Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3:13

«Προς Αυτόν σπεύδω, καθώς και προς τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα. Αγωνίζομαι να βρεθώ γνήσιος, κρίνοντας τον εαυτό μου ανάξιο για τα αγαθά του κόσμου. Εξάλλου, ούτε εγώ πλάστηκα για τον κόσμο, αλλά ο κόσμος για εμένα». Αυτά, λοιπόν, αναλογιζόμενος μέσα σου και εκπληρώνοντάς τα με επιμέλεια σύμφωνα με όσα σου έχουν ειπωθεί, να αγωνίζεσαι υπέρ της αλήθειας μέχρι θανάτου. Διότι και ο Χριστός έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου. Αλλά και ο Απόστολος λέει: «Προσέχετε μήπως υπάρξει σε κάποιον από εσάς πονηρή καρδιά, ώστε να αποστατήσει από τον ζώντα Θεό, αλλά να προτρέπετε και να οικοδομείτε ο ένας τον άλλον ενόσω λέγεται το "σήμερα"». Διότι το «σήμερα» σημαίνει ολόκληρο τον χρόνο της ζωής μας. Πολιτευόμενος, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο, αδελφέ, και τον εαυτό σου θα σώσεις, και εμάς θα ευφράνεις, και τον Θεό θα δοξάσεις στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Προς αυτούς και ο θεσπέσιος μαθητής έστειλε επιστολή λέγοντας: «Σαν νεογέννητα βρέφη ποθήστε το λογικό και άδολο γάλα, για να αυξηθείτε μέσω αυτού προς σωτηρίαν, εφόσον γευτήκατε ότι ο Κύριος είναι αγαθός.» Ότι δε και ο θεσπέσιος Παύλος, έχοντας κατανοήσει με αυτόν τον τρόπο τα του νόμου, μεταπλάθει προς την αλήθεια τον τύπο που βρίσκεται στο γράμμα του νόμου, θα το μάθεις σαφώς από όσα έγραψε προς τους Εβραίους: «Διότι, καθώς λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό, την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με επείρασαν οι πατέρες σας, με δοκίμασαν και είδαν τα έργα μου. Σαράντα έτη δυσαρεστήθηκα με εκείνη τη γενεά και είπα: Πάντοτε πλανώνται στην καρδιά. Αυτοί δεν γνώρισαν τις οδούς μου, γι' αυτό ορκίστηκα ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου.» Για να μπορέσουμε και εμείς, αποδιώχνοντας την καταραμένη απιστία και απομακρύνοντάς την όσο το δυνατόν περισσότερο από την ψυχή μας, να βρεθούμε κληρονόμοι της επαγγελίας, προσφωνούσε πάλι: «Προσέχετε, αδελφοί, μήπως υπάρξει σε κάποιον από εσάς πονηρή καρδιά απιστίας, με το να αποστατήσει από τον ζωντανό Θεό, αλλά παρακαλείτε ο ένας τον άλλον κάθε ημέρα, όσο ονομάζεται το σήμερα, για να μην σκληρυνθεί κάποιος από εσάς από την απάτη της αμαρτίας.»

Δέξου πάλι ένα άλλο παρόμοιο χωρίο. Διότι μέχρι σήμερα, όταν διαβάζεται ο Μωυσής, κάλυμμα βρίσκεται πάνω στην καρδιά τους. Αυτό το «μέχρι σήμερα» άραγε ισχύει μόνο μέχρι τον Παύλο; Δεν ισχύει μέχρι σήμερα και έως τη συντέλεια; Και εάν λέει ο Παύλος στους Κορινθίους: διότι φθάσαμε μέχρι και σε εσάς με το ευαγγέλιο του Χριστού, έχοντας ελπίδα, καθώς αυξάνεται η πίστη σας, να κηρύξουμε το ευαγγέλιο και στα μέρη πέρα από εσάς· βλέπεις σαφώς ότι το «μέχρις» δεν είναι τέλος, αλλά έχει κάτι που το ακολουθεί. Πώς λοιπόν πρέπει να αντιληφθείς το «μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς»; Όπως ακριβώς αλλού λέει ο ίδιος ο Παύλος: και να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε μέρα, μέχρις ότου το σήμερα ονομάζεται σήμερα, δηλαδή παντοτινά. Διότι, όπως ακριβώς δεν πρέπει να λέει κανείς ότι υπάρχει αρχή στις ημέρες του Χριστού, έτσι να μην ανεχθείς ποτέ κάποιον που λέει ότι υπάρχει τέλος στη βασιλεία του. Διότι η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, όπως έχει γραφτεί.

«Τον άρτο μας τον επιούσιο δώσε μας σήμερα». Αυτός ο κοινός άρτος δεν είναι επιούσιος· ο άγιος όμως αυτός άρτος είναι επιούσιος, δηλαδή προορισμένος για την ουσία της ψυχής. Αυτός ο άρτος δεν εισέρχεται στην κοιλιά ούτε αποβάλλεται στον αφεδρώνα, αλλά μεταδίδεται σε ολόκληρη τη σύστασή σου, προς ωφέλεια και της ψυχής και του σώματος. Το δε «σήμερα» το λέγει αντί του «καθημερινά», όπως και ο Παύλος έλεγε: «Έως ότου λέγεται το σήμερα». «Και άφησέ μας τα οφειλήματά μας, όπως κι εμείς αφήνουμε στους οφειλέτες μας». Πολλά αμαρτήματα έχουμε· διότι πταίουμε και με τον λόγο και με τη διάνοια, και πράττουμε πάρα πολλά άξια κατακρίσεως. «Και αν πούμε ότι δεν έχουμε αμαρτία, ψευδόμαστε», όπως λέγει ο Ιωάννης. Και συνάπτουμε συμφωνία με τον Θεό, παρακαλώντας να μας συγχωρήσει τα αμαρτήματα, όπως κι εμείς συγχωρούμε στους πλησίον τα οφειλήματά τους. Κατανοώντας λοιπόν αντί ποιών πραγμάτων ποιά λαμβάνουμε, ας μη διστάζουμε ούτε ας αναβάλλουμε να συγχωρούμε ο ένας τον άλλον. Τα πταίσματα που γίνονται εναντίον μας είναι μικρά και ευτελή και εύκολα διαλύονται· εκείνα όμως που γίνονται από εμάς εναντίον του Θεού είναι μεγάλα, και έχουμε ανάγκη μόνο από τη δική Του φιλανθρωπία. Πρόσεχε λοιπόν, μήπως εξαιτίας των μικρών και ευτελών αμαρτημάτων που γίνονται εναντίον σου αποκλείσεις για τον εαυτό σου τη συγχώρηση των βαρύτατων αμαρτημάτων από τον Θεό. «Και μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό», Κύριε. Άραγε αυτό μας διδάσκει ο Κύριος να ευχόμαστε, να μη δοκιμαστούμε καθόλου;

Αγαπητέ, παρηγόρησε ο ίδιος τον εαυτό σου, δείξε υπομονή σε κάθε θλίψη, μήπως και, δεχόμενος διαρκώς την παρηγοριά από άλλους, γίνεις υπερόπτης. Διότι λέγει ο Απόστολος: να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε ημέρα, όσο διαρκεί το «σήμερα», για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς από την απάτη της αμαρτίας. Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού, εφόσον βέβαια κρατήσουμε σταθερά την αρχή. Αρχή κάθε αρετής είναι η πίστη. Ενάρετο βίο αποκτά ο μοναχός που υπακούει στη νουθεσία του πνευματικού του πατέρα. Γυμνός απομένει ο μοναχός που αγαπά την ανυποταξία και την πλατιά οδό. Διαβολικός λογισμός είναι για τον μοναχό το να επιθυμεί ξένο αξίωμα. Ευάλωτος γίνεται ο μοναχός που εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες. Την αιώνια ζωή θα κληρονομήσει ο πράος και ήσυχος μοναχός. Ο ήλιος και η σελήνη και όλα τα άστρα χαίρονται για εκείνους που υπηρετούν ορθά τον Δεσπότη Χριστό. Θησαυρό στον ουρανό συγκεντρώνει για τον εαυτό του καθένας που αγαπά την ησυχία με αγάπη. Ιατρός των παθών γίνεται εκείνος που φοβάται τον Κύριο εν αληθεία.

Και τώρα ανύψωσε την κεφαλή μου πάνω από τους εχθρούς μου. Θα το κατανοήσεις, εάν επιστήσεις την προσοχή σου στο πώς έχει ειπωθεί από τον Απόστολο το: «Ενόσω ονομάζεται το σήμερα». Διότι έτσι θα πεις ότι και στην παρούσα περίπτωση υποδηλώνεται η διάρκεια του χρόνου. Διότι ο άνθρωπος του Θεού, έχοντας κατακτήσει τα νικητήρια κατά των εχθρών, γίνεται πάντοτε ανώτερος από την κεφαλή των εχθρών· έτσι και ο ίδιος ο Δαβίδ μέχρι τη σημερινή εποχή εξυψώνεται και ανυψώνεται, καθώς ψάλλεται και διακηρύσσεται σε όλη την οικουμένη από όλα τα έθνη, και αληθινά έχει υψωθεί η κεφαλή του πάνω από τους παλαιούς εχθρούς του, τις αόρατες δυνάμεις. Ο δε άνθρωπος του Θεού, έχοντας υψωθεί με αυτόν τον τρόπο, δεν παραδίδει τον εαυτό του στην αργία ούτε στην απραξία, αλλά επιδεικνύει μεγαλύτερο ζήλο για τη λατρεία του Θεού. Γι' αυτό προσθέτει: «Περιήλθα και προσέφερα στη σκηνή του θυσία αλαλαγμού».

«Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας κατά τον παραπικρασμό». Μία φορά τότε, λέγει, σκληρύνατε τις καρδιές σας, όταν ακούσατε τη φωνή του στην έρημο· προσέξτε λοιπόν να μην πράξετε το ίδιο και δεύτερη φορά, εάν ακούσετε πάλι τη φωνή εκείνου, ο οποίος έγινε σήμερα άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους. Αυτός ο λόγος πρωτίστως έχει ειπωθεί προς εκείνους που προέρχονταν από την περιτομή, προφερόμενος εκ μέρους του χορού των προφητών· οι οποίοι, βέβαια, στην αρχή τα έλεγαν όλα στον πληθυντικό, συγκαταλέγοντας και τον εαυτό τους ανάμεσα σε αυτούς που καλούνταν· διότι έλεγαν: «Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε και ας αλαλάξουμε και ας παρουσιαστούμε μπροστά του»· και πάλι: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε και να κλάψουμε»· ενώ στο παρόν σημείο, απευθυνόμενοι σε άλλα πρόσωπα, τους προτρέπουν να μην απορρίψουν την κλήση, ούτε να απιστήσουν στη φωνή που πρόκειται σήμερα να τους μιλήσει. Τη λέξη δε «σήμερα», ο Απόστολος την ερμήνευσε για όλο τον παρατεινόμενο χρόνο της ζωής μας, σύμφωνα με το «όσο διάστημα ονομάζεται το σήμερα». Ο λόγος αυτός προτρέπει με αφορμή αυτό και εμάς να αρχίσουμε την εφαρμογή όσων έχουν παραγγελθεί.

Το δε «Προ πάντων των βουνών με γεννά» καταδεικνύει ότι ο Σωτήρας γεννιέται πάντοτε για τους ανθρώπους από τον Πατέρα. Και το «Σήμερα σε γέννησα», μολονότι ήταν ήδη γεννημένος και συνυπήρχε πάντοτε, η Γραφή, εντάσσοντας το «σήμερα» σε ένα τμήμα του χρόνου, υποδηλώνει ότι Αυτός γεννιέται διαρκώς μαζί με όσους έρχονται διαδοχικά στον κόσμο, για όσο διάστημα υφίσταται το «σήμερα». Εάν όμως ποτέ το «σήμερα» του κόσμου τούτου τερματιστεί με το τέλος του, δεν γεννιέται πλέον, αλλά, έχοντας γεννηθεί εφάπαξ για όλους και έχοντας εγκαθιδρυθεί κριτής και δικαστής πάντων, ζώντων και νεκρών, θα βασιλεύει εις τον αιώνα μαζί με τον Πατέρα.

Και πώς μας ποιμαίνει; Με το ίδιο του το χέρι, δηλαδή, με την ανθρώπινη φύση του. Διότι με αυτήν έδειξε αυτό που είναι ίδιον του ποιμένα, το να δώσει τη ζωή του για το ποίμνιο. Γι' αυτό και ο Ησαΐας λέει: «Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά». «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με πείραξαν οι πατέρες σας». Το ότι το «Σήμερα» δεν σημαίνει μία μόνο ημέρα, ούτε τον παρόντα αιώνα, μας το δίδαξε ο Παύλος γράφοντας προς τους Εβραίους. Λέει δηλαδή: «Να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε μέρα, όσο διαρκεί το σήμερα, για να μην σκληρυνθεί κανείς από σας από την απάτη της αμαρτίας». Εάν λοιπόν ακούσουμε τη φωνή του στον παρόντα αιώνα (διότι έχουμε ακούσει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου και με ακολουθούν»), ας μην σκληρύνουμε τις καρδιές μας, ούτε να μιμηθούμε τον λαό των Ιουδαίων, που στους προφήτες ονομάζεται οίκος αντιλογίας και λαός σκληρόκαρδος, ο οποίος πολλές φορές πείραξε και παραπίκρανε τον Θεό στην έρημο, εξαιρέτως δε όταν, αφού νίκησαν τον Χαναναίο, ενώ έπρεπε να ευχαριστούν, καταφέρονταν εναντίον του Θεού κατηγορώντας τον για την έξοδο από την Αίγυπτο. Τότε που έστειλε εναντίον τους θανατηφόρα φίδια, ώστε και ο Παύλος να λέει: «Ας μην εκπειράζουμε τον Κύριο, όπως ακριβώς κάποιοι από αυτούς τον εξέπειρασαν, και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια».

Γι' αυτό λέει: Προσέχετε μήπως υπάρξει ποτέ σε κάποιον από εσάς πονηρή καρδιά απιστίας, με το να αποστατήσει από τον ζωντανό Θεό. Επειδή, δηλαδή, ο λόγος για τα μελλοντικά δεν είναι τόσο πειστικός όσο ο λόγος για τα παρελθοντικά, τους υπενθυμίζει την ιστορία, στην οποία είχαν ανάγκη από πίστη. Διότι αν οι πατέρες σας, λέει, επειδή δεν ήλπισαν όπως έπρεπε να ελπίσουν, υπέστησαν αυτά, πολύ περισσότερο εσείς· άλλωστε και σε αυτούς απευθύνεται αυτός ο λόγος. Διότι το «Σήμερα», λέει, ισχύει πάντοτε, για όσο διάστημα υφίσταται ο κόσμος. Αλλά να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε ημέρα, όσο διαρκεί το λεγόμενο «σήμερα». Δηλαδή, να οικοδομείτε ο ένας τον άλλον, να ανορθώνετε τους εαυτούς σας, ώστε να μη συμβούν τα ίδια. Για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς από την απάτη της αμαρτίας.

Τη λέξη «Σήμερα» την είπε, ώστε να μην απελπίζονται ποτέ. «Να προτρέπετε», λέει, «ο ένας τον άλλον κάθε μέρα, όσο διαρκεί το “σήμερα”». Δηλαδή, ακόμη κι αν κάποιος έχει αμαρτήσει, όσο υπάρχει το «σήμερα», διατηρεί ελπίδες. Κανείς, λοιπόν, ας μην απελπίζεται εφόσον ζει. Πρωτίστως, βέβαια, λέει, ας μην υπάρχει καρδιά πονηρή εξαιτίας της απιστίας· εάν όμως και υπάρξει, κανείς ας μην απελπίζεται, αλλά ας ανασυντάσσει τον εαυτό του· διότι, όσο βρισκόμαστε σε αυτόν τον κόσμο, το «σήμερα» προσφέρει τον κατάλληλο καιρό. Εδώ, εξάλλου, δεν αναφέρεται μόνο στην απιστία, αλλά και στους γογγυσμούς.

«Των οποίων τα σώματα», λέει, «έπεσαν στην έρημο». Έπειτα, για να μη νομίσει κανείς ότι θα στερηθεί απλώς και μόνο την ανάπαυση, προσθέτει και την κόλαση, λέγοντας: «Διότι ο λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίστομη μάχαιρα, και εισχωρεί βαθιά μέχρι τον διαχωρισμό ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και κρίνει τους διαλογισμούς και τις προθέσεις της καρδιάς». Εδώ ομιλεί περί της γέεννας και περί της κολάσεως. Εισχωρεί, λέει, στα κρυφά της καρδιάς μας και διατέμνει την ψυχή. Εδώ δεν πρόκειται να πέσουν σώματα, ούτε να στερηθεί κανείς κάποια γη, όπως συνέβη εκεί, αλλά θα στερηθεί τη βασιλεία των ουρανών, και θα παραδοθεί στην αιώνια γέεννα, σε ατελεύτητη κόλαση και τιμωρία. «Αλλά να παρακαλείτε ο ένας τον άλλον». Δες την πραότητα και την ηπιότητα· δεν είπε, «να επιτιμάτε», αλλά, «να παρακαλείτε». Έτσι οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε σε εκείνους που στενοχωρούνται από τη θλίψη.

Για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς, λέει, από την απάτη της αμαρτίας. Ή εννοεί την απάτη του διαβόλου· διότι είναι πράγματι απάτη το να μην προσδοκά κανείς τίποτα για τα μέλλοντα, το να νομίζει ότι οι πράξεις μας δεν θα ελεγχθούν, και ότι για όσα πράξαμε εδώ δεν θα λογοδοτήσουμε, ούτε ότι θα υπάρξει ανάσταση. Ή, διαφορετικά, απάτη είναι η πώρωση, ή η απόγνωση· διότι το να λέει κανείς: «Τι απομένει λοιπόν; Μια φορά αμάρτησα, δεν έχω πια ελπίδα να επαναφέρω τον εαυτό μου», είναι απάτη. Έπειτα, τους μεταδίδει ελπίδες, λέγοντας: «Έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»· σαν να έλεγε: Εκείνος που μας αγάπησε τόσο, που μας αξίωσε τόσων δωρεών, ώστε να μας κάνει δικό Του σώμα, δεν θα αδιαφορήσει βλέποντάς μας να χανόμαστε. Ας αναλογιστούμε, λέει, ποιων πραγμάτων αξιωθήκαμε· εμείς και ο Χριστός είμαστε ένα.

Να προσέχετε μήπως κάποιος υστερήσει από τη χάρη του Θεού· μήπως βλαστήσει κάποια ρίζα πικρίας και προκαλέσει ταραχή, και εξαιτίας της μολυνθούν πολλοί· μήπως υπάρξει κάποιος πόρνος ή βέβηλος. Βλέπεις πώς παντού αναθέτει στον καθένα την κοινή σωτηρία; Προτρέποντας, λέει, ο ένας τον άλλον καθημερινά, όσο καιρό λέγεται το «σήμερα».

Διότι δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από μια απεγνωσμένη ψυχή· ακόμη και αν δει σημεία, ακόμη και αν δει τέρατα, παραμένει έχοντας την ίδια αναισχυντία. Επειδή και ο Φαραώ, αν και δέχθηκε αμέτρητες πληγές, συνετιζόταν μόνο την ώρα που τιμωρούνταν, και μέχρι την τελευταία ημέρα παρέμεινε ο ίδιος, καταδιώκοντας εκείνους που είχε ελευθερώσει. Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος λέει διαρκώς: Να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς από την απάτη της αμαρτίας.

Μην καταφρονήσεις το τόξο, διότι είναι τεντωμένο· ούτε να απελπιστείς για τη μετάνοια, διότι το βέλος δεν έχει ριχτεί ακόμα. Αλλά μην επαναπαυθείς εξαιτίας της υπερβολικής μακροθυμίας του Θεού, ούτε να θελήσεις να παραδίδεις τον εαυτό σου πάντοτε στις ηδονές. Μην πεις: «Προς το παρόν θα απολαύσω την επιθυμία, προς το παρόν θα χαρώ τη νεότητα, θα έρθει σε λίγο ο καιρός της μετανοίας, αύριο θα μετανοήσω, στα γηρατειά θα ασφαλίσω τη ζωή μου». Μάταιοι είναι οι τέτοιοι διαλογισμοί, σαθρά είναι τα σχέδια της επιθυμίας σου, πονηρό σύμβουλο έχεις λάβει την ηδονή. Λες: «Θα πράξω την αμαρτία σήμερα, και αύριο θα μετανοήσω». Είσαι κύριος του αυρίου; Ποιος σου είναι εγγυητής για το αύριο; Εάν το εξετάσεις προσεκτικά, ούτε η σημερινή ημέρα είναι ολόκληρη δική σου· διότι από το σήμερα, το ένα μέρος έχει ήδη παρέλθει, το δε άλλο πρόκειται να έρθει· το ένα δεν είναι πλέον δικό σου, και το άλλο δεν είναι ακόμα δικό σου. Λες: «Σήμερα θα πράξω την ηδονή, και θα μετανοήσω αύριο». Αυτό που κατέχεις, το δίνεις στην ηδονή, και το ξένο στη μετάνοια; Εμένα μάλλον να ακούσεις ως σύμβουλο: το σήμερα να δοθεί στη μετάνοια, και στην αμαρτία ούτε το αύριο. Γι' αυτό ορθώς ο θείος λόγος, προσκαλώντας μας ποικιλοτρόπως σε απομάκρυνση από την αμαρτία, αναφέρει: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή Του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά την ημέρα του παραπικρασμού»· και, «Προτρέπετε ο ένας τον άλλον, ενόσω ονομάζεται το "σήμερα"».

Διότι, επειδή ο λόγος για τα μελλοντικά πράγματα δεν είναι τόσο πειστικός όσο για τα παρελθοντικά, τους υπενθυμίζει μια παλαιά ιστορία, κατά την οποία είχαν ανάγκη από πίστη. Διότι, εάν οι πατέρες σας έπαθαν αυτά, επειδή δεν ήλπισαν όπως έπρεπε να ελπίσουν, πολύ περισσότερο εσείς (θα τα πάθετε). «Αλλά να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε ημέρα.» Δηλαδή, να οικοδομείτε αλλήλους. Διορθώστε τους εαυτούς σας, για να μην πάθετε τα ίδια. «Ενόσω λέγεται το σήμερα.» Τι σημαίνει, λέγει, το "σήμερα"; Όσο καιρό υφίσταται ο κόσμος. «Για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς από την απάτη της αμαρτίας.» Βλέπεις ότι η απιστία γεννά την αμαρτία.

Και είναι βοηθός αυτών που απομακρύνονται από τον πονηρό δρόμο, και σηκώνει στους ώμους του το πλανημένο πρόβατο, και ενόσω ονομάζεται το «σήμερα» προσφέρει τα φάρμακα της μετάνοιας· και αξίωσε τον ληστή μέσα σε μια στιγμή του παραδείσου, και δέχθηκε τον μέγα Πέτρο που τον αρνήθηκε, χάρη στον πικρό του κλαυθμό, και στον Δαβίδ έδωσε ξανά το χάρισμα της προφητείας, σαν να μην είχε αμαρτήσει στο ελάχιστο. Και γιατί πρέπει να αναφέρουμε πολλά παραδείγματα και να μακρηγορούμε; Είναι αγαθός απέναντι σε όσους δείχνουν καλοσύνη στους ομοδούλους τους, και αυστηρός απέναντι στους άσπλαχνους. Γι' αυτόν τον λόγο, οι θεραπείες και τα επιτίμια που εφαρμόζονται κατά τον παρόντα χρόνο, δεν είναι όπως τα διακωμώδησε η τιμιότητά σου (μακριά από τέτοια βλασφημία), ούτε αποτελούν αιτίες σκανδάλων όσα γίνονται, αλλά τεκμήρια αληθινής αγάπης. Διότι λέει ο Κύριος: Κανείς δεν έχει τέτοια αγάπη, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του.