Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 2:18

Εάν όμως είναι και Δεσπότης και Δημιουργός των πάντων, και για τη σωτηρία των δούλων του ανέλαβε σάρκα και έγινε άνθρωπος κατά πάντα, χωρίς αμαρτία, από την αγία Αειπάρθενο, και έτρωγε μαζί με τους δούλους του, και έπινε, και συναναστρεφόταν μαζί τους, και θεράπευε ο ίδιος τους αρρώστους τους, και καταδέχθηκε το πάθος για χάρη μας, δεν ντρέπεται να τους αποκαλεί και αδελφούς αυτούς υπέρ των οποίων υπέμεινε το πάθος, δηλαδή τους πιστούς· και όχι μόνο αδελφούς, αλλά και παιδιά. «Επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν μετοχή σε σάρκα και αίμα, και αυτός κατά παρόμοιο τρόπο μετείχε στα ίδια, για να καταργήσει με τον θάνατό του εκείνον που είχε το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να ελευθερώσει εκείνους που, από φόβο θανάτου, ήταν σε όλη τους τη ζωή υποκείμενοι στη δουλεία.» Και πώς θα ήταν δυνατόν αυτός να γίνει αδελφός μας ή να μας ονομάσει γνήσια παιδιά, αν δεν έφερε την ίδια φύση; Γι’ αυτό λοιπόν, αφού την ανέλαβε, κατέλυσε τη δεσποτεία του θανάτου και διέλυσε τον φόβο που κρεμόταν πάνω μας· γιατί διατελούμε πάντοτε να φοβόμαστε τον θάνατο. «Διότι βέβαια δεν αναλαμβάνει αγγέλους, αλλά αναλαμβάνει το σπέρμα του Αβραάμ.» Εάν δηλαδή είχε αναλάβει φύση αγγέλων, θα ήταν ανώτερος από τον θάνατο· επειδή όμως το σώμα που ανέλαβε ήταν ανθρώπινο, με το πάθος του απέδωσε το χρέος των ανθρώπων, ενώ, αναστάς με το σώμα που έπαθε, έδειξε τη δική του δύναμη. «Γι’ αυτό όφειλε κατά πάντα να ομοιωθεί με τους αδελφούς.» Πράγματι, όπως κι εμείς, έτσι και τροφή έλαβε και κόπο υπέμεινε, και λύπη αισθάνθηκε και δάκρυσε, και καταδέχθηκε θάνατο, για να γίνει ελεήμων και πιστός αρχιερέας στα σχετικά με τον Θεό, ώστε να εξιλεώνει τις αμαρτίες του λαού· γιατί, αφού ο ίδιος έπαθε όταν πειράσθηκε, μπορεί να βοηθήσει εκείνους που καταπιέζονται. Και αυτά έχουν λεχθεί κατά το ανθρώπινο· διότι ούτε αρχιερέας μας είναι ως Θεός, αλλά ως άνθρωπος· ούτε έπαθε ως Θεός, αλλά ως άνθρωπος· ούτε έμαθε τα δικά μας μέσω της πείρας, αλλά ως Θεός και Δημιουργός γνωρίζει με σαφήνεια τα πάντα.

Ποιος πάλι, αν ρωτιόταν κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν θα απαντούσε ότι ο Πατέρας τον έκανε άνθρωπο και τον έστειλε σε εμάς ως αρχιερέα; Αυτό το νόημα όμως, καθώς και τον καιρό και το πρόσωπο, ο ίδιος ο Απόστολος που έγραψε τη φράση «όντας πιστός σε αυτόν που τον έκανε», είναι πιο ικανός να τα φανερώσει, εάν λάβουμε υπόψη μας τα προηγούμενα· διότι υπάρχει μία λογική αλληλουχία και το ανάγνωσμα αναφέρεται στο ίδιο πρόσωπο. Γράφει, λοιπόν, στην προς Εβραίους επιστολή τα εξής: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά συμμετέχουν από κοινού σε αίμα και σάρκα, και αυτός παρομοίως συμμετείχε στα ίδια, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους εκείνους που από τον φόβο του θανάτου ήταν σε όλη τους τη ζωή υποταγμένοι στη δουλεία. Διότι, βεβαίως, δεν αναλαμβάνει να σώσει αγγέλους, αλλά το σπέρμα του Αβραάμ αναλαμβάνει. Γι' αυτό όφειλε να γίνει σε όλα όμοιος με τους αδελφούς του, ώστε να αναδειχθεί ελεήμων και πιστός αρχιερέας στα ζητήματα που αφορούν τον Θεό, για να εξιλεώνει τις αμαρτίες του λαού. Διότι από το γεγονός ότι ο ίδιος έπαθε όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει εκείνους που πειράζονται. Όθεν, άγιοι αδελφοί, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον έκανε».

Και ο νόμος δεν δικαίωσε κανέναν· διότι κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού μέσω του νόμου, και είναι «αδύνατον αίμα τράγων και ταύρων να αφαιρέσει αμαρτίες». Ο Κύριός μας όμως Ιησούς Χριστός έγινε ελεήμων και πιστός αρχιερέας για να εξιλεώσει τις αμαρτίες του λαού, και επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράχθηκε, βοήθησε αυτούς που πειράζονται. Διότι κάλεσε την οικουμένη με άγια και επουράνια κλήση, και έγινε ελεήμων αρχιερέας, επειδή δεν ήταν διάκονος του νόμου που κατακρίνει, αλλά μάλλον με αμνησίκακη χάρη και αγάπη δικαίωσε μέσω της πίστης και μας δώρισε την αποκάθαρση από τα παλαιά μας σφάλματα. Όντας λοιπόν ελεήμων πάντοτε και εκ φύσεως, τέθηκε μεσίτης μεταξύ ημών και του Θεού, μέσω της ενανθρωπήσεως, ο Μονογενής του Λόγος, ώστε, όπως ακριβώς ήταν πάντοτε αγαθός και ελεήμων, έτσι πάλι, αφού αναδείχθηκε αρχιερέας, να σπλαγχνιστεί αυτούς που βρίσκονται στη γη, πράττοντας τα όσα του είναι προσφιλή και συνήθη και χωρίς να απομακρύνεται από τα δικά του αγαθά, και να καταστήσει ίλεω απέναντί μας τον ίδιο τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα. Έγινε επίσης πιστός σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα, προσφέροντας τον εαυτό του για εμάς ως οσμή ευωδίας και σηκώνοντας τις αμαρτίες όλων μας «στο σώμα του πάνω στο ξύλο», όπως είναι γραμμένο· διότι με αυτόν τον τρόπο βοήθησε αυτούς που πειράζονται, επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράχθηκε, διότι με την πληγή του εμείς θεραπευθήκαμε, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Όμως το σωτήριο πάθος καθαίρεσε τις αρχές, θριάμβευσε επί των κοσμοκρατόρων αυτού του αιώνα, ελευθέρωσε τους πάντες από την τυραννία του διαβόλου, μας προσήγαγε στον Θεό. Διότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και σήκωσε τις αμαρτίες μας στο σώμα του πάνω στο ξύλο, και εκείνος μεν καταπονήθηκε, εμείς όμως σωθήκαμε, και το πάθος του έγινε για εμάς ασφάλεια και τείχος. Διότι μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα, και επειδή ο ίδιος έπαθε όταν δοκιμάστηκε, βοήθησε όσους δοκιμάζονται, και έπαθε έξω από την πόλη, για να αγιάσει με το δικό του αίμα τον λαό.

Διότι, μέσω όσων έπαθε ο ίδιος όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει όσους πειράζονται. <Ας μην με καταποντίσει καταιγίδα ύδατος, κ.τ.λ.> (A φ. 348, B φ. 288 β, E φ. 132 β, H φ. 173 β, Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Φαίνεται δε ότι καταιγίδα ύδατος και βυθό και φρέαρ ονομάζει είτε τους κινδύνους κατά την ώρα του πειρασμού, είτε κάποτε και τον ίδιο τον άδη.

Διότι παρέδωσαν στον σταυρό τον Δεσπότη των πάντων, οι άθλιοι, επισύροντας στα δικά τους κεφάλια και σε ολόκληρο το γένος τους το έγκλημα της ασέβειας. Διότι, παραφρονώντας, τόλμησαν να πουν: «Το αίμα του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας.» Αλλά ακόμη και όταν τον έβλεπαν προσηλωμένο στον τίμιο σταυρό, οι πάντολμοι τον περιγελούσαν και παρακινούνταν από τον ίδιο τους τον πατέρα, εννοώ δηλαδή τον Σατανά, να λένε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα τώρα από τον σταυρό, και θα σε πιστέψουμε.» Ο δε Κύριος Ιησούς Χριστός, βλέποντας τον θάνατο, που άλλοτε μας τυραννούσε, να κλονίζεται ήδη και να πέφτει (διότι επρόκειτο να καταργηθεί εντελώς με τον θάνατο της άγιας σάρκας), δεν έδινε καμία σημασία στους χλευασμούς των Ιουδαίων. Διότι σκοπός του ήταν να απαλλάξει ζωντανούς και νεκρούς από την αμαρτία, και να εγκαινιάσει και πάλι για την ανθρώπινη φύση την επιστροφή στην αφθαρσία, πράγμα που άλλωστε και έγινε. Διότι σκύλευσε τον άδη με θεοπρεπές και αγαθό πρόσταγμα, λέγοντας σε όσους βρίσκονταν εκεί: «Βγείτε έξω και φανερωθείτε». Και αφού αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, διότι ο Χριστός είναι η απαρχή των κεκοιμημένων και ο πρωτότοκος εκ των νεκρών, αναλήφθηκε προς τον Πατέρα, ως παράκλητος για εμάς. Όπως ακριβώς λέει ο Παύλος: «Δεν έχουμε αρχιερέα που να μην μπορεί να συμπαθήσει τις αδυναμίες μας, αλλά κάποιον που έχει δοκιμαστεί σε όλα καθ' ομοιότητά μας, χωρίς όμως αμαρτία.» Και πάλι: «Διότι, επειδή ο ίδιος έπαθε και δοκιμάστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται.»

Διότι, εάν ήταν σκιά και φαντασία, και όχι αληθινή σάρκωση, ούτε βέβαια η Παρθένος γέννησε, ούτε ο εκ του Θεού Πατρός Λόγος προσέλαβε «σπέρμα Αβραάμ», δεν εξομοιώθηκε με τους αδελφούς Του. Διότι τα δικά μας χαρακτηριστικά δεν είναι βέβαια σκιά, ούτε φαντασία, αλλά υπάρχουμε σε σώματα απτά και ορατά, και έχοντας ενδυθεί αυτή τη γήινη σάρκα, υποκείμεθα στη φθορά και στα πάθη. Επομένως, εάν ο Λόγος δεν έγινε σάρκα, τότε ούτε «καθότι έπαθε ο ίδιος πειρασθείς, δύναται να βοηθήσει τους πειραζομένους». Διότι μια σκιά δεν θα μπορούσε να πάθει απολύτως τίποτα. Εξανεμίζεται, λοιπόν, πραγματικά για εμάς το παν και καταλήγει στο μηδέν.

Και τι το θαυμαστό, εάν, ενώ εκείνος διέφυγε εντελώς, εμείς καταληφθούμε έστω και σε κάποιο βαθμό; Διότι, για όσους κρίνουν ορθά αυτά τα ζητήματα, είναι μεγαλύτερο για εκείνον το να διωχθεί, παρά για εμάς το να καταληφθούμε. Ακόμη, θα προσθέσω στα όσα ελέχθησαν και το εξής, ενθυμούμενος το χωρίο: «Διότι σε ό,τι υπέφερε ο ίδιος όταν δοκιμάστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται», το οποίο σαφώς κατατείνει στο ίδιο νόημα. Και θα γίνει ο Θεός τα πάντα σε όλους κατά τον καιρό της αποκαταστάσεως· όχι ο Πατέρας, αφού συγχωνευθεί εξολοκλήρου σε αυτόν ο Υιός, σαν μια δάδα που αποσπάστηκε για λίγο από μια μεγάλη φωτιά και έπειτα ενώθηκε ξανά μαζί της —ας μην παρασύρονται σε πλάνη οι οπαδοί του Σαβελλίου από αυτό το ρητό— αλλά ολόκληρος ο Θεός, όταν πλέον δεν θα είμαστε διαιρεμένοι σε πολλά, όπως συμβαίνει τώρα με τις παρορμήσεις και τα πάθη μας, μη φέροντας μέσα μας καθόλου ή ελάχιστα τον Θεό, αλλά όταν θα είμαστε όλοι θεοειδείς, ικανοί να χωρέσουμε ολόκληρο τον Θεό και μόνο Αυτόν. Διότι αυτή είναι η τελείωση, προς την οποία σπεύδουμε· και αυτό το τεκμηριώνει μάλιστα ο ίδιος ο Παύλος. Διότι αυτό που εδώ αναφέρει αορίστως για τον Θεό, αλλού το περιορίζει σαφώς στον Χριστό. Λέγοντας τι; «Όπου δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, περιτομή και ακροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος· αλλά τα πάντα και μέσα σε όλους είναι ο Χριστός».

Σαν να δίνει απάντηση σε αυτούς που λένε τέτοια πράγματα, προσθέτει: «Κανείς, όταν πειράζεται, ας μην λέει ότι πειράζομαι από τον Θεό· διότι αυτός δεν πειράζει κανέναν, επειδή ο Θεός είναι απείραστος από κακά». Με τη λέξη πειρασμό εδώ εννοεί προφανώς το κακό και την αμαρτία, και την πτώση σε αυτήν, από την οποία και ο Χριστός παρέμεινε απείραστος, μολονότι πειράχθηκε με άλλον τρόπο. Διότι «από όσα έπαθε», λέει, «όταν ο ίδιος πειράχθηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται». Αλλά και μετά τη βάπτισή του στον Ιορδάνη, ανέβηκε στο όρος για να πειραχθεί, σύμφωνα με τα λόγια του Ευαγγελίου.

Διότι ποτέ ο Θεός δεν ξεχνά ποια είναι η φύση μας ή η αδυναμία μας. Αλλά αυτά λέγονται για τον Υιό που σαρκώθηκε για εμάς, ο οποίος όχι μόνο ως δημιουργός γνωρίζει τα δικά μας, αλλά, αφού σαρκώθηκε, έμαθε την αδυναμία μας από την ίδια του την εμπειρία· ώστε και ο Παύλος να λέει για αυτόν: «Αν και ήταν Υιός, έμαθε την υπακοή από όσα έπαθε»· και πάλι: «Επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται» ... Επειδή, λοιπόν, «ο Λόγος έγινε σάρκα», θυμήθηκε ότι είμαστε σάρκα· δηλαδή, γνώρισε από εμπειρία την αδυναμία της δικής μας σάρκας. Και «σάρκα» ονομάζει ολόκληρο τον άνθρωπο. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Πνεύμα που πορεύεται και δεν επιστρέφει». Διότι δεν επιστρέφουμε πλέον στον παρόντα βίο. Επομένως, για τον λόγο αυτό οφείλουμε να επαγρυπνούμε, βαδίζοντας έναν δρόμο από τον οποίο με κανέναν τρόπο δεν μπορούμε να επιστρέψουμε. «Πόσες φορές τον πίκραναν στην έρημο, τον παρόργισαν σε άνυδρη γη; Και ξαναγύρισαν και πείρασαν τον Θεό, και παρόξυναν τον Άγιο του Ισραήλ». Εκπλήσσεται για την ποσότητα της ιουδαϊκής πονηρίας, αλλά ταυτόχρονα και για την ποιότητά της, διότι όχι μόνο πίκραναν πολλές φορές τον Θεό, αλλά και μέσα στην έρημο, όπου θα έπρεπε μάλλον να νιώθουν κατάνυξη και να βλέπουν προς τον ουρανό, χωρίς να τους εξαπατά ή να τους δελεάζει τίποτε από όσα συμβαίνουν στις πόλεις· αλλά και «σε άνυδρη γη τον παρόργισαν», όπου θα έπρεπε, όντας διψασμένοι, να είναι ταπεινοί, εκείνοι φάνηκαν αλαζόνες.

Και ο πόνος μου είναι διαρκώς ενώπιόν μου. Εννοεί δηλαδή τη συμπάθεια προς εμάς, εξαιτίας της οποίας διατηρεί διαρκώς την ανάμνηση του δικού του πάθους. Διότι μέσα από όσα έπαθε, όπως λέει ο Παύλος, έχοντας ο ίδιος δοκιμαστεί, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται.

Για να προσφέρει λοιπόν θυσία ικανή να μας καθαρίσει, για τον λόγο αυτόν έγινε άνθρωπος. Πρόσθεσε μάλιστα: «Τα προς τον Θεόν»· δηλαδή, για τα ζητήματα που αφορούν τον Θεό. Είχαμε γίνει εχθροί με τον Θεό, λέει, ήμασταν καταδικασμένοι και ατιμασμένοι· δεν υπήρχε κανείς που να προσφέρει θυσία υπέρ ημών. Μας είδε να βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση και μας ελέησε, όχι ορίζοντας για εμάς κάποιον αρχιερέα, αλλά γινόμενος ο ίδιος πιστός αρχιερέας. Έπειτα, δείχνοντας με ποιον τρόπο είναι πιστός, πρόσθεσε: «Για να εξιλεώσει τις αμαρτίες του λαού». Διότι από τα όσα έπαθε, λέει, περνώντας ο ίδιος δοκιμασία, μπορεί να βοηθήσει εκείνους που δοκιμάζονται.

βʹ. Πολύ ταπεινό είναι τούτο και ευτελές και ανάξιο για τον Θεό. Διότι, όπως λέγει, «σε ό,τι ο ίδιος έπαθε». Εδώ ομιλεί περί του Σαρκωθέντος, και ίσως αυτό ειπώθηκε και για την πλήρη διαβεβαίωση των ακροατών, αλλά και εξαιτίας της δικής τους ασθένειας. Και αυτό που λέγει σημαίνει το εξής: Ήλθε και απέκτησε ο ίδιος την εμπειρία των όσων εμείς πάθαμε· τώρα πλέον δεν αγνοεί τα δικά μας πάθη. Διότι δεν τα γνωρίζει μόνο ως Θεός, αλλά τα γνώρισε και ως άνθρωπος μέσα από την εμπειρία των πειρασμών που υπέστη· έπαθε πολλά, γνωρίζει να συμπάσχει. Καίτοι βεβαίως ο Θεός είναι απαθής· αλλά εδώ περιγράφει τα της σαρκώσεως· σαν να έλεγε δηλαδή: Και αυτή η ίδια η σάρκα του Χριστού υπέστη πολλά δεινά. Γνωρίζει τι είναι η θλίψη, γνωρίζει τι είναι ο πειρασμός, και μάλιστα όχι λιγότερο από εμάς που έχουμε πάθει· διότι και ο ίδιος έπαθε. Τι σημαίνει λοιπόν το «Δύναται να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται»; Είναι σαν να έλεγε κάποιος: Με πολλή προθυμία θα απλώσει χέρι βοηθείας, θα επιδείξει συμπόνια.

βʹ. Ότι πράγματι γι' αυτόν τον λόγο το πρόσθεσε, φαίνεται από αυτά που επάγει: «Διότι δεν έχουμε αρχιερέα που να μην μπορεί να συμπάσχει στις αδυναμίες μας». Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε παραπάνω: «Επειδή ο ίδιος έπαθε όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται». Δες, λοιπόν, πώς και εδώ κάνει το ίδιο πράγμα. Αυτό που λέει είναι το εξής: Βάδισε, λέει, τον δρόμο που βαδίζουμε κι εμείς τώρα, ή μάλλον και ακόμη πιο τραχύ· διότι δοκίμασε όλα τα ανθρώπινα. Είπε εκεί: «Δεν υπάρχει κτίση αφανής ενώπιόν του», υπονοώντας τη θεότητα. Έπειτα, επειδή αναφέρθηκε στη σάρκα, μιλά πάλι με μεγαλύτερη συγκατάβαση λέγοντας: «Έχοντας λοιπόν μέγαν αρχιερέα, ο οποίος έχει διέλθει τους ουρανούς»· και δείχνει έτσι μεγαλύτερη φροντίδα, και ότι προΐσταται σε αυτούς ως δικούς του, και δεν θέλει να εκπέσουν. Διότι ο Μωυσής, λέει, δεν εισήλθε στην κατάπαυση, ενώ αυτός εισήλθε· και το πώς, θα το πω εγώ. Δεν είναι παράξενο δε που πουθενά δεν το έθεσε ρητά· διότι, είτε για να μη νομίσουν ότι βρίσκουν δικαιολογία, συμπεριέλαβε και αυτόν, είτε για να μη φανεί ότι κατηγορεί τον άνδρα, δεν το είπε φανερά. Διότι, αν, χωρίς να ειπωθεί τίποτα από αυτά, πρόβαλλαν αυτούς τους ισχυρισμούς λέγοντας, «Αυτός μίλησε κατά του Μωυσή και κατά του νόμου», πόσο μάλλον αν έλεγε: «Δεν πρόκειται για την Παλαιστίνη, αλλά για τον ουρανό», θα έλεγαν ακόμη βαρύτερα λόγια από αυτά. Όμως, δεν αποδίδει τα πάντα στον ιερέα, αλλά ζητά και τη δική μας συμβολή, εννοώ δηλαδή την ομολογία.

Τι σημαίνει, όμως, «πιστός»; Αληθινός και δυνατός. Και πρόσθεσε το «στα προς τον Θεό», δηλώνοντας το εξής, ότι δηλαδή επειδή βρισκόμασταν σε πόλεμο με τον Θεό, και ήμασταν καταδικασμένοι και τιμωρημένοι, δεν υπήρχε κανείς που να προσφέρει θυσία για εμάς. Εκείνος όμως μας είδε να βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση και μας ελέησε, όχι διορίζοντας για εμάς κάποιον αρχιερέα, αλλά με το να γίνει ο ίδιος πιστός Αρχιερέας, για να εξιλεώσει τις αμαρτίες του λαού. «Διότι σε ό,τι έπαθε, όταν ο ίδιος δοκιμάστηκε.» Είναι σαν να έλεγε: Δεν αγνοεί τα δικά μας πάθη· δεν τα γνωρίζει μόνο ως Θεός, αλλά τα γνώρισε και ως άνθρωπος μέσα από την πείρα της δοκιμασίας την οποία υπέστη.

Έπαθε πολλά· γνωρίζει να συμπάσχει, αν και βέβαια είναι απαθής ως Θεός. «Δύναται να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται.» Σαν να έλεγε κανείς: Με πολλή προθυμία θα απλώσει το χέρι και θα δείξει συμπάθεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ «Γι' αυτό, αδελφοί άγιοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον Απόστολο και Αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό.» Επειδή πρόκειται να τον θέσει πάνω από τον Μωυσή και να κάνει σύγκριση, οδήγησε τον λόγο στον νόμο της ιεροσύνης. Ο δε λόγος περί της ιεροσύνης θα μπορούσε να εκληφθεί ότι αναφέρεται στη θεία Οικονομία.

Άραγε θα αξιωθώ να σε αντικρίσω ξανά ποτέ, πάμμεγιστε και θειότατε ναέ, επίγειε ουρανέ, θρόνε της δόξας του Θεού, όχημα των Χερουβείμ, δεύτερο στερέωμα, που αναγγέλλει το έργο των χειρών του Θεού, θέαμα και έργο μοναδικό και περίφημο αγαλλίαμα όλης της γης; Και ποιος το υπόσχεται αυτό, αν όχι μόνος Εκείνος, ο Οποίος, επειδή ο ίδιος έπαθε και πειράστηκε, γνωρίζει να βοηθά αυτούς που πειράζονται και λυτρώνει τον φτωχό από το χέρι των ισχυροτέρων του, και τον φτωχό και τον πένητα από εκείνους που τον καταληστεύουν, και ο Οποίος δημιουργεί τα πάντα και τα μεταβάλλει πάντοτε προς το καλύτερο;» Αφού τα εκφράσαμε αυτά, αδειάζοντας την ψυχή που ξεχείλιζε από θλίψεις, πορευόμασταν στον δρόμο μας, κλαίγοντας και ρίχνοντας τους θρήνους σαν σπόρους. Αν όμως, επιστρέφοντας έλθουμε, σηκώνοντας με αγαλλίαση τα δεμάτια μιας ευνοϊκότερης αλλαγής, αυτό θα είναι δώρο του Θεού που παρηγορεί τους ολιγόψυχους, που τους περιβάλλει με ιμάτιο σωτηρίας και τους ντύνει με χιτώνα ευφροσύνης.

Εάν πάλι, επειδή προσέλαβε το ανθρώπινο φύραμα, γνώρισε εμπειρικά την ανθρώπινη φύση και απέκτησε διπλή γνώση για τους κρινομένους (όπως κάπου διακηρύσσει και ο θείος Παύλος, υμνολογώντας το έλεός Του προς εμάς και την εξιλέωση υπέρ ημών: «διότι μέσω όσων έπαθε ο ίδιος δοκιμαζόμενος, δύναται να βοηθήσει τους δοκιμαζομένους»), ούτε αυτό θα απείχε πολύ από τη θεοσεβή θεώρηση.

Και επειδή το πλοίο χρειάζεται και κυβερνήτη και εύκρατο και ευχάριστο άνεμο για να ταξιδέψει καλά, όλα αυτά τα αποτελεί ο ίδιος ο Κύριος, ο οποίος γίνεται παρών στην πιστή ψυχή και την περνά μέσα από τους φοβερούς χειμώνες, τα άγρια κύματα της πονηρίας και τις καταιγίδες των βίαιων ανέμων της αμαρτίας, με δύναμη, εμπειρία και σοφία, όπως ο ίδιος γνωρίζει, διαλύοντας τον κλύδωνά τους. Διότι, χωρίς τον επουράνιο κυβερνήτη Χριστό, είναι αδύνατον σε κάποιον να διαπεράσει την πονηρή θάλασσα των δυνάμεων του σκότους και τα σφοδρά φυσήματα των πικρών πειρασμών. Διότι η Γραφή λέγει: «ανεβαίνουν έως τους ουρανούς και κατεβαίνουν έως τις αβύσσους». Γνωρίζει δε κάθε κυβερνητική τέχνη σε πολέμους και πειρασμούς, βαδίζοντας πάνω από τα άγρια κύματα. Διότι λέγει: «επειδή ο ίδιος πειράστηκε, δύναται να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται».

ΛΟΓΟΣ ΜΖ΄. Εκείνοι που οικοδομούν το θεμέλιο σαν πέτρα, η οποία είναι ο Ιησούς Χριστός, και οι οποίοι επί πολύ χρόνο έχουν ασκηθεί και δοκιμαστεί, αυτοί δύνανται «να βοηθήσουν εκείνους που πειράζονται» και να τους συμπονέσουν και να τους ελεήσουν.

Επειδή, όμως, ζήτησες να μάθεις και από εμάς, τους αμαρτωλούς και ανάξιους, αυτό που φρονούμε, ως ενώπιον του Κυρίου που πρόκειται να μας κρίνει, για το οποίο πρόκειται να δώσουμε λόγο κατά την ημέρα της κρίσεως, τα πράγματα έχουν ως εξής: Δεν γνωρίζουμε ούτε έχουμε υπόψη μας κανέναν, όχι επειδή εξέλιπαν αυτοί που λάμπουν με τον βίο και τον λόγο τους (διότι υπάρχουν και φανερώνονται και στον Θεό και στους ανθρώπους, αν και όχι στον ίδιο βαθμό, και μάλιστα στη δική σου φωτεινή ψυχή), αλλά επειδή τέτοιον άνθρωπο αναζητά ο λόγος και ο πόθος της βασιλείας σας, δηλαδή κάποιον που να μπορεί με τέλεια καρδιά να εκζητήσει τα δικαιώματα του Θεού, κάποιον που να έχει προαχθεί κατά βαθμό και τάξη από τα μικρά προς τα υψηλότερα, που να έχει δοκιμαστεί στα πάντα, ώστε από όσα έχει πάθει ο ίδιος να μπορεί να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται. Και τι χρειάζεται να λέμε πολλά σε σένα που τα γνωρίζεις καλά, και που, εξαιτίας της προσωπικής σου πνευματικής καταστάσεως και προκοπής, αναζητάς έναν τόσο σπουδαίο άνθρωπο; Οφείλει να λάμπει ξεπερνώντας το πλήθος, όπως ο ήλιος ανάμεσα στα άστρα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 91η: ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΤΑΣΣΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΠΡΟΘΥΜΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΩΝ ΑΛΙΤΗΡΙΩΝ ΔΑΙΜΟΝΩΝ. Αδελφοί και πατέρες, συζητούμε διαρκώς ακόμη για το τι και πώς θα εξελιχθούν όσα ακούγονται, και δεν είναι παράξενο· διότι συνηθίζει η ψυχή να πολυλογεί με τέτοιου είδους ακούσματα· αλλά αν συμφωνείτε, αφήνοντας την πολλή φλυαρία ας ασχοληθούμε με τους εαυτούς μας, και ας αντιμετωπίζουμε με σύνεση, μέρα και νύχτα, τον πόλεμο που εξάπτεται αόρατα εναντίον μας, μήπως και προσέχοντας τον σωματικό πόλεμο τραυματιστούμε εμείς οι ίδιοι στην ψυχή. Και ποιοι είναι αυτοί που μας πολεμούν; Οι αλιτήριοι δαίμονες, «τα πνεύματα της πονηρίας, οι κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου», των οποίων το πλήθος είναι άπειρο και η εναντίον μας μανία αδιάκοπη. Αλλά ας μη φοβηθούμε ούτε να δειλιάσουμε· έχουμε και εμείς σύμμαχο και βοηθό το Άγιο Πνεύμα, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας», ο οποίος επειδή έπαθε όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται· προς τον οποίο και με παρρησία ας αναφωνήσουμε: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν· πολέμησε αυτούς που με πολεμούν· πάρε όπλο και ασπίδα, και σήκω για να με βοηθήσεις. Τράβηξε ρομφαία, και κλείσε τον δρόμο απέναντι σε αυτούς που με καταδιώκουν.»

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΘ'. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΘΕΟΣΩΣΤΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΕΥΣΕΒΩΣ ΚΑΙ ΟΣΙΩΣ. Αδελφοί και πατέρες, μόλις τώρα πληροφορηθήκαμε πλήρως για τον αδελφό μας Θεόσωστο, ότι εκοιμήθη. Και πρέπει να πούμε λίγα λόγια γι' αυτόν. Διότι ο άνδρας αυτός ήταν από τους εκλεκτούς, του οποίου ο έπαινος ήταν γνωστός σε πολλούς, και μοναχούς και λαϊκούς. Ο οποίος και έκανε υπακοή και δίδαξε την υπακοή. Και από όσα υπέφερε δοκιμαζόμενος, έχει τη δύναμη, για να μιλήσω αποστολικά, να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται, και εξαιτίας αυτού απέκτησε πολλά και άξια πνευματικά τέκνα. Αυτός υπέστη για την αλήθεια θλίψεις και στενοχώριες, διωγμούς και πειρασμούς όχι συνηθισμένους, μέσα από τους οποίους, αφού τελειώθηκε, αναχώρησε για να ζήσει κοντά στον Κύριο. Για ποιον λόγο, λοιπόν, σας τα λέω αυτά; Για να δούμε κι εμείς, αδελφοί, τα δικά μας μέσα από το παράδειγμα του αδελφού μας. Διότι, αν ζήσουμε καλά και όσια, παρομοίως θα επαινεθούμε μετά θάνατον από τους άλλους, αποτελώντας παράδειγμα αγαθού ζήλου για τους μεταγενέστερους. Αν όμως δεν ζήσουμε καλά, όχι μόνο δεν θα επαινεθούμε, αλλά και θα υποστούμε την καταδίκη της αθάνατης τιμωρίας, πράγμα που είναι φοβερό και να το σκεφτόμαστε και να το λέμε. Παρατήρησε λοιπόν πώς ένας-ένας αναχωρούμε από εδώ, και πού πηγαίνουμε, και τι είναι η ζωή μας που μας έχει παραχωρηθεί εδώ για λίγες ημέρες, παρά μόνο τόση ώστε να ζήσουμε για να δοκιμαστούμε και να ελεγχθούμε στην αρετή, και στη συνέχεια να μεταβούμε εκεί όπου θα παραμείνουμε παντοτινά.