Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 2:3

Διότι, εάν ο λόγος που κηρύχθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, εάν αμελήσουμε μία τόσο μεγάλη σωτηρία; Η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, επιβεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που τον άκουσαν.

Και ο ίδιος ο απόστολος, μη θέλοντας πρωτίστως να συγκρίνει την ουσία του Λόγου με τα γενητά, έλεγε: «έχοντας γίνει τόσο πολύ ανώτερος από τους αγγέλους»· διότι είναι ασύγκριτη, ή μάλλον πρόκειται για κάτι εντελώς διαφορετικό· αλλά αποβλέποντας στην ένσαρκη παρουσία του Λόγου και στην οικονομία που πραγματοποιήθηκε τότε από αυτόν, θέλησε να δείξει ότι αυτός δεν είναι όμοιος με τους προηγούμενους, ώστε, όσο διαφέρει κατά τη φύση από εκείνους που είχαν αποσταλεί προηγουμένως από αυτόν, τόσο περισσότερο και η χάρη που δόθηκε από αυτόν και μέσω αυτού να αναδειχθεί ανώτερη από τη διακονία των αγγέλων. Διότι έργο των δούλων ήταν να απαιτούν μόνο τους καρπούς, ενώ του Υιού και Δεσπότη να χαρίσει τις οφειλές και να μεταθέσει τον αμπελώνα. Άλλωστε και τα όσα προσθέτει ο απόστολος δείχνουν τη διαφορά του Υιού προς τα γενητά, όταν λέει: «Γι' αυτό οφείλουμε να προσέχουμε περισσότερο αυτά που ακούσαμε, μήπως τυχόν παρασυρθούμε. Διότι, αν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη μισθαποδοσία, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, αν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν;» Αν ο Υιός ήταν ένα από τα γενητά, ούτε «ανώτερος» από αυτά θα ήταν, ούτε θα επιφυλασσόταν εξαιτίας του μεγαλύτερη τιμωρία για την «παρακοή».

Τώρα, λοιπόν, λέγει τούτο: ότι, επειδή κατά την Παλαιά Διαθήκη όσοι αθέτησαν το πρόσταγμα του Κυρίου και παράκουσαν εκείνα που ειπώθηκαν μέσω αγγέλων και προφητών, έλαβαν δικαίως την τιμωρία και επέσπασαν την οργή του Θεού, πώς εμείς θα αποφύγουμε τον κίνδυνο, εάν αμελήσουμε μία τέτοια σωτηρία, η οποία δεν μας αναγγέλθηκε ούτε μέσω αγγέλων ούτε μέσω προφητών, αλλά μέσω του ίδιου του Χριστού και Θεού; Διότι, πράγματι, στην Παλαιά Διαθήκη διάκονος του νόμου υπήρξε ο Μωυσής· στη δε Νέα, ο Χριστός. Συνεπώς, αυτά είναι πολύ ανώτερα της παλαιάς νομοθεσίας, διότι εκεί υπηρέτης του νόμου έγινε ένας δούλος, ενώ εδώ ο Δεσπότης Χριστός. Και οφείλουμε να πράττουμε τα όσα έχουν προσταχθεί αδιστάκτως, ώστε να μην κληθούμε να αποδώσουμε ευθύνες βαρύτερες από εκείνους της παλαιάς εποχής.

Και πάλι: «Διότι, αν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, αν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία;» Διότι πώς θα μπορούσε καθόλου να νοηθεί, τόσο από εμάς όσο και από τους αγίους αγγέλους, ο Υιός ως ο χαρακτήρας της άρρητης δόξας και ως το απαύγασμα της υποστάσεως του Θεού και Πατέρα, εάν δεν κατέχει την ιδιότητα της γέννησης στην πραγματικότητα, αλλά εξωραΐζεται μόνο με κενές λέξεις, έχοντας διαφορετική φύση και όντας καταταγμένος ανάμεσα στα κτίσματα;

Παράθεση ρητών περί της ανθρωπότητας του Χριστού, και στη συνέχεια εξήγηση στο χωρίο: «έχοντας γίνει τόσο ανώτερος από τους αγγέλους». Το ότι η λέξη «ανώτερος» που τίθεται εδώ εισάγει τη σύγκριση ως προς τα διακονικά πνεύματα, θα το κατανοήσουμε από τα λόγια του Παύλου: «Διότι αν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, αν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύττεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που τον άκουσαν;» Και πάλι: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή, πεθαίνει χωρίς οίκτο βάσει δύο ή τριών μαρτύρων. Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα θεωρηθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού;» Εντούτοις, αν, λόγω του ότι ονομάζεται ανώτερος από τους αγγέλους, πρέπει εξάπαντος να είναι και ομοφυής με αυτούς (καθώς οι συγκρίσεις συνηθίζεται να γίνονται σε όντα που μοιάζουν μεταξύ τους), γιατί θα έπρεπε μάλλον να κριθεί άξιος χειρότερης τιμωρίας εκείνος που καταπατά τον Υιό, ενώ δεν υφίσταται την ίδια τιμωρία εκείνος που καταπατά τους αγγέλους μέσω της παράβασης του νόμου που δόθηκε μέσω αυτών; Διότι αυτός που υβρίζει ίσους και ομοειδείς, θα ήταν δίκαιο να υποστεί την ίδια τιμωρία, και όπου δεν υπάρχει διαφορά στα αδικούμενα πρόσωπα, λογικά θα υπήρχε και ομοιότητα στις τιμωρίες.

Άλλο. «Διότι, εάν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν;» Εδώ προσπαθεί να αποδείξει σαφώς, από τη διαφορά των προσώπων, πόσο μεγάλη υπεροχή έχουν τα ευαγγελικά κηρύγματα σε σχέση με τις σκιές του νόμου. Διότι εάν, λέει, τα όσα διατάχθηκαν μέσω αγγέλων είχαν τόση αξιοπιστία, ώστε σε αυτούς που επιχειρούσαν να τα παραβούν να επικρέμαται η σκληρότερη τιμωρία, πώς δεν θα φανεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό πιο δίκαιο να τιμωρηθεί εκείνος που παραβαίνει αυτά που δόθηκαν μέσω του Υιού, όσο ακριβώς ο Υιός είναι ανώτερος από την τιμή προς τους αγγέλους; Και αν πρέπει να κατανοήσουμε και το μέτρο της αξίας του καθενός, οι μεν άγγελοι παρίστανται και υμνούν, και είναι λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται για διακονία, ενώ ο Υιός υμνολογείται μαζί με τον Πατέρα, όντας σύνθρονος και συμβασιλεύοντας μαζί Του, και διακονείται από τους αγγέλους, σύμφωνα με αυτό που αναφέρεται στα Ευαγγέλια: «Και ιδού, προσήλθαν άγγελοι και τον διακονούσαν». Πώς λοιπόν, αυτός που υπερέχει τόσο πολύ, θα βρεθεί ανάμεσα σε εκείνους που υπολείπονται τόσο πολύ, όντας ο Μονογενής; Και πώς αυτός που συγκαθίσταται με τον Πατέρα θα βρεθεί ανάμεσα σε αυτούς που παρίστανται, και αυτός που δέχεται διακονία σε αυτούς που διακονούν, ή αυτός που φέρει το βασιλικό αξίωμα ανάμεσα σε εκείνους που εξουσιάζονται;

Αυτήν τη διαίρεση υποδεικνύοντας και ο Παύλος, στέλνοντας επιστολή στους Εβραίους, λέγει ότι η σωτηρία που κηρύχθηκε από τον Κύριο βεβαιώθηκε «με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις και με μερισμούς του Αγίου Πνεύματος». Γι' αυτό και γράφοντας προς τους Κορινθίους, ονομάζει «πνεύματα» τα πνευματικά χαρίσματα και λέγει ότι δίδονται «από το ίδιο Πνεύμα και σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα και μέσα στο ίδιο Πνεύμα». Για τον λόγο αυτό και ο Χρυσόστομος, απευθυνόμενος προς εκείνον που έχει το χάρισμα της προσευχής, λέγει: «εσύ μεν καλά ευχαριστείς, διότι ομιλείς κινούμενος από πνεύμα», και σχετικά με εκείνον που κατέχει το χάρισμα των γλωσσών λέγει: «το να ομιλεί σε ξένη γλώσσα φανέρωνε ότι υπήρχε πνεύμα μέσα του όταν ομιλούσε», χρησιμοποιώντας τη λέξη χωρίς το άρθρο, ώστε να δείξει ότι σε καθένα από αυτά υπάρχει ένα μέρος της μίας ενέργειας του Πνεύματος. Επομένως, η πνευματική χάρις δεν είναι φύση, αλλά άκτιστη ενέργεια του θείου Πνεύματος, από την οποία, καθώς μερίζεται αμερίστως σύμφωνα με το μέτρο εκείνων που τη δέχονται, καθένας από αυτούς που έχουν κατ' αυτόν τον τρόπο χαριτωθεί, κινούμενος, ενεργείται θεϊκώς.

Ας προσέξουμε λοιπόν και εμείς, αδελφοί, παρακαλώ, και ας καθαρίσουμε τις καρδιές μας από κάθε μολυσμό, για να μην παρασυρθούμε μαζί με εκείνους που καταδικάστηκαν· διότι αν ο νόμος που μεταδόθηκε μέσω του Μωυσή «αποδείχθηκε βέβαιος και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, αν αμελήσουμε τη δική μας σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύττεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν, ενώ παράλληλα ο Θεός έδινε τη μαρτυρία Του με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις, και με τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος;». Ας φοβηθούμε λοιπόν Εκείνον που ερευνά τις καρδιές και τα νεφρά· ας εξιλεώσουμε τον Κύριο των εκδικήσεων· ας εγκαταστήσουμε μέσα μας την ειρήνη, τον αγιασμό, την προσευχή με κατάνυξη, χωρίς τα οποία κανείς δεν θα δει τον Κύριο· ας ποθήσουμε με πλήρη βεβαιότητα πίστεως εκείνη την υποσχεμένη θέα προς όσους έχουν καθαρή καρδιά, και ας κάνουμε τα πάντα για να την αξιωθούμε, μαζί με την οποία υπάρχει η αιώνια ζωή, η άφθαρτη ομορφιά, ο ανεξάντλητος πλούτος, η αναλλοίωτη και απέραντη απόλαυση και δόξα και βασιλεία.

Όλα αυτά γράφτηκαν για νουθεσία δική μας, ώστε να μην υποπέσουμε στα ίδια αμαρτήματα και υποβάλουμε τους εαυτούς μας στις ίδιες καταδίκες, ή μάλλον και σε χειρότερες. Διότι, εφόσον αξιωθήκαμε μεγαλύτερης θείας επισκοπής σε σχέση με εκείνο το γένος, είμαστε άξιοι για μεγαλύτερες τιμωρίες, εάν δεν διαφυλάξουμε τους εαυτούς μας ανώτερους από τα κακά που έχει απαγορεύσει ο Θεός. «Διότι, αν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων στάθηκε βέβαιος και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε», λέει ο απόστολος, «εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύττεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν, με τον Θεό να επιμαρτυρεί με σημεία και τέρατα, και με ποικίλες δυνάμεις και με διαμοιρασμούς των δωρεών του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με το θέλημά Του».

Ότι δε πριν από την ευαγγελική διδασκαλία εκείνοι που παρέβαιναν τον νόμο αντιμετωπίζονταν με περισσότερη ανοχή, ενώ μετά τον νόμο, η τήρηση των ευαγγελικών ενταλμάτων απαιτείται με μεγαλύτερη αυστηρότητα από εκείνους που πρόκειται να αξιωθούν τα υποσχεθέντα αγαθά, ας μας το διδάξει ο μέγας Παύλος. «Διότι εάν», λέει, «ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία, η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν, ενώ και ο Θεός συνεπικυρούσε τη μαρτυρία τους με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις και με διανομές χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος σύμφωνα με τη θέλησή Του;» Και αλλού πάλι λέει: «Εάν εμείς αμαρτάνουμε μετά την επίγνωση της αλήθειας, δεν απομένει πλέον θυσία για τις αμαρτίες, αλλά κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως και οργή φωτιάς που πρόκειται να καταφάγει τους αντιπάλους».

Διότι, εάν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία; Αυτή, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν. Γι' αυτόν τον λόγο πρέπει να προσέχουμε περισσότερο. Γιατί άραγε; Πες μας, Παύλε. Διότι δεν συνομιλεί μαζί μας μέσω αγγέλου ούτε μέσω κάποιων άλλων δυνάμεων, όπως ακριβώς στους αρχαίους, αλλά ο ίδιος ο Κύριος των αγγέλων και κάθε πνοής μάς μιλάει, διηγείται και αναγγέλλει το πρόσταγμα του Πατρός, σαν να ήταν κάποιος φτωχός. Ποιος δεν θα φρίξει; Ποιος δεν θα θαυμάσει; Και ποιος δεν θα κατανυχθεί μπροστά σε τόση αγαθότητα και συγκατάβαση του Φιλανθρώπου;

Εδώ, ενώ ήθελε να πει ότι πρέπει να προσέχουμε περισσότερο από ό,τι στον νόμο, το αποσιώπησε, όμως το καθιστά σαφές στην ανάπτυξη του επιχειρήματος, όχι με συμβουλή ούτε με παράκληση· διότι έτσι ήταν προτιμότερο. Διότι, λέει, εάν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς θα ξεφύγουμε εμείς, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία; Η οποία, αφού έλαβε αρχή να κηρύσσεται από τον Κύριο, επιβεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν. Γιατί πρέπει να προσέχουμε περισσότερο σε όσα ακούστηκαν; Δεν είναι και εκείνα του Θεού, όπως και αυτά; Είτε λοιπόν λέει «περισσότερο» από τον νόμο, είτε εννοεί σε πολύ μεγάλο βαθμό· όχι κάνοντας σύγκριση, μη γένοιτο.

Τίποτα δεν έμεινε ατιμώρητο, λέει, αλλά «έλαβε δίκαιη μισθαποδοσία»· αντί να πει: τιμωρία. Και γιατί άραγε εκφράστηκε έτσι; Διότι έτσι συνηθίζει ο Παύλος, να μη δίνει μεγάλη σημασία στις λέξεις, αλλά να χρησιμοποιεί αδιάκριτα λέξεις με κακή σημασία ακόμη και για καλά πράγματα· όπως και αλλού λέει: «Αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». Και πάλι αλλού έθεσε την αντιμισθία αντί της κολάσεως, και εδώ αποκαλεί την κόλαση μισθό. «Εφόσον είναι δίκαιο», λέει, «παρά τω Θεώ να ανταποδώσει θλίψη σε αυτούς που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε άνεση». Δηλαδή, δεν καταπατήθηκε το δίκαιο, αλλά επενέβη ο Θεός και έστρεψε την καταδίκη εναντίον εκείνων που αμάρτησαν· αν και δεν γίνονταν φανερά όλα τα αμαρτήματα, παρά μόνο εάν παραβιάζονταν τα διατεταγμένα. Πώς λοιπόν εμείς, λέει, θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία; Με αυτό φανέρωσε ότι εκείνη η σωτηρία (της Παλαιάς Διαθήκης) δεν ήταν και τόσο μεγάλη. Πολύ ορθά μάλιστα πρόσθεσε και τη λέξη «τόσο μεγάλης». Διότι δεν πρόκειται να μας διασώσει τώρα από πολέμους, λέει, ούτε θα μας παράσχει τη γη και τα επίγεια αγαθά, αλλά θα υπάρξει κατάργηση του θανάτου, όλεθρος του διαβόλου, βασιλεία των ουρανών και ζωή αιώνια. Διότι όλα αυτά τα υπέδειξε συνοπτικά, λέγοντας: «εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία».

Έπειτα προσθέτει και το αξιόπιστο: «Η οποία, αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο»· δηλαδή, έλαβε την αρχή της από την ίδια την πηγή· δεν τη μετέφερε στη γη κάποιος άνθρωπος, ούτε κάποια κτιστή δύναμη, αλλά ο ίδιος ο Μονογενής. «Βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν». Τι σημαίνει το «βεβαιώθηκε»; Έγινε πιστευτή ή εκπληρώθηκε· διότι, λέει, έχουμε τον αρραβώνα· δηλαδή, δεν έσβησε, δεν έλαβε τέλος, αλλά επικρατεί και υπερισχύει.

Η δε αιτία είναι ότι ενεργεί η θεία δύναμη. Τι σημαίνει η φράση «από εκείνους που άκουσαν»; Δηλαδή, εκείνοι οι οποίοι άκουσαν από τον Κύριο, οι ίδιοι τα βεβαίωσαν σε εμάς. Μεγάλο είναι αυτό και αξιόπιστο. Όπως ακριβώς λέει και ο Λουκάς στην αρχή του Ευαγγελίου του: «Καθώς μας τα παρέδωσαν εκείνοι που από την αρχή έγιναν αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του λόγου». Πώς λοιπόν επιβεβαιώθηκε; Τι θα συνέβαινε λοιπόν, λέει (κάποιος), εάν αυτοί που τα άκουσαν τα είχαν επινοήσει; Αναιρώντας, λοιπόν, αυτήν την υπόθεση, και αποδεικνύοντας ότι η χάρη δεν είναι ανθρώπινη, πρόσθεσε: «Με τη συμμαρτυρία του Θεού». Διότι, εάν τα είχαν επινοήσει, ο Θεός δεν θα συμμαρτυρούσε υπέρ αυτών. Μαρτυρούν βέβαια εκείνοι, αλλά μαρτυρεί και ο Θεός. Πώς μαρτυρεί; Όχι με λόγο, ούτε με φωνή· αν και θα ήταν και αυτό ακόμη αξιόπιστο· αλλά πώς; «Με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις».

Επειδή, λοιπόν, ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, και για τον λόγο αυτόν έθεσε μέσα μας φυσικό νόμο, και αργότερα μας έδωσε τον γραπτό, προκειμένου να ζητήσει ευθύνες για τα αμαρτήματα και να στεφανώσει όσους πράττουν το αγαθό· ας ρυθμίσουμε, λοιπόν, τον βίο μας με πολλή επιμέλεια, σαν να πρόκειται να παρουσιαστούμε σε ένα φοβερό δικαστήριο, γνωρίζοντας ότι δεν θα τύχουμε καμίας συγγνώμης, εάν μετά τον φυσικό και τον γραπτό νόμο, και έπειτα από τόση διδασκαλία και συνεχή προτροπή, αμελήσουμε τη σωτηρία μας.

γʹ. Μου έρχεται να δακρύσω, όταν ακούω κάποιους από την Εκκλησία μας να λένε ότι αυτά δεν αναφέρονται στις θείες Γραφές· και αυτό όχι μόνο από λαϊκούς, αλλά και από εκείνους που θεωρούνται ποιμένες, και οι οποίοι κατέχουν μεν τις θέσεις των αποστόλων και των προφητών, όχι όμως και το ήθος τους. Σε αυτούς ταιριάζει να πούμε: Αλίμονο σε εσάς, τυφλοί οδηγοί, αμαθείς και αστήρικτοι· εσείς που φροντίζετε για τον καλλωπισμό των ενδυμάτων και όχι των βιβλίων· εσείς που εγκαταλείψατε τον λόγο του Θεού και υπηρετείτε την κοιλιά σας. Των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους· εσείς που καταχράστε το γάλα, το μαλλί και το κρέας του ποιμνίου, αλλά δεν φροντίζετε καθόλου για τα πρόβατα. Πώς λοιπόν θα ξεφύγετε, έχοντας αμελήσει μια τόσο μεγάλη σωτηρία; Εγώ, παρακινούμενος από τον λόγο, θα παραθέσω δημοσίως περισσότερες μαρτυρίες, αποδεικνύοντας μέσα από τις άγιες Γραφές, τα Ευαγγέλια, τους προφήτες και τους αποστόλους, με τη χάρη του Χριστού, πώς φράσσεται το στόμα όσων μιλούν άδικα και πώς φωτίζεται η καρδιά όσων ποθούν τον λόγο. Και από πού να αρχίσουμε, παρά από Εκείνον που είπε: Εγώ είμαι η αρχή και το τέλος; Ας προσηλώσει λοιπόν ο καθένας τον νου του, αποθέτοντας κάθε βιοτική μέριμνα. Είπε ο Κύριος: Προσέχετε να μην πλανηθείτε.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Γι' αυτό πρέπει να προσέχουμε περισσότερο σε όσα έχουμε ακούσει, μήπως παρασυρθούμε». Γι' αυτό. Για ποιο πράγμα; Για τη μεγάλη απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στη νομική και την ευαγγελική πολιτεία; Και αυτό είναι φανερό από τη δομή του επιχειρήματος που ακολουθεί. «Διότι, εάν ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη μισθαποδοσία, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία;» Το όλο χωρίο αποτελεί σύγκριση, και επιχείρημα του ότι θα τιμωρηθούν αυστηρότερα εκείνοι που παραβαίνουν τον ευαγγελικό νόμο. Διότι, λέγει, εάν η παράβαση του κατώτερου δεν αφήνει ατιμώρητους τους παραβάτες, πόσο μάλλον αν παραβιαστεί το ανώτερο, δεν θα καταστήσει τον παραβάτη υπόλογο σε πικρή τιμωρία; Και η φράση «ειπώθηκε μέσω αγγέλων» σημαίνει ότι οι άγγελοι υπηρετούσαν τον Θεό όταν Εκείνος έδινε τον νόμο. «Η οποία (σωτηρία), αφού άρχισε να κηρύσσεται από τον Κύριο, βεβαιώθηκε σε εμάς από εκείνους που την άκουσαν, ενώ ο Θεός συνεπιμαρτυρούσε με σημεία και τέρατα και ποικίλες δυνάμεις». Ο λόγος αναφέρεται ακόμη στη σύγκριση. Και λέει ότι ο ίδιος ο Κύριος έκανε την αρχή της ευαγγελικής διδασκαλίας· έπειτα, εκείνοι που άκουσαν τον Κύριο, μας στερέωσαν σε αυτήν, με τον Θεό να τους συνεπιμαρτυρεί μέσω εκείνων των θαυμάτων που επιτελούσαν καθώς κήρυτταν. «Και με διανομές (χαρισμάτων) του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με το θέλημά του».

Διότι, εάν ο Κύριος, όταν ήλθε στη συκιά για να τραφεί και δεν βρήκε καρπό σε αυτήν, την καταδίκασε σε τιμωρία και αμέσως ξεράθηκε (διότι είπε: «ποτέ πια να μην υπάρξει καρπός από εσένα στον αιώνα»), πόσο μάλλον για την ψυχή, στην οποία δεν βρίσκεται καρπός προαιρέσεως και τρόποι ευθύτητας για να τραφεί ο Κύριος, δεν είναι δυνατόν να πει κανείς τι θα πάθει ή ποια τιμωρία θα υποστεί· διότι είναι αιώνια, όπως λέει ο απόστολος: «Εάν δηλαδή ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία;». Καρπό λοιπόν αγαθό ζητάει από εμάς ο Κύριος την αγαθή μας προαίρεση και όλο το θέλημά μας, το να τον αγαπήσουμε με όλη μας την ψυχή, έτσι ώστε, αφού λάβει ως καλή τροφή τις αρετές των ψυχών μας, να μας κάνει να φέρουμε μέσα μας καρπούς του Πνεύματος, άτρεπτους και αληθινούς, θεϊκούς και γεμάτους από αιώνια ζωή. Διότι, όπως εκεί «δεν ήταν καιρός για σύκα» και ωστόσο ζητήθηκε καρπός από αυτήν, έτσι και εδώ, πριν από την κοινωνία του Πνεύματος, έρχεται ο Κύριος ζητώντας από την ψυχή καρπό αγαθής προαιρέσεως. Διότι εκεί, ως προς το προφανές, εννοείται ο Ισραήλ, ότι δεν έδωσαν στον Κύριο «καρπό άξιο», επειδή δεν πίστεψαν σε αυτόν.

Το ότι δε θα τιμωρηθούμε βαρύτερα από εκείνους που αμάρτησαν υπό τον νόμο, εάν επιμένουμε στα κακά, ο άγιος Παύλος το εδήλωσε λέγοντας: «Διότι, εάν ο λόγος που μεταδόθηκε μέσω των αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μία τόσο μεγάλη σωτηρία;» Ας μην κατηγορεί, λοιπόν, και ας μη μέμφεται τον Αδάμ, αλλά τον εαυτό του ο καθένας μας από όσους υποπίπτουν σε οποιαδήποτε αμαρτία, και ας επιδεικνύει ο καθένας μας άξια μετάνοια όπως εκείνος, εάν βεβαίως επιθυμεί να επιτύχει την αιώνια ζωή εν Κυρίω.