προέρχονται όλοι από έναν· γι' αυτόν τον λόγο δεν ντρέπεται να τους ονομάζει αδελφούς, λέγοντας: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου». Και πάλι: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν συμμετάσχει σε αίμα και σάρκα, έτσι και αυτός παρομοίως μετείχε σε αυτά, ώστε μέσω του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους αυτούς που από τον φόβο του θανάτου ήταν σε όλη τους τη ζωή υποδουλωμένοι. Διότι βέβαια δεν αναλαμβάνει τη φύση των αγγέλων, αλλά αναλαμβάνει το σπέρμα του Αβραάμ. Γι' αυτό όφειλε σε όλα να γίνει όμοιος με τους αδελφούς του.» Διότι ιδού, ιδού, και πάρα πολύ σαφώς, λέγοντας ότι αυτός «έγινε κατώτερος από τους αγγέλους λόγω του πάθους του θανάτου», και ότι «έχει στεφανωθεί» εξαιτίας αυτού «με τιμή και δόξα», καθιστά φανερό εκείνον για τον οποίο κάνει αυτούς τους λόγους, δηλαδή προφανώς τον Μονογενή. «Διότι έχει μετάσχει», λέει γι' αυτόν, «σε αίμα και σάρκα παρομοίως με εμάς», και «δεν ανέλαβε τους αγγέλους, αλλά το σπέρμα του Αβραάμ.»

Από την προς Φιλιππησίους επιστολή. «Να κάνετε τα πάντα», λέει, «χωρίς γογγυσμούς και αμφισβητήσεις, για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι, τέκνα του Θεού αμώμητα». Εάν, όπως ακριβώς λέει κάπου ο ίδιος ο μακάριος Παύλος, ο Χριστός είναι αυτός που λέει για εμάς: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός», προφανώς δικά του τέκνα είμαστε, παραμένοντας αμώμητοι μέσω της προσοχής. Επομένως, ο Χριστός είναι Θεός. Αν όμως ισχύει αυτό, πώς είναι δυνατόν να είναι δημιούργημα;

Διότι αυτό, νομίζω, φανερώνει το: «Από το γένος σου στις γενεές σας». Επειδή είναι πάντοτε απαράδεκτο για τον Θεό αυτό που δεν είναι άμωμο. Και κανείς δεν θα μπορούσε να πει ότι υπάρχει καιρός κατά τον οποίο να Του είναι αγαπητό το κατακριτέο, και μάλιστα αυτό που οφείλεται σε πνευματικές ασθένειες. Αντιθέτως, εκτιμάται περισσότερο το άμωμο και αυτό που δεν νοσεί από καμία διαφθορά, αλλά είναι τέλειο στην αρετή και ισχυρό στον αγιασμό, αυτό που έχει ασκηθεί πολύ καλά στο να ευδοκιμεί μέσω της υπομονής και είναι οξυδερκές σε συνεχή σύνεση. Γι' αυτόν τον λόγο, καθιερώνει αυτόν τον νόμο που ισχύει για όλο το γένος, καθιστώντας το ιερό και εκλεκτό γένος γνήσιο για τον εαυτό Του. Τότε μεν για τη φυλή του Λευί και για όσους κατάγονταν από το αίμα του Ααρών, τώρα δε για τους αγιασμένους εν Χριστώ, τον μεγάλο και αληθινό Αρχιερέα, στον οποίο έχουμε προσκολληθεί μέσω του Πνεύματος, έχοντας αναδειχθεί κοινωνοί και μέτοχοι της δικής Του φύσης. Γι' αυτό, αφού κάλεσε σε αδελφότητα όσους έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης, σεμνύνεται για αυτούς ως κοινωνούς, λέγοντας: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι, μήπως δεν φάνηκε σωστό στον θεσπέσιο Παύλο να αποδώσει αυτόν τον λόγο στο πρόσωπο του Χριστού; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Βεβαιότατα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Επομένως, αποκλείει από την ιεροσύνη εκείνον που πάσχει από οποιοδήποτε από τα προαναφερθέντα, ως άρρωστο και ελαττωματικό.

Ο ίδιος δε ο Θεός των όλων, ο Πατέρας του Χριστού, και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, που κατέβηκε και ανέβηκε και κάθεται μαζί με τον Πατέρα, είθε να φυλάξει τις ψυχές σας, να διατηρήσει άσειστη και άτρεπτη την ελπίδα σας σε Αυτόν που αναστήθηκε, να σας συνεγείρει από τα νεκρά σας αμαρτήματα στην επουράνια δωρεά Του, να σας αξιώσει να αρπαγείτε μέσα σε νεφέλες σε συνάντηση του Κυρίου στον αέρα σε κατάλληλο καιρό, και, μέχρι να έλθει εκείνος ο καιρός της ένδοξης δεύτερης παρουσίας Του, είθε να εγγράψει τα ονόματα όλων σας στη βίβλο των ζώντων, και αφού τα εγγράψει να μην τα εξαλείψει ποτέ. Διότι εξαλείφονται τα ονόματα πολλών που εκπίπτουν. Είθε δε να παράσχει σε όλους σας να πιστεύετε σε Αυτόν που αναστήθηκε, να περιμένετε Αυτόν που αναλήφθηκε και πάλι έρχεται, και έρχεται όχι από τη γη (διότι ασφάλιζε τον εαυτό σου, άνθρωπε, εξαιτίας των πλάνων που πρόκειται να έλθουν), Αυτόν που κάθεται άνω και είναι συμπαρών εδώ μαζί μας, που βλέπει την τάξη του καθενός και το στερέωμα της πίστης. Διότι, επειδή τώρα απουσιάζει κατά σάρκα, μην νομίσεις εξαιτίας αυτού ότι απουσιάζει και κατά πνεύμα. Είναι παρών εδώ ανάμεσά μας, ακούγοντας τα όσα λέγονται γι' Αυτόν και βλέποντας τα όσα νοείς μέσα σου και ερευνώντας νεφρούς και καρδιές. Ο Οποίος και τώρα είναι έτοιμος να προσφέρει στον Πατέρα, εν Αγίω Πνεύματι, εκείνους που προσέρχονται στο βάπτισμα και όλους εσάς, και να πει: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Ψ. στ΄. «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός· και θα υπάρξουν σημεία και τέρατα στον οίκο του Ισραήλ από τον Κύριο, τον Θεό Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί στο όρος Σιών». Και το «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός», ειπωμένο από το πρόσωπο του Σωτήρος σχετικά με τους αποστόλους και με εκείνους που αργότερα πίστεψαν σε αυτόν, έχει ερμηνευθεί πολύ ορθά στην Προς Εβραίους Επιστολή. Προστίθεται, λοιπόν, εδώ το «και θα υπάρξουν σημεία και τέρατα στον οίκο του Ισραήλ»· και είναι σαφές πώς κατά τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρος έγιναν σημεία και τέρατα μέσα στον οίκο του Ισραήλ, τέτοια που ουδέποτε άλλοτε είχαν επιτελεστεί.

διότι έδωσε νόμο προς βοήθεια.» Στην προς Εβραίους επιστολή, ο απόστολος, παραθέτοντας τη ρήση που λέει «ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός», επεξηγεί σχετικά με τον Χριστό, λέγοντας: «επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν γίνει κοινωνοί αίματος και σαρκός, και ο ίδιος παρομοίως μετείχε σε αυτά, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου». Ως παιδιά του σε αυτά τα λόγια κατονομάζει τους αποστόλους, μέσω των οποίων διδάσκει ότι ο Κύριος Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί «στο όρος Σιών», πρόκειται να επιτελέσει «σημεία και τέρατα στον οίκο του Ισραήλ», και ότι αυτοί οι ίδιοι θα καταστούν φανεροί σε εμάς, καθώς κατά τη συνήθεια σφραγίζονται στα πρόσωπα με τη σφραγίδα του Χριστού, και διδάσκονται ώστε να μη μαθαίνουν πλέον τον νόμο του Μωυσή, επειδή αυτός δεν υφίσταται πλέον και επειδή ο λεγόμενος οίκος του Ιακώβ έχει εγκαταλειφθεί από τον Θεό.

Όταν λοιπόν όλοι γίνουμε δικοί του Χριστού, τότε και ο Χριστός θα είναι του Θεού, υποτάσσοντας μέσω του εαυτού του τους πάντες στον Πατέρα, αυτούς που προηγουμένως είχε λάβει από εκείνον, ώστε να είναι ο Θεός τα πάντα μέσα σε όλους. Επειδή όμως φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να μην έχει υποταχθεί στον Πατέρα, εφόσον εκείνοι για τους οποίους έχει εγγυηθεί και των οποίων φέρει την εικόνα δεν έχουν υποταχθεί ακόμη σε αυτόν· όταν όμως υποταχθούν σε αυτόν τα πάντα, τότε θα φανεί να παραδίδει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα. Ως βασιλεία, όμως, δεν πρέπει να νοηθεί το αξίωμα της εξουσίας· διότι ο Πατέρας δεν έχει καμία ανάγκη από βασιλικό αξίωμα, ώστε να παραλάβει από τον Υιό εκείνο που προηγουμένως του είχε παραχωρήσει προς χρήση, ανακαλώντας το. Διότι μου φαίνεται πως κάτι τέτοιο υπονοείς. Επιπλέον, διαπράττεις ασέβεια όχι μόνο απέναντι στον Υιό, αναιρώντας την υπόστασή του, αλλά και απέναντι στον Πατέρα, παρουσιάζοντάς τον ότι δεν ήταν βασιλιάς επειδή κάποτε παραχώρησε τη βασιλεία στον Υιό, και ότι έπειτα θα την πάρει πίσω από αυτόν, σαν να έχει ανάγκη το αξίωμα. Θα του παραδώσει, λοιπόν, όχι το αξίωμα της βασιλείας, όπως προείπαμε, αλλά εκείνους που κυβερνήθηκαν από αυτόν και του υποτάχθηκαν. Έχοντας προσφέρει και παραδώσει αυτήν τη βασιλεία, θα πει: «Αυτό είναι βασίλειο, αυτό ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος για εμένα», και «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· διότι εκείνος του τα έδωσε, υποτάσσοντας σε αυτόν όλα τα έθνη: «Διότι θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης».

Διότι «ιδού», λέει, «εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· από εκεί, λοιπόν, που εσείς απομακρυνθήκατε, αφού γίνατε σάρκα και αίμα εξαιτίας της αμαρτίας, εκεί πάλι σας ανέλαβε και σας επανέφερε Εκείνος που για χάρη μας κοινώνησε σάρκα και αίμα. Και έτσι έγινε δικός μας Πατέρας και Θεός, από τον οποίο προηγουμένως είχαμε αποξενωθεί εξαιτίας της αποστασίας. Επομένως, ο Κύριος ευαγγελίζεται αυτή την αγαθή ευεργεσία μέσω των όσων ειπώθηκαν, και τα λόγια αυτά δεν αποτελούν απόδειξη της ταπεινότητας του Υιού, αλλά ευαγγέλιο της δικής μας καταλλαγής με τον Θεό. Διότι αυτό που συνέβη στον κατά Χριστόν άνθρωπο, αποτελεί κοινή χάρη για την ανθρώπινη φύση. Επειδή, όπως ακριβώς βλέποντας το σώμα, που ρέπει προς τα κάτω και βαραίνει προς τη γη, να ανυψώνεται μέσα από τον αέρα προς τους ουρανούς, πιστεύουμε σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου ότι και εμείς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, έτσι και τώρα, έχοντας ακούσει ότι ο αληθινός Θεός και Πατέρας έγινε Πατέρας και Θεός της δικής μας απαρχής, δεν αμφιβάλλουμε πλέον ότι ο Ίδιος έγινε και δικός μας Πατέρας και Θεός, καθώς μάθαμε ότι θα εισέλθουμε στον ίδιο εκείνο τόπο, όπου εισήλθε για χάρη μας ως πρόδρομος ο Χριστός. Το ότι δε η χάρη αυτή μηνύεται μέσω μιας γυναίκας, είναι και αυτό σύμφωνο με το νόημα που έχει αποδοθεί.

Αυτή η ημέρα είναι ευαγγελισμός χαράς· διότι σε αυτήν την ημέρα αναστήθηκε ο Κύριος, εγείροντας μαζί Του το ποίμνιο του Αδάμ· διότι γεννήθηκε για τον άνθρωπο και αναστήθηκε μέσα στον άνθρωπο. Σήμερα, χάρη σε Αυτόν που αναστήθηκε, ο παράδεισος άνοιξε και ο Αδάμ ζωογονείται και η Εύα παρηγορείται και η κλήση πληθαίνει και η βασιλεία ετοιμάζεται και ο άνθρωπος σώζεται και ο Χριστός προσκυνείται. Διότι, αφού καταπάτησε τον θάνατο και αιχμαλώτισε τον τύραννο και σκύλευσε τον άδη, ανέβηκε στους ουρανούς, ως νικηφόρος βασιλιάς, ως ένδοξος ηγεμόνας, ως ανίκητος ηνίοχος, λέγοντας στον Πατέρα: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσες, Θεέ μου», και τα εξής. Και άκουσε από τον Πατέρα: «Κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα, τώρα και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Διότι περί αυτού βεβαίως λέει ο Παύλος: «Έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του»· για το βάπτισμα όμως των μαρτύρων δεν λέει πλέον «με το ομοίωμα του θανάτου του», αλλά ότι γινόμαστε σύμμορφοι με τον θάνατό του. Εισήγαγε, λοιπόν, τις θυγατέρες της η μητέρα, όχι σαν να επρόκειτο να τις βάλει μέσα σε ποταμό, αλλά σαν να τις οδηγούσε από το χέρι στους ιερούς νυμφώνες· τις εισήγαγε κρατώντας τες από τις δύο πλευρές και λέγοντας: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός· εσύ μου τα έδωσες, σε εσένα τα παρακαταθέτω, ό,τι είναι δικό μου και τον ίδιο μου τον εαυτό». Και έτσι το μαρτύριο της γυναίκας έγινε διπλό, ή μάλλον τριπλό. Διότι για τον εαυτό της μαρτύρησε μία φορά, ενώ μέσω των δύο θυγατέρων της μαρτύρησε δύο φορές. Και όπως ακριβώς χρειαζόταν πολλή υπομονή όταν επρόκειτο να παραδώσει τον ίδιο της τον εαυτό, έτσι συνέβαινε και όταν οδηγούσε τα παιδιά μαζί της. Χρειαζόταν άλλη τόση υπομονή, ή μάλλον πολύ περισσότερη· διότι οι γυναίκες δεν συνηθίζουν να υποφέρουν τόσο, όταν πρόκειται να πεθάνουν οι ίδιες, όσο όταν το υφίστανται αυτό οι θυγατέρες τους.

Αλλά αυτό μεν εύλογα το παραθέτει· το άλλο όμως, «Εγώ θα έχω την πεποίθησή μου σε αυτόν», τι σημαίνει; Και αυτό που ακολουθεί είναι επίσης εύλογο: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι, όπως ακριβώς εδώ παρουσιάζει τον εαυτό του ως πατέρα, έτσι εκεί ως αδελφό: «Θα αναγγείλω», λέει, «το όνομά σου στους αδελφούς μου»· και πάλι δείχνει την υπεροχή και τη μεγάλη απόσταση που τους χωρίζει, διαμέσου των ακολούθων: «Επειδή λοιπόν τα παιδιά», λέει, «έχουν γίνει κοινωνοί αίματος και σαρκός».

Εις τον άγιο Ιωάννη τον απόστολο και ευαγγελιστή τον Θεολόγο. Πάλι ο δικός μας Ιωάννης, ω Εφέσιοι, ή μάλλον ο δάσκαλος ολόκληρης της οικουμένης, άπλωσε το πνευματικό δίχτυ και μας συγκέντρωσε όλους από διάφορους τόπους, όχι για να τον τιμήσουμε με στεφάνια από ρόδα, αλλά για να τον λαμπρύνουμε με αγαθά και δίκαια έργα. Πάλι έκανε να αναβλύσουν οι πνευματικές του πηγές, όχι για να ποτίσει οκνηρούς που διψούν, αλλά για να στηρίξει λαούς που κοπιάζουν· πάλι ανέβηκε στο ιερό ο δεύτερος μετά τον Πέτρο, όχι για να θεραπεύσει έναν χωλό και να τον κάνει να αναπηδά, αλλά για να μας ενδυναμώσει όλους στην ευσέβεια και να μας προετοιμάσει ώστε να έχουμε το πολίτευμά μας στους ουρανούς. Δεν αναπαύεται πλέον στο κυριακό στήθος, αλλά γέρνοντας προς τον καθένα από εμάς και αποδεχόμενος όλους μας ως ισότιμους, μας προσφέρει ως δικό του κέρδος στον Θεό, και έτσι ανακράζει λέγοντας: Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Ποια παιδιά; Αυτά που η χάρη έκανε να βλαστήσουν και τα ανέδειξε κληρονόμους της βασιλείας των ουρανών. Περισσότερους από όσους κάποτε αιχμαλώτιζε η Άρτεμις, συγκεντρώνει ο απόστολος.

Ας μην παραμένουμε, λοιπόν, πλέον προσηλωμένοι στα βιοτικά πράγματα, ούτε στην τρυφή της τράπεζας, ούτε στην πολυτέλεια των ενδυμάτων· διότι έχεις το μέγιστο ένδυμα, έχεις πνευματική τράπεζα, έχεις την άνω δόξα, και ο Χριστός γίνεται τα πάντα για εσένα, και τράπεζα, και ένδυμα, και οίκος, και κεφαλή, και ρίζα. Διότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό· ιδού πώς έχει γίνει ένδυμα για εσένα. Θέλεις να μάθεις πώς γίνεται και τράπεζα για εσένα; «Εκείνος που με τρώγει», λέγει, «όπως εγώ ζω διά τον Πατέρα, έτσι και εκείνος θα ζήσει δι' εμέ». Και ότι γίνεται οίκος για εσένα: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου μένει εντός μου, και εγώ εντός αυτού»· και ότι γίνεται ρίζα, πάλι λέγει: «Εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα»· και ότι είναι αδελφός, και φίλος, και νυμφίος: «Δεν σας αποκαλώ πλέον δούλους· διότι εσείς είστε φίλοι μου». Και ο Παύλος πάλι: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· και πάλι: «Ώστε να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς». Και δεν γινόμαστε μόνο αδελφοί του, αλλά και παιδιά του· διότι λέγει: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· και όχι μόνο αυτό, αλλά και μέλη του, και σώμα του. Διότι, σαν να μην αρκούσαν αυτά που ειπώθηκαν για να αποδείξουν την αγάπη και την εύνοια που επιδεικνύει προς εμάς, προσέθεσε και κάτι άλλο, μεγαλύτερο και στενότερο από αυτά, ονομάζοντας τον εαυτό του κεφαλή δική μας.

Βλέπεις ότι το να υποφέρει κανείς δεν αποτελεί ένδειξη εγκατάλειψης. Διότι με αυτό πρώτα από όλα τίμησε ο Θεός τον Υιό, με το να τον οδηγήσει μέσα από παθήματα. Διότι πράγματι, από το να δημιουργήσει τον κόσμο και να τον φέρει από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, το να λάβει σώμα και να πάθει αυτά που έπαθε είναι πολύ σπουδαιότερο. Και αυτό το φανέρωσε ο ίδιος σε άλλα σημεία, λέγοντας: «Για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβολικό πλούτο της χρηστότητάς του». «Διότι και αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται, προέρχονται όλοι από έναν. Γι' αυτή την αιτία». Βλέπε πώς τους ενώνει με αυτόν, τιμώντας τους, και παρηγορώντας τους, και κάνοντάς τους αδελφούς του Χριστού ως προς τούτο, το ότι δηλαδή προέρχονται από έναν· διότι και αυτός, κατά σάρκα, κατάγεται από τον Αβραάμ. «Δεν ντρέπεται να τους ονομάζει αδελφούς, λέγοντας: Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω της Εκκλησίας θα σε υμνήσω. Και πάλι». Βλέπε πώς δείχνει πάλι την υπεροχή. Διότι με το να πει «δεν ντρέπεται», δείχνει ότι η ταπείνωσή του δεν οφείλεται στη φύση του πράγματος, αλλά στη φιλοστοργία του. Διότι, αν και προερχόμαστε από έναν, εντούτοις εκείνος αγιάζει, ενώ εμείς αγιαζόμαστε. «Εγώ θα έχω την πεποίθησή μου σε αυτόν· και πάλι, ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά έγιναν κοινωνοί σαρκός και αίματος, και αυτός παρομοίως μετείχε σε αυτά».

Με αυτόν τον τρόπο τους δοξάζει, στεφανώνοντάς τους με τιμές ανώτερες από τις ανθρώπινες· διότι τι είναι πιο θεϊκό ή πιο μακάριο από αυτές; Και η αιτία για την οποία ονομάστηκαν αδελφοί είναι φανερή· διότι, ενώ ήταν Θεός, δεν απαξίωσε να περιβληθεί τη δική μας ταπεινότητα λόγω της άπειρης ευσπλαχνίας και αγαθότητάς του, προκειμένου να μας ανυψώσει με τη δική του πτωχεία, και εξαιτίας αυτού λάβαμε τον πλούτο του να γίνουμε αδελφοί και τέκνα, όπως θα πει αμέσως: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν κοινωνήσει σάρκα και αίμα, και αυτός παρομοίως συμμετείχε στα ίδια. Αυτούς λοιπόν που έχουν ενδυθεί τον Χριστό και έχουν αγιαστεί από αυτόν, οι οποίοι αξιώθηκαν να θεωρηθούν αδελφοί και τέκνα με τον τρόπο που αναφέρθηκε, πώς δεν έφριξαν οι άθλιοι να τους ονομάζουν προσκυνητές ειδώλων;

Έτσι, λοιπόν, αφού ο άγιος ποίμανε καλά και θεάρεστα το λογικό του ποίμνιο και δίδαξε τους μαθητές του, οδηγώντας τους στην τελειότατη αρετή, αναχώρησε για τις ουράνιες μονές, στη μητρόπολη των πρωτοτόκων, έχοντας διατηρήσει το κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν καθαρό και αλώβητο, και ψάλλοντας με παρρησία: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Η δε μακάρια ψυχή του αναχώρησε συνοδευόμενη από τους αγίους Αγγέλους, των οποίων τον βίο μιμήθηκε επί της γης, την οποία υποδέχθηκαν οι Απόστολοι, την προϋπάντησαν οι Προφήτες, και τη συνεχάρησαν οι Διδάσκαλοι, οι Ιεράρχες, οι Μάρτυρες, οι Όσιοι και οι Δίκαιοι. Ω, τι πνευματική και χαρμόσυνη πανήγυρις έγινε σήμερα στον ουρανό, κατά την ανάβαση της μακάριας ψυχής του αγίου Σίμωνος! Όλα τα τάγματα των επουράνιων Αγγέλων σκίρτησαν, όλες οι τάξεις των αγίων εόρτασαν, των οποίων τον βίο, κατά το δυνατόν, μιμήθηκε.

Γι' αυτό κοινωνούμε τη σάρκα και το αίμα του· «Διότι τα παιδιά, λέει, έχουν γίνει κοινωνοί σάρκας και αίματος». Διότι, όπως ακριβώς Εκείνος, για να γίνει δικός μας πατέρας και να μπορέσει να πει εκείνον τον λόγο: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός», έγινε κοινωνός μαζί μας σάρκας και αίματος, έτσι κι εμείς, για να γίνουμε δικά του παιδιά, είναι ανάγκη να μεταλαμβάνουμε από τα δικά του· και με αυτόν τον τρόπο δεν γινόμαστε μόνο μέλη του μέσω του μυστηρίου, αλλά και παιδιά, ώστε να τον λατρεύουμε υποτασσόμενοι, εκούσια μεν και με τη δική μας ελεύθερη θέληση, όπως τα παιδιά, με απόλυτη ακρίβεια δε, όπως τα μέλη του σώματος. Διότι έτσι η λατρεία είναι θαυμαστή και τόσο υπερφυής, ώστε χρειάζεται και η μία και η άλλη εικόνα, και των υιών και των μελών, καθώς η μία από μόνη της δεν επαρκεί για να φανερώσει την πραγματικότητα.

Στην Ηγουμένη της Νίκαιας. Και προηγουμένως οι καλές φήμες για την τιμιότητά σου μας παρακίνησαν να σου στείλουμε επιστολή, και τώρα, στηριζόμενοι στους ίδιους επαίνους, γράφουμε και χαιρετούμε τη σεμνοπρέπειά σου, αποδεχόμενοι και μακαρίζοντάς σε, διότι επέλεξες να υπομείνεις για τον Κύριο θλίψεις και στενοχώριες, διωγμό από τη μονή και εξορία, και κάθε άλλη περίσταση που αποδεικνύει την ομολογία σου. Αυτά είναι άξια επαίνου και δοξολογίας, αυτά είναι έπαθλα και αγωνίσματα μιας νύμφης του Χριστού, και το ακόμη πιο αξιοθαύμαστο είναι η οσιότητά σου απέναντι στις αδελφές που βρίσκονται υπό την πνευματική σου καθοδήγηση. Διότι και από αυτές ορισμένες επέλεξαν να αγωνιστούν μαζί σου για την ομολογία, και έδειξαν ανδρεία και μαστιγώθηκαν και περιορίστηκαν και δόξασαν τον Θεό με το σώμα και με το πνεύμα τους. Ω, τι άθλοι, ω, τι καλή παιδαγωγία! Όποιος είναι ο άρχοντας, τέτοιος είναι και ο αρχόμενος, όποια είναι η δασκάλα, τέτοιες είναι και οι μαθήτριες. Σε εσένα ταιριάζει να λες: ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός, αθλήτριες, γενναίες, φιλόχριστες μάλλον παρά φιλόσαρκες, που θεωρούν τα πάντα σκύβαλα για να κερδίσουν τον Χριστό, που προσέφεραν όλα τα μέλη τους στον Χριστό για να ευαρεστήσουν τον Εραστή. Μαζί με τους ομολογητές καταταχθήκατε, μαζί με τους μάρτυρες στεφανωθήκατε, κρίνοντας από όσα έχετε ήδη πετύχει.

Βλέπεις πώς έχουμε νομοθετηθεί από την αλήθεια; Αλλά τι λέει ο μέγας Πέτρος; Και όταν φανερωθεί ο Αρχιποιμένας, θα λάβετε το αμάραντο στεφάνι της δόξας. Πόσο σπουδαίο θα είναι για σένα να αναφωνήσεις ενώπιον του Κυρίου: Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσες. Και θα προσέθετα και εκείνο: Εγώ δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ και δεν επιθύμησα ημέρα ανθρώπου, Κύριε. Και πράγματι έτσι είναι: όλα τα έδωσες στον Θεό, όλα τα θεώρησες σκύβαλα, για να κερδίσεις τον Χριστό. Ώστε, ακόμα και αν υπομένεις θλίψεις, κυρία μου, με τις οποίες συζούν όσοι ζουν κατά Θεόν· διότι πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, όπως αναφωνεί ο άγιος Δαβίδ, οι οποίες προκαλούνται νοητά και αισθητά από τον εχθρό. Του οποίου τα νοήματα μην αγνοείς, και του οποίου τις μεθοδείες να αποκρούεις με τις προσευχές. Δεν διεξάγουμε την πάλη ενάντια σε αίμα και σάρκα, όπως λέει ο απόστολος, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες αυτού του κόσμου, των οποίων το να διαφύγει κανείς τις παγίδες είναι πραγματικός αγώνας. Να έχεις μια ψυχή στην οποία να εμπιστεύεσαι τα όσα συμβαίνουν, διότι από εκεί προέρχεται το χαλινάρι της αμαρτίας και η θεία βοήθεια. Όπως ακριβώς οι αδελφές, που βρίσκονται υπό τη δική σου προστασία· διότι πρέπει αυτές να σου αναφέρουν τις παρορμήσεις τους και προς τι έχει μεγαλύτερη επιρρέπεια η καθεμία, και εσύ η ίδια να τις δέχεσαι, και την μεν να παρηγορείς, την δε να ενθαρρύνεις, την άλλη να προφυλάσσεις και απλώς να προσφέρεις σε όλες το κατάλληλο. Και βέβαια μην πέσεις σε ακηδία ως προς αυτό· ο Θεός είναι υπερασπιστής και ο Κύριος στήριγμα. Εμείς αρκεί μόνο να κάνουμε την αρχή, και Εκείνος διδάσκει τη γνώση.

Ως άρχουσα λοιπόν εν Κυρίω, να καθοδηγείς και να κατευοδώνεις το ποίμνιό σου, καθιστώντας τον εαυτό σου πρότυπο κάθε αγαθού, ώστε να αξιωθείς να πεις: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι ο Θεός σου παρέδωσε τις ψυχές μέσω της αποταγής και σε Αυτόν πρέπει να τις προσφέρεις ως θυσία ευπρόσδεκτη· και για αυτό, πολύς θα είναι ο μισθός σου στους ουρανούς. Να τις διδάσκεις, να τις νουθετείς τα σωτήρια προστάγματα, να ποθούν μόνο τον Χριστό, και όχι σάρκες και αίματα, να είναι ακτήμονες και να μην έχουν τίποτα ιδιόκτητο, να έχουν απροσπάθεια και να μην τρέφουν ιδιαίτερη προσκόλληση στους συγγενείς, να εργάζονται με προθυμία και να μην δείχνουν οκνηρία προς την άσκηση. Διότι, αν πράττουν έτσι, λίγο αργότερα θα τις συναντήσει ο νυμφίος Χριστός καθώς θα κρατούν τις λαμπάδες και θα προϋπαντηθεί με μεγάλη χαρά, θα τις ασπαστεί και θα τον ασπαστούν ιεροπρεπώς, θα τους ανοίξει τον ουράνιο και αχειροποίητο νυμφώνα, θα τους δώσει τη βασιλεία των ουρανών, την τρυφή του παραδείσου, πόματα αθανασίας, γλυκάσματα αιώνιας ζωής, θα τις ντύσει με ενδύματα φωτεινά, θα τις στολίσει με κοσμήματα αφθαρσίας, με νυφικά διαδήματα, και θα τις γεμίσει με τα άπειρα αγαθά στους αιώνες των αιώνων.