Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3:14

Διότι απόλαυσε τη θεία δωρεά. Εγώ είμαι μέτοχος όλων εκείνων που σε φοβούνται. Ο μεν τέλειος θα ήταν μέτοχος του Χριστού, σύμφωνα με το ρητό: Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού. Ο παρών όμως, ως εισαγόμενος, λέει ότι ο ίδιος είναι μέτοχος εκείνων που φοβούνται τον Κύριο· και όχι απλώς εκείνων που φοβούνται, αλλά εκείνων οι οποίοι, εξαιτίας του φόβου τους, τηρούν τις εντολές του Θεού. Δείγμα δε του θείου φόβου είναι η τήρηση των εντολών.

Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού, εάν βέβαια κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχική μας πεποίθηση, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό». Διότι κάποιοι, αφού άκουσαν, παραπίκραναν τον Θεό, αλλά όχι όλοι όσοι εξήλθαν από την Αίγυπτο διά του Μωυσή. Με ποιους δε αγανάκτησε επί σαράντα έτη; Όχι με αυτούς που αμάρτησαν, των οποίων τα σώματα έπεσαν στην έρημο; Σε ποιους δε ορκίστηκε ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή του, παρά σε εκείνους που απείθησαν; Και βλέπουμε ότι δεν μπόρεσαν να εισέλθουν εξαιτίας της απείθειας.» Διότι η ατίθαση συμπεριφορά και η μη υποταγή στα θεία προστάγματα τους προξένησε την απεμπόληση της ελπίδας, ενώ ήθελαν να την επιδιώξουν. Απεναντίας, το αντίθετο θα μας ωφελήσει τα μέγιστα, και εξίσου μας πείθει ο Απόστολος λέγοντας: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως τυχόν, ενώ εξακολουθεί να ισχύει η υπόσχεση για να εισέλθουμε στην ανάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει. Διότι και σε εμάς έχει κηρυχθεί το χαρμόσυνο άγγελμα, όπως ακριβώς και σε εκείνους. Αλλά ο λόγος που άκουσαν δεν τους ωφέλησε, επειδή δεν ενώθηκε με την πίστη σε αυτούς που τον άκουσαν. Διότι εμείς που πιστέψαμε εισερχόμαστε στην κατάπαυσή του», στον Σωτήρα και Λυτρωτή όλων μας· εννοώ στον Χριστό, διά του οποίου και μετά του οποίου ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες. Αμήν.

Αγαπητέ, παρηγόρησε ο ίδιος τον εαυτό σου, δείξε υπομονή σε κάθε θλίψη, μήπως και, δεχόμενος διαρκώς την παρηγοριά από άλλους, γίνεις υπερόπτης. Διότι λέγει ο Απόστολος: να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε ημέρα, όσο διαρκεί το «σήμερα», για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς από την απάτη της αμαρτίας. Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού, εφόσον βέβαια κρατήσουμε σταθερά την αρχή. Αρχή κάθε αρετής είναι η πίστη. Ενάρετο βίο αποκτά ο μοναχός που υπακούει στη νουθεσία του πνευματικού του πατέρα. Γυμνός απομένει ο μοναχός που αγαπά την ανυποταξία και την πλατιά οδό. Διαβολικός λογισμός είναι για τον μοναχό το να επιθυμεί ξένο αξίωμα. Ευάλωτος γίνεται ο μοναχός που εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες. Την αιώνια ζωή θα κληρονομήσει ο πράος και ήσυχος μοναχός. Ο ήλιος και η σελήνη και όλα τα άστρα χαίρονται για εκείνους που υπηρετούν ορθά τον Δεσπότη Χριστό. Θησαυρό στον ουρανό συγκεντρώνει για τον εαυτό του καθένας που αγαπά την ησυχία με αγάπη. Ιατρός των παθών γίνεται εκείνος που φοβάται τον Κύριο εν αληθεία.

Ο δε Απόστολος λέγει στους πιστούς Κορινθίους: Είστε γεώργιο του Θεού, οικοδομή του Θεού. Αυτό το είπε προς τους αρχαρίους· προς τους τελείους όμως τι λέει; Του οποίου οίκος είμαστε εμείς, εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεως.

Επειδή είναι πολλοί οι μέτοχοί του, ή οι σύντροφοί του που έχουν μετάσχει στη χάρη του, οι οποίοι θα μπορούσαν να πουν: «Έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Ορισμένοι όμως ανέγνωσαν την προκείμενη φράση κάπως έτσι: «Γι' αυτό σε έχρισε, Θεέ, ο Θεός σου», και χρησιμοποίησαν αυτήν ακριβώς την ανάγνωση, ακολουθώντας κατά γράμμα την εβραϊκή λέξη. Επειδή ο Θεός ονομάζεται Ελωείμ στην εβραϊκή γραφή, λέγοντας: «Εν αρχή ο θρόνος σου, Θεέ, εις τον αιώνα και έτι». Οι μεν Εβδομήκοντα λοιπόν και ο Σύμμαχος είπαν: «Ο θρόνος σου, ο Θεός», ο δε Ακύλας είπε: «Θεέ», ακολουθώντας κατά γράμμα την εβραϊκή λέξη, η οποία περιέχει τον τύπο Ελωείμ. Αλλά ο ίδιος ο Ακύλας, ο οποίος τώρα είπε «Θεέ», προχωρώντας στη συνέχεια όπου αναφέρεται για δεύτερη φορά το Ελωείμ στο «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός», δεν το μετέφρασε πλέον ως «Θεέ», αλλά ως «Θεός», λέγοντας: «Γι' αυτό σε άλειψε ο Θεός, ο Θεός σου», ενώ όφειλε, για να είναι σύμφωνος με τον εαυτό του, να πει και εδώ «Θεέ» για την ίδια λέξη· και αν το είχε μεταφράσει έτσι, θα έλεγε: «Γι' αυτό σε έχρισε, Θεέ, ο Θεός σου».

Ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, παρά εκείνοι που αναζητούν την πατρίδα τους, και αναζωπυρώνουν παντοτινά τη μνήμη της επουράνιας πόλης; Τέτοιος ήταν εκείνος που, γνωρίζοντας πως είναι πάροικος και παρεπίδημος επί της γης, αναστέναζε θρηνώντας: «Αλίμονό μου, διότι η παροικία μου παρατάθηκε». Ακόμη δε και εκείνοι που έκλαιγαν στους ποταμούς της Βαβυλώνας όταν θυμούνταν τη Σιών. Διότι σε αυτούς ο Χριστός του Θεού, εκπληρώνοντας την παρηγοριά που υποσχέθηκε σε όσους πενθούν, θα αποδώσει δόξα όταν απαλλαγούν από το πένθος, και αντί για τη στάχτη με την οποία καλύφθηκαν πενθώντας στην παρούσα ζωή, θα τους παράσχει μύρο ευφροσύνης, χρίοντάς τους και αυτούς με έλαιο αγαλλιάσεως, ώστε να γίνουν μέτοχοι της δικής του χρίσεως και βασιλείας, και έτσι να μπορούν και αυτοί να πουν: «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Επιπλέον, προφητεύεται ότι ο Χριστός θα δώσει σε αυτούς που πενθούν για τη Σιών ένδυμα δόξας, αντί για πνεύμα ακηδίας, εφόσον κυριεύθηκαν από ακηδία για τα πράγματα αυτού του βίου, δυσαρεστημένοι με τις πράξεις των ανθρώπων. Και πενθώντας ιδιαίτερα για αυτό, όχι μόνο επειδή αντικρίζουν από μακριά τις υποσχέσεις του Θεού, αλλά και επειδή από συμπόνια και φιλανθρωπία συμπάσχουν και πονούν μαζί με τα αδύναμα μέλη τους, και σχεδόν αναφωνούν με τη διάθεση του αποστόλου: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι;».

Διότι, επειδή δεν αποδέχθηκαν τον Χριστό του Θεού όταν ήρθε, ευλόγως τους εγκατέλειψε και στράφηκε προς όλα τα έθνη, διδάσκοντας την αιτία αυτής της μεταστροφής, μέσω των όσων είπε θρηνώντας και σχεδόν απολογούμενος: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς όσους έχουν σταλεί σε σένα· πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, όπως η όρνιθα τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε· ιδού, ο οίκος σας αφήνεται σε εσάς έρημος». «Από τον Αββακούμ». «Εξήλθες για τη σωτηρία του λαού σου, για να σώσεις τους χριστούς σου· έβαλες θάνατο στα κεφάλια των ανόμων». Ο Ακύλας: «εξήλθες για τη σωτηρία του λαού σου, για σωτηρία μαζί με τον χριστό σου». Επειδή ο Ακύλας απέδωσε το χωρίο στον ενικό αντί του πληθυντικού, λέγοντας ότι ο Θεός των όλων προσέφερε τη σωτηρία στον λαό «μαζί με τον χριστό», παραθέσαμε ευλόγως αυτή τη διατύπωση, η οποία σαφώς υποστηρίζει το υπό εξέταση ζήτημα. Σύμφωνα όμως με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα, εκείνοι που ονομάζονται «χριστοί» εξαιτίας του και μέσω αυτού θα ήταν περισσότεροι, για τους οποίους έχει ειπωθεί: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου και μην κάνετε κακό στους προφήτες μου», δηλαδή τόσο εκείνοι που πίστεψαν σε αυτόν και αξιώθηκαν το άγιο χρίσμα της εν Χριστώ παλιγγενεσίας, όσο και εκείνοι που μπορούν να πουν παρόμοια με τον ιερό απόστολο: «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». «Από τους Θρήνους του Ιερεμία». «

Εδώ θα προσέξεις ότι, ενώ στον πρώτο στίχο τον αναγορεύει Θεό, στον δεύτερο τον τιμά με βασιλικό σκήπτρο, και στον τρίτο μαρτυρεί την τελειότητά του στην αρετή· έπειτα, επιπλέον αυτών, διδάσκει ότι αυτός ακριβώς ο Θεός και βασιλιάς έχει χριστεί από τον Ύψιστο Θεό, και με αυτόν τον τρόπο έχει γίνει Χριστός. Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσε να ονομαστεί αυτός που έχει χριστεί όχι από ανθρώπους, αλλά από τον ίδιο τον Θεό των όλων; Γι' αυτό λοιπόν λέει: «ω Θεέ (απευθυνόμενος προς τον χρισθέντα) αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την αδικία· για τον λόγο αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου», σαν να έλεγε, ο Θεός των όλων σε έχρισε με «έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου», επομένως αυτό το αναφερόμενο χρίσμα δεν ήταν ούτε κοινό και γήινο ούτε παρόμοιο με εκείνο που νομοθετήθηκε από τον Μωυσή, το οποίο ήταν κατασκευασμένο από φθαρτή ύλη, με το οποίο συνήθιζαν να χρίονται οι παλαιοί Εβραίοι ιερείς και βασιλείς. Γι' αυτό εύλογα ανακηρύσσεται από εμάς ταυτόχρονα και Θεός και Χριστός, ως ο μόνος που δεν χρίστηκε μέσω ανθρώπων ούτε από ανθρώπους, αλλά από τον ίδιο τον Ποιητή των όλων, όντας χρισμένος με το ασώματο και θεοπρεπές χρίσμα της ένθεης χαράς και αγαλλιάσεως. Για τον λόγο αυτό δικαίως μόνος αυτός, άκακα, αγαθά και κυρίως, σε σύγκριση με εκείνους που ονομάζονται μέτοχοί του, θα μπορούσε να αναγορευτεί Χριστός. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι μέτοχοί του, αν όχι εκείνοι που είναι σε θέση να λένε: «διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»;

Β΄. Βλέπεις ότι η αμαρτία δημιουργεί την απιστία; Διότι, όπως ακριβώς η απιστία γεννά πονηρό βίο, έτσι και η ψυχή, όταν φτάσει στα βάθη των κακών, φτάνει στην καταφρόνηση· και εφόσον έχει πλέον καταφρονήσει τα πάντα, δεν ανέχεται ούτε να πιστεύει, ώστε να απαλλάξει τον εαυτό της από τον φόβο. Διότι είπαν, λέει η Γραφή: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ»· και πάλι: «Τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι ο Κύριός μας;» και πάλι: «Γιατί εξόργισε ο ασεβής τον Θεό;» και πάλι: «Είπε ο άφρων στην καρδιά του, δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν και έγιναν βδελυροί στις πράξεις τους». Και πάλι: «Δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του»· και πάλι: «Επειδή ενήργησε δόλια ενώπιόν Του, ώστε να βρεθεί η ανομία του και να μισηθεί». Και ο Χριστός επίσης το ίδιο ακριβώς δηλώνει λέγοντας: «Καθένας που πράττει φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως». Έπειτα προσθέτει: «Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Τι σημαίνει «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»; Μετέχουμε σε Αυτόν, λέει· έχουμε γίνει ένα εμείς και Αυτός· εφόσον Αυτός μεν είναι η κεφαλή, εμείς δε το σώμα, συγκληρονόμοι και σύσσωμοι. Είμαστε ένα σώμα, από τη σάρκα Του, λέει, και από τα οστά Του. Εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεως.

Για να μη σκληρυνθεί κανείς από εσάς, λέει, από την απάτη της αμαρτίας. Ή εννοεί την απάτη του διαβόλου· διότι είναι πράγματι απάτη το να μην προσδοκά κανείς τίποτα για τα μέλλοντα, το να νομίζει ότι οι πράξεις μας δεν θα ελεγχθούν, και ότι για όσα πράξαμε εδώ δεν θα λογοδοτήσουμε, ούτε ότι θα υπάρξει ανάσταση. Ή, διαφορετικά, απάτη είναι η πώρωση, ή η απόγνωση· διότι το να λέει κανείς: «Τι απομένει λοιπόν; Μια φορά αμάρτησα, δεν έχω πια ελπίδα να επαναφέρω τον εαυτό μου», είναι απάτη. Έπειτα, τους μεταδίδει ελπίδες, λέγοντας: «Έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»· σαν να έλεγε: Εκείνος που μας αγάπησε τόσο, που μας αξίωσε τόσων δωρεών, ώστε να μας κάνει δικό Του σώμα, δεν θα αδιαφορήσει βλέποντάς μας να χανόμαστε. Ας αναλογιστούμε, λέει, ποιων πραγμάτων αξιωθήκαμε· εμείς και ο Χριστός είμαστε ένα.

Ας μην του δείχνουμε λοιπόν δυσπιστία. Και πάλι υπαινίσσεται εκείνο που έχει λεχθεί αλλού, ότι: «Αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε»· διότι αυτό σημαίνει το «γίναμε μέτοχοι», συμμετέχουμε δηλαδή στα ίδια αγαθά με τον Χριστό. Μας προέτρεψε με βάση τα ευχάριστα· διότι «είμαστε μέτοχοι», λέγει, «του Χριστού». Έπειτα πάλι μας προτρέπει με βάση τα δυσάρεστα: «Ας φοβηθούμε μήπως, ενώ παραμένει ανοιχτή η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει»· διότι αυτό είναι σαφές και ομολογημένο. «Με δοκίμασαν», λέγει, «και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Βλέπεις ότι δεν πρέπει να ζητούμε ευθύνες από τον Θεό, αλλά, είτε μας προστατεύει είτε όχι, να πιστεύουμε σε αυτόν; Διότι αυτό ακριβώς τους καταλογίζει τώρα, το ότι έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό. Επειδή όποιος επιθυμεί να λάβει αποδείξεις, είτε για τη δύναμή του, είτε για την πρόνοιά του, είτε για την προστασία του, δεν πιστεύει ακόμη ούτε ότι είναι παντοδύναμος ούτε ότι είναι φιλάνθρωπος. Αυτό υπαινίσσεται γράφοντας και προς αυτούς, οι οποίοι ίσως ήθελαν ήδη να λάβουν την εξέταση και την απόδειξη της δύναμής του και της υπέρ αυτών πρόνοιας μέσα στις δοκιμασίες.

«Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού.» Γίναμε, λέει, εμείς αυτό που είναι κι Εκείνος. Και Αυτός μεν είναι η κεφαλή, ενώ εμείς το σώμα. «Εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεώς μας, σύμφωνα με το ρητό: Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως συνέβη κατά την εξέγερση.» Τι σημαίνει «αρχή της υποστάσεως»; Εννοεί την πίστη, δια της οποίας αποκτήσαμε υπόσταση, και γίναμε (ό,τι είμαστε), και σωθήκαμε, θα μπορούσε να πει κανείς. «Διότι ποιοι, ενώ άκουσαν, τον πίκραναν;» Αφού παρέθεσε τη μαρτυρία, θέτει και ερώτηση, πράγμα που καθιστά τον λόγο σαφή. Και αυτό που λέει είναι το εξής: Άκουσαν και εκείνοι, λέει, όπως ακούμε κι εμείς, αλλά κανένα όφελος δεν προέκυψε για αυτούς. Μην νομίσετε, λοιπόν, ότι θα ωφεληθείτε μόνο με το να ακούτε το κήρυγμα, διότι και εκείνοι άκουσαν, αλλά δεν ωφελήθηκαν καθόλου, επειδή δεν πίστεψαν. «Αλλά δεν ήταν όλοι όσοι εξήλθαν από την Αίγυπτο δια του Μωυσή.» Αναφέρεται σε αυτούς γύρω από τον Χάλεβ και τον Ιησού του Ναυή. «Και με ποιους οργίστηκε επί σαράντα χρόνια; Όχι με αυτούς που αμάρτησαν, των οποίων τα σώματα έπεσαν νεκρά στην έρημο;»

ΛΟΓΟΣ 43ος. <Προς εκείνους που λέγουν: Εάν το βάπτισμά σας ήταν αξιόπιστο και αληθινό, δεν θα περιμένατε να λάβετε κάτι άλλο από τον ουρανό. Τώρα ιδού, είναι φανερό ότι αυτό καταργείται, επειδή περιμένετε κάτι άλλο. Απάντηση σε αυτά>: Την αρχή της υποστάσεως του Πνεύματος και της σωτηρίας μας από εκεί τη λαμβάνουμε. Διότι λέγει ο Απόστολος: «εάν βεβαίως κρατήσουμε την αρχή της υποστάσεώς του βεβαία μέχρι τέλους». Και αυτό ακριβώς το οποίο ο καθένας μας έλαβε κατά το βάπτισμα «ανάλογα με την πίστη», αυξάνεται σε όσους προκόπτουν στην αρετή και επιμένουν στις προσευχές, σε όσους αγωνίζονται και πιστεύουν, και καθώς αυτοί προοδεύουν μέχρι το στάδιο της πνευματικής αίσθησης και αποκάλυψης και πορεύονται ορθά, απεργάζεται την τελείωση της καθαρότητας και της λύτρωσης από τα πάθη, αφού αφαιρεθεί εντελώς το κάλυμμα του σκότους, και αξιωνόμαστε να λάβουμε το Πνεύμα της υιοθεσίας, τον Παράκλητο. Και αρχίζει ο πιστός άνθρωπος να λαμβάνει τη μετοχή του Πνεύματος με τόση πολλή λεπτότητα, ώστε να αγνοεί την ενέργειά του, και καθοδηγούμενος από το νεύμα της χάριτος φθάνει σταδιακά στην αύξηση και στη φανέρωση.

Αυτά επιθύμησαν να δουν οι προφήτες και οι δίκαιοι από αιώνων, αλλά δεν τα είδαν παρά μόνο μέσω της πίστης. Εμείς όμως και «τα θεασαθήκαμε και τα χέρια μας τα ψηλάφησαν, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, σχετικά με τον Λόγο της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε», και λάβαμε την υιοθεσία. Αλλά «τι θα ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα μας ανταπέδωσε;» Ήδη από παλιά ο άγιος Δαβίδ αναφώνησε: «Ποτήριο σωτηρίας θα λάβω, και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ.» Επομένως, ας χαιρόμαστε, αδελφοί, διότι και εμείς αξιωθήκαμε να προσφέρουμε ανταπόδοση στον Κύριο για όλα όσα εκείνος μας ανταπέδωσε. Και ποια είναι η ανταπόδοση; Ο σταυροφόρος βίος που επιλέξαμε, και η ομολογία «στην οποία στεκόμαστε και καυχόμαστε με την ελπίδα της δόξας του Θεού». Αυτό, ομολογουμένως, είναι μαρτύριο. Και σε αυτό έγκειται το ότι δεν εορτάζουμε μόνο μία ημέρα, αλλά σε όλη μας τη ζωή. Διότι εκείνοι που κυβερνώνται από τη σάρκα και αιχμαλωτίζονται από τα πάθη ούτε να εορτάζουν μπορούν, ακόμη κι αν νομίζουν ότι εορτάζουν, ούτε είναι ελεύθεροι, όντας δούλοι των παθών πουλημένοι στην αμαρτία. Και άλλωστε έχει γραφτεί: «Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας. Και ο δούλος δεν μένει στην οικία για πάντα, ο υιός μένει για πάντα.» Επειδή λοιπόν αξιωθήκαμε και εμείς να κληθούμε υιοί κατά χάριν, θα παραμείνουμε στην οικία για πάντα, εφόσον βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεώς μας.